• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
٢٨ آوریل ٢٠١٧ میلادی - ٠٨ اردیبهشت ١٣٩۶ خورشیدی  

موانع توسعه‌ی گویش‌ها در کرماشان!

میلادی: ٠۶-٠٢-٢٠١٧ - خورشیدی: ١٣٩۵/١١/١٨ - ١٠:١٧ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
موانع توسعه‌ی گویش‌ها در کرماشان!
آوات ساروج

کرماشان با جغرافیای وسیع، جمعیت زیاد، تنوع گویش‌ها و آیین‌ها مختلف شناخته می‌شود که همیشه جای بحث، میدان سیاسی جذب و دفع و همچنین راه رفت و آمد رهگذرانی بوده است که تمام رفتار، اعتقادات، فکر و اندیشه و حتی نوع دید و گفتمانشان بر چرخش اجتماعی و سیاسی و همچنین دوره‌های مختلف فرهنگی و هنری این منطقه، تأثیرگذار بوده است و نیز در مراحل گوناگون نتایج آن به سود دشمن و قدرت منفعت طلب و مرکزگرا بوده است!

رنگارنگی مذهبی و دیگر تنوعاتی که در استان کرماشان وجود دارند، بارها بر فکر و اندیشه‌ی میهندوستی و ملی‌گرایانه‌ی فرد کورد بی‌تأثیر نبوده‌اند و به مشکلاتی بر راه هویت‌خواهی و شکوفا شدن هویت ملی تبدیل شده است که ریشه در ناآگاهی فرد کورد از یک طرف و توطئه و پروژه‌های حاکمیت و مهره‌هایشان از طرف دیگر دارد. مهره‌های رژیم در منطقه با استفاده از نوشتن در رسانه‌های مختلف و با استفاده از ابزار صدا و سیما، با یک پلان و برنامه از پیش تعیین شده، از این مسأله سوء استفاده کرده و این فرصت را تبدیل به مانع کرده‌اند. این به این مشکلات و موانع دقت کنیم، خواهیم دید که دست بدخواهان ملت کورد و سیستم مرکزگرای ایران در مراحل مختلف تاریخی، به وضوح در آنها دیده می‌شود. توطئه‌گران و دشمنان از نقاط ضعف این منطقه برای ضربه زدن، به آسانی و با هزینه‌های بسیار کم استفاده کرده‌اند. به همین دلیل بهتر است که یک تحلیل در رابطه با گویش‌های این منطقه داشته باشیم تا پی ببریم که ابعاد غنی و ویژه‌ی مثبت این لهجه‌های چیستند و ابعاد ضعیف آنها که موجب سوء استفاده و دخالت دشمنان برای ایجاد دو دستگی میان مردم و روشنفکران این منطقه شده‌اند، کدام‌ها هستند. این ابعاد ضعیف چه بسا موجب ایجاد مشکل بر سر راه فعالیت انجمن‌های ادبی و همچنین جامعه‌ی روشنفکری کوردی شده است. این مشکلات هنوز وجود دارند و متأسفانه رو به رشد هم هستند.

مشخص است که زبان کوردی با گویش‌های گوناگون خود غنی است و وسعت لغات و اصطلاحات پر معنی، همچنین سنگینی بار ادبی در نوشتن، خواندن، هنر و دیگر ابعاد زبانی، ارزش و زیبایی ویژه‌ای به این زبان داده‌اند. مناطق گوناگون با گویش‌های مختلف و ویژگی‌های متفاوت، تولیدات با ارزش زبانی داشته است. کرماشان نیز از این امر مستثنی نیست و سال‌هاست شاهد برگی زرین از ادب و نوشتار غنی ادبی بوده است و جایگاه فرهنگی، ادبی و غنای خود را نشان داده است. ولی با این حال، وجود چند گویش مانند کلهوری، لکی، گورانی و حتی تا حدودی لوری، هم غنی بودن این زمان و هم مشکلاتش را نشان می‌دهد.

در مناطق مختلف استان کرماشان، لغات و اصطلاحات با شیوه‌های مختلف تلفظ شده، بر زبان رانده شده و نوشته می‌شوند. هرچند تلاش‌هایی برای نزدیک نمودن این لهجه‌ها و استاندارد کردن زبان کوردی در جریان است، ولی سیستم حاکم مرکزی، فکر ایلی و عشایری را ترویج داده و یک لهجه را بر لهجه‌های دیگر ارجحیت می‌دهد و این مسأله یک مانع و مشکل در این راستا می‌باشد.

اینجاست که متوجه می‌شویم که سیستم مرکزگرای حاکم نسبت به وجود زبان‌های دیگر به جز زبان رسمی و اشتراک با این زبان‌ها، خشمگین است و با هر شیوه ممکن تلاش دارد تا زبان‌های غیررسمی را ضعیف و کم‌ارزش نموده و آنها را به حاشیه براند. در این راستا نیز از ابزارهای خود مانند صدا و سیما استفاده می‌کند. همچنان که سال‌هاست در کرماشان شاهد شبکه تلویزیونی زاگرس هستیم که به جز بی‌احترامی، بی‌ارزش نمودن و عقب انداختن زبان کوردی، هیچ نتیجه‌ی دیگری نداشته است.

این سیستم همچنین با استفاده از مهره ها و بازوهایش در استان، به ایجاد دو دستگی و دشمنی میان متکلمین به این گویش‌ها مشغول است تنها هدف عملی آن نیز، از بین بردن هرچه بیشتر زبان و بی‌ارزش نمودن آن است.

بارها مشاهده شده که زبان کوردی به عنوان گویش روستایی یا عقب‌افتاده از جامعه‌ی شهری نشان داده شده است، ولی متأسفانه به جز یک لبخند تلخ، هیچ نوع واکنش و پاسخ شایسته‌ای از فرد کورد و روشنفکران جامعه دیده نشده است و حتی در مواردی سکوت، بی‌اهمیتی و بی‌طرفی در برابر این رفتارهای زشت نشان داده‌اند.

برای مثال استفاده از یک گویش به شیوه طنز و کمیک، یا تنها برای شوخی، یک کورد را علیه گویش دیگر نشان می‌دهند و آگاهانه از این امر برای ضربه زدن به این گویش‌ها و به طور کلی بی‌ارزش نمودن زبان کوردی استفاده می‌کنند. بدین ترتیب بر افراد ناآگاه تاثیر می‌گذارند که دیگر برایشان ننگ و عار باشد که با این زبان صحبت کنند. این توطئه نیز به آسانی اجرا می‌شود و به سادگی زبانی دست‌ساز و مصنوعی همچون زبان فارسی کرماشانی که در هیچ ادبیات و نوشته و خوانش‌های زبانی و فرهنگی، نام و جایگاهی ندارد، به زبان اصلی تبدیل می‌شود و خود را به منزل و جوامع روز جا می‌دهد. حتی در مدارس به عنوان زبان محلی با هدف نزدیک نمودن به زبان فارسی، به زبان آموزشی تبدیل می شود و پس از سال‌ها نتیجه‌ی صحبت کردن به زبان فارسی برای فرد کورد، موجب ویرانی و عدم توانایی در انتقال مفاهیم و نارسایی به زبان فارسی تبدیل می‌شود.

به همین دلیل امروز در کرماشان صحبت به زبان فارسی و حتی برای نوشتن نیز، این زبان مصنوعی جای می‌گیرد و تحت عنوان زبان کوچه و بازار، شناخته می‌شود.

در اینجا سطح آگاهی، احساس والای ملی، تفاوت قائل نشدن میان گویش‌های مختلف زبان کوردی و محدود نکردن آنها در چارچوب منطقه، ایل یا عشیره، و همچنین غنی و باارزش پنداشتن این گویش‌ها و تلاش برای نزدیک نمودنشان در کنار نزدیک نمودن روشنفکران و ادیبان این منطقه، می‌تواند به ایجاد یک گفتمان مشترک، خوانشی تازه و با ارزش، به سوی اتحاد، توسعه و نزدیکی در گویش‌های مختلف کرماشان باشد.

باید گام‌های برداشته شده علیه توسعه یک گویش دیگر نباشد. همچنین در راستای یکی کردن و استاندارد نمودن زبان کوردی تلاش شود. این امر کمابیش، مدتیست که آغاز شده و خوشبختانه با از میان بردن موانع اشاره شده، گام‌ها محکمتر برداشته می‌شوند.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٦٩٩ در این شمارە می‌خوانید:

ــ راسان و ژئوپولیتیک ایران
ــ شهر، محور راسان
ــ جهاد سپید
ــ هجوم موشکی محدود و پیامی نامحدود
  • اهمیت هویت در جنوب کردستان و تعریف نوین ملت (بخش دوم) اهمیت هویت در جنوب کردستان و تعریف نوین ملت (بخش دوم)
    در واقع همچنان که‌ اشاره‌ شد، گفتمان کردی دارای پیشنه‌ تاریخی است و پیوند زدن ملی‌گرایی کرد با ارزش‌های دمکراتیک هم به‌ همین روند تاریخی کردها به ویژه‌ در کردستان ایران برمی‌گردد.
  • هجوم موشکی محدود و پیامی نامحدود هجوم موشکی محدود و پیامی نامحدود
    بعد از بمباران هوایی شهر ادلب -تحت کنترل اپوزیسیون سوریه- توسط نیروی هوایی بشار اسد که موجب قربانی شدن بیش از ١٠٠نفر از مردم این شهر و مصدوم شدن صدها نفر دیگر به دلیل استنشاق گاز شیمیایی شد، جهان بار دیگر شاهد بکارگیری سلاح‌های ممنوعه از سوی حکومتی علیه شهروندانش بود.
  • شهر، محور راسان شهر، محور راسان
    کردستان ایران که در مقایسه با بخش‌های دیگر کردستان بنا بر وسعت خاک و جمعیت پله دوم را داراست، طی دو دهه گذشته دچار رخوت شده بود، اما از دو سال گذشته تا به امروز با تغییرات گسترده‌ای روبرو شده است.
  • راسان و ژئوپولیتیک ایران راسان و ژئوپولیتیک ایران
    علاوه بر این، سرنگونی رژیم صدام باعث تسهیل ارتباط و تماس و ارسال کمک‌های ایران به سوریه و لبنان از طریق عراق گردید! از همین رو، سرنگون ساختن این دو رژیم رقیب ایران نمی‌تواند بدون برنامه‌ بوده باشد.
  • جهاد سپید جهاد سپید
    ٣٨ سال پیش در ٢٨ مردادماه، خمینی، رهبر رژیم جدیدی که قدرت را کاملاً قبضه کرده بود، علیه ملت کرد فتوای جهاد صادر نمود و با تمامی نیروهای نظامی متعارف و نامتعارف خود کردستان را مورد تهاجم قرار دادند و از هیچ جنایتی برای به زانو در آوردن ملت کرد فروگذار ننمودند.
  • شهیدان مشعل راسان ملتند شهیدان مشعل راسان ملتند
    ملتی خواهان آزادیست، بایستی بهای آن را نیز بپردازد. این سخن گهربار از بیانات زنده‌یاد دکتر قاسملوست که خود نیز در راه آزادی ملتش سنگین‌ترین بها را پرداخت.
  • اهمیت هویت در جنوب کوردستان و تعریف نوین ملت اهمیت هویت در جنوب کوردستان و تعریف نوین ملت
    آنچه‌ هویت ملی را با هویت‌های قدیم همچون ایل و تبار متفاوت می‌سازد، همین شناخت از خود است چرا که‌ اساساً مدرنیته‌ با شناخت انسان به‌ عنوان سوژه‌ از پدیده‌هاست و یکی از این پدیده‌ها خود است.
  • سیاست اجتماعی معطوف به رفاه سیاست اجتماعی معطوف به رفاه
    در وضعیت فعلی ایران، مشکلات اقتصادی بزرگ‌ترین مانع بر سر راه رشد و توسعه‌ی جامعه‌ برشمرده می‌شود که آسیب‌های ناشی از چنین وضعیتی در حوزه‌هایی نظیر بیکاری، گرانی، فقر و فساد مالی علناً و به وضوح نمایان گشته و این امر آینده‌ی نزدیک به ٤٠ میلیون نفر از ایرانیان را در پرتگاه فروپاشی اجتماعی و اخلاقی قرار داده است.
  • تفاوت حق طلبی با رفتار قربانی تفاوت حق طلبی با رفتار قربانی
    ذکر تفاوت این دو رفتار برای این است که‌ با نگاهی اجمالی و سطحی به‌ جامعه خود شاهد رفتار و کردارهایی هستیم که‌ بیشتر آن در اخلاق قربانی نمود می‌کند، اگرچه‌ به‌ ظاهر دم از انقلاب و انقلابی بودن وصف می‌کنند.
  • نوروز، رویش و راسان نوروز، رویش و راسان
    طبیعت با پدیده‌های متضاد و متناقض آن شناخته می‌شود، آن گاه که تاریکی و روشنایی، رویش و خشکیدن، گرمای خورشید و سرما و یخبندان، تندباد و کوهستان، حرکت و ایستایی و ... در تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرند و ترکیبی بدیع و سرشار از نوآوری با هزاران چهره جلوه‌گر می‌شوند و زندگانی را می‌آرایند.
  • تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام
    این باعث می‌شود که رابطه‌ زبانی کردها با مکان زیستی خود دچار انشقاق شود. در طول تاریخ، مردمان مهاجم مناطق اشغال‌شده‌ را از نو نامگذاری می‌کردند تا مالکیت مکانی مناطق را به‌ نام خود ثبت کنند. در این مناطق تقریباً تمام اسامی کردی را در نهادهای ثبتی از بین برده‌اند.
  • آینده‌ کردها از روزنه نوروز آینده‌ کردها از روزنه نوروز
    میتولوژی هم مثل تاریخ در حافظه نوستالژی هر ملتی جایگاه مخصوص خود را دارد، حتی برخی از آنها به عنوان بخشی متصل و شناسه ملت‌ها و مانند هر رسم دیگری در زندگی روزمره تکرار می‌شوند. فراموش‌شدنی نیستند و گسترش پیدا می‌کنند.
  • مصطفی هجری، دبیرکل حزب در نشست پارلمان سوییس: تبعیض علیه‌ ملیت‌های تحت ستم به آستانه خطرناکی رسیده است مصطفی هجری، دبیرکل حزب در نشست پارلمان سوییس: تبعیض علیه‌ ملیت‌های تحت ستم به آستانه خطرناکی رسیده است
    ممنوعیت تحصیل به‌ زبان مادری تنها به‌ این امر ختم نمی‌شود که‌ کودک به‌ جای زبان مادری، زبان دیگر (فارسی) را می‌آموزد. بلکه‌ مقصود اصلی برنامه‌ است که‌ رژیم با آن سیاست‌های یکسان‌سازی را اعمال می‌کند.
  • مرگ برادرکُشی مرگ برادرکُشی
    لیکن در دوران معاصر، اوضاع و شرایط سیاسی و درک و آگاهی جوامع به جایی رسیده است که دیگر چنین اعمالی را تاب نیاورده و هر گونه توسل به جنگ‌ داخلی را محکوم می‌کنند.