• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
١٧ آگوست ٢٠١٧ میلادی - ٢۶ مرداد ١٣٩۶ خورشیدی  

موانع توسعه‌ی گویش‌ها در کرماشان!

میلادی: ٠۶-٠٢-٢٠١٧ - خورشیدی: ١٣٩۵/١١/١٨ - ١٠:١٧ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
موانع توسعه‌ی گویش‌ها در کرماشان!
آوات ساروج

کرماشان با جغرافیای وسیع، جمعیت زیاد، تنوع گویش‌ها و آیین‌ها مختلف شناخته می‌شود که همیشه جای بحث، میدان سیاسی جذب و دفع و همچنین راه رفت و آمد رهگذرانی بوده است که تمام رفتار، اعتقادات، فکر و اندیشه و حتی نوع دید و گفتمانشان بر چرخش اجتماعی و سیاسی و همچنین دوره‌های مختلف فرهنگی و هنری این منطقه، تأثیرگذار بوده است و نیز در مراحل گوناگون نتایج آن به سود دشمن و قدرت منفعت طلب و مرکزگرا بوده است!

رنگارنگی مذهبی و دیگر تنوعاتی که در استان کرماشان وجود دارند، بارها بر فکر و اندیشه‌ی میهندوستی و ملی‌گرایانه‌ی فرد کورد بی‌تأثیر نبوده‌اند و به مشکلاتی بر راه هویت‌خواهی و شکوفا شدن هویت ملی تبدیل شده است که ریشه در ناآگاهی فرد کورد از یک طرف و توطئه و پروژه‌های حاکمیت و مهره‌هایشان از طرف دیگر دارد. مهره‌های رژیم در منطقه با استفاده از نوشتن در رسانه‌های مختلف و با استفاده از ابزار صدا و سیما، با یک پلان و برنامه از پیش تعیین شده، از این مسأله سوء استفاده کرده و این فرصت را تبدیل به مانع کرده‌اند. این به این مشکلات و موانع دقت کنیم، خواهیم دید که دست بدخواهان ملت کورد و سیستم مرکزگرای ایران در مراحل مختلف تاریخی، به وضوح در آنها دیده می‌شود. توطئه‌گران و دشمنان از نقاط ضعف این منطقه برای ضربه زدن، به آسانی و با هزینه‌های بسیار کم استفاده کرده‌اند. به همین دلیل بهتر است که یک تحلیل در رابطه با گویش‌های این منطقه داشته باشیم تا پی ببریم که ابعاد غنی و ویژه‌ی مثبت این لهجه‌های چیستند و ابعاد ضعیف آنها که موجب سوء استفاده و دخالت دشمنان برای ایجاد دو دستگی میان مردم و روشنفکران این منطقه شده‌اند، کدام‌ها هستند. این ابعاد ضعیف چه بسا موجب ایجاد مشکل بر سر راه فعالیت انجمن‌های ادبی و همچنین جامعه‌ی روشنفکری کوردی شده است. این مشکلات هنوز وجود دارند و متأسفانه رو به رشد هم هستند.

مشخص است که زبان کوردی با گویش‌های گوناگون خود غنی است و وسعت لغات و اصطلاحات پر معنی، همچنین سنگینی بار ادبی در نوشتن، خواندن، هنر و دیگر ابعاد زبانی، ارزش و زیبایی ویژه‌ای به این زبان داده‌اند. مناطق گوناگون با گویش‌های مختلف و ویژگی‌های متفاوت، تولیدات با ارزش زبانی داشته است. کرماشان نیز از این امر مستثنی نیست و سال‌هاست شاهد برگی زرین از ادب و نوشتار غنی ادبی بوده است و جایگاه فرهنگی، ادبی و غنای خود را نشان داده است. ولی با این حال، وجود چند گویش مانند کلهوری، لکی، گورانی و حتی تا حدودی لوری، هم غنی بودن این زمان و هم مشکلاتش را نشان می‌دهد.

در مناطق مختلف استان کرماشان، لغات و اصطلاحات با شیوه‌های مختلف تلفظ شده، بر زبان رانده شده و نوشته می‌شوند. هرچند تلاش‌هایی برای نزدیک نمودن این لهجه‌ها و استاندارد کردن زبان کوردی در جریان است، ولی سیستم حاکم مرکزی، فکر ایلی و عشایری را ترویج داده و یک لهجه را بر لهجه‌های دیگر ارجحیت می‌دهد و این مسأله یک مانع و مشکل در این راستا می‌باشد.

اینجاست که متوجه می‌شویم که سیستم مرکزگرای حاکم نسبت به وجود زبان‌های دیگر به جز زبان رسمی و اشتراک با این زبان‌ها، خشمگین است و با هر شیوه ممکن تلاش دارد تا زبان‌های غیررسمی را ضعیف و کم‌ارزش نموده و آنها را به حاشیه براند. در این راستا نیز از ابزارهای خود مانند صدا و سیما استفاده می‌کند. همچنان که سال‌هاست در کرماشان شاهد شبکه تلویزیونی زاگرس هستیم که به جز بی‌احترامی، بی‌ارزش نمودن و عقب انداختن زبان کوردی، هیچ نتیجه‌ی دیگری نداشته است.

این سیستم همچنین با استفاده از مهره ها و بازوهایش در استان، به ایجاد دو دستگی و دشمنی میان متکلمین به این گویش‌ها مشغول است تنها هدف عملی آن نیز، از بین بردن هرچه بیشتر زبان و بی‌ارزش نمودن آن است.

بارها مشاهده شده که زبان کوردی به عنوان گویش روستایی یا عقب‌افتاده از جامعه‌ی شهری نشان داده شده است، ولی متأسفانه به جز یک لبخند تلخ، هیچ نوع واکنش و پاسخ شایسته‌ای از فرد کورد و روشنفکران جامعه دیده نشده است و حتی در مواردی سکوت، بی‌اهمیتی و بی‌طرفی در برابر این رفتارهای زشت نشان داده‌اند.

برای مثال استفاده از یک گویش به شیوه طنز و کمیک، یا تنها برای شوخی، یک کورد را علیه گویش دیگر نشان می‌دهند و آگاهانه از این امر برای ضربه زدن به این گویش‌ها و به طور کلی بی‌ارزش نمودن زبان کوردی استفاده می‌کنند. بدین ترتیب بر افراد ناآگاه تاثیر می‌گذارند که دیگر برایشان ننگ و عار باشد که با این زبان صحبت کنند. این توطئه نیز به آسانی اجرا می‌شود و به سادگی زبانی دست‌ساز و مصنوعی همچون زبان فارسی کرماشانی که در هیچ ادبیات و نوشته و خوانش‌های زبانی و فرهنگی، نام و جایگاهی ندارد، به زبان اصلی تبدیل می‌شود و خود را به منزل و جوامع روز جا می‌دهد. حتی در مدارس به عنوان زبان محلی با هدف نزدیک نمودن به زبان فارسی، به زبان آموزشی تبدیل می شود و پس از سال‌ها نتیجه‌ی صحبت کردن به زبان فارسی برای فرد کورد، موجب ویرانی و عدم توانایی در انتقال مفاهیم و نارسایی به زبان فارسی تبدیل می‌شود.

به همین دلیل امروز در کرماشان صحبت به زبان فارسی و حتی برای نوشتن نیز، این زبان مصنوعی جای می‌گیرد و تحت عنوان زبان کوچه و بازار، شناخته می‌شود.

در اینجا سطح آگاهی، احساس والای ملی، تفاوت قائل نشدن میان گویش‌های مختلف زبان کوردی و محدود نکردن آنها در چارچوب منطقه، ایل یا عشیره، و همچنین غنی و باارزش پنداشتن این گویش‌ها و تلاش برای نزدیک نمودنشان در کنار نزدیک نمودن روشنفکران و ادیبان این منطقه، می‌تواند به ایجاد یک گفتمان مشترک، خوانشی تازه و با ارزش، به سوی اتحاد، توسعه و نزدیکی در گویش‌های مختلف کرماشان باشد.

باید گام‌های برداشته شده علیه توسعه یک گویش دیگر نباشد. همچنین در راستای یکی کردن و استاندارد نمودن زبان کوردی تلاش شود. این امر کمابیش، مدتیست که آغاز شده و خوشبختانه با از میان بردن موانع اشاره شده، گام‌ها محکمتر برداشته می‌شوند.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٧٠٦ در این شمارە می‌خوانید:

ــ اراده معطوف به مقابله با سرکوب
ــ دوست و یاور مبارزه‌ای
ــ کورد نماینده، نماینده‌ی کورد
ــ مصاحبه اختصاصی روزنامه کوردستان با یک فعال سیاسی-اجتماعی کرماشانی