• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
١٨ اکتبر ٢٠١٧ میلادی - ٢۶ مهر ١٣٩۶ خورشیدی  

تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام (بخش اول*)

میلادی: ٠٨-٠٣-٢٠١٧ - خورشیدی: ١٣٩۵/١٢/١٨ - ١٧:١۴ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
تکوین و تکامل گفتمان کردایه‌تی در کرماشان و ایلام (بخش اول*)
سهراب کریمی

در مباحثی دیگر بر ضرورت مشارکت مناطق کرماشان و ایلام در ارتقای جنبش کرد در کرماشان و ایلام به‌ صورت اجمالی اشاره‌ شد و نیز بر دلایل توقف و کندی تحکیم گفتمان جنبش ملی در این مناطق تأکید شد. در این فصل به‌ خوانش نوین سوژه‌ی‌ کرد از هویت کردی در این مناطق که‌ در راستای تکوین و تکامل این گفتمان است، توجه‌ خواهد شد. اگر چه‌ همچنان که‌ در مبحث قبلی اشاره‌ شد، این خوانش در راستای تولد کُردبودگی جنبش کردی است و دارای همان عناصر است، اما به‌ دلیل عدم رشد مباحث معرفت‌شناسی در تبیین گفتمان کردایه‌تی کار آنچنانی نشده‌ است، هرچند با تحلیل گفتمان کردی می‌توان بنیادهای انگیزشی در حرکت کردی را مشخص کرد. اینکه‌ چرایی عدم تبیین بنیادهای اندیشه‌ای گفتمان همچنان ادامه‌ دارد می‌توان به‌ انشقاق فاحش جامعه‌‌ی کردستان با رویکرد مرکزگرای هژمون اشاره‌ کرد که‌ در بقیه‌ مناطق کردستان ملموستر است و نیز به‌ اشتعال انقلابی گفتمان کردی در مناطق موکریان و اردلان بعد از انقلاب ١٣٥٧ اشاره‌ کرد.

اما آنچه‌ حائز اهمیت می‌باشد، این است که در مناطق جنوبی کردستان گزینه‌های پیش رو کارگزار کُرد متنوعتر است و البته‌ هر کدام از این گزینه‌ها سرنوشتی بسیار متفاوت را برای آینده‌ رقم می‌زند و مهمتر از همه‌ انتخاب هر یک از آنها ممکن است مسیر تحول تاریخی هویت را عوض کند، لذا گزینش و انتخاب این گزینه‌ بدون نگاه‌ عمیق به‌ بنیادهای معرفتی نحله‌های فکری میسر نیست، بنا بر این سوژه‌، کرد ناچار است در بین گزینه‌های شناور در جامعه‌ دقت بیشتری به‌ خرج دهد. اگر چه‌ در کرماشان و ایلام به‌ دلیل کنترل شدید امنیتی، سیستم سیاسی سعی کرده‌ است دال‌های گزینه‌ گفتمانی کردایه‌تی را سانسور کند، اما در نهایت این کار غیر ممکن است چرا که‌ معانی گفتمانی در لابلای مفاهیم و واژه‌ها خود را به‌ اذهان افراد خواهد رساند و در نهایت موجب بارور شُد تفکر می‌شود، به‌ نظر می‌رسد معانی کردایه‌تی در مناطقی بارور می‌شود که‌ بستر هویتی داشته‌ باشد. این منا‌طق همیشه‌ مسیر ورود کسانی بوده‌ است که حامل افکار بوده‌اند. همچنین مسیر کسانی بوده‌ است که‌ در ایران زیسته‌، اما معبد معبود آنها عتبات و قبله‌ آنها در عراق و حجاز بوده‌ است و این منطقه‌ درمسیر آنها بوده‌ است. بعد از مشروطه‌ نیز مکانی امن برای اپوزیسیون حکام تهران بوده‌ است. بسیاری از اپوزیسیون توانسته‌‌اند به‌ دلیل مجاورت این مناطق با عراق اوقاتی را در این منطقه‌ بگذرانند و نیز کتیبه‌ها و مناطق باستانی در کرماشان‌ و برای ناسیونالیست‌های ایرانی از دوره‌ بعد از مشروطه‌ مورد توجه‌ بوده‌ است. البته‌ سیستم آموزشی و تبلیغات دولت مرکزی هم در تنوع گزینه‌های گفتمانی نقش داشته‌‌اند.

برای بیان کردن موضوع، لزوم توجه‌ به‌ دو موضوع حائز اهمیت است: یکی خاستگاه‌ سوژه‌ی‌ کرد و دیگر گزینه‌های انتخابی است که‌ پی‌یر بوردیو، اندیشمند و جامعه‌شناس فرانسوی آن را با منش و میدان تحلیل می‌کند که‌ بسیاری از شارحان همان ساختار و کارگزار نام می‌برند، اما در این مبحث اگر اساس فرهنگ کردی را خاستگاه‌ منش سوژه‌ کرد بدانیم و گزینه‌های گفتمانی را میدان بدانیم، می‌توان در بیان ویژگی کردایه‌تی در کرماشان و ایلام استفاده‌ شود.

با کمی دقت در متون و جهت‌گیری فعالین کرد در این منطقه‌ می‌توان در تحلیل اذهان سوژه‌ کرد در این منطقه‌ به‌ بنیاد اصلی هویت کرد دست یافت که‌ البته‌ در همه‌ کردستان این بنیاد هویتی مشترک است، اما همچنان که‌ گفته‌ شد در مناطق دیگر زیر لایه‌های کنش سیاسی و انقلابی مستتر شده‌ است اما در کرماشان‌ با فراغت بیشتری مورد توجه‌ کردها بوده‌ است. کردها در این مناطق با سنجش گفتمان‌های موجود با بنیاد فرهنگی و زیرساخت‌های اجتماعی خود به‌ اعماق چیزی پی برده‌اند که‌ اساس پیوند فرد با ساختار سوژه‌پرور است و خود می‌دانند که‌ فردیت آنها ناشی از ساختار اجتماعی است که‌ در پیوند با معانی روزمره‌ است.

به‌ عبارت دیگر سوژه‌ کرد در مناطق جنوبی کردستان همزمان چندین میدان را برای کنش دارد: از جمله‌ گفتمان‌های ایرانگرایی، مذهبی‌گری و چپ‌های ایرانی چرا که‌ در این منطقه‌ حکومت‌ها با ورود اولین خانواده‌های قاجاری برای استیلا بر این منطقه در همان زمان به‌ این سو توانسته‌اند حفره‌هایی را برای جای پای گفتمان‌های ایرانی باز کنند. از سوی دیگر در یک نگاه‌ اجمالی می‌توان دریافت که‌ در بازه‌‌ی زمانی مشروطه‌ تا بعد از انقلاب سیستم سیاسی توانسته‌ بود از ورود اندیشه‌ی‌ ملی‌گرایی کرد به‌ کرماشان و ایلام جلوگیری کند و البته‌ عدم آشنایی کردها با زبان نوشتاری کردی و تفاوت مذهبی و لهجه‌ای یارای دولتها بوده‌ است و میتوان گفت که‌ تا حدود زیادی ارتباط فکری و گفتمانی کردها با همدیگر قطع بود و کردهای کرماشان و ایلام در تقلاهای خود در جهت وارد کردن اراده‌‌ی خود و برجسته‌ کردن نقش خود به‌ هر یک از نحله‌های فکری وارد می‌شدند اما در نهایت بازخوردی متضاد را در ذهنیت آنها درست می‌کند یا دچار سرخوردگی می‌شوند و یا برای تأیید خود با افراط بیشتر از معمول، سعی در به‌ دست آوردن مقبولیت خود می‌کردند، اما در نهایت کمکی به‌ ارتقای زیرساخت فرهنگی خود نمی‌کرد. این سردرگمی تا بعد از انقلاب و حتی سال‌های بعد از جنگ دامنگیر این منطقه‌ بود، اما در نهایت همراه‌ با ناامیدی سراسری از انقلاب، آنچه‌ برای اندیشیدن بکر مانده بود خود آنها و نوستالژی کُردبودگی بود. این همزمان با آشنایی با دیگر کردها و فعالین کرد دیگر مناطق کردستان بود که‌ بیشتر از هنر و موسیقی شروع می‌شود، شایان ذکر است که‌ فعالین کرد مناطق شمالیتر کردستان به ویژه‌ مناطق حائل در پیوند کردهای شمال و جنوب به‌ هم نقشی مهم داشتند و حتی احزاب کرد هم در جهت مشارکت دادن این مناطق در قیام کردها تلاش کردند. حزب دمکرات از همان ابتدای انقلاب دفتر خود را در کرماشان‌ تأسیس کرد و دو گردان پیشمرگه‌ به‌ نام‌های "بیستون" و "دالاهو" را سازماندهی کردند که‌ توسط نخبگان کرد این مناطق فرماندهی می‌شد، اما ارتباط گسترده‌ای‌ که‌ بعد از پایان جنگ آغاز شد، شاید مهمترین عامل آشنایی جوانان کرد در شهرهای دیگر ایران به ویژه‌ در دانشگاه‌ها حائز اهمیت است. اگر چه‌ گفتمان کردایه‌تی توسط سیستم حکومتی تکفیر شده‌ بود، اما بالاخره‌ این پیوند با تمایلی دوطرفه با شتاب و گستردگی زیادی شروع شد و ادامه‌ دارد. آنچه‌ که‌ باعث پیوند دگرباره‌ می‌شود، بدون شک اشتراک زیرساخت فرهنگی است که‌ عامل اصلی و دیگری آمادگی ذهنی نسل جدید کردها بود و البته‌ می‌توان به‌ رشد تفکرات سکولار و تضعیف هویت مذهبی هم در ادغام ذهنی بی‌تأثیر نبوده است. دلیل را می‌توان شیوه‌ تعامل گفتمان کردی با مردم و تعریف هویت کردها دانست که‌ در مباحث قبلی** به‌ آن اشاره‌ شد.‌

در مورد اهمیت یکسانی زیرساخت فرهنگی کردها یکی از فعالین کرد کرماشان( اسم محفوظ است) در مناظره‌ای محفلی با فعالین ایرانی چنین می‌گوید: "من یک کرد کرماشان هستم و زبان و ادبیات فارسی را بهتر از شماها بلدم، اما شاید لهجه‌ی‌ یک کرد زازا در کردستان ترکیه‌ را متوجه‌ نشوم، اما می‌دانم اساس ما یکی است و ما کرد هستیم، اما فارس و ترک و عرب نیستیم و این کافیست که‌ ما یک ملت هستیم و رابطه‌ ما با هم عرضی است، نه‌ عمودی" که‌ منظور ایشان از رابطه‌ی عمودی، استیلای هژمونی ملت‌‎های دیگر بر کردهاست و رابطه‌‌ی افقی برابری و عدم رابطه‌ فرودست و فرادست است. در این رویکرد چتر هویتی را برجسته‌ می‌کند که‌ در آن همه‌ کردها را به‌ صورت یکسان زیر پوشش خود قرار می‌دهد. در نتیجه‌‌ی تبعیض و برتری که‌ ویژه‌ کشورهایی چون ایران و دیگر کشورهای منطقه‌ است، باز آفرینی نمی‌شود. در این اینجا کرد کرماشان از چیزی سخن می‌گوید شاید دیگر کردها اگر چه‌ به‌ آن فکر کرده‌اند، اما با چنین قاطعیتی در جهت مقاومت در برابر هجوم انهدام‌آمیز قوم غالب نگفته‌ باشد.

همانا سوژه‌ی‌ کرد می‌داند منش اصلی خود از مناسبت‌های فرهنگی، زبانی است که‌ در طول تاریخ تکوین یافته‌ و این مناسبت‌ها در نهایت کرد را خلق کرده‌ است و میدان‌های گزینشی پیش روی سوژه‌ی کرد در ارتباط با خاستگاه‌ منشی خود را می‌سنجد و در این تحول ذهنی است که‌ خوانش نو در ادامه‌ی‌ تکمیل گفتمان کردایه‌تی خلق می‌شود و با این خوانش نوین، می‌تواند کردایه‌تی را از گزند هجوم و انحلال در گفتمان ملت‌های هژمون در امان بدارد و در یک جدال گفتمانی متجاوز را تعریف می‌کند و با استفاده‌ از معیار ارزش‌های جهانشمول و دمکراتیک، متجاوز و اشغالگر را ابتدا به‌ محکمه‌‌ی داوری اخلاقی و گام بعدی حقوقی می‌کشاند و در نهایت آنها را وادار به‌ عقب‌نشینی در سرزمین‌های خود آنها می‌کند...

ادامه‌ دارد

*بخش نخست از مطلب "تکامل و تکوین کردایه‌تی...." که‌ هر شماره‌ بخشی از آن منتشر می‌شود.

**مطالبی به‌ عناوین "خیزش کردایتی در کرماشان" و "ایلام و ویژگی جنبش کرد در کرماشان و ایلام"
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٧١٠ در این شمارە می‌خوانید:

ــ زندانی سیاسی وجود ندارد
ــ خاورمیانه در مقابل یک دوراهی، دموکراسی و احترام به حقوق اقلیت ها و
حق تعیین سرنوشت یا ادامه جنگ و کشتار
ــ ایران محــــور شرارت منطقه
ــ جنوب کوردستان و محوریت مبارزاتی ملت کورد
  • ما فاتحان تاریخ بشری هستیم و شما شکست خوردگان تاریخ ما فاتحان تاریخ بشری هستیم و شما شکست خوردگان تاریخ
    اتوریتەی اشغالگری و ذهنیت‌های تمامیت‌خواە، آنگاە کە منافع خود را برای خود و منافع دیگران را نیز برای خودشان فرمولە می‌کنند، آزادی و حقوق افراد را با خیرەسری مشروط می‌کنند و خط قرمز را برای خواستەهای دمکراتیک دیگران تعیین می‌کنند.
  • جنوب کوردستان و محوریت مبارزاتی ملت کورد جنوب کوردستان و محوریت مبارزاتی ملت کورد
    یا باید از مشکلات کشاورزها آگاه باشیم که به عنوان مثال دولت طی برنامه‌ای از پیش تعین شده اقدام به خرید ارزان محصولات آن‌ها می‌کند.
  • زندانی سیاسی وجود ندارد زندانی سیاسی وجود ندارد
    در سرزمینی تحت سلطه دیکتاتوری و فاشیست، چیزی به نام زندانی سیاسی نمی‌تواند معنایی داشته باشد و اصلا دال مناسبی برای اشاره به چیزی واقعی نیست. در واقع مفهوم زندانی سیاسی می‌تواند مفهومی گمراه‌کننده و تحریف‌کننده باشد.
  • جنوب کوردستان و محوریت مبارزاتی ملت کورد جنوب کوردستان و محوریت مبارزاتی ملت کورد
    از سویی دیگر نباید نیروی عظیم انسانی و ژئوپلوتیک حساس جنوب زاگرس را فراموش کنیم و این فاکت نقش و جایگاه بسزایی در جنبش کوردستان دارد. رژیم بر واقعیت‌های ذکر شده واقف و آگاه است و آنچنان او را به هراس انداخته که تحلیلی‌ است بر شدت عمل رژیم تروریستی ایران در نابود کردن بنیادهای انسانی در این بخش از کوردستان.
  • برای آنانی که به خاموشی نه گفتند به بهانه بازداشت پنج فعال کرماشانی برای آنانی که به خاموشی نه گفتند به بهانه بازداشت پنج فعال کرماشانی
    در کرماشان، قلب کوردستان، مردان و زنانی گام در خیابان‌ها نهادند و فریاد کشیدند که پرنده نیز از پر کشیدن هراس داشت. اما آنان با خود اندیشیدند تا به کی حقارت؟؟ تا به کی جان دادن و دم برنیاوردن؟؟ و بر آن شدند که سکوت سهمگین و رخوت حاکم بر شهر را بشکنند و فریاد برکشند که: "شهر زنده است ، شهر در خروش است".
  • مصطفی هجری در ٢٥مین سالیاد ترور دکتر صادق شرفکندی: با تمام توطئه‌هایی که رژیم جمهوری اسلامی و سایر رژیم‌های مستبد علیه ملت کورد اجرائی کردند، نه تنها نتوانستند کورد را به زانو درآورند بلکه امروزه کورد در شرایط مناسب سیاسی قرار دارد مصطفی هجری در ٢٥مین سالیاد ترور دکتر صادق شرفکندی: با تمام توطئه‌هایی که رژیم جمهوری اسلامی و سایر رژیم‌های مستبد علیه ملت کورد اجرائی کردند، نه تنها نتوانستند کورد را به زانو درآورند بلکه امروزه کورد در شرایط مناسب سیاسی قرار دارد
    در این تیم ترور افرادی از حزب‌الله لبنان، یکی از اعضای شیعه لبنان و خود ایرانی‌ها که همگی در ایران و تحت نظارت سپاه پاسداران و و سازمان اطلاعات آموزش دیده بودند، به صورت مشترک و طی برنامه‌ای از پیش تعین شده، ترور مذکور را انجام می‌دهند.
  • دولت کوردستان، جغرافیایی برای زندگی آزاد دولت کوردستان، جغرافیایی برای زندگی آزاد
    دولت مستقل کوردستان در جنوب هم بنیاد نهادن اراده ملی است و هم گامی تاریخی مهمی است که شاید امروز نتوان به روشنی و وضوح لذت‌ها و رنگ‌های آن را مشاهده کرد اما همانقدر که دشمنان کورد و به ویژه جمهوری اسلامی از این امر خشمگین و با تمام توان آنرا مورد تهدید قرار می‌دهند و تعدای به اصطلاح روشنفکر فارس، اما در واقع متحجر و فاشیست که ادامه جمهوری اسلامی‌اند از استقلال کوردستان به هراس افتاده‌اند که این خود اشاره‌ای‌ست به حقیقت دولت مستقل کوردستان.
  • کودکان، قربانیان اصلی رژیم فاشیستی ایران کودکان، قربانیان اصلی رژیم فاشیستی ایران
    در حال حاضر در زندان‌های رژیم فاشیستی جمهوری اسلامی ایران زندانیان زیادی وجود دارند که تنها جرم آن‌ها حمایت و دفاع از حقوق این کودکان است اما متاسفانه حاکمیت این افراد را که چیزی جز قائل شدن حق زندگی برای کودکان این سرزمین و آب و خاک خواستار نیستند را مجرم دانسته و آن‌ها را دشمن نظام و اسلام قلمداد می‌کند.
  • زن و رویاهایی که در دنیای مردسالارانه فنا می‌شوند زن و رویاهایی که در دنیای مردسالارانه فنا می‌شوند
    وقتی به دوستانم مراجعه می‌کنم و چهره‌های افسرده‌شان را می‌بینم که وا اسفااا، ما چه کردیم!! مگر درس نخواندیم! مگر زحمت بسیارنکشیدیم!
  • توتالیتاریسم و جامعه توتالیتاریسم و جامعه
    همچنین در عصر حاضر در سیستم عراق پیشین و سوریه امروزی می‌بایست و باید عضو حزب بعث صدام و حزب بعث خانواده اسد باشد.
  • اصلاح‌طلبی ایرانی و عشق یک طرفه اصلاح‌طلبی ایرانی و عشق یک طرفه
    البته چون اصلاح‌طلبان کورد تنها در سطح دیپلماسی عمومی آنهم در فصل انتخاباتی بدان‌ها اجازه عرض اندام داده می‌شود، پس باید اظهار کرد کابینه دوم روحانی خطی پایان پدیده اصلاح‌طلبی در کوردستان است.
  • شهر شوری در سر دارد شهر شوری در سر دارد
    مردم دیگر تحمل آنرا ندارند که هرگونه تجمع، حرکت و یا کوچکترین خواست‌شان، با گلوله‌های نیروهای رژیم روبرو شود و روزی شهر تصمیم خواهد گرفت که تفنگ به دست بگیرد و در دل شهر به روی کاخ لرزان جمارانی‌ها آتش بگشاید.
  • دیدگاه امنیتی جمهوری اسلامی و جنگ نرم علیه کوردستان دیدگاه امنیتی جمهوری اسلامی و جنگ نرم علیه کوردستان
    بنابراین در استراتژی امنیت رژیم، کوردستان مساله‌ای است که شیوه حکمرانی جمهوری اسلامی، پروژه ملت-دولت فارس، عمیق شدن بحران آب و استراتژی کمربند شیعه در منطقه -که رویای مشترک ناسیونالیسم فارس و شیعه‌گرایی ایرانیست- را با تهدید جدی روبرو می‌سازد، به همین خاطر نیز تحلیل‌گر سپاه و بیت خامنه‌ای آشکارا معترف است که چهل سال آینده، ٤٠ سال رویارویی کوردستان با دستگاه‌های امنیتی و سرکوبگر رژیم جمهوری اسلامی است.
  • متن سخنان کریم پرویزی، عضو دفتر سیاسی به مناسبت ٧٢مین سالروز تاسیس حزب متن سخنان کریم پرویزی، عضو دفتر سیاسی به مناسبت ٧٢مین سالروز تاسیس حزب
    فاشیسم قصد سلطه بر تمام جهان را داشت، فاشیسم می‌خواست که رهبری تمام ملت‌های جهان را در دست بگیرد و فقط نژادی که او آنرا برتر می‌دانست سرور و حاکم جهان باشد.