• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
٢٧ آوریل ٢٠١٨ میلادی - ٠٧ اردیبهشت ١٣٩٧ خورشیدی  

کرماشان، ایلام و خیزش هویت ملی

میلادی: ٠٨-١٢-٢٠١۶ - خورشیدی: ١٣٩۵/٠٩/١٨ - ١١:٠۴ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
کرماشان، ایلام و خیزش هویت ملی
سهراب کریمی

مناطق جنوبی کوردستان در زاگرس از جمله‌ مناطقی از کوردستان می‌باشد که‌ دارای ویژگی‌های خاص خود است. اگر چه‌ زیرساخت فرهنگی و زبانی این مناطق بخشی از کوردستان است و از نظر فرهنگی از بخش‌های مهم کوردستان به‌ شمار می‌روند، اما در اوایل رشد ناسیونالیسم کورد، در تکوین این گفتمان نقش کمتری ایفا کرده‌اند. این هم به‌ دلیل شرایط خاص ژئوپولیتیک و هم ناشی از موانع سیستماتیک دولت‌های ایران بوده‌ است. اما زیرساخت فرهنگی کوردهای این منطقه‌ همچنان از پیوند قوی با دیگر مناطق کوردستان برخوردار است. در جریان رقابت‌های منطقه‌ای میان ایران شیعه‌ و دول سنی منطقه‌ این سؤال به اذهان خطور می‌کند که‌: کوردهای مناطق مذکور که‌ بیشتر جعفری هستند و دیگر کوردها که‌ اغلب شافعی هستند،‌ چه‌ مسیری را در پیش دارند. آیا رقابت‌های منطقه‌ای ایران و اعراب بر مسیر انتخابی جنبش ملی دمکراتیک کوردها تأثیر خواهد داشت؟ آیا این امر همگرایی‌ای را که‌ جنبش ملی کورد پایه‌گذاری کرده است، به مخاطره‌ می‌اندازد و یا اینکه‌ لایه‌ی‌ هویت ملی کوردها چنان قویست که مسیر خود را از میان رقابت‌های بین هویت‌های متخاصم شیعه‌ و سنی جدا می‌کند؟

اگر به تحولات تاریخی گریزی زده‌ شود، آشکار می‌شود که‌ روابط جغرافیایی فرهنگی و همجواری تمدن‌ها موجب تغییرات و تحولات فرهنگی و مذهبی و و حتی زبانی و نژادی شده‌ است که تأثیرات آن امروز هم ملموس و مؤثر است و البته‌ تأثیر این تحولات علیرغم حوزه‌ای مطالعاتی در جهت شناخت تحولات، اما در نهایت بدیهی و طبیعی و جزئی از رویدادهای جامعه‌ بشری است و ارزشگذاری آنها و یا رویکردی توأم با حب و بغض تنها موجب عدم تعامل سالم جوامع با هم می‌شود، چرا که‌ بانیان این تحولات امروز در میان ما نیستند و ساختارهای اجتماعی منتج از این تحولات مرتکب گناه‌ و یا مستوجب پاداش نیست، به‌ هر حال خواهی نخواهی امروز همه‌ واقعیت‌های کنونی را به‌ عنوان جامعه‌ امروزی قبول دارند. ارزش‌های جهانشمول، پرنسیپ‌های دمکراتیک و حقوق بشر هم بر تفاوت‌های انسانی به‌ عنوان ویژگی جامعه‌ی‌ انسانی تأکید می‌کنند و جنبش ملی دمکراتیک کورد هم به‌ دلیل پایبندی به‌ هنجارهای دمکراتیک هیچگاه‌ این تفاوت‌ها را تهدیدی علیه خود تلقی نکرده‌ و بر عکس این تفاوت‌ها را به‌ عنوان غنای فرهنگی خود می‌داند و از آنها استقبال کرده‌ است. اگر چه‌ مرحله‌ی‌ بلوغ گفتمان ملی دمکراتیک کوردها در شرق کوردستان، در منطقه‌ی موکریان مراحل بلوغ خود را پشت سر گذاشته‌ است، اما از همان ابتدا و در دوران جمهوری کوردستان رهبران کورد به‌ خوبی مناطق کوردستان را مورد شناسایی قرار داده‌ و نقشه‌ی‌ کوردستان را تهیه‌ کردند. این نشان می‌دهد که‌ این رهبران دروازه‌ی گفتمان ملی دمکراتیک کوردستان را به روی تمام کوردها باز نگه‌ داشته‌اند. در قیام ملی کوردها در سال ١٣٥٧ به‌ سرعت بیشتر مناطق کوردستان در قیام مشارکت کردند و چنانچه‌ چند سالی مجال فعالیت مسالمت‌آمیز برای جنبش می‌بود، به‌ احتمال قریب به‌ یقین مناطق کرماشان و ایلام نیز همچون سایر مناطق حضور پر رنگتری می‌داشتند. جنبش کوردستان به‌ سهولت وارد مناطق یارسان‌نشین کوردستان و منطقه‌ی‌ گوران شد و بسیاری از کوردهای جعفری هم به‌ صف پیشمرگه‌ها پیوستند، اما همچنان که‌ ذکر شد، به‌ دلیل عدم مجال بیشتر و شروع جنگ، احزاب فرصت دسترسی به‌ این مناطق را نداشتند،‌ اما همچنان این منطقه‌ در دستور کار احزاب کورد بوده‌ است و بعدها با هماهنگی قشر تحصیلکرده‌ی‌ کورد در سراسر کوردستان تلاش‌هایی برای پُر کردن این خلأ شروع شد که‌ تا به‌ امروز هم ادامه‌ دارد.

در واقع ناسیونالیسم کورد از همان ابتدا لایه‌ی‌ هویتی کورد را به‌ عنوان دال مرکزی خود قرار داده‌ است و در سرتاسر کوردستان بزرگ جنبش‌های کوردها اساس کنش سیاسی و مبارزاتی خود را بر هویت کوردی بنا نهاده‌اند. اگرچه در شرق کوردستان، تفاوت مذهبی مناطقی از کوردستان با حکومت ایران بعضی از نویسندگان فارس را ترغیب کرده ‌است که در جهت تقلیل مبارزات ملی دمکراتیک کورد، این مبارزات را مختص کوردهای شافعی بدانند، اما باید گفت که همین گفتمان ناسیونالیسم با متافورها و دال‌های مشترک در جنوب کوردستان در میان کوردهای شافعی علیه‌ حکومت سنی‌مذهب بعث طولانیترین مبارزات کوردها را به‌ نام خود ثبت کرده‌ است و یا مبارزات کوردهای شمال کوردستان که‌ بیشتر آنها شافعی هستند علیه‌ ترک‌های سنی‌مذهب است. نمونه‌ی‌ بارز دیگر در ایران خواسته‌های ترک‌های آذربایجان شیعه‌ از حکومت شیعه‌ تهران است که‌ روزبه‌روز تقویت می‌شود. لذا می‌توان گفت به دلیل ویژگی غیر مذهبی جنبش ملی دمکراتیک کوردها، به‌ دلیل شناخت مردم از مدرنیته‌ و کمرنگ شدن هویت مذهبی، انتظار می‌رود که کوردهای جعفری نقش فعالتری در جنبش کوردها داشته‌ باشند، اگر چه‌ در مبارزات کوردها به‌ دنبال انقلاب ١٣٥٧ نقش کوردهای جنوب کوردستان تا حدودی کمرنگتر از بقیه‌ی مناطق‌ کوردستان بود، اما امروزه‌ شاهد نقش بیشتر این بخش از کوردستان در فعالیت‌های کوردها هستیم و امروز در صفوف احزاب کورد، فعالین کورد این منطقه‌ بیش از پیش قابل مشاهده‌ هستند.

البته‌ شایان ذکر است که‌ مشارکت کوردهای این استان‌ها در هنر، موسیقی و ادبیات کوردی بسیار زودتر از فعالیتهای سیاسی شروع شده‌ است و امروزه‌ همپای دیگر مناطق کوردستان در این عرصه‌ها کنش می‌کنند که‌ این خود از ویژگی‌های بارز گفتمان ملی کورد است که‌ ابتدا در ادبیات و هنر انعکاس داشته‌ و بعدها وارد عرصه‌ی‌ سیاست و مبارزه‌ شده‌ است. از همین روست که‌ ناسیونالیسم کورد گرایش به‌ جاودانگی و حرکتی تکوینی دارد و با حفظ ویژگی‌های هویتی خود از غلطیدن در دام فاشیسم در امان مانده‌ است، لذا توان همراه کردن تمام کوردها با وجود تفاوت مذهبی و لهجه‌ای را دارا می‌باشد.

با قبول نظریه‌ی‌ لایه‌ای بودن هویت‌ها می‌توان گفت لایه‌ی‌ هویتی ملی کوردها چنان تکوین یافته‌ است که‌ هرگاه‌ لایه‌ی‌ مذهبی در تضاد با لایه‌ی‌ ملی قرار گرفته‌، لایه‌ی‌ هویت ملی به‌ سهولت لایه‌ی مذهبی را کنار زده‌ و حتی با آن به‌ مبارزه‌ برخاسته‌ است. در شرق کوردستان هویت ملی کوردها مانع اصلی رشد مذهب‌گرایی بوده‌ است. جریانات مذهبی کوردستان در طیف آخر جریانات کوردستان قرار دارند و حتی جریانات سنتی طریقت و تصوف در کوردستان که‌ کمتر هویتی مذهبی از نوع شیعه‌ و سنی برای خود قائل هستند، جذابیت کمتری دارند. و جریانات ملی‌گرا و چپ‌گرای کورد که‌ به‌ ترتیب جریانات اصلی سیاسی کوردها هستند به‌ سهولت می‌توانند تحرکات بنیادگرایانه را کنار بزنند و این برای اکثریت فعالین کورد و مردم در کرماشان و ایلام قابل درک است. آنها به‌ خوبی می‌دانند که کوردهای سنی در آن سوی مرزها قویترین جبهه علیه‌ بنیادگرایی اسلامی در عراق و سوریه‌ هستند و این نشان می‌دهد که‌ لایه‌ی‌ هویتی ملی‌گرای کورد مسیری جدا از رقابت‌های دول شیعه‌ و سنی است. این در حالیست که‌ جریانات سیاسی کوردستان ایران دارای درجه‌ی‌ سکولاریستی به‌ مراتب بالاتری از جریانات سیاسی بخش‌های دیگر کوردستان در آن سوی مرزها هستند. کوردها در بقیه‌ی مناطق‌ ایران فارغ از تفاوت مذهبی، در کنار همدیگر هستند. نمایندگان استان‌های کوردستان در مجلس ششم در کنار هم فراکسیون نمایندگان کورد را تشکیل دادند، فعالین دانشجویی کورد، کارگران کورد و حتی سربازان کورد در سربازخانه‌های‌ نیروهای مسلح ایران همیشه‌ در کنار هم و بر اساس هویت کوردی خود را تعریف می‌کنند.

همچنان که‌ شواهد نشان داده‌ است، کشمکش‌های مذهبی دول منطقه‌ در نهایت نمی‌تواند تأثیری بر روند تحکیم ناسیونالیسم کورد در مناطق کرماشان و ایلام بگذارد و آنچه‌ تسریع این پروسه‌ را در پی دارد، فعالیت بیشتر فعالین این منطقه‌ در پروسه‌ی کوردایه‌تی و همچنین تلاش احزاب و جریان‌های سیاسی در جهت مشارکت بیشتر این فعالین در سازماندهی خود می‌باشد که‌ این خود نیاز به‌ مبحثی دیگر دارد. اما آنچه‌ که‌ باید فعالین کورد و اعضای احزاب سیاسی کوردستان بدانند این است که‌ اساساً تفاوت‌های مذهبی و منطقه‌ای در روند تکوین جنبش ملی کرد نمی‌تواند مانع باشد، اما نباید در رقابت‌های سیاسی در جهت نیل به‌ قدرت بیشتر از این تفاوت‌ها به‌ عنوان حربه‌ای علیه رقیب استفاده‌ شود. می‌توان گفت که‌ این لایه‌ سوبژکتیو کورد است که‌ می‌تواند با کنش‌های جهت‌دار این مسائل را برجسته‌ کنند.

در نتیجه‌ چنین است که‌ کوردها تفاوت‌ها و تنوعات خود را پذیرفته‌ و آن را جزء غنا و عظمت ملی خود می‌دانند، ناسیونالیسم کرد از ابتدای بلوغ خود ورودی‌های خود را به روی همه‌ی‌ کوردها باز نگه‌ داشته‌ است.

ناسیونالیسم کوردی روحی جاودان‌خواه‌ دارد، لذا ابتدا فعالیت خود را با هنر و ادبیات شروع کرده‌ و بنیان خود را بر ارزش‌های دمکراتیک و حقوق بشری قرار داده‌ است و انعطاف لازم را برای قبول همه‌ی‌ کوردها و حتی دیگر ملیت‌ها دارد. لایه‌‌ی هویتی ملی کوردها بر هویت مذهبی می‌چربد و این هویت ملی کوردهاست که‌ با وجود محرومیت کوردستان، از رشد بنیادگرایی مذهبی جلوگیری کرده‌ است و رقابت‌های دول شیعه‌ و سنی منطقه‌ توان تغییر مسیر مبارزات کوردها را ندارد و کوردها در واقع نه‌ تنها از این مناقشات مذهبی به دور خواهند ماند، بلکه‌ از فرصت‌های به دست آمده‌ در این مناقشات در جهت اهداف خود استفاده‌ می‌کنند و خیزش ملی کوردها در کرماشان و ایلام و تا دورترین مناطق کوردستان با شتاب بیشتر پیش خواهد رفت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٧٢٣ در این شمارە می‌خوانید:

ــ نان، آزادی، کرامت انسانی
ــ قدرت در سایه و دولت
ــ حمله به سوریه، واکنشی با ابعادی مختلف
ــ عرفان رهنمون در مصاحبه با "کوردستان": مبارزه برای دکتر شرفکندی، شیوه‌ای از زندگی بود که به آن معنا و مفهومی فلسفی و اخلاقی می‌بخشید
  • عرفان رهنمون در مصاحبه با \ عرفان رهنمون در مصاحبه با "کوردستان": مبارزه برای دکتر شرفکندی، شیوه‌ای از زندگی بود که به آن معنا و مفهومی فلسفی و اخلاقی می‌بخشید
    ما مردم کورد باید بدانیم که تحت اشغال قرار داریم و تاریخ استعمار نشان داده است که استعمارگر به سهولت از منافع سرزمین تحت اشغالش چشم پوشی نخواهد کرد و برای پایان دادن به این ستمگری باید خیزشی نوین در کوردستان صورت گیرد .
  • چرا هدف قرار دادن سلاح‌های شیمیایی در سوریه کافی نیستند چرا هدف قرار دادن سلاح‌های شیمیایی در سوریه کافی نیستند
    همین یک ‌هفته پیش بود که ترامپ در نظر داشت دو هزار سرباز آمریکایی را که در سوریه حضور دارند به کشور بازگرداند و به طور کلی از سوریه خارج شود.
  • حمله‌ به سوریه، واکنشی با ابعادی مختلف حمله‌ به سوریه، واکنشی با ابعادی مختلف
    آنچنان که پیش‌بینی می‌شد، واکنش نظامی به استفاده از سلاح شیمیایی از سوی رژیم اسد یک واکنش کاملا محدود بود. چند هدف محدود نظامی که بنا به گفته کشورهای غربی مراکز تولید سلاح‌های شیمیایی بودند مورد هدف قرار گرفتند. ترزا می، هدف از این حمله‌ را صرفا بازداشتن رژیم اسد از به کارگیری مجدد سلاح‌های شیمیای عنوان کرد.
  • قدرت در سایه و دولت قدرت در سایه و دولت
    در مورد چالش دوم نیز اسحاق جهانگیری، معاون اول حسن روحانی، در صدا و سیما جمهوری اسلامی به حضور عوامل داخلی در چالش ارز، اشاره کرد و مصطفی تاجزاده در تویتی از چالش ارز به عنوان نقطه عطف در تقابل دولت در سایه با دولت حسن روحانی نام برد.
  • نشست اعضای اتحادیه کشورهای عرب با هدف اتحاد در برابر ایران و اورشلیم نشست اعضای اتحادیه کشورهای عرب با هدف اتحاد در برابر ایران و اورشلیم
    این نشست در شهر ظهران در منطقه نفت‌خیز شرق عربستان برگذار شد. انتخاب این مکان احتمالا بر این مبنا بوده که از تیر رس موشک‌های حوثی‌ها که عموما ریاض پایتخت و شهرهای جنوبی را هدف قرار می‌دهند، در امان باشد.
  • نان، آزادی، کرامت انسانی نان، آزادی، کرامت انسانی
    "انسانی که در فقر نگه داشته شده و انسانی كه هویت قومی، دینی و یا ملی‌اش انکار می‌گردد و مورد هجوم سیاست آسمیلاسیون فرهنگی و تحقیر قرار گرفته و یا تحت ستم جنسی زندگی می‌کند، انسانی‌ست که کرامت‌اش از او سلب گردیده".
  • چارچوبی برای فهم تنش در روابط روسیه با غرب چارچوبی برای فهم تنش در روابط روسیه با غرب
    وی همچنین در مصاحبه با تلویزیون سی.اس.پن مدعی شد که این اقدام نمونه‌ای از اقدامات متعددی است که روسیه بدون توجه به قواعد و عرف بین‌الملل انجام آن‌ها را انجام داده است و به همین دلیل است که کشورهای غربی با شدت عمل بیشتری با این مساله رو به رو شدند.
  • نگاهی به سخنان خامنه‌ای، در اول فروردین ٩٧ نگاهی به سخنان خامنه‌ای، در اول فروردین ٩٧
    فاکتور زمان، در حل چالش‌های داخلی و فاکتور تداوام ناامنی موجود در کشورهای که انقلاب اسلامی_ایرانی به آن‌ها صادر شده است، در مسائل خارجی از عواملی هستند که بر ابعاد چالش‌های پیش روی جمهوری اسلامی در داخل و خارج می‌افزاید و می‌تواند چالش‌ها را به ابرچالش و غیره‌قابل حل تبدیل نماید.
  • تحقیر راهکاری برای آسمیله کردن تحقیر راهکاری برای آسمیله کردن
    در جامعه چند فرهنگی، چندآئینی و چند ملیتی ایران، هر کدام از بخش‌های اصلی جامعه، خود را صاحب هویتی مستقل و مختص به خود می‌دانند و هیچکدام خود را بخشی یا جزئی از دیگری محسوب نمی‌کند.
  • کنگره راسان، کنگره تغییر و نوآوری کنگره راسان، کنگره تغییر و نوآوری
    نکته قابل توجه اینکه برای دمکراتیک‌تر شدن موسسات حزبی، مدیر کل از سوی کنگره انتخاب و در مقابل مرکز سیاسی و کنگره پاسخگو می‌باشد.
  • ترویستم دولتی و حکومت ترور علیه کوردستان ترویستم دولتی و حکومت ترور علیه کوردستان
    در واقع مقاومت مردمی کوردستان، قبل از فتوای جهاد خمینی با خشونت و تعصبات ناسیونالیسم ایرانی روبررو بود اما بعد از اعلام جهاد از طرف خمینی، کوردستان هدف ارعاب و خشونت گروه‌های متعصب مذهبی و قومی قرار گرفت.
  • بازنده مساله کورد و کوردستان کیست؟ بازنده مساله کورد و کوردستان کیست؟
    درست است که تلاش‌های ملت کورد برای احقاق حقوق اولیه‌شان به جایی نرسیده و خسارات سنگین جانی و مالی را هم متحمل شده‌اند اما سرکوب ملت کورد برای کشورهای ایران، ترکیه، عراق و سوریه هم بدون هزینه نبوده است. کشور ترکیه برای سرکوب کوردها هر سال بطور مستقیم میلیاردها دلار هزینه می‌کند و بطور غیرمستقیم هم در اثر جنگ و ناامنی لطمات اقتصادی زیادی را متحمل می‌شود و حتی مجبور است برای ساکت نگاه داشتن کشورهای قدرتمند و موثر جهان امتیازات سیاسی زیادی بدهد.
  • پروفایل گروه‌های شبه‌نظامی شیعه تحت حمایت ایران در سوریه و عراق پروفایل گروه‌های شبه‌نظامی شیعه تحت حمایت ایران در سوریه و عراق
    این گروه و ابومهدی مهندس برای فعالیت‌های‌شان تا قبل از ٢٠١١ از سوی ایالات متحده به عنوان تروریست شناخته شده‌اند.
  • کرکوک، کرماشان، عفرین، نوروز کرکوک، کرماشان، عفرین، نوروز
    کوردستان در سالی که گذشت, شاهد وقایع متعدد تاریخی بود. وقایع تاریخی می‌توانند هم تلخ باشد و هم شیرین و نسبت به اهمیت آن، می‌تواند مقطعی از تاریخ را خلق کند و به نمادی از یک دوران تاریخی بدل شود.