• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
٢٨ مارس ٢٠١٧ میلادی - ٠٨ فروردین ١٣٩۶ خورشیدی  

زنان و زنانگی در گفتمان مبارزات ملی دمکراتیک کردستان

میلادی: ٠۶-١٠-٢٠١۶ - خورشیدی: ١٣٩۵/٠٧/١۵ - ١۶:۵٢ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
زنان و زنانگی در گفتمان مبارزات ملی دمکراتیک کردستان
آگری اسماعیل نژاد

برخی از تحلیلگران مسائل کردستان حضور زنان در مبارزات کردستان را از مشخصه‌های احزاب و گروه‌هایی می‌دانند که وابسته به جنبش چپ کردستان بوده‌اند و در این میان حزب دمکرات که حزبی با برنامه سوسیالیستی و گفتمان ملی محور است، کمتر جزء احزاب چپ کردستانی قرار گرفته و در نتیجه کمتر هم در مورد حضور و مشارکت زنان در این حزب بحث شده است.

البته در سپهر سیاسی کردستان هم معمولا تحلیلگران، تفسیرهای متفاوت از تفسیرهای جنبش چپ در مورد حزب دمکرات ایراد می کنند و حتی گاهی الترا چپ های کردستان حتی حزب دمکرات را متعلق به اوردگاه غیره چپ معرفی می کنند.

هدف این نوشته اثبات عضویت حزب دمکرات در اوردگاه چپ و یا برعکس آن نیست، بلکه نوشته کنونی تبیینی است در مورد نگاه و حضور زنان در صفوف مبارزات حزب دمکرات.

همچنان که در سطور فوق نیز اشاره شد هم افکار سطحی جامعه و هم گروهی از تحلیگران حضور زنان در مبارزات کردستان را از مشخصه‌های جریانات چپ دانستهاند، اما آیا در مبارزات ملی محور کردستان که نمایندگی آن در کردستان ایران تا حدود زیادی بر عهده حزب دمکرات است، زنان حضور دارند؟ اگر جواب آن بله است، نوع حضور آنها از چه جنس و نگاهی است؟

برای مبارزاتی که از بطن اجتماع برخواسته شود و خواست آن بر اساس حقوق و مطالبات ملی-دمکراتیک محوربندی گردد، مسئله حضور یا عدم حضور زنان نیست، بلکه مسئله اساسی نوع حضور آنان است. چون بلامنازع است که زنان بخشی از اجتماع هستند و اگر محوریت گفتمان برنهاده بر مطالبات و حقوق هویتی همان اجتماع باشد، پس بسیار روشن است که زنان به مثابه یکی از عنصرهای اساسی تشکیل دهنده اجتماع در مبارزات هم عنصری اساسی باشند و در مبارزات مشارکت کنند، اگر غیر این باشد این مبارزه و گفتمان باید در اصالت گفتمانی خود در گمان باشد، یا محورهای خود را تغییر دهند، چون حقوق و مطالبات هویت محوری، حقوق و مطالبه انسان محور است نه مرد محور و یا زن محور.
اما حضور زنان در گفتمان ملی دمکراتیک محور و به طبع آن در مبارزات حزب دمکرات از چه نوعی است؟

از لحاظ قدمت حضور زنان در حزب دمکرات به روزهای اولیه تشکیل این تشکل برمی گردد. قاضی محمد تلاش کرد با مشارکت دادن زن و دختران خود در صفوف حزب دمکرات، همزمان هم نقشی مبارزاتی برای این جنس در اجتماع بدهد و هم جامعه مرد سالار آن عصر را برای قبول این نقش تشویق کنند. در روز اعلام جمهوری در میدان "چوارچرا"، دو زن از سخنرانان اصلی مراسم بودند و بعدها هم همه قوانین و راهکارهای تربیتی و آموزشی که توسط این حکومت تعیین شد، بطور مساوی کودکان مذکر و مونث را در بر می گرفت.

قاضی محمد در نشست سران عشایر در مورد ضرورت تشکل زنان که در آن زمان با مسئولیت "مینا حسن خالی" (همسر قاضی محمد) شکل گرفته بود، گفت: برای داشتن جامعه امن باید این تشکل شکل بگیرید (این گفته از زبان مینا حسن خالی روایت شده است).

اما حضور زنان در صفوف حزب دمکرات در آن زمان و بعدها، نه از آن نوع حضور در اجتماع است که زنان را به سوژه جنسی تبدیل می کند، و نه از نوع حضور چپی که در آن تاکید بر عدم اختلاف زن و مرد در نوع مبارزات است.

حضور زنان در مبارزات گروهای چپی در واقع براساس و با تاکید بر عدم اختلاف بین زن و مرد در مبارزات طراحی شده است، نه حقوق یکسان و یا حتی مشارکت هم سو. در این نوع، حضور زن از زنانگی خود خالی شده و جای آن را با صفت ها و خصایص مردانگی پر می شود. هر چند در سطح تئوری در این گفتمان مسئله یکسانی جنسی بسیار مطرح و پررنگ است، اما در عمل بجای یکسانی حقوقی و مد نظر قرار گرفتن اختلافات جنسی و جسمی در مبارزه، یکسانی رفتاری و شکلی در مبارزه مد نظر است. این نوع یکسانی از چنان اهمیتی برخوردار است که گاهی تا سطح ابزار شدگی، خصوصا ابزار شدگی رسانهای برای اغفال افکار عمومی، پیش می رود.

در این نوع حضور هر آنچه نماد زنانگی تلقی می شود از زنان گرفته و جایگزین آن از لحاظ رفتاری، شکلی و حتی زبانی یا رفتار و شکل مردان است و یا اسماء و نشانه‌هایی است که خشونت از مشخصه‌های آن است و این مورد برای آن است که خشونت در نقطه تقابل زنانگی و نهی کردن لطافت زنانگی قرار داده شود. مثال زنان را شیر زن می خوانند محرز است که در اینجا شیر نماد خشونت مشروع و خوشایند است و یا گاهی در تعریف یک زن ادعا می شود که "مانند یک مرد می جنگد" و یا "مانند یک مرد شجاع است".

جدا از این مسئله باید اظهار داشت که در جریانات و احزاب چپ، که احزاب چپ کردستانی هم از آنها جدا نیستند، "نظم آهنین درون حزبی" ایجاب می کند که تمام مبارزان حداقل از لحاظ شکلی و رفتاری مشابه هم باشند و البته این چارچوب هم موجب می شود که زنان از هویت تهی شوند.

اما در گفتمان ملی دمکراتیک کردستان که حزب دمکرات نمایندگی آن را دارد، زنان حضوری با تاکید بر زنانگی آنها و در مقایسه با مردان حضوری متفاوت و غیره یکسان از لحاظ رفتار مبارزاتی دارند. البته این تفاوت حضور و مشارکت به منزله برتری یکی بر دیگری نیست، بلکه بر پایه اختلافات بیولوژیکی، روحی و همچنین نیاز مبارزاتی است.

در این حزب مشارکت و نقش زنان با تکیه بر ماندگاری مشخصه زنانگی زن و متفاوت با مردان، اما هم سو با آنها است. البته بکارگیری اختلافات بیولوژیکی و روحی جنسیت مختلف برای توسعه مبارزات چارچوب مدیریتی گفتمان را مشخص می کند.

در این گفتمان زنان نه سوژه جنسی هستند و نه متهمان جنسی. البته آنها مردانی خشن و جنگجو هم نیستند. زنان در گفتمان مبارزاتی ملی دمکراتیک کردها، انسانهایی تلقی می شوند که با مدنظر گرفتن اختلافات روحی و جسمی در راستای مطالبات حقوقی هویت خود به بخشی از مبارزات تبدیل می شوند، نقشی دارند و مبارزه می کنند. آنها از این حق برخوردارند که زنانگی خود را داشته باشد و همزمان مبارزی تاثیرگذار و معتقد هم باشد، به این مفهوم که در گفتمان مبارزاتی ملی دموکراتیک، هیچگاه تاکید نمی شود که زنان برای مبارز بودن حتما باید چهرهای مردانه و خشن به خود بگیرند، و صد البته نقش زنان در مبارزات تنها به حضور آنها در صفوف نیروهای نظامی هم تقلیل داده نمی شود، هرچند این مسئله به معنی عدم حضور نظامی آنها نیست.

زنان در چارچوب مبارزات نقش متفاوت اما بر اساس جنسیت خود پیدا خواهند کرد. البته شاید این مسئله زیاد باب طبع زنانی که به عدم تغییر مسئولیت و رفتار اجتماعی به دلیل عدم اختلاف روحی و جسمی باور ندارند، نباشد و البته در این گفتمان مسئله "تبعیض مثبت جنسی" هم محلی از اعراب ندارد.

خواستگاه فکری این گفتمان به فرهنگ غیره اسلامی کردستان برمی گردد، به همین دلیل این گفتمان در جامعه کردستان غریب نیست اما این هم بدان مفهوم نیست که پیروی کردن از نگاه زنانگی موجود در گفتمان ملی دموکراتیک کردستان در جامعه به آسانی قابل انجام است، بلکه این نگاه هم در جامعه و هم در سطح روشنفکری نگاهی ناشناخته و فاقد هژمونی است و این مسئله نگاه را هم در سطح فکری و هم در سطح عملی با چالشهای فراوان روبرو کرده است.

منبع: بی‌بی‌سی فارسی
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٦٩٧ در این شمارە می‌خوانید:

ــ مصطفی هجری، دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران: پیشمرگه نشان داد که هیمنه‌ی جمهوری اسلامی، کاذب است
ــ آینده کردها از روزنه نوروز
ــ تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام
ــ نوروز، رویش و راسان
  • نوروز، رویش و راسان نوروز، رویش و راسان
    طبیعت با پدیده‌های متضاد و متناقض آن شناخته می‌شود، آن گاه که تاریکی و روشنایی، رویش و خشکیدن، گرمای خورشید و سرما و یخبندان، تندباد و کوهستان، حرکت و ایستایی و ... در تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرند و ترکیبی بدیع و سرشار از نوآوری با هزاران چهره جلوه‌گر می‌شوند و زندگانی را می‌آرایند.
  • تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام
    این باعث می‌شود که رابطه‌ زبانی کردها با مکان زیستی خود دچار انشقاق شود. در طول تاریخ، مردمان مهاجم مناطق اشغال‌شده‌ را از نو نامگذاری می‌کردند تا مالکیت مکانی مناطق را به‌ نام خود ثبت کنند. در این مناطق تقریباً تمام اسامی کردی را در نهادهای ثبتی از بین برده‌اند.
  • آینده‌ کردها از روزنه نوروز آینده‌ کردها از روزنه نوروز
    میتولوژی هم مثل تاریخ در حافظه نوستالژی هر ملتی جایگاه مخصوص خود را دارد، حتی برخی از آنها به عنوان بخشی متصل و شناسه ملت‌ها و مانند هر رسم دیگری در زندگی روزمره تکرار می‌شوند. فراموش‌شدنی نیستند و گسترش پیدا می‌کنند.
  • مصطفی هجری، دبیرکل حزب در نشست پارلمان سوییس: تبعیض علیه‌ ملیت‌های تحت ستم به آستانه خطرناکی رسیده است مصطفی هجری، دبیرکل حزب در نشست پارلمان سوییس: تبعیض علیه‌ ملیت‌های تحت ستم به آستانه خطرناکی رسیده است
    ممنوعیت تحصیل به‌ زبان مادری تنها به‌ این امر ختم نمی‌شود که‌ کودک به‌ جای زبان مادری، زبان دیگر (فارسی) را می‌آموزد. بلکه‌ مقصود اصلی برنامه‌ است که‌ رژیم با آن سیاست‌های یکسان‌سازی را اعمال می‌کند.
  • مرگ برادرکُشی مرگ برادرکُشی
    لیکن در دوران معاصر، اوضاع و شرایط سیاسی و درک و آگاهی جوامع به جایی رسیده است که دیگر چنین اعمالی را تاب نیاورده و هر گونه توسل به جنگ‌ داخلی را محکوم می‌کنند.
  • تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام (بخش اول*) تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام (بخش اول*)
    با کمی دقت در متون و جهت‌گیری فعالین کرد در این منطقه‌ می‌توان در تحلیل اذهان سوژه‌ کرد در این منطقه‌ به‌ بنیاد اصلی هویت کرد دست یافت که‌ البته‌ در همه‌ کردستان این بنیاد هویتی مشترک است، اما همچنان که‌ گفته‌ شد در مناطق دیگر زیر لایه‌های کنش سیاسی و انقلابی مستتر شده‌ است اما در کرماشان‌ با فراغت بیشتری مورد توجه‌ کردها بوده‌ است. کردها در این مناطق با سنجش گفتمان‌های موجود با بنیاد فرهنگی و زیرساخت‌های اجتماعی خود به‌ اعماق چیزی پی برده‌اند که‌ اساس پیوند فرد با ساختار سوژه‌پرور است و خود می‌دانند که‌ فردیت آنها ناشی از ساختار اجتماعی است که‌ در پیوند با معانی روزمره‌ است.
  • راسان، کابوس جمهوری اسلامی ایران راسان، کابوس جمهوری اسلامی ایران
    بر اساس گزارشهایی که اخیراً منتشر شده است، فراکسیونهای سیاسی هوادار رژیم ایران در پارلمان عراق، به تحریک ایران قصد دارند طرحی را در پارلمان مورد بحث قرار دهند که بر اساس آن، هیچ حزبی نتواند خاک عراق را علیه همسایگان این کشور مورد استفاده قرار دهد.
  • پروژه‌ی فراکسیون مالکی علیه احزاب کردستان روژهلات با دسیسه‌ی سپاه قدس! پروژه‌ی فراکسیون مالکی علیه احزاب کردستان روژهلات با دسیسه‌ی سپاه قدس!
    با آغاز مرحله‌ی نوین مبارزات حزب دمکرات کردستان ایران معروف به "راسان" رژیم متوجه این واقعیت گردید که شکوه و عظمت حزب بعد از گذشت سی و هشت سال از اعلان مبارزه‌ی آشکار همچنان پابرجاست و همانند سال‌های آغازین مبارزه، صفوفش گرم، پرانرژی و پرجنب و جوش می‌باشد. بنابراین رژیم دست به کار شده و شیوه‌های پیشین جنگ و حربه‌های مبارزه را اینبار وقیحانه‌تر به کار گرفته است. سازماندهی مجدد مزدوران بازنشسته نیز یکی از این شیوه‌های جنگ ناجوانمردانه است که می‌خواهد از این طریق ملت کرد را به دو طیف تقسیم کند و جنگ برادرکشی به راه بیاندازد.
  • پیام مصطفی هجری، دبیرکل حزب به کنفرانس بین‌المللی مسکو پیام مصطفی هجری، دبیرکل حزب به کنفرانس بین‌المللی مسکو
    کوردستان میدیا: مصطفی هجری، دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران به مناسبت برگزاری کنفرانس بین‌المللی مسکو پیامی برای برگزارکنندگان این کنفرانس ارسال نمود.
  • نیم نگاهی به سیر تغییرات نهادهای متولی تنبورنوازی در کرماشان نیم نگاهی به سیر تغییرات نهادهای متولی تنبورنوازی در کرماشان
    تنبورنوازی، به مثابه امری قومی-آیینی از گذشته‌های دور در شهر کرماشان وجود داشته است و بی‌گمان پیش از توجه مدرنتر و عقلانیتر به هنر در سده‌ی اخیر، علاوه بر این که درون خانواده‌ها به مانند آدابی شرعی به شکلِ شفاهی و سینه به سینه بازتولید می‌شده است، توسطِ نهادهای سنتیِ جمخانه‌ای (خانقاهی) حمایت و نظارت می¬گردیده است. تنبورنوازی در وهله‌ی نخست، هنری فولکلور است.
  • فروش کودکان، فروختن بخشی از زندگی فروش کودکان، فروختن بخشی از زندگی
    این کودکان که اکثرشان به سبب ابتلای مادرشان به بیماری‌هایی نظیر ایدز، آنها هم دچار می‌شوند، قربانیان اصلی چنین فاجعه‌ای انسانی، حتی در بیشتر موارد قبل از تولدشان به فروش می‌رسند و بر سر آینده آنها قمار می‌شود.
  • موانع موجود بر سر راه استقلال کردستان از عراق موانع موجود بر سر راه استقلال کردستان از عراق
    اگر کردها در این مرحله‌ حساس با درس‌هاىی که‌ از تاریخ خود گرفته‌اند و با نگرشی آشکار و واضح حرکت نکنند، احتمال تکرار چنان حوادثی همچنان وجود دارد و برعکس آن نیز می‌تواند صد سال آینده‌ را به گونه‌ای بسازد که‌ قبل از هر چیز کرامت و آزادى را به‌ ملت کرد بازگرداند و به‌ جاى قربانى کردن جان خود براى وطن، به دنبال پیشرفت‌هاى اجتماعى، اقتصادى و غیره‌ باشد.
  • راسان و مبارزه‌ی مدنی راسان و مبارزه‌ی مدنی
    راسان روژهلات بدون مبارزات شهرها و استفاده از نیروی مردم بی‌معنی خواهد بود و مبارزات شهرها یکی از ستون‌های راسان است که هدف از آن سازماندهی مردم در یک مبارزه‌ی جدی و واقعی علیه سیستم حاکم است تا آینده‌ی بهتری برای نسل‌های بعدی ساخته شود نه این که همین سیستم با نقابی رنگین پابرجا بماند.
  • کریم پرویزی، عضو دفتر سیاسی حزب: تا یک کرد زنده باشد، مبارزه‌ی ملت کرد زنده است کریم پرویزی، عضو دفتر سیاسی حزب: تا یک کرد زنده باشد، مبارزه‌ی ملت کرد زنده است
    راسان روژهلات، خیزش ملتی است که ستم بر آن روا داشته شده و دشمنان می‌خواهند در صفوف آن تفرقه و پراکندگی ایجاد کنند. دشمنان می‌خواهند جوانان این ملت همواره گرفتار بلای مواد مخدر باشند، می‌خواهند ملت کرد نوکر و زیردست و مطیع یک حاکمیت بیگانه باشد.