• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
٢۵ فوریه ٢٠١٧ میلادی - ٠٧ اسفند ١٣٩۵ خورشیدی  

کرماشان، ایلام و خیزش هویت ملی

میلادی: ٠٨-١٢-٢٠١۶ - خورشیدی: ١٣٩۵/٠٩/١٨ - ١١:٠۴ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
کرماشان، ایلام و خیزش هویت ملی
سهراب کریمی

مناطق جنوبی کوردستان در زاگرس از جمله‌ مناطقی از کوردستان می‌باشد که‌ دارای ویژگی‌های خاص خود است. اگر چه‌ زیرساخت فرهنگی و زبانی این مناطق بخشی از کوردستان است و از نظر فرهنگی از بخش‌های مهم کوردستان به‌ شمار می‌روند، اما در اوایل رشد ناسیونالیسم کورد، در تکوین این گفتمان نقش کمتری ایفا کرده‌اند. این هم به‌ دلیل شرایط خاص ژئوپولیتیک و هم ناشی از موانع سیستماتیک دولت‌های ایران بوده‌ است. اما زیرساخت فرهنگی کوردهای این منطقه‌ همچنان از پیوند قوی با دیگر مناطق کوردستان برخوردار است. در جریان رقابت‌های منطقه‌ای میان ایران شیعه‌ و دول سنی منطقه‌ این سؤال به اذهان خطور می‌کند که‌: کوردهای مناطق مذکور که‌ بیشتر جعفری هستند و دیگر کوردها که‌ اغلب شافعی هستند،‌ چه‌ مسیری را در پیش دارند. آیا رقابت‌های منطقه‌ای ایران و اعراب بر مسیر انتخابی جنبش ملی دمکراتیک کوردها تأثیر خواهد داشت؟ آیا این امر همگرایی‌ای را که‌ جنبش ملی کورد پایه‌گذاری کرده است، به مخاطره‌ می‌اندازد و یا اینکه‌ لایه‌ی‌ هویت ملی کوردها چنان قویست که مسیر خود را از میان رقابت‌های بین هویت‌های متخاصم شیعه‌ و سنی جدا می‌کند؟

اگر به تحولات تاریخی گریزی زده‌ شود، آشکار می‌شود که‌ روابط جغرافیایی فرهنگی و همجواری تمدن‌ها موجب تغییرات و تحولات فرهنگی و مذهبی و و حتی زبانی و نژادی شده‌ است که تأثیرات آن امروز هم ملموس و مؤثر است و البته‌ تأثیر این تحولات علیرغم حوزه‌ای مطالعاتی در جهت شناخت تحولات، اما در نهایت بدیهی و طبیعی و جزئی از رویدادهای جامعه‌ بشری است و ارزشگذاری آنها و یا رویکردی توأم با حب و بغض تنها موجب عدم تعامل سالم جوامع با هم می‌شود، چرا که‌ بانیان این تحولات امروز در میان ما نیستند و ساختارهای اجتماعی منتج از این تحولات مرتکب گناه‌ و یا مستوجب پاداش نیست، به‌ هر حال خواهی نخواهی امروز همه‌ واقعیت‌های کنونی را به‌ عنوان جامعه‌ امروزی قبول دارند. ارزش‌های جهانشمول، پرنسیپ‌های دمکراتیک و حقوق بشر هم بر تفاوت‌های انسانی به‌ عنوان ویژگی جامعه‌ی‌ انسانی تأکید می‌کنند و جنبش ملی دمکراتیک کورد هم به‌ دلیل پایبندی به‌ هنجارهای دمکراتیک هیچگاه‌ این تفاوت‌ها را تهدیدی علیه خود تلقی نکرده‌ و بر عکس این تفاوت‌ها را به‌ عنوان غنای فرهنگی خود می‌داند و از آنها استقبال کرده‌ است. اگر چه‌ مرحله‌ی‌ بلوغ گفتمان ملی دمکراتیک کوردها در شرق کوردستان، در منطقه‌ی موکریان مراحل بلوغ خود را پشت سر گذاشته‌ است، اما از همان ابتدا و در دوران جمهوری کوردستان رهبران کورد به‌ خوبی مناطق کوردستان را مورد شناسایی قرار داده‌ و نقشه‌ی‌ کوردستان را تهیه‌ کردند. این نشان می‌دهد که‌ این رهبران دروازه‌ی گفتمان ملی دمکراتیک کوردستان را به روی تمام کوردها باز نگه‌ داشته‌اند. در قیام ملی کوردها در سال ١٣٥٧ به‌ سرعت بیشتر مناطق کوردستان در قیام مشارکت کردند و چنانچه‌ چند سالی مجال فعالیت مسالمت‌آمیز برای جنبش می‌بود، به‌ احتمال قریب به‌ یقین مناطق کرماشان و ایلام نیز همچون سایر مناطق حضور پر رنگتری می‌داشتند. جنبش کوردستان به‌ سهولت وارد مناطق یارسان‌نشین کوردستان و منطقه‌ی‌ گوران شد و بسیاری از کوردهای جعفری هم به‌ صف پیشمرگه‌ها پیوستند، اما همچنان که‌ ذکر شد، به‌ دلیل عدم مجال بیشتر و شروع جنگ، احزاب فرصت دسترسی به‌ این مناطق را نداشتند،‌ اما همچنان این منطقه‌ در دستور کار احزاب کورد بوده‌ است و بعدها با هماهنگی قشر تحصیلکرده‌ی‌ کورد در سراسر کوردستان تلاش‌هایی برای پُر کردن این خلأ شروع شد که‌ تا به‌ امروز هم ادامه‌ دارد.

در واقع ناسیونالیسم کورد از همان ابتدا لایه‌ی‌ هویتی کورد را به‌ عنوان دال مرکزی خود قرار داده‌ است و در سرتاسر کوردستان بزرگ جنبش‌های کوردها اساس کنش سیاسی و مبارزاتی خود را بر هویت کوردی بنا نهاده‌اند. اگرچه در شرق کوردستان، تفاوت مذهبی مناطقی از کوردستان با حکومت ایران بعضی از نویسندگان فارس را ترغیب کرده ‌است که در جهت تقلیل مبارزات ملی دمکراتیک کورد، این مبارزات را مختص کوردهای شافعی بدانند، اما باید گفت که همین گفتمان ناسیونالیسم با متافورها و دال‌های مشترک در جنوب کوردستان در میان کوردهای شافعی علیه‌ حکومت سنی‌مذهب بعث طولانیترین مبارزات کوردها را به‌ نام خود ثبت کرده‌ است و یا مبارزات کوردهای شمال کوردستان که‌ بیشتر آنها شافعی هستند علیه‌ ترک‌های سنی‌مذهب است. نمونه‌ی‌ بارز دیگر در ایران خواسته‌های ترک‌های آذربایجان شیعه‌ از حکومت شیعه‌ تهران است که‌ روزبه‌روز تقویت می‌شود. لذا می‌توان گفت به دلیل ویژگی غیر مذهبی جنبش ملی دمکراتیک کوردها، به‌ دلیل شناخت مردم از مدرنیته‌ و کمرنگ شدن هویت مذهبی، انتظار می‌رود که کوردهای جعفری نقش فعالتری در جنبش کوردها داشته‌ باشند، اگر چه‌ در مبارزات کوردها به‌ دنبال انقلاب ١٣٥٧ نقش کوردهای جنوب کوردستان تا حدودی کمرنگتر از بقیه‌ی مناطق‌ کوردستان بود، اما امروزه‌ شاهد نقش بیشتر این بخش از کوردستان در فعالیت‌های کوردها هستیم و امروز در صفوف احزاب کورد، فعالین کورد این منطقه‌ بیش از پیش قابل مشاهده‌ هستند.

البته‌ شایان ذکر است که‌ مشارکت کوردهای این استان‌ها در هنر، موسیقی و ادبیات کوردی بسیار زودتر از فعالیتهای سیاسی شروع شده‌ است و امروزه‌ همپای دیگر مناطق کوردستان در این عرصه‌ها کنش می‌کنند که‌ این خود از ویژگی‌های بارز گفتمان ملی کورد است که‌ ابتدا در ادبیات و هنر انعکاس داشته‌ و بعدها وارد عرصه‌ی‌ سیاست و مبارزه‌ شده‌ است. از همین روست که‌ ناسیونالیسم کورد گرایش به‌ جاودانگی و حرکتی تکوینی دارد و با حفظ ویژگی‌های هویتی خود از غلطیدن در دام فاشیسم در امان مانده‌ است، لذا توان همراه کردن تمام کوردها با وجود تفاوت مذهبی و لهجه‌ای را دارا می‌باشد.

با قبول نظریه‌ی‌ لایه‌ای بودن هویت‌ها می‌توان گفت لایه‌ی‌ هویتی ملی کوردها چنان تکوین یافته‌ است که‌ هرگاه‌ لایه‌ی‌ مذهبی در تضاد با لایه‌ی‌ ملی قرار گرفته‌، لایه‌ی‌ هویت ملی به‌ سهولت لایه‌ی مذهبی را کنار زده‌ و حتی با آن به‌ مبارزه‌ برخاسته‌ است. در شرق کوردستان هویت ملی کوردها مانع اصلی رشد مذهب‌گرایی بوده‌ است. جریانات مذهبی کوردستان در طیف آخر جریانات کوردستان قرار دارند و حتی جریانات سنتی طریقت و تصوف در کوردستان که‌ کمتر هویتی مذهبی از نوع شیعه‌ و سنی برای خود قائل هستند، جذابیت کمتری دارند. و جریانات ملی‌گرا و چپ‌گرای کورد که‌ به‌ ترتیب جریانات اصلی سیاسی کوردها هستند به‌ سهولت می‌توانند تحرکات بنیادگرایانه را کنار بزنند و این برای اکثریت فعالین کورد و مردم در کرماشان و ایلام قابل درک است. آنها به‌ خوبی می‌دانند که کوردهای سنی در آن سوی مرزها قویترین جبهه علیه‌ بنیادگرایی اسلامی در عراق و سوریه‌ هستند و این نشان می‌دهد که‌ لایه‌ی‌ هویتی ملی‌گرای کورد مسیری جدا از رقابت‌های دول شیعه‌ و سنی است. این در حالیست که‌ جریانات سیاسی کوردستان ایران دارای درجه‌ی‌ سکولاریستی به‌ مراتب بالاتری از جریانات سیاسی بخش‌های دیگر کوردستان در آن سوی مرزها هستند. کوردها در بقیه‌ی مناطق‌ ایران فارغ از تفاوت مذهبی، در کنار همدیگر هستند. نمایندگان استان‌های کوردستان در مجلس ششم در کنار هم فراکسیون نمایندگان کورد را تشکیل دادند، فعالین دانشجویی کورد، کارگران کورد و حتی سربازان کورد در سربازخانه‌های‌ نیروهای مسلح ایران همیشه‌ در کنار هم و بر اساس هویت کوردی خود را تعریف می‌کنند.

همچنان که‌ شواهد نشان داده‌ است، کشمکش‌های مذهبی دول منطقه‌ در نهایت نمی‌تواند تأثیری بر روند تحکیم ناسیونالیسم کورد در مناطق کرماشان و ایلام بگذارد و آنچه‌ تسریع این پروسه‌ را در پی دارد، فعالیت بیشتر فعالین این منطقه‌ در پروسه‌ی کوردایه‌تی و همچنین تلاش احزاب و جریان‌های سیاسی در جهت مشارکت بیشتر این فعالین در سازماندهی خود می‌باشد که‌ این خود نیاز به‌ مبحثی دیگر دارد. اما آنچه‌ که‌ باید فعالین کورد و اعضای احزاب سیاسی کوردستان بدانند این است که‌ اساساً تفاوت‌های مذهبی و منطقه‌ای در روند تکوین جنبش ملی کرد نمی‌تواند مانع باشد، اما نباید در رقابت‌های سیاسی در جهت نیل به‌ قدرت بیشتر از این تفاوت‌ها به‌ عنوان حربه‌ای علیه رقیب استفاده‌ شود. می‌توان گفت که‌ این لایه‌ سوبژکتیو کورد است که‌ می‌تواند با کنش‌های جهت‌دار این مسائل را برجسته‌ کنند.

در نتیجه‌ چنین است که‌ کوردها تفاوت‌ها و تنوعات خود را پذیرفته‌ و آن را جزء غنا و عظمت ملی خود می‌دانند، ناسیونالیسم کرد از ابتدای بلوغ خود ورودی‌های خود را به روی همه‌ی‌ کوردها باز نگه‌ داشته‌ است.

ناسیونالیسم کوردی روحی جاودان‌خواه‌ دارد، لذا ابتدا فعالیت خود را با هنر و ادبیات شروع کرده‌ و بنیان خود را بر ارزش‌های دمکراتیک و حقوق بشری قرار داده‌ است و انعطاف لازم را برای قبول همه‌ی‌ کوردها و حتی دیگر ملیت‌ها دارد. لایه‌‌ی هویتی ملی کوردها بر هویت مذهبی می‌چربد و این هویت ملی کوردهاست که‌ با وجود محرومیت کوردستان، از رشد بنیادگرایی مذهبی جلوگیری کرده‌ است و رقابت‌های دول شیعه‌ و سنی منطقه‌ توان تغییر مسیر مبارزات کوردها را ندارد و کوردها در واقع نه‌ تنها از این مناقشات مذهبی به دور خواهند ماند، بلکه‌ از فرصت‌های به دست آمده‌ در این مناقشات در جهت اهداف خود استفاده‌ می‌کنند و خیزش ملی کوردها در کرماشان و ایلام و تا دورترین مناطق کوردستان با شتاب بیشتر پیش خواهد رفت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٦٩٥ در این شمارە می‌خوانید:

ــ پیام مصطفی هجری، دبیرکل حزب به کنفرانس بین‌المللی مسکو
ــ راسان و مبارزه‌ی‌ مدنی
ــ موانع موجود بر سر راه استقلال کردستان از عراق
ــ نیم نگاهی به سیر تغییرات نهادهای متولی تنبورنوازی در کرماشان
  • پیام مصطفی هجری، دبیرکل حزب به کنفرانس بین‌المللی مسکو پیام مصطفی هجری، دبیرکل حزب به کنفرانس بین‌المللی مسکو
    کوردستان میدیا: مصطفی هجری، دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران به مناسبت برگزاری کنفرانس بین‌المللی مسکو پیامی برای برگزارکنندگان این کنفرانس ارسال نمود.
  • نیم نگاهی به سیر تغییرات نهادهای متولی تنبورنوازی در کرماشان نیم نگاهی به سیر تغییرات نهادهای متولی تنبورنوازی در کرماشان
    تنبورنوازی، به مثابه امری قومی-آیینی از گذشته‌های دور در شهر کرماشان وجود داشته است و بی‌گمان پیش از توجه مدرنتر و عقلانیتر به هنر در سده‌ی اخیر، علاوه بر این که درون خانواده‌ها به مانند آدابی شرعی به شکلِ شفاهی و سینه به سینه بازتولید می‌شده است، توسطِ نهادهای سنتیِ جمخانه‌ای (خانقاهی) حمایت و نظارت می¬گردیده است. تنبورنوازی در وهله‌ی نخست، هنری فولکلور است.
  • فروش کودکان، فروختن بخشی از زندگی فروش کودکان، فروختن بخشی از زندگی
    این کودکان که اکثرشان به سبب ابتلای مادرشان به بیماری‌هایی نظیر ایدز، آنها هم دچار می‌شوند، قربانیان اصلی چنین فاجعه‌ای انسانی، حتی در بیشتر موارد قبل از تولدشان به فروش می‌رسند و بر سر آینده آنها قمار می‌شود.
  • موانع موجود بر سر راه استقلال کردستان از عراق موانع موجود بر سر راه استقلال کردستان از عراق
    اگر کردها در این مرحله‌ حساس با درس‌هاىی که‌ از تاریخ خود گرفته‌اند و با نگرشی آشکار و واضح حرکت نکنند، احتمال تکرار چنان حوادثی همچنان وجود دارد و برعکس آن نیز می‌تواند صد سال آینده‌ را به گونه‌ای بسازد که‌ قبل از هر چیز کرامت و آزادى را به‌ ملت کرد بازگرداند و به‌ جاى قربانى کردن جان خود براى وطن، به دنبال پیشرفت‌هاى اجتماعى، اقتصادى و غیره‌ باشد.
  • راسان و مبارزه‌ی مدنی راسان و مبارزه‌ی مدنی
    راسان روژهلات بدون مبارزات شهرها و استفاده از نیروی مردم بی‌معنی خواهد بود و مبارزات شهرها یکی از ستون‌های راسان است که هدف از آن سازماندهی مردم در یک مبارزه‌ی جدی و واقعی علیه سیستم حاکم است تا آینده‌ی بهتری برای نسل‌های بعدی ساخته شود نه این که همین سیستم با نقابی رنگین پابرجا بماند.
  • کریم پرویزی، عضو دفتر سیاسی حزب: تا یک کرد زنده باشد، مبارزه‌ی ملت کرد زنده است کریم پرویزی، عضو دفتر سیاسی حزب: تا یک کرد زنده باشد، مبارزه‌ی ملت کرد زنده است
    راسان روژهلات، خیزش ملتی است که ستم بر آن روا داشته شده و دشمنان می‌خواهند در صفوف آن تفرقه و پراکندگی ایجاد کنند. دشمنان می‌خواهند جوانان این ملت همواره گرفتار بلای مواد مخدر باشند، می‌خواهند ملت کرد نوکر و زیردست و مطیع یک حاکمیت بیگانه باشد.
  • راسان و جریانات سیاسی راسان و جریانات سیاسی
    اینک که فصل نوینی از مبارزه در کردستان ایران آغاز گردیده و فصل دیگری از تاریخ نگاشته می‌شود، لازم است که تحزب و ارتباط میان احزاب و جریانات سیاسی نیز وارد مرحله‌ی نوینی گردد.
  • موانع توسعه‌ی گویش‌ها در کرماشان! موانع توسعه‌ی گویش‌ها در کرماشان!
    در مناطق مختلف استان کرماشان، لغات و اصطلاحات با شیوه‌های مختلف تلفظ شده، بر زبان رانده شده و نوشته می‌شوند. هرچند تلاش‌هایی برای نزدیک نمودن این لهجه‌ها و استاندارد کردن زبان کوردی در جریان است، ولی سیستم حاکم مرکزی، فکر ایلی و عشایری را ترویج داده و یک لهجه را بر لهجه‌های دیگر ارجحیت می‌دهد و این مسأله یک مانع و مشکل در این راستا می‌باشد.
  • نامه‌ای كه نویسندگانش نیز از آن شرم دارند نامه‌ای كه نویسندگانش نیز از آن شرم دارند
    در جای دیگری از نامه می‌فرمایند:"از نظر ما فرصتی تاریخی برای ایران فراهم گشته‌ تا ابتکار عمل را به دست گیرد، خود را با پروژه‌ خاورمیانه‌ جدید همراه‌ کند و خاورمیانه‌ نوین را مدیریت کند".
  • مرگ یک جلاد دفورمیست مرگ یک جلاد دفورمیست
    حمایت از سرکوبگران جامعه، صرفاً در جوامع رمه‌وار روی می‌دهد! که مسبب شکل‌گیری چنین جامعه‌ای در ایران، فقط هاشمی رفسنجانی بوده است. از همین رو، فقدان رفسنجانی در درازمدت ضربه‌ی مؤثری بر پیکر رژیم خواهد بود. زیرا رژیم، مغز مهندسی جامعه‌ی رمه‌وارش را از دست داده و در درون رژیم هیچ کس دیگری برای ایفای چنین نقشی پس از وی وجود ندارد. علاوه بر این، رفسنجانی نقطه‌ی اتصال جناح‌های رژیم به یکدیگر بود که با از بین رفتن این نقطه‌، توازن قوا میان جناح‌های رژیم بر هم خواهد خورد و رژیم دستخوش بحران خواهد شد.
  • زاگرس و بلوط، دو سمبل جاودانگی و رستاخیز کوردستان زاگرس و بلوط، دو سمبل جاودانگی و رستاخیز کوردستان
    زاگرس، مجموعه کوه‌های درهم تنیده‌ای‌ست که از شمال‌غربی ایران تا به جنوب‌غربی آن کشیده شده است، رشته کوهی که از کناره‌های دریاچه وان آغاز و با گذر از استان‌های ارومیه، سنه، کرماشان، ایلام، همدان، لورستان، مرکزی، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویر احمد و بخشی از خوزستان، در نواحی جنوبی ایران به پایان می‌رسد.
  • راسان و شار راسان و شار
    شهر زیستگاه تمام اقشار جامعه‌ است و قیام ملی-دمکراتیک کردستان نیز نیازمند حضور همه آنهاست. به همین خاطر است که دشمن غاصب درصدد است تا "شاخ" و "شار" را از هم جدا کند و شاخ را به جزیره‌ای دورافتاده و جدا از واقعیت‌های جامعه تبدیل کند و نهایتاً بر شهر کنترل کامل پیدا کند.
  • راسانیان راسانیان
    راسان روژهلات، مرحله‌ای نوین و فصلی جدید از کتاب قطور و بخشی از مبارزات کردستان ایران می‌باشدکه ده‌ها سال است به پیکار با ظلم برخاسته و در راه اثبات اراده‌ی ملی و انسانی خویش تلاش نموده و قربانی داده و حماسه‌ها و افتخاراتی جاویدان خلق کرده‌اند.
  • معلمان مدارس تحت ستم ولایت فقیه معلمان مدارس تحت ستم ولایت فقیه
    کارشناسان آموزش رژیم ایران بر این باوردند که‌ ٩٠ درصد مشکلات کشور به‌ سیستم پرورده‌ مربوط است. چراکه‌ مدارس و دانشگاه‌ها در این کشور انسان "رباتیک" پرورش می‌دهند این نیز در حالیست که‌ برای حل بحران و مشکلات آینده‌، ضروری است که‌ تعلیم و تربیت توسعه یابد.