• روزنامەی کوردستان
  • Agirî
  • بیری خوێندکار
  • لاوان
  • ژنان
  • کانال تیشک تی وی
  • نرگز
٢٠ فوریه ٢٠١٨ میلادی - ٠١ اسفند ١٣٩۶ خورشیدی  

دکتر پرویز رحیم در گفتگو با "کوردستان": احزاب کوردستان اگر نتوانند ساختاری منسجم برای فعالیت‌های خود ایجاد کنند و بر مشکلات درون‌سازمانی فائق آیند، قدرت جذب نیرو و جلب حمایت‌های بین‌المللی را از دست می‌دهند

میلادی: ٠۴-٠٢-٢٠١٨ - خورشیدی: ١٣٩۶/١١/١۵ - ٢٠:٠٨ تاران سایز فونت: بزرگتر‌کوچکتر
دکتر پرویز رحیم در گفتگو با
مصاحبه: شهرام میرزایی

سرزمین ما طی ادوار مختلف تاریخی شاهد رویدادهای متعددی بوده اما شاید هیچ مقطعی همچون دو دهه‌‌ی آغازین قرن بیست‌ویکم، برای این خاک و بوم مملو از تحولات و رویدادهای سریع و سرنوشت‌ساز نبوده باشد. اما از آن رویی که ما -بیرون راندگان تاریخ- کاری جز نظاره کردن نداشته‌ایم، تمام این وقایع بدون حضور ما و با تاثیر بر حال و آینده‌مان شکل گرفت.

بیش از دو سال از عقد تفاهم‌نامه‌ی برجام می‌گذرد و نه تنها تفاهم مذکور نتوانست مانع از قدرت‌گیری روزافزون رژیم تروریستی ایران اسلامی شود بلکه زمینه را برای گسترش دامنه‌ی نفوذ آشوبگرانه‌ی این رژیم، مناسب‌تر و هموارتر ساخت. به همین خاطر دولت جدید ایالات متحده آمریکا، که منافع خود و متحدانش را در منطقه مورد تهدید جدی می‌بیند، دست به مجموعه‌ای از فعالیت‌های فشرده و منسجم دیپلماتیک برای لغو یا اصلاح برجام زده است که این سیاست جدید مجموعه‌ای از وقایع دومینه‌وار را در عرصه‌ی داخلی و بین‌المللی رقم زده است. در همین راستا و برای تحلیل هر چه بیشتر پیامدهای این سیاست جدید، مصاحبه‌ای با دکتر پرویز رحیم، استاد دانشگاه صلاح‌الدین و تحلیل‌گر مسائل کوردستان و ایران، داشته‌ام که متن کامل آن تقدیم خوانندگان روزنامه‌ی "کوردستان" می‌شود.

واکنش‌های بین‌المللی نسبت به اعتراضات ملیت‌های ایران علیه رژیم اسلامی متفاوت بود. دولت آمریکا مستقیما از شعار معترضان مبنی بر تغیر حکومت حمایت کرد اما در طرف دیگر کشورهای اروپائی موضع بی‌طرفانه‌ای اتخاذ کردند تنها از حق اعتراض مسالمت‌آمیز سخن راندند و حتی در جریان مطرح کردن پرونده‌ی ایران در شورای امنیت از آمریکا حمایت نکردند این تفاوت‌ها و نیز عدم عكس‌العمل مناسب از اتحادیه اروپا را چگونه تحلیل می‌کنید؟

كشورهای اروپائی از منظر اقتصادی و سیاسی و حتی امنیتی از روابط مستحكم‌تری با جمهوری اسلامی ایران برخوردار هستند. به رغم اختلافات بر سر مسائل مختلف مورد مناقشه فی مابین، اما اروپائی‌ها سعی بر حفظ و حتی گسترش این منافع دارند. چرا كه از نظر آنان آمریکای دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ چندان قابل اتكا و اطمینان نیست. ایران هم از این بی‌اعتمادی باخبر و سعی در ایجاد گسترش شكاف بین جبهه غرب می باشد. این مهم را هم با اعطاء امتیازات مختلف و عقد قراردادهای بزرگ بازرگانی و تجاری پر سود به انجام می رساند.

از طرف دیگر می‌توان سنت سیاسی كشورهای اروپایی در برخورد با مسائل را بسیار محافظه كارانه و محتاطانه‌تر از آمریکا ارزیابی كرد. چرا كه در مورد ایران هم اروپائی‌ها معتقدند با سازوكارهای حقوقی و دیپلماسی و از طریق نهادهای بین‌المللی بهتر و موثرتر می‌توان تهدیدهای ایران را مهار و كنترل كرد. بدین منظور از زاویه نگاه اروپائی‌ها منزوی كردن ایران نتیجه معكوس در بر خواهد داشت و بهترین و كارامدترین گزینه و استراتژی، حداقل در این مورد و مقطع، بازگرداندن ایران به جامعه جهانی و ملزم كردن جمهوری اسلامی به پایبندی به تعهدات و قوانین بین‌المللی است. اساسا این نگاه اروپائی‌ها معلول و ناشی از منافع و استراتژی اقتصادی و امنیتی و سیاسی آن‌هاست. از طرف دیگر نباید در این میان نقش روسیه و چین و همچنین موضوع ترور و امنیت انرژی را در این سیاست اروپائی‌ها، از نظر دور داشت.

نبود یك آلترناتیو موثر سیاسی یا نیروی منسجم و فراگیر اپوزیسیون خارجی در مقابل جمهوری اسلامی ایران یكی دیگر از عوامل اتخاذ این موضعگیریهای اروپائی‌هاست. بدین دلیل اروپائی‌ها با مسائل داخلی ایران به علت امنیتی شدن و حساسیت موقعیت كنونی و تغییر و تحولات خاورمیانه و تهدید و ظهور داعش با نهایت احتیاط برخورد می‌کنند. اما آمریکا حداقل در این برهه زمانی، چه از منظر جغرافیایی و چه از نظر ابعاد امنیتی و نظامی و اقتصادی، این دغدغه‌های اروپاییان را در مورد ایران ندارد.

بنابر گزارش‌های منتشر شده کارگروهی از متخصصان به منظور اصلاح برجام شکل گرفته است، آیا به نظر شما برجام آنگونه که آمریکا می‌خواهد اصلاح خواهد شد؟

یكی از وعده‌های منقاشه برانگیز انتخاباتی ترامپ، خروج از توافق هسته‌ای با ایران بود. اما این تصمیم ترامپ با هشدارهای داخلی و بین‌المللی كشورهای اروپایی از یك طرف و روسیه و چین از طرف دیگر روبرو گردید. پس می‌توان نتیجه گرفت كه ترامپ سعی خواهد كرد با رایزنی‌ها و بده بستان با این كشورها دو راهكار عمده را در پیش خواهد گرفت: اولا فشارهای یك جانبه و چند جانبه‌ی بین‌المللی را بر ایران بر سر موضوعات و مسائل غیرهسته‌ای و نظامی، حقوق بشری و مقابله با تروریسم و مداخله در امور داخلی كشورهای منطقه و... بیشتر خواهد کرد. دوما سعی خواهد نمود كه كشورهای اروپائی را مجاب به اصلاح برجام و گنجاندن شروط جدید بر سر مسائل غیرهسته‌ای و دائمی كردن حیطه و دامنه فعالیت‌های هسته‌ای ایران و حذف محدودیت‌های زمانی بر سر ازسرگیری فعالیت‌های هسته‌ای ایران خواهد کرد. نكته مهم اینكه آمریکا با تشدید این فشارها بر ایران سعی بر خروج یكطرفه ایران از برجام دارد. این اقدام ایران می‌تواند همه معادلات را تغییر دهد.

در صورت ارائه سندی از برجام اصلاح شده، آیا جمهوری اسلامی آنرا قبول می‌کند یا خواهان امتیازاتی خواهد بود، در صورت چنین احتمالاتی این امتیازات چه خواهد بود؟

این موضوع به سطح توازن و آرایش سیاسی داخلی جناح‌های ایران و توازن قوا در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی بستگی خواهد داشت. اما اگر ایران نتواند در این معامله نوین بین‌المللی از یك طرف بقاء هرچند موقت خود را تضمین و از طرف دیگر شكافی بین قدرت‌های بزرگ ایجاد كند، بازنده این اصلاحات احتمالی خواهد بود. تشدید و برقراری مجدد تحریم‌ها، رژیم جمهوری اسلامی ایران را در فشار و تنگنا و شرایط پیچیده جدیدی قرار خواهد داد. موضوع هسته‌ای برای ایران نقش یك كارت بین‌المللی و حتی داخلی برای تضمین ادامه حیات این رژیم را بازی کرده است كه در این صورت پذیرش این اصلاحات برای حاكمان ایران، نقض غرض خواهد بود.

در صورت پذیرش برجام اصلاح شده، آیا ما شاهد تغیر در سیاست خارجی ایران در منطقه خواهیم بود یعنی عقب‌نشینی ایران به درون مرزهای خود و عدم دخالت در کشورهای منطقه؟ آیا غرب تنها به تضمین اتمی نشدن ایران اکتفا خواهد کرد؟

اگر بر سر بقاء و ادامه حیات جمهوری اسلامی ایران توافقی فراگیر و بین المللی كه بنده آنرا "معامله‌ی بزرگ" می‌نامم، صورت گیرد جواب شما بله خواهد بود. چرا كه فراموش نكنید كه توافق هسته‌ای بین ایران و قدرت‌های بین المللی، خود بخشی از یك توافق فراگیر و معامله‌ای بزرگ بین قدرت‌های جهانی بود، كه جمهوری اسلامی را در ازاء نظارت و تعلیق و محدودسازی فعالیت‌های هسته‌ای قادر به افزایش مداخله و تسلط هرچه بیشتر بر كشورهای منطقه و استفاده از منابع مالی آزاد شده و رها شدن از تهدید و خطر جدی فروپاشی داخلی و حمله خارجی نمود.
اما هویت سیاسی جمهوری اسلامی و فلسفه وجودی آن بر مبنای مداخله در امور داخلی كشورها و صدور انقلاب و حمایت از گروه و جنبش‌های تندرو و تروریستی قرار دارد. همچنین ساختار اقتصادی رانتی جمهوری اسلامی و توازن قوای سیاسی، اجازه این كار را در دراز مدت نخواهد داد. ایران ملیاردها دلار برای بقاء و ادامه حیات خود در خارج از مرزهای ایران هزینه كرده است و بدون وجود دشمن یا برساختن دیگری هویتی (آمریکا، اسرائیل و..) قادر به ادامه حیات نخواهد بود.

آینده‌ی جنبش‌های آزادیخواهانه‌ی ملیت‌های ایران، به خصوص جنبش ملی-دمکراتیک کوردستان، چه در درون ایران و چه در سطح بین‌المللی را در دنیای پسابرجام اصلاح شده چگونه می‌بینید؟

اگر این تغییر صورت بپذیرد فرصت جدیدی برای جنبش‌های ملی –دمكراتیك كوردستان پدید خواهد آمد. اما این مهم به پیش شرط اساسی وابسته خواهد بود: اولا معامله‌ای بزرگ بین ایران و غرب بر سر ادامه حیات و بقاء این رژیم صورت نگرفته باشد. دوما شكاف و چند دستگی و اختلافات درونی این جنبش مرتفع شده باشد و گروه و جریان‌های عمده سیاسی كوردستان بر سر ایجاد سازوكاری برای كار مشترك به توافق رسیده باشند. به بیانی دیگر، این احزاب و جریان‌های سیاسی نگاه خود را به شیوه‌های مبارزه و تغیر و تحولات ایران و منطقه مجددا ارزیابی نموده و سپس ساختاری منسجم و مشترك را برای فعالیت‌های سیاسی، فرهنگی، رسانه‌ای و... ایجاد کرده و از طرف دیگر مشكلات و چالش‌های درون سازمانی خود را نیز حل و فصل نمانید. در غیر این صورت از جذابیت و قدرت جذب افراد و جلب حمایت‌های بین‌المللی و توانایی‌های لازم برای بهره‌گیری و خلق فرصت‌های جدید برخوردار نخواهند بود. همچنین نباید این مهم را نیز نادیده گرفت كه برای گذار از جمهوری اسلامی، بیشتر احزاب كوردستان نیاز به برسازی یا خلق و ایجاد یك گفتمان نوین، ضروری خواهد بود.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

روزنامە کوردستان
روزنامەی کردستان ش.٧١٨ در این شمارە می‌خوانید:

ــ مصاحبه با پرویز رحیم
ــ راسان و پیشمرگه
ــ زنان کوردستان در پیوند با راسان
ــ گفتگو با آرش صالح