بۆ تاوتوێ کردنی بارودۆخی گەلی کورد به تایبەت له باشووری رۆژهەلات، وتووێژکمان لەگەڵ کاک "ئاوات ساروج" چالاکی سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پێک هێناوە

زایینی: ٠٦-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/١٥ - ١٩:٢٣ تاران
بۆ تاوتوێ کردنی بارودۆخی گەلی کورد به تایبەت له باشووری رۆژهەلات، وتووێژکمان لەگەڵ کاک
وتووێژ: شەهرام میرزایی

بۆ تاوتوێ کردنی بارودۆخی گەلی کورد به تایبەت له باشووری رۆژهەلات، وتووێژکمان لەگەڵ کاک "ئاوات ساروج" چالاکی سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پێک هێناوە که پێشکەشی خوێنەرانی ئازیزی "کوردستان" دەکرێت.

*سەرەکی‌ترین پیلانه‌کانی کۆماری سێداره‌ی ئیسلامی بۆ لەنێوبردنی هەستی کوردایەتی یان به لاڕێدابردنی هزری کوردانه له کوردستان به تایبەت له کرماشان و ئیلام چین؟

لە سەرەتای هاتنەسەرکاری کۆماری ئیسلامییەوە هەر زۆر زوو و بەئاشکرا دەرکەوت کە ئەم ڕێژیمەش درێژەدەری بەرنامەی دژە نەتەوەکانی نێو ئێران و تۆکمەتر لە ڕێژیمی پاشایەتی پیلانی بەرفراوانی بۆ لە ناوبردنی کیانی نەتەوەیی و وردکردنی ئێتنیکە نەتەوەییەکان هەیە و زۆر بە وردی و بە شێوەیەک نەرم و زیرەکانە پیلانە نگریسەکەی وەک وەرەسە کە لە سیستەمی دژە نەتەوەکانی ئێران وەرگرتبوو جێبەجێ دەکرد. سەرەتا بە بەهێز کردنی باری دینی و مەزهەبی و هێنانە کایەی سەدان بدعەت (نوێکاری!) لە ڕاستای مەزهەبی شیعە و هەروەها بە ئێرانی کردنی مەزهەبی شیعە لە جاران بەهێزتر لە سەر ناوی (ئۆمەت)ی ئیسلام وشیعەی دوانزە ئیمامی هەوڵی کاڵ کردنی نەتەوە و بیرو هزری نەتەوەیی دەدا کە لە درێژایی تەمەنی پڕ لە تیرۆر و تاوانی فەرهەنگ و داب و نەریتی نەتەوەکان و بگرە ورد و خاپوور کردنی زمانی هەر نەتەوەیەک کە بە لایەوە ڕەسمی ئەهاتە ئەژمار کردن تارادەیەک بە هەزینەی گرانەوە هەوڵی سەرکەوتنی خۆی داوە!

بەرنامەی تۆکمەی داڕێژراوی ڕێژیم وەک بەهێزکردنی ئاستی دینی و مەزهەبی شیعە لە ئێران،هەروەها پتەوترکردنی فکریەتی یەک نەتەوە بە ناوی میللەتی ئێران، یەک زمان و یەک ئاڵا و وڵات کە خۆی پێکهاتووە لە وردە فەرهەنگ، شێوەزارە بوومی(خۆجیی) یەکان و هەر چەشنە داب و نەریتێک کە لەگەڵ فکریەت و بابەتی پیلان داڕێژراوی رێژیم نەبێت لە بەرنامەیاندا گونجاوە و ڕۆژانە هەوڵی جێبەجێ کردنیان داون، لێرەدا ڕەوڵی پەروەردە و فێرکاری، هونەرە ئیسلامییەکان، ڕێنوینی ئیسلامی و ئێرانی، هەر لە ئاستی زانستگە، فەرهەنگخانە و وەزارەتی خوێندی باڵا و هەموو دامودەزگا پەروەردەیی و فیرکارییەکان ئەم پیلانە تۆکمانە یەک بە یەک جێبەجێ کراون. ئەوەیکە لە پۆلی یەکەمی سەرەتاییدا وانەی ئایین و دینی هەبێت، خویندی زمانی عەرەبی هاوتاو لەگەڵ فارسی‌دا بەردەوامی هەبێت هەتا ئاستی زانستگەکانی ڕێژیم، هەردوو بەرنامەکەی هەم پەروەردەی دینی و مەزهەبی شیعە و هەم بە یەک میللەت و یەک زمان ناساندنی ئێرانی ئیسلامی و فارسی، ستراتێژییەکی بە تەواوی مانا ناوەندگەرای یەک نەتەوە و تاکە زمانی بەهێز کە خۆی خاوەنی فەرهەنگسەرای ئێرانی و فارسی هەبێت درێغی بە لە ناوبردنی هەموو زمان و فەرهەنگە ڕەنگاوڕەنگەکانی نێو وڵاتێک کە چەندین نەتەوەیی هەژمار دەکرێ نەکردووەو بگرە تا نێو هەموو ماڵی دانیشتووانی وڵاتی ئێران تەشەنەی سەندووە.

کرماشان و ئیلامیش بە حوکمی کورد بوونیان، زۆرترین هەوڵ بۆ لەنێوبردنی ئەم ئێتنیکە نەتەوەییانەی لێدراوەو مەزهەبی باڵادەستیش وەک شیعە گەری لە دوای دامەزرانی شیعە لە سەردەمی خۆی زۆر کاڵ و کەمڕەنگ بوو هەتا لە سەردەمی هاتنە سەرکاری ڕێژیمی ئیسلامی ئێران، وەک شۆڕشێک بۆ زیندوو ڕاگرتن و پەرەپێدان و پەروەردەی هزری ئیسلامی لە ناو و نیشان بگرە، تا کۆنیە (نازناو) دروست کردن و ڕێک جۆدا کردنەوەی بەشێکی زۆری خەڵکی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە سەر ناوی شیعە و جیاواز لە کوردی سوننە مەزهەب و هەروەها ئەو شارانەی کە نزیک بە هەشتا ساڵی پێش تەنانەت یەک مزگەوتیانیش نەبوو پڕ بوون لە مزگەوت، حۆسەینیەو ناوەندیی پەروەردەی مەزهەبی شیعەو دینی نابی محەمەدی!

لێرە بە فارس کردنی خەڵک و موسڵمانی شیعەی دوازدە ئیمامی لەم دەڤەرانە لە بە هێزی خۆیدا بە پیلان و بەرنامەی هەزینە هەڵگری ڕێژیمی ئاخوندی هۆی سەرەکی کاڵ بوونەوەی هزری نەتەوەیی و نیشتمانی خەڵکانیک بووە کە بە بێ خوێندنەوەی ڕاست وورد لە مێژوو، فەرهەنگ، کۆمەڵگە و داب و نەریتی کوردانەی خۆیان، هەر بە ئاسانی لە داوی ئەم پیلانە کەوتوون کە ئەوڕۆکە بەهۆی ئاسەواری ئەم پیلانە نگریسە بۆ لەنێوبردنی ئەرکی تاکە ڕۆشنبیر و زاناکانی کوردستانی ئەستەم و گران کردووە!

کۆمەڵگەی مەدەنی له کرماشان و ئیلام بۆ به‌هێزکردنی خۆیان و بەرپەرچدانەوەی پیلانه نگریسەکانی کۆماری سێداره دەبێ له چ رێ و شوێنگەلێک کەڵک وەرگرن؟

باسی پیلانە هەزینە هەڵگرەکانی دوژمنێکی وەک ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی کرا کەچی لێرەدا ئەرکی چالاکانی فەرهەنگی، ئەدەبی، مەدەنی و هەروەها چالاکانی نەتەوەیی و تێگەیشتوو لە بابەتی کاولکاری سیستم لەم زەمەنەدا چەندە گران بێت بەڵام ڕێگاچارەو بەرپەرچدانەوەی پیلانی دەیان ساڵەی ڕێژیم کەم تا فرە دەسنیشان و دێتە بەر خوێندنەوە.

خوێندنەوەی زمانی دایکی هەر کەس و مەنتەقەیەک بە شێوەزاری خۆی لە ئاستی بەرزی خوێندن و نووسین لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا کە بنەما و هێز و تەوانایی هەبێت وەک بواری ئەدەبی (پەخشان- چیرۆک- شێعر و تەنانەت ڕۆمانیش)، بەهێز کردنی بابەتەکە لە رێی گوتراوە زارەکیەکان و کۆکردنەویان و نەهێشتنیان لە لێواری لەناوچوون. پەرە بە مووسیقی وهونەری کوردی لە ئاستی سوننەتی، کلاسیک و بە شێوەی ڕۆژیش کە ئەوڕۆ ئەگەر لە بابەت و تێکست یان گوتار و ئاوازی هاوردە دوور بێت و پاک و بێگەرد بکرێتەوە بە هەزینەی گران و ئەستەمیشەوە هەر سوودبەخش دەبێت و بە خۆماڵی کردنی فەرهەنگ و هونەری کوردی لە جاران زیاتر، لە ئاستی کۆڕ و کۆبوونەوەی ئەدەبی، هونەری و نەقد و پێداچوونەوە بە بابەتەکان تەنانەت ئەگەر ساڵانەش بێت وەک بەرفراوان، خۆڕسک و لە ئاستی چەند کەسیشدا هەر دەتوانێت وڵامدەر بێت و بۆ لە ناوبردنی پیلانی ڕێژیم وەک چالاکی مەدەنی لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا تەنانەت پاراستنی ژینگەو کاڵچر، پووشین و زیندوو کردنەوەی هێما نەتەوەییەکان بەرنامەداڕێژراو و تۆکمە لە جێی خۆیدا سوودبەخش دەبێت.هەروەها بەرزکردنەوی ئاستی نەتەوەیی و نیشتمانی و لە ئامێزگرتنی هەموو بنەوا و هێما نەتەوەییەکان کە لە ژینگەو ژیان و فکرماندا دەبینین و پاراستنیان خۆی لە ئاستی کەم ڕەنگ کردنەوەی فەرهەنگ و باوەڕی هاوردە و خاوارە وەک دین و باوەڕی غەیرە کوردی بە گشتی ئەوەش لە ئاستی خوێندنەوەی بەهێز و لۆژیک لە خەساری دینی هاوردەو تەفروتوناکردنی هەموو پیرۆزییەکانی نەتەوەمان بە دەست و چڵ و پۆی دینێکی هاوردەو دوور لە داب و نەریتی نەتەوەییمان زۆر بە ئاسانی دەتوانێت بۆ ئاشکرا کردن و دڵنیا لە خاوارە بوونی دینێک ئاگادارمان بکاتەوە و لە زمان و کاڵچرێک کە خۆدی نییە، ڕزگاری نەتەوەیەک بە دوای ئەم هزرەوە بێت.

راسان چۆن دەتوانێ له پڕۆسه‌ی به‌هێزترکردنی کۆمەڵگەی مەدەنی له کرماشان و ئیلام یارمەتیدەر بێ؟

ڕاسان وەک پڕۆژە، بابەت، هەست، بە فەرهەنگی شۆڕشگێڕی کراو، بە خەباتی بەهێزی شار و شاخ، بە خۆدی کردن و لۆژیک کردنی ڕاسانێک کە زۆر کەس هەوڵی ناساندنی دەدات، لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا کە باسکرا هەر یەکە و بە بەرنامە، لە ئاستی تێگەیشتن و هەنگاو بە هەنگاو و پلە بە پلە، ڕەخنە بکاتە نێو ناخی تاکی کۆمەڵگەی کوردی و لە بوارە ئەدەبی، فەرهەنگی، هونەری و موبارزاتیدا لە لای هەموو شارۆمەندێک وەک پڕۆژەو مانیفێستێک بۆ بە ئاگاهێنانەوی تاک و کۆمەڵگە بە گشتی بە بەرزکردنەوی وشە بە وشەی زاراوە و زمانی نەتەوەیەک، بە بەرزڕاگرتن و نرخی بەرزی هێما پیرۆزەکانی نەتەوەیەک، بە لەبەرچاوگرتنی ئاستی خوێندنەوەی لۆژیکی لە هەر بوارێکدا کۆمەڵگەیەکی زیندوو، چالاک، بە خۆی هاتوو و تێگەیشتوو لە خۆدی ژیان، لە هەست و خۆناسین و خوێندنەوەی دووبارەی هەبوونی تاکی نەتەوەیی و نیشتمانی وەک دەرس و فێرگەیەک بۆ پەروەردەی کۆمەڵگەی کوردیمان لە سەر ناوی چالاکی مەدەنی بەرفراوان و هەر یەکەو لە کات و ساتی خۆی بە ئامانج و بە دوای نەتیجەی بەنرخ و بە هێزدا بگەڕین بۆیە هەموو بوارە ئەدەبی، فەرهەنگی، هونەری و هەست و شۆڕشگێڕییەکان و ئاستی بەرزی موبارزاتی وەک بەهێزی هەستی نیشتمانی و نەتەوەیی بکرێتە فێرگەو خوێندنەوەی بۆ بکرێت و لە چالاکییە پێویستەکانی نێو کۆمەڵگەدا بۆ هەموو چین و توێژێکی ئەم نیشتمانە کە کوردستان بێت بە بەرنامە بکرێت. ئەوەش هێزی بیرو باوەڕ، وزەی بەرزی ئیرادەو هێزی مرۆڤیی پێگەیشتوو و تیگەیشتووی دەوێت کە ئەوەش لە نیشتمانی کورد زۆرەو دەبێت هاودەنگی و هاوڕاییەک ساز بکرێت.