• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
١۶ دسامبر ٢٠١٧ میلادی - ٢۵ آذر ١٣٩۶ خورشیدی  

موانع توسعه‌ی گویش‌ها در کرماشان!

میلادی: ٠۶-٠٢-٢٠١٧ - خورشیدی: ١٣٩۵/١١/١٨ - ١٠:١٧ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
موانع توسعه‌ی گویش‌ها در کرماشان!
آوات ساروج

کرماشان با جغرافیای وسیع، جمعیت زیاد، تنوع گویش‌ها و آیین‌ها مختلف شناخته می‌شود که همیشه جای بحث، میدان سیاسی جذب و دفع و همچنین راه رفت و آمد رهگذرانی بوده است که تمام رفتار، اعتقادات، فکر و اندیشه و حتی نوع دید و گفتمانشان بر چرخش اجتماعی و سیاسی و همچنین دوره‌های مختلف فرهنگی و هنری این منطقه، تأثیرگذار بوده است و نیز در مراحل گوناگون نتایج آن به سود دشمن و قدرت منفعت طلب و مرکزگرا بوده است!

رنگارنگی مذهبی و دیگر تنوعاتی که در استان کرماشان وجود دارند، بارها بر فکر و اندیشه‌ی میهندوستی و ملی‌گرایانه‌ی فرد کورد بی‌تأثیر نبوده‌اند و به مشکلاتی بر راه هویت‌خواهی و شکوفا شدن هویت ملی تبدیل شده است که ریشه در ناآگاهی فرد کورد از یک طرف و توطئه و پروژه‌های حاکمیت و مهره‌هایشان از طرف دیگر دارد. مهره‌های رژیم در منطقه با استفاده از نوشتن در رسانه‌های مختلف و با استفاده از ابزار صدا و سیما، با یک پلان و برنامه از پیش تعیین شده، از این مسأله سوء استفاده کرده و این فرصت را تبدیل به مانع کرده‌اند. این به این مشکلات و موانع دقت کنیم، خواهیم دید که دست بدخواهان ملت کورد و سیستم مرکزگرای ایران در مراحل مختلف تاریخی، به وضوح در آنها دیده می‌شود. توطئه‌گران و دشمنان از نقاط ضعف این منطقه برای ضربه زدن، به آسانی و با هزینه‌های بسیار کم استفاده کرده‌اند. به همین دلیل بهتر است که یک تحلیل در رابطه با گویش‌های این منطقه داشته باشیم تا پی ببریم که ابعاد غنی و ویژه‌ی مثبت این لهجه‌های چیستند و ابعاد ضعیف آنها که موجب سوء استفاده و دخالت دشمنان برای ایجاد دو دستگی میان مردم و روشنفکران این منطقه شده‌اند، کدام‌ها هستند. این ابعاد ضعیف چه بسا موجب ایجاد مشکل بر سر راه فعالیت انجمن‌های ادبی و همچنین جامعه‌ی روشنفکری کوردی شده است. این مشکلات هنوز وجود دارند و متأسفانه رو به رشد هم هستند.

مشخص است که زبان کوردی با گویش‌های گوناگون خود غنی است و وسعت لغات و اصطلاحات پر معنی، همچنین سنگینی بار ادبی در نوشتن، خواندن، هنر و دیگر ابعاد زبانی، ارزش و زیبایی ویژه‌ای به این زبان داده‌اند. مناطق گوناگون با گویش‌های مختلف و ویژگی‌های متفاوت، تولیدات با ارزش زبانی داشته است. کرماشان نیز از این امر مستثنی نیست و سال‌هاست شاهد برگی زرین از ادب و نوشتار غنی ادبی بوده است و جایگاه فرهنگی، ادبی و غنای خود را نشان داده است. ولی با این حال، وجود چند گویش مانند کلهوری، لکی، گورانی و حتی تا حدودی لوری، هم غنی بودن این زمان و هم مشکلاتش را نشان می‌دهد.

در مناطق مختلف استان کرماشان، لغات و اصطلاحات با شیوه‌های مختلف تلفظ شده، بر زبان رانده شده و نوشته می‌شوند. هرچند تلاش‌هایی برای نزدیک نمودن این لهجه‌ها و استاندارد کردن زبان کوردی در جریان است، ولی سیستم حاکم مرکزی، فکر ایلی و عشایری را ترویج داده و یک لهجه را بر لهجه‌های دیگر ارجحیت می‌دهد و این مسأله یک مانع و مشکل در این راستا می‌باشد.

اینجاست که متوجه می‌شویم که سیستم مرکزگرای حاکم نسبت به وجود زبان‌های دیگر به جز زبان رسمی و اشتراک با این زبان‌ها، خشمگین است و با هر شیوه ممکن تلاش دارد تا زبان‌های غیررسمی را ضعیف و کم‌ارزش نموده و آنها را به حاشیه براند. در این راستا نیز از ابزارهای خود مانند صدا و سیما استفاده می‌کند. همچنان که سال‌هاست در کرماشان شاهد شبکه تلویزیونی زاگرس هستیم که به جز بی‌احترامی، بی‌ارزش نمودن و عقب انداختن زبان کوردی، هیچ نتیجه‌ی دیگری نداشته است.

این سیستم همچنین با استفاده از مهره ها و بازوهایش در استان، به ایجاد دو دستگی و دشمنی میان متکلمین به این گویش‌ها مشغول است تنها هدف عملی آن نیز، از بین بردن هرچه بیشتر زبان و بی‌ارزش نمودن آن است.

بارها مشاهده شده که زبان کوردی به عنوان گویش روستایی یا عقب‌افتاده از جامعه‌ی شهری نشان داده شده است، ولی متأسفانه به جز یک لبخند تلخ، هیچ نوع واکنش و پاسخ شایسته‌ای از فرد کورد و روشنفکران جامعه دیده نشده است و حتی در مواردی سکوت، بی‌اهمیتی و بی‌طرفی در برابر این رفتارهای زشت نشان داده‌اند.

برای مثال استفاده از یک گویش به شیوه طنز و کمیک، یا تنها برای شوخی، یک کورد را علیه گویش دیگر نشان می‌دهند و آگاهانه از این امر برای ضربه زدن به این گویش‌ها و به طور کلی بی‌ارزش نمودن زبان کوردی استفاده می‌کنند. بدین ترتیب بر افراد ناآگاه تاثیر می‌گذارند که دیگر برایشان ننگ و عار باشد که با این زبان صحبت کنند. این توطئه نیز به آسانی اجرا می‌شود و به سادگی زبانی دست‌ساز و مصنوعی همچون زبان فارسی کرماشانی که در هیچ ادبیات و نوشته و خوانش‌های زبانی و فرهنگی، نام و جایگاهی ندارد، به زبان اصلی تبدیل می‌شود و خود را به منزل و جوامع روز جا می‌دهد. حتی در مدارس به عنوان زبان محلی با هدف نزدیک نمودن به زبان فارسی، به زبان آموزشی تبدیل می شود و پس از سال‌ها نتیجه‌ی صحبت کردن به زبان فارسی برای فرد کورد، موجب ویرانی و عدم توانایی در انتقال مفاهیم و نارسایی به زبان فارسی تبدیل می‌شود.

به همین دلیل امروز در کرماشان صحبت به زبان فارسی و حتی برای نوشتن نیز، این زبان مصنوعی جای می‌گیرد و تحت عنوان زبان کوچه و بازار، شناخته می‌شود.

در اینجا سطح آگاهی، احساس والای ملی، تفاوت قائل نشدن میان گویش‌های مختلف زبان کوردی و محدود نکردن آنها در چارچوب منطقه، ایل یا عشیره، و همچنین غنی و باارزش پنداشتن این گویش‌ها و تلاش برای نزدیک نمودنشان در کنار نزدیک نمودن روشنفکران و ادیبان این منطقه، می‌تواند به ایجاد یک گفتمان مشترک، خوانشی تازه و با ارزش، به سوی اتحاد، توسعه و نزدیکی در گویش‌های مختلف کرماشان باشد.

باید گام‌های برداشته شده علیه توسعه یک گویش دیگر نباشد. همچنین در راستای یکی کردن و استاندارد نمودن زبان کوردی تلاش شود. این امر کمابیش، مدتیست که آغاز شده و خوشبختانه با از میان بردن موانع اشاره شده، گام‌ها محکمتر برداشته می‌شوند.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٧١٤ در این شمارە می‌خوانید:

ــ اپوزیسیون مرکزگرای ایرانی، مانع اصلی اتحاد اپوزیسیون
ــ فلسفه‌ی "حق" و تمامیت ارضی
ــ زلزله، سنبلی برای اتحاد ملی و بهانه‌ای برای به چپاول
ــ برج بابل
  • فلسفه‌ی \ فلسفه‌ی "حق" و تمامیت ارضی
    آشکار است که این جستار در شرایطی منتشر می‌شود که در روزهای پایانی آبان‌ماه ١٣٩٦ شمسی، در آلمان، تعدادی از احزاب متعلق به ملیت‌های تحت ستم و همچنین ملت حاکم، شورایی تحت عنوان "شورای دمکراسی‌خواهی در ایران" را تشکیل دادند.
  • زلزلە، سنبلی برای اتحاد ملی و بهانەای برای به چپاول زلزلە، سنبلی برای اتحاد ملی و بهانەای برای به چپاول
    این وظیفه انسانی و قانونی، که رژیم اسلامی ایران در مناطق کوردستان، خود را در برابر آن مسئول نمی‌داند، از سیاست‌ها و ایدئولوژی‌هایی سرچشمه می‌گیرد که این رژیم در مورد ملت کورد، در راس برنامه‌های خود قرار داده و این داستان و غرض‌ورزی‌ها دولتمردان جمهوری اسلامی ریشه‌ای تاریخی و باوری سرکوبگرایانه دارد که با ژرف‌نگری تاریخی و سیاسی ابعاد آن کشف و ظاهر می‌شوند.
  • سرمایه‌گذاری فاشیستی و پس‌لرزه‌های زلزله‌ی کرماشان سرمایه‌گذاری فاشیستی و پس‌لرزه‌های زلزله‌ی کرماشان
    اما عمق فاجعه و از آن بدتر سیاست‌های حکومت در عدم کمک‌رسانی تعمدی به آسیب‌دیده‌گان و نیز ممانعت از رسیدن کمک‌های مردمی به دست آنان، دولت حسن روحانی را بر آن داشت تا فضایی کاملا امنیتی و سرکوبگرانه در مناطق مذکور ایجاد کند. در همین رابطه دادستان کرماشان به بهانه‌ی مدیریت بحران، در سرپل ذهاب حکومت نظامی اعلام کرد.
  • اپوزیسیون مرکزگرای ایرانی، مانع اصلی اتحاد اپوزیسیون اپوزیسیون مرکزگرای ایرانی، مانع اصلی اتحاد اپوزیسیون
    در این مقاله با زبانی ساده و بدون تعارف و ترس از هرگونه برچسب، می خواهم به دور از احساسات ایدئولوژیکی و حزبی به بررسی این مساله بپردازم که چه شد ایران به این وضعیت رسید و چرا اپوزیسیون قادر به تشکیل اتحادی فراگیر و حرکت گام به گام به سوی سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی نیستند.
  • برج بابل برج بابل
    رویدادهای تاریخی و حتا اسطوره‌ای نیز بر این امر تاکید می‌کنند که برای آنکه جامعه‌ای را تضعیف کرد تا به سمت زوال و نابودی گام بردارد، بهتر آن است که در میان آن‌ها تفرقه و آشوب ایجاد کرد تا هم مسائل و مشکلات اصلی را فراموش کنند و هم تنها به مسائل داخلی مشغول شوند و خود به عامل نابودی‌شان بدل شوند.
  • کرماشان در آئینه‌ زلزله کرماشان در آئینه‌ زلزله
    از سوی دیگر حکومت ایران برای آنکه سیاست‌های فاشیستی‌اش در قبال زلزله‌زدگان و عدم کمک‌رسانی به آن‌ها عیان نشود مانع از ورود خبرنگاران مستقل و خارجی به مناطق زلزله‌زده شد. در همین رابطه "توماس ارد بریک" گزارشگر نیویورک تایمز آمریکا در تویتی نوشت: "همزمان با وقوع زلزله در کوردستان، به گزارشگران اجازه ورود به محل حادثه را نداده‌اند".
  • مبارزه کورد و موانع آن مبارزه کورد و موانع آن
    این علل که تاثیرات آن کمتر از دو علت اولیه نبوده، شامل نیروهای بومی می‌باشد که در جهت تأمین منافع خویش با نیروهای بیرونی در سرکوب نهضت‌های مردمی سهیم بوده و ملت کورد را در راه رسیدن به خواسته‌ها و آرمان‌های‌شان دچار مشکلاتی نموده‌اند و بیش از نیمی از فشار نیروهای حاکم توسط این گروه به اجرا گذاشته می‌شود.
  • زلزله‌ی سیاسی زلزله‌ی سیاسی
    در آن شامگاهی که زلزله‌ای شدید کوردستان را لرزاند و چندین شهر این دیار را در استان کرماشان با فاجعه‌ای انسانی روبرو ساخت، جمهوری اسلامی تصور می‌کرد که از زیان‌های آن دور است، اما زیاد طول نکشید که زلزله‌ای سیاسی سرتاپای رژیم را به لرزه اندخت.
  • مشروعیت سلاح و مشروعیت مردمی مشروعیت سلاح و مشروعیت مردمی
    شاید سلاح و زرادخانه برای مدتی اشغالگر را حفظ کند اما هیچگاه موجب مشروعیت آن نمی‌شود. حکومتی که نتواند رضایت مردم را جلب کند سرانجامی بجز نابودی نخواهد داشت.
  • مصطفی هجری، دبیر کل حزب دمکرات کوردستان ایران در مصاحبه با تیشک تی‌وی: نباید چشم به راه نیروی خارجی باشیم که جمهوری اسلامی را نابود یا آنرا مجبور به احقاق حقوق ما کند مصطفی هجری، دبیر کل حزب دمکرات کوردستان ایران در مصاحبه با تیشک تی‌وی: نباید چشم به راه نیروی خارجی باشیم که جمهوری اسلامی را نابود یا آنرا مجبور به احقاق حقوق ما کند
    واضح است که به موضوعات دیگر نیز اشاره کرده است اما اولویت اصلی ترامپ و دولت آمریکا تا بدین لحظه مساله برجام است چرا که توافق مذکور در آینده این امکان را به ایران می‌دهد که غنی‌سازی اورانیوم برای ساخت سلاح اتمی را بار دیگر آغاز کند. آنچه که در این توافق بر آن تاکید شده است مساله سلاح اتمی است.
  • کرکوک و سه حقیقت کرکوک و سه حقیقت
    فجایعی که طی روزهای اخیر ملت کورد در کوردستان عراق با آن روبرو شد، بی‌شک یکی از بزرگترین فجایع تاریخ کورد می‌باشد که تا مرز تحقق برخی از رویاهای خود نزدیک شده بود اما به ناگاه تمام این رویاها را به کابوسی وحشتناک بدل کردند! تراژدی تلخ کرکوک سه حقیقت را برایمان به اثبات رساند:
  • میلیتاریزه کردن کوردستان (با نگاهی به سخنان دکتر قاسملو در این رابطه) میلیتاریزه کردن کوردستان (با نگاهی به سخنان دکتر قاسملو در این رابطه)
    امروزه در این شرایط که خاورمیانه تاریخی دیگر را رقم می‌زند و جولانگاه ابر قدرت‌ها شده است بدون شک بازیگران منطقه هم ساکت ننشسته‌و خود را به عاملی تبدیل می‌کنند تا از کاروان تغییرات جا نمانند.
  • قدرت نظامی ایران قادر به حفظ و پوشش  عمق استراتژیک رژیم جمهوری اسلامی نیست قدرت نظامی ایران قادر به حفظ و پوشش عمق استراتژیک رژیم جمهوری اسلامی نیست
    لازم به ذکر است در تحلیل فوق قدرت نظامی آمریکا و انگلیس و فرانسه به عنوان هم‌پیمانان کشورهای منطقه در نظر گرفته نشده است و بدون شک حمله ایران به شهرهای اسرائیل و یا جنگ میان‌مدت و طولانی‌مدت با عربستان که به بسته شدن تنگه هرمز منجر خواهد شد واکنش نظامی آمریکا و احتمالا مصر و اردن و کشورهای عربی دیگر را در پی خواهد داشت و حباب عمق استراتژیک رژیم ایران بسیار سریع‌تر خواهد ترکید.
  • راسان، دلیل اصلی سپاه برای غائله کرکوک راسان، دلیل اصلی سپاه برای غائله کرکوک
    سال گذشته درحالی که یک سال از اعلام رسمی راسان گذشته بود، مردم کوردستان ایران با به راه انداختن و شرکت فعال در کمپین "نورز جامانه" یا "زه‌ماوه‌ندی جامانه‌" یک حماسه تاریخی ثبت کردند. این حماسه تاریخی در روز رفراندوم کوردستان عراق نیز با کمپین "زه‌ماوه‌ندی ئالا" تکرار شد. رژیم که همواره تلاش کرده واقعیت مساله کورد را انکار یا منحرف نماید، این سیاست خود را با این حضور گسترده مردم کوردستان ایران در خیابان‌ها، شکست خورده قلمداد کرده و قصد داشت به هر طریقی در برابر آن بایستد.