سخت ‏ترشدن موضع آمریکا در برابر جمهوری اسلامی

19-08-1386

صلاح مرادی
ترجمه از کردی: "کوردستان"
دولت آمریکا در برابر تلاشهای جمهوری اسلامی جهت دستیابی به سلاح هسته‏ای و حمایت آن رژیم از تروریسم و برهم‏زدن آرامش منطقه از سویش تاکنون بر راه‏حل دیپلماتیک تأکید دارد. دولت بوش با درپش‏گرفتن طریق دیپلماتیک به دستاوردهایی چون دو قطعنامه‏ی شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی و اتفاق‏نظر بیشتر با کشورهای فرانسه و آلمان در زمینه چگونگی برخورد با آن رژیم دست یافته است. اما هنوز به هدف اصلی یعنی مجبورنمودن جمهوری اسلامی به دست‏برداشتن از غنی‏سازی اورانیوم و تجدیدنظر در سیاستهای مخربش نرسیده است.

در زمانی که جرج بوش احتمال وقوع جنگ جهانی سوم را در خطر دستیازیدن جمهوری اسلامی به دانش تولید سلاح هسته‏ای می‏بیند، شماری از کشورهای قدرتمند جهان همانند روسیه و چین به گونه‏ای دیگر می‏اندیشند و جمهوری اسلامی و دستیابی آن رژیم به سلاح هسته‏ای را تهدیدی جدی برای خود قلمداد نمی‏کنند. کشورهای روسیه و چین که منفعت خود را بیشتر در بقای جمهوری اسلامی می‏بینند تاکنون در مقابل تصویب قطعنامه‏ی سوم و تشدید تحریمات اقتصادی و نظامی از سوی شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی بیشترین مانع‏تراشی را کرده‏اند.
چین به مثابه کشوری غیردمکراتیک و روسیه نیز به عنوان کشوری شبه‏دمکراتیک برخلاف کشورهای دمکرات غربی، دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‏ای و به تبع آن نیروگرفتن تروریسم اسلامی را به مثابه تهدیدی مستقیم برای خود نمی‏نگرند، چرا که تهدیدات جمهوری اسلامی و تروریسم بیشتر متوجه کشورهای غربی است تا آن کشورها. به همین دلیل است که می‏بینیم کشورهای چین و روسیه در مناسبات خود با جمهوری اسلامی بیشتر منافع اقتصادی خود را مدنظر قرار می‏دهند. همچنین دولت پوتین بر سر استقرار یک سیستم دفاع موشکی در شرق اروپا با آمریکا اختلاف دارد و پایفشاری آمریکا بر استقرار آن سیستم باعث مخالف ‏ورزیدن بیش از پیش آن کشور با سیاستهای آمریکا شده است. چین و روسیه مشترکاً مخالف تحریمات یکجانبه‏ای موضعگیری نموده‏اند که آمریکا علیه سپاه پاسداران و شرکت‏های وابسته به سپاه پاسداران و چند بانک بزرگ ایران ازجمله ملی، ملت و صادرات تصویب کرده است. به‏طور کلی روسیه و چین نمی‏خواهند ایران را به عنوان یکی از مهمترین کشورهای خاورمیانه از دست بدهند و جمهوری اسلامی نیز به مثابه اصلی‏ترین تأمین‏کننده‏ی منافعشان در منطقه شکست بخورد. با این اوصاف تا وقتی که منافعشان در ارتباط با آمریکا به مخاطره نیافتد، از جمهوری اسلامی حمایت می‏کنند. نباید این امر را نیز از نظر دور داشت که روسیه و چین متحد استراتژیک جمهوری اسلامی محسوب نمی‏شوند و تاکنون در تصویب دو قطعنامه شورای امنیت علیه ایران دست از حمایت از آن کشور برداشته‏اند و لذا جمهوری اسلامی نمی‏تواند نسبت به پشتیبانی روسیه و چین کاملاً اطمینان داشته باشد. کشورهای اروپایی بر سر روش مقابله با رژیم جمهوری اسلامی با همدیگر اختلاف دارند و در حالی که کشورهای آلمان و فرانسه مواضعشان نسبت به مقابله با رژیم به آمریکا نزدیک شده، در چهارچوب اتحادیه‏ی اروپا کشورهایی همچو ایتالیا و اتریش با تشدید تحریمات علیه رژیم ایران مخالف هستند و باعث شده‏اند که پیشنهاد فرانسه در آخرین نشست وزیران خارجه‏ی این اتحادیه در رابطه با تشدید تحریمات مورد تصویب قرار نگیرد. ایتالیا و اتریش دارای روابط اقتصادی گسترده‏ای با جمهوری اسلامی هستند و تشدید تحریمات علیه آن کشور آنها را خیلی متضرر خواهد کرد و به همین خاطر حداقل در کوتاه‏مدت منافع اقتصادی خود را بر خطر دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‏ای ترجیح می‏دهند. این کشورها در درازمدت قادر نیستند در برابر یکه‏تازی جمهوری اسلامی و تهدیدات احمدی‏نژاد به محو اسرائیل و انکار فاجعه هولوکاست از سوی او سکوت گزینند و آخرسر مجبور به نزدیک‏تر کردن موضعشان به دیگر کشورهای اروپایی و آمریکا خواهند شد.
ادامه‏دادن به مذاکرات میان خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه‏ی اروپا و هیئت رژیم در زمینه‏ی مذاکرات هسته‏ای در حالی که بدون نتیجه بوده است، موجب شده است تا جمهوری اسلامی همزمان با پیشبرد برنامه‏های هسته‏ای خود، در مقابل رسیدگی به پرونده‏ی هسته‏ای خود در شورای امنیت و نیز اقدامات صورت‏گرفته در زمینه‏ی تشدید تحریمات مانع‏تراشی ‏کند. بعضی از کشورهای اروپایی به خاطر منافع اقتصادی خود و با دستاویز ‏قراردادن مذاکرات ادامه‏دار و اقدام‏نکردن تا روشن‏شدن نتایج مذاکرات با سخت‏ترشدن مواضع اتحادیه‏ی اروپا علیه رژیم مخالفت می‏ورزند. بهترین طریقی که مفید فایده خواهد بود اینست که بیش از این به ایران مهلت داده نشود و مذاکرات در مدت‏زمان معینی یا به نتیجه برسد و یا پایان پذیرد.
آمریکا به خاطر اختلافاتی که در مورد چگونگی برخورد با فعالیت‏های هسته‏ای جمهوری اسلامی با روسیه و چین از یک سو و اتحادیه‏ی اروپا از دگرسوی دارد، تاکنون در راستای تشدید تحریمات علیه ایران اقدامات یک‏جانبه‏ای را به پیش برده است. گذاشتن عنوان تروریستی بر روی نیروی سپاه پاسداران از سوی کنگره‏ی آمریکا و تعیین تحریمات گسترده‏ی جدید علیه آن سپاه و چند بانک بزرگ ایران، ازجمله‏ی اقدامات فوق‏الذکر به شمار می‏آیند. با توجه به اینکه سپاه پاسداران مهمترین مؤسسات و شرکت‏های بازرگانی ایران را به انحصار خود درآورده و اغلب کاربدستان دولت احمدی‏نژاد جزو آن سپاه هستند، اجرای تحریمات جدید آمریکا ضربه‏ای سهمگین را بر رژیم وارد می‏آورد.
با وجود اینکه کاربدستان دولت آمریکا در مورد خطرات دستیازیدن جمهوری اسلامی به سلاح هسته‏ای و حمایت این رژیم از تروریسم اتفاق‏نظر دارند، اما میان کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه‏ و دیک چنی، معاون ریاست جمهوری اختلافاتی بروز یافته و در حالی که رایس از راه‏حل دیپلماتیک جانبداری می‏کند، چنی خواهان در پیش‏گرفتن راه‏حل نظامی می‏باشد. برخی از صاحب‏نظران دلایل این اختلاف‏نظر را در عدم حل‏وفصل بحران امنیتی عراق و مخالفت افکار عمومی آمریکا با درگرفتن جنگی دیگر می‏بینند. علیرغم اختلافات موجود، مسئولان آمریکایی بر سر پایان‏دادن به تهدیدات جمهوری اسلامی برای امنیت و منافع ملی آمریکا در خاورمیانه تأکید دارند و موفقیت طریق دیپلماتیک نیز تابع اتفاق‏نظر کشورهای صاحب رأی در تعیین سرنوشت پرونده‏ی هسته‏ای رژیم از یک طرف و مواضع خود رژیم از طرف دیگر است. سیاست کلی آمریکا در مورد جمهوری اسلامی تغییر نیافته است و در صورت شکست تلاشهای دیپلماتیک، استفاده از نیروی نظامی به عنوان آخرین‏ راه‏حل مطرح خواهد شد و به همین دلیل است که کاربدستان رژیم باید تهدیدات دولت آمریکا را جدی بگیرند.