• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
٢۵ سپتامبر ٢٠١٧ میلادی - ٠٣ مهر ١٣٩۶ خورشیدی  

کرماشان، ایلام و خیزش هویت ملی

میلادی: ٠٨-١٢-٢٠١۶ - خورشیدی: ١٣٩۵/٠٩/١٨ - ١١:٠۴ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
کرماشان، ایلام و خیزش هویت ملی
سهراب کریمی

مناطق جنوبی کوردستان در زاگرس از جمله‌ مناطقی از کوردستان می‌باشد که‌ دارای ویژگی‌های خاص خود است. اگر چه‌ زیرساخت فرهنگی و زبانی این مناطق بخشی از کوردستان است و از نظر فرهنگی از بخش‌های مهم کوردستان به‌ شمار می‌روند، اما در اوایل رشد ناسیونالیسم کورد، در تکوین این گفتمان نقش کمتری ایفا کرده‌اند. این هم به‌ دلیل شرایط خاص ژئوپولیتیک و هم ناشی از موانع سیستماتیک دولت‌های ایران بوده‌ است. اما زیرساخت فرهنگی کوردهای این منطقه‌ همچنان از پیوند قوی با دیگر مناطق کوردستان برخوردار است. در جریان رقابت‌های منطقه‌ای میان ایران شیعه‌ و دول سنی منطقه‌ این سؤال به اذهان خطور می‌کند که‌: کوردهای مناطق مذکور که‌ بیشتر جعفری هستند و دیگر کوردها که‌ اغلب شافعی هستند،‌ چه‌ مسیری را در پیش دارند. آیا رقابت‌های منطقه‌ای ایران و اعراب بر مسیر انتخابی جنبش ملی دمکراتیک کوردها تأثیر خواهد داشت؟ آیا این امر همگرایی‌ای را که‌ جنبش ملی کورد پایه‌گذاری کرده است، به مخاطره‌ می‌اندازد و یا اینکه‌ لایه‌ی‌ هویت ملی کوردها چنان قویست که مسیر خود را از میان رقابت‌های بین هویت‌های متخاصم شیعه‌ و سنی جدا می‌کند؟

اگر به تحولات تاریخی گریزی زده‌ شود، آشکار می‌شود که‌ روابط جغرافیایی فرهنگی و همجواری تمدن‌ها موجب تغییرات و تحولات فرهنگی و مذهبی و و حتی زبانی و نژادی شده‌ است که تأثیرات آن امروز هم ملموس و مؤثر است و البته‌ تأثیر این تحولات علیرغم حوزه‌ای مطالعاتی در جهت شناخت تحولات، اما در نهایت بدیهی و طبیعی و جزئی از رویدادهای جامعه‌ بشری است و ارزشگذاری آنها و یا رویکردی توأم با حب و بغض تنها موجب عدم تعامل سالم جوامع با هم می‌شود، چرا که‌ بانیان این تحولات امروز در میان ما نیستند و ساختارهای اجتماعی منتج از این تحولات مرتکب گناه‌ و یا مستوجب پاداش نیست، به‌ هر حال خواهی نخواهی امروز همه‌ واقعیت‌های کنونی را به‌ عنوان جامعه‌ امروزی قبول دارند. ارزش‌های جهانشمول، پرنسیپ‌های دمکراتیک و حقوق بشر هم بر تفاوت‌های انسانی به‌ عنوان ویژگی جامعه‌ی‌ انسانی تأکید می‌کنند و جنبش ملی دمکراتیک کورد هم به‌ دلیل پایبندی به‌ هنجارهای دمکراتیک هیچگاه‌ این تفاوت‌ها را تهدیدی علیه خود تلقی نکرده‌ و بر عکس این تفاوت‌ها را به‌ عنوان غنای فرهنگی خود می‌داند و از آنها استقبال کرده‌ است. اگر چه‌ مرحله‌ی‌ بلوغ گفتمان ملی دمکراتیک کوردها در شرق کوردستان، در منطقه‌ی موکریان مراحل بلوغ خود را پشت سر گذاشته‌ است، اما از همان ابتدا و در دوران جمهوری کوردستان رهبران کورد به‌ خوبی مناطق کوردستان را مورد شناسایی قرار داده‌ و نقشه‌ی‌ کوردستان را تهیه‌ کردند. این نشان می‌دهد که‌ این رهبران دروازه‌ی گفتمان ملی دمکراتیک کوردستان را به روی تمام کوردها باز نگه‌ داشته‌اند. در قیام ملی کوردها در سال ١٣٥٧ به‌ سرعت بیشتر مناطق کوردستان در قیام مشارکت کردند و چنانچه‌ چند سالی مجال فعالیت مسالمت‌آمیز برای جنبش می‌بود، به‌ احتمال قریب به‌ یقین مناطق کرماشان و ایلام نیز همچون سایر مناطق حضور پر رنگتری می‌داشتند. جنبش کوردستان به‌ سهولت وارد مناطق یارسان‌نشین کوردستان و منطقه‌ی‌ گوران شد و بسیاری از کوردهای جعفری هم به‌ صف پیشمرگه‌ها پیوستند، اما همچنان که‌ ذکر شد، به‌ دلیل عدم مجال بیشتر و شروع جنگ، احزاب فرصت دسترسی به‌ این مناطق را نداشتند،‌ اما همچنان این منطقه‌ در دستور کار احزاب کورد بوده‌ است و بعدها با هماهنگی قشر تحصیلکرده‌ی‌ کورد در سراسر کوردستان تلاش‌هایی برای پُر کردن این خلأ شروع شد که‌ تا به‌ امروز هم ادامه‌ دارد.

در واقع ناسیونالیسم کورد از همان ابتدا لایه‌ی‌ هویتی کورد را به‌ عنوان دال مرکزی خود قرار داده‌ است و در سرتاسر کوردستان بزرگ جنبش‌های کوردها اساس کنش سیاسی و مبارزاتی خود را بر هویت کوردی بنا نهاده‌اند. اگرچه در شرق کوردستان، تفاوت مذهبی مناطقی از کوردستان با حکومت ایران بعضی از نویسندگان فارس را ترغیب کرده ‌است که در جهت تقلیل مبارزات ملی دمکراتیک کورد، این مبارزات را مختص کوردهای شافعی بدانند، اما باید گفت که همین گفتمان ناسیونالیسم با متافورها و دال‌های مشترک در جنوب کوردستان در میان کوردهای شافعی علیه‌ حکومت سنی‌مذهب بعث طولانیترین مبارزات کوردها را به‌ نام خود ثبت کرده‌ است و یا مبارزات کوردهای شمال کوردستان که‌ بیشتر آنها شافعی هستند علیه‌ ترک‌های سنی‌مذهب است. نمونه‌ی‌ بارز دیگر در ایران خواسته‌های ترک‌های آذربایجان شیعه‌ از حکومت شیعه‌ تهران است که‌ روزبه‌روز تقویت می‌شود. لذا می‌توان گفت به دلیل ویژگی غیر مذهبی جنبش ملی دمکراتیک کوردها، به‌ دلیل شناخت مردم از مدرنیته‌ و کمرنگ شدن هویت مذهبی، انتظار می‌رود که کوردهای جعفری نقش فعالتری در جنبش کوردها داشته‌ باشند، اگر چه‌ در مبارزات کوردها به‌ دنبال انقلاب ١٣٥٧ نقش کوردهای جنوب کوردستان تا حدودی کمرنگتر از بقیه‌ی مناطق‌ کوردستان بود، اما امروزه‌ شاهد نقش بیشتر این بخش از کوردستان در فعالیت‌های کوردها هستیم و امروز در صفوف احزاب کورد، فعالین کورد این منطقه‌ بیش از پیش قابل مشاهده‌ هستند.

البته‌ شایان ذکر است که‌ مشارکت کوردهای این استان‌ها در هنر، موسیقی و ادبیات کوردی بسیار زودتر از فعالیتهای سیاسی شروع شده‌ است و امروزه‌ همپای دیگر مناطق کوردستان در این عرصه‌ها کنش می‌کنند که‌ این خود از ویژگی‌های بارز گفتمان ملی کورد است که‌ ابتدا در ادبیات و هنر انعکاس داشته‌ و بعدها وارد عرصه‌ی‌ سیاست و مبارزه‌ شده‌ است. از همین روست که‌ ناسیونالیسم کورد گرایش به‌ جاودانگی و حرکتی تکوینی دارد و با حفظ ویژگی‌های هویتی خود از غلطیدن در دام فاشیسم در امان مانده‌ است، لذا توان همراه کردن تمام کوردها با وجود تفاوت مذهبی و لهجه‌ای را دارا می‌باشد.

با قبول نظریه‌ی‌ لایه‌ای بودن هویت‌ها می‌توان گفت لایه‌ی‌ هویتی ملی کوردها چنان تکوین یافته‌ است که‌ هرگاه‌ لایه‌ی‌ مذهبی در تضاد با لایه‌ی‌ ملی قرار گرفته‌، لایه‌ی‌ هویت ملی به‌ سهولت لایه‌ی مذهبی را کنار زده‌ و حتی با آن به‌ مبارزه‌ برخاسته‌ است. در شرق کوردستان هویت ملی کوردها مانع اصلی رشد مذهب‌گرایی بوده‌ است. جریانات مذهبی کوردستان در طیف آخر جریانات کوردستان قرار دارند و حتی جریانات سنتی طریقت و تصوف در کوردستان که‌ کمتر هویتی مذهبی از نوع شیعه‌ و سنی برای خود قائل هستند، جذابیت کمتری دارند. و جریانات ملی‌گرا و چپ‌گرای کورد که‌ به‌ ترتیب جریانات اصلی سیاسی کوردها هستند به‌ سهولت می‌توانند تحرکات بنیادگرایانه را کنار بزنند و این برای اکثریت فعالین کورد و مردم در کرماشان و ایلام قابل درک است. آنها به‌ خوبی می‌دانند که کوردهای سنی در آن سوی مرزها قویترین جبهه علیه‌ بنیادگرایی اسلامی در عراق و سوریه‌ هستند و این نشان می‌دهد که‌ لایه‌ی‌ هویتی ملی‌گرای کورد مسیری جدا از رقابت‌های دول شیعه‌ و سنی است. این در حالیست که‌ جریانات سیاسی کوردستان ایران دارای درجه‌ی‌ سکولاریستی به‌ مراتب بالاتری از جریانات سیاسی بخش‌های دیگر کوردستان در آن سوی مرزها هستند. کوردها در بقیه‌ی مناطق‌ ایران فارغ از تفاوت مذهبی، در کنار همدیگر هستند. نمایندگان استان‌های کوردستان در مجلس ششم در کنار هم فراکسیون نمایندگان کورد را تشکیل دادند، فعالین دانشجویی کورد، کارگران کورد و حتی سربازان کورد در سربازخانه‌های‌ نیروهای مسلح ایران همیشه‌ در کنار هم و بر اساس هویت کوردی خود را تعریف می‌کنند.

همچنان که‌ شواهد نشان داده‌ است، کشمکش‌های مذهبی دول منطقه‌ در نهایت نمی‌تواند تأثیری بر روند تحکیم ناسیونالیسم کورد در مناطق کرماشان و ایلام بگذارد و آنچه‌ تسریع این پروسه‌ را در پی دارد، فعالیت بیشتر فعالین این منطقه‌ در پروسه‌ی کوردایه‌تی و همچنین تلاش احزاب و جریان‌های سیاسی در جهت مشارکت بیشتر این فعالین در سازماندهی خود می‌باشد که‌ این خود نیاز به‌ مبحثی دیگر دارد. اما آنچه‌ که‌ باید فعالین کورد و اعضای احزاب سیاسی کوردستان بدانند این است که‌ اساساً تفاوت‌های مذهبی و منطقه‌ای در روند تکوین جنبش ملی کرد نمی‌تواند مانع باشد، اما نباید در رقابت‌های سیاسی در جهت نیل به‌ قدرت بیشتر از این تفاوت‌ها به‌ عنوان حربه‌ای علیه رقیب استفاده‌ شود. می‌توان گفت که‌ این لایه‌ سوبژکتیو کورد است که‌ می‌تواند با کنش‌های جهت‌دار این مسائل را برجسته‌ کنند.

در نتیجه‌ چنین است که‌ کوردها تفاوت‌ها و تنوعات خود را پذیرفته‌ و آن را جزء غنا و عظمت ملی خود می‌دانند، ناسیونالیسم کرد از ابتدای بلوغ خود ورودی‌های خود را به روی همه‌ی‌ کوردها باز نگه‌ داشته‌ است.

ناسیونالیسم کوردی روحی جاودان‌خواه‌ دارد، لذا ابتدا فعالیت خود را با هنر و ادبیات شروع کرده‌ و بنیان خود را بر ارزش‌های دمکراتیک و حقوق بشری قرار داده‌ است و انعطاف لازم را برای قبول همه‌ی‌ کوردها و حتی دیگر ملیت‌ها دارد. لایه‌‌ی هویتی ملی کوردها بر هویت مذهبی می‌چربد و این هویت ملی کوردهاست که‌ با وجود محرومیت کوردستان، از رشد بنیادگرایی مذهبی جلوگیری کرده‌ است و رقابت‌های دول شیعه‌ و سنی منطقه‌ توان تغییر مسیر مبارزات کوردها را ندارد و کوردها در واقع نه‌ تنها از این مناقشات مذهبی به دور خواهند ماند، بلکه‌ از فرصت‌های به دست آمده‌ در این مناقشات در جهت اهداف خود استفاده‌ می‌کنند و خیزش ملی کوردها در کرماشان و ایلام و تا دورترین مناطق کوردستان با شتاب بیشتر پیش خواهد رفت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٧٠٩ در این شمارە می‌خوانید:

ــ جنوب زاگرس و محوریت مبارزاتی ملت کورد
ــ دولت کوردستان، جغرافیایی برای زندگی آزاد
ــ آسمیلاسیون فرهنگی ملیت‌های ایران از سوی نهادهای علمی رژیم هدایت می‌شود
ــ برای آنانی که به خاموشی نه گفتند به بهانه بازداشت پنج فعال کرماشانی
  • جنوب کوردستان و محوریت مبارزاتی ملت کورد جنوب کوردستان و محوریت مبارزاتی ملت کورد
    از سویی دیگر نباید نیروی عظیم انسانی و ژئوپلوتیک حساس جنوب زاگرس را فراموش کنیم و این فاکت نقش و جایگاه بسزایی در جنبش کوردستان دارد. رژیم بر واقعیت‌های ذکر شده واقف و آگاه است و آنچنان او را به هراس انداخته که تحلیلی‌ است بر شدت عمل رژیم تروریستی ایران در نابود کردن بنیادهای انسانی در این بخش از کوردستان.
  • برای آنانی که به خاموشی نه گفتند به بهانه بازداشت پنج فعال کرماشانی برای آنانی که به خاموشی نه گفتند به بهانه بازداشت پنج فعال کرماشانی
    در کرماشان، قلب کوردستان، مردان و زنانی گام در خیابان‌ها نهادند و فریاد کشیدند که پرنده نیز از پر کشیدن هراس داشت. اما آنان با خود اندیشیدند تا به کی حقارت؟؟ تا به کی جان دادن و دم برنیاوردن؟؟ و بر آن شدند که سکوت سهمگین و رخوت حاکم بر شهر را بشکنند و فریاد برکشند که: "شهر زنده است ، شهر در خروش است".
  • مصطفی هجری در ٢٥مین سالیاد ترور دکتر صادق شرفکندی: با تمام توطئه‌هایی که رژیم جمهوری اسلامی و سایر رژیم‌های مستبد علیه ملت کورد اجرائی کردند، نه تنها نتوانستند کورد را به زانو درآورند بلکه امروزه کورد در شرایط مناسب سیاسی قرار دارد مصطفی هجری در ٢٥مین سالیاد ترور دکتر صادق شرفکندی: با تمام توطئه‌هایی که رژیم جمهوری اسلامی و سایر رژیم‌های مستبد علیه ملت کورد اجرائی کردند، نه تنها نتوانستند کورد را به زانو درآورند بلکه امروزه کورد در شرایط مناسب سیاسی قرار دارد
    در این تیم ترور افرادی از حزب‌الله لبنان، یکی از اعضای شیعه لبنان و خود ایرانی‌ها که همگی در ایران و تحت نظارت سپاه پاسداران و و سازمان اطلاعات آموزش دیده بودند، به صورت مشترک و طی برنامه‌ای از پیش تعین شده، ترور مذکور را انجام می‌دهند.
  • دولت کوردستان، جغرافیایی برای زندگی آزاد دولت کوردستان، جغرافیایی برای زندگی آزاد
    دولت مستقل کوردستان در جنوب هم بنیاد نهادن اراده ملی است و هم گامی تاریخی مهمی است که شاید امروز نتوان به روشنی و وضوح لذت‌ها و رنگ‌های آن را مشاهده کرد اما همانقدر که دشمنان کورد و به ویژه جمهوری اسلامی از این امر خشمگین و با تمام توان آنرا مورد تهدید قرار می‌دهند و تعدای به اصطلاح روشنفکر فارس، اما در واقع متحجر و فاشیست که ادامه جمهوری اسلامی‌اند از استقلال کوردستان به هراس افتاده‌اند که این خود اشاره‌ای‌ست به حقیقت دولت مستقل کوردستان.
  • کودکان، قربانیان اصلی رژیم فاشیستی ایران کودکان، قربانیان اصلی رژیم فاشیستی ایران
    در حال حاضر در زندان‌های رژیم فاشیستی جمهوری اسلامی ایران زندانیان زیادی وجود دارند که تنها جرم آن‌ها حمایت و دفاع از حقوق این کودکان است اما متاسفانه حاکمیت این افراد را که چیزی جز قائل شدن حق زندگی برای کودکان این سرزمین و آب و خاک خواستار نیستند را مجرم دانسته و آن‌ها را دشمن نظام و اسلام قلمداد می‌کند.
  • زن و رویاهایی که در دنیای مردسالارانه فنا می‌شوند زن و رویاهایی که در دنیای مردسالارانه فنا می‌شوند
    وقتی به دوستانم مراجعه می‌کنم و چهره‌های افسرده‌شان را می‌بینم که وا اسفااا، ما چه کردیم!! مگر درس نخواندیم! مگر زحمت بسیارنکشیدیم!
  • توتالیتاریسم و جامعه توتالیتاریسم و جامعه
    همچنین در عصر حاضر در سیستم عراق پیشین و سوریه امروزی می‌بایست و باید عضو حزب بعث صدام و حزب بعث خانواده اسد باشد.
  • اصلاح‌طلبی ایرانی و عشق یک طرفه اصلاح‌طلبی ایرانی و عشق یک طرفه
    البته چون اصلاح‌طلبان کورد تنها در سطح دیپلماسی عمومی آنهم در فصل انتخاباتی بدان‌ها اجازه عرض اندام داده می‌شود، پس باید اظهار کرد کابینه دوم روحانی خطی پایان پدیده اصلاح‌طلبی در کوردستان است.
  • شهر شوری در سر دارد شهر شوری در سر دارد
    مردم دیگر تحمل آنرا ندارند که هرگونه تجمع، حرکت و یا کوچکترین خواست‌شان، با گلوله‌های نیروهای رژیم روبرو شود و روزی شهر تصمیم خواهد گرفت که تفنگ به دست بگیرد و در دل شهر به روی کاخ لرزان جمارانی‌ها آتش بگشاید.
  • دیدگاه امنیتی جمهوری اسلامی و جنگ نرم علیه کوردستان دیدگاه امنیتی جمهوری اسلامی و جنگ نرم علیه کوردستان
    بنابراین در استراتژی امنیت رژیم، کوردستان مساله‌ای است که شیوه حکمرانی جمهوری اسلامی، پروژه ملت-دولت فارس، عمیق شدن بحران آب و استراتژی کمربند شیعه در منطقه -که رویای مشترک ناسیونالیسم فارس و شیعه‌گرایی ایرانیست- را با تهدید جدی روبرو می‌سازد، به همین خاطر نیز تحلیل‌گر سپاه و بیت خامنه‌ای آشکارا معترف است که چهل سال آینده، ٤٠ سال رویارویی کوردستان با دستگاه‌های امنیتی و سرکوبگر رژیم جمهوری اسلامی است.
  • متن سخنان کریم پرویزی، عضو دفتر سیاسی به مناسبت ٧٢مین سالروز تاسیس حزب متن سخنان کریم پرویزی، عضو دفتر سیاسی به مناسبت ٧٢مین سالروز تاسیس حزب
    فاشیسم قصد سلطه بر تمام جهان را داشت، فاشیسم می‌خواست که رهبری تمام ملت‌های جهان را در دست بگیرد و فقط نژادی که او آنرا برتر می‌دانست سرور و حاکم جهان باشد.
  • راسان  و دولت کوردستان باشور راسان و دولت کوردستان باشور
    در کوردستان عراق عزم راسخی در سطوح عالی ساختار سیاسی مبنی بر برگزاری رفراندوم در ٣ مهر ١٣٩٦ وجود دارد که هدف خود را از این امر پرسش از افکار عمومی در باب استقلال کوردستان اعلام کرده‌اند.
  • یک فعال سیاسی-اجتماعی کرماشانی در گفتگوی اختصاصی با کوردستان: رژیم با سیاست حذف فیزیکی از بالاو هضم گفتمانی از پایین سعی در نابودی جنبش کوردستان را دارد یک فعال سیاسی-اجتماعی کرماشانی در گفتگوی اختصاصی با کوردستان: رژیم با سیاست حذف فیزیکی از بالاو هضم گفتمانی از پایین سعی در نابودی جنبش کوردستان را دارد
    مقطع کنونی بهترین زمان برای همگرایی احزاب کورد است که می­تواند مسیر رسیدن به آزادی و حقوق ملت کورد را کوتاه تر و هموار تر کند. راسان باید بتواند با پتانسیل فکری-عملی که دارد، به محوریت اجتماع دیگر احزاب و جریانات کوردی گرد هم بدل شود، در این صورت مردم هوشمندانه‌تر و مؤثرتر در کنار راسان قرار خواهند گرفت.
  • کورد نماینده، نماینده‌ی کورد کورد نماینده، نماینده‌ی کورد
    با این حال باید به این موضوع توجه وافر داشت که علی‌رغم به کارگیری انتخابات به مانند وسیله‌ای تبلیغاتی علیه کورد از این به بعد جمهوری اسلامی، کورد نماینده را نیز به عاملی تبلیغاتی علیه جنبش آزادیخواهی کوردستان بدل می کند و به همین جهت باید به افشا کردن سیاست مذکور پرداخت.