مرور کوتاهی بر تاریخ 8 مارس، روز جهانی زن

17-12-1385

چنور قادری                  ترجمه از کردی
روز 8 مارس، روزی تاریخی و روز برافراشتن پرچم مبارزه علیه ظلم، خشونت و تبعیض می‌باشد. برگزیدن روز 8 مارس به عنوان روز جهانی زنان به مناسبت تظاهرات عظیم زنان کارگر کارخانه‌ ریسندگی و بافندگی نیویورک آمریکا تعیین شده است که به سال 1857 میلادی به هدف افزایش حقوق و تقلیل مدت کار صورت پذیرفت که مورد حمله پلیس قرار گرفت و بخش اعظم زنان شرکت‌کننده در آن تظاهرات، بازداشت و تعداد قابل توجهی نیز کشته و یا زخمی شدند.

مبارزه زنان کارخانه ریسندگی و بافندگی در آمریکا همچون رویدادی مهم و تاریخی در تاریخ مبارزات حق‌طلبانه زنان به‌طوری کلی و زنان آزادیخواه آمریکا به‌ویژه محسوب می‌شود. تظاهرات و اعتراضات زنان کارگر کارخانه ریسندگی و بافندگی در اعتراض به پرداخت حقوق نابرابر، شرایط نامطلوب و نامناسب کار و مدت زیاد کار بود. خواستهای تظاهر‌کنندگان شامل افزایش دستمزدها، کاهش مدت کار (تا 10 ساعت در روز)، حق برپا کردن اتحادیه‌های کارگری و همچنین کسب حق رأی می‌شد. کلارا زتکین، یکی از رهبران مشهور حزب سوسیالیست آلمان طی کنفرانس تشکیل‌شده در ماه اوت 1910 در شهر کپنهاگ دانمارک و با حضور نمایندگان اتحادیه‌های کارگری و احزاب سوسیالیستی، به‌ عنوان آماده‌کار و مجری کنفرانس پیشنهاد کرد که 8 مارس به عنوان روز جهانی زن تعیین شود. کلارا زتکین قطعنامه پیشنهادی خود را جهت تصویب آن روز به عنوان روز زن به کنفرانس تقدیم نمود. قطعنامه پیشنهادی کلارا زتکین، چهار خواست بسیار اساسی را مطرح کرد: 1ـ مبارزه در راستای کسب حق رأی 2ـ مبارزه علیه جنگ 3ـ مبارزه برای تأمین حقوق مادران و کودکان 4ـ مبارزه علیه تورم و گرانی.
کنفرانس 1910 علیرغم حائز اهمیت شمردن روز جهانی زن به عنوان سمبل مبارزه علیه استثمار زنان، در مورد تعیین روزی مشخص به نتیجه نرسید. بدین خاطر تا سال 1921 هر کشوری در روزی متفاوت با دیگر کشورها، لیک طی ماه مارس و بیشتر در ایام تعطیلی کشور خود، مراسم ویژه روز زن را برگزار می‌کرد. برای مثال در سال 1914 در سرتاسر اروپا از سوی زنان تظاهراتی بزرگ در مخالفت با جنگ برپا شد که می‌توان به زنان پیشرو و سنت‌شکن برگزارکننده 8 مارس در کشورهای دانمارک، آلمان و سویس اشاره نمود. همچنان زنان روسیه در آخرین یکشنبه فیوریه 1917 با شعار "صلح و زنان" دست به اعتصاب زدند، در حالی که رهبران سیاسی وقت روسیه آن اعتصاب را مناسب نمی‌دیدند، اما زنان بر ادامه اعتصاب اصرار داشتند و پس از 4 روز، سرانجام دولت تزار مجبور به برکناری از قدرت شد.
کلارا زتکین در سال 1921 که اینبار از رهبران اینترناسیونال‌سوسیالیست و عالی‌رتبه‌های کنفرانس بود، یک‌دفعه دیگر 8 مارس را برای تعیین به عنوان روز جهانی زن پیشنهاد کرد که این امر نیز عامل اصلی تصویب آن روز به عنوان روز جهانی زن شد.
روز 8 مارس به دو دلیل به عنوان روز جهانی زن انتخاب شد: اول، 8 مارس یادآور مبارزه قهرمانانه زنان کارخانه ریسندگی و بافندگی نیویورک بود و دوم، 8 مارس روز خیزش زنان کارگر پترزبورگ علیه حکومت روسیه تزاری بود. از آن روز به بعد، 8 مارس به عنوان روز جهانی زن نامگذاری شده است.
با وجود اینکه برگزاری این مناسبت در کشورهای زیادی ممنوع می‌باشد، لیک زنان بر برگزاری آن اصرار دارند و با برپایی تظاهرات، برگزاری کنفرانس، سمینار و مراسم جشن این روز را گرامی می‌دارند.
در ایران، اولین‌بار در دوران حکومت نوپای جمهوری کردستان به سال 1324 شمسی در شهر مهاباد، مراسم ویژه 8 مارس برگزار گردید. زنان ایران در سال 1358، یعنی اوایل روی‌کار آمدن جمهوری اسلامی به نشانه اعتراض به دستور حجاب اجباری در این مناسبت به تظاهرات پرداختند.
برگزاری مراسم ویژه روز 8 مارس در ایران تحت حاکمیت جمهوری اسلامی ممنوع است و این روز در تقویم ایران به عنوان روزی جهانی گنجانده نشده و به رسمیت شناخته نشده است. ولی زنان مدافع حقوق و آزادیها در ایران این روز ویژه را به انحای مختلف گرامی می‌دارند. زنان در ایران جهت برگزاری مراسم روز 8 مارس با مشکلات فراوانی روبرو می‌شوند و با بهانه قراردادن اینکه در ایران فقط روز میلاد "فاطمه زهرا"، دختر بنی ‌اکرم به عنوان روز زن تعیین شده است، اجازه هرگونه فعالیت ویژه 8 مارس از آنها سلب شده است. اینها در حالیست که رژیم حاکم بسیاری از روزهای بین‌المللی را به ظاهر هم که باشد، مورد پسند قرار داده است، اما متأسفانه روز جهانی زن را به دیده‌ی مرضی کشنده و تومور اولیه‌ای که باید از بن برکنده شود، می‌نگرد. زنان در ایران دوشادوش مردان هوادار و مدافع برابری و حقوق عادلانه در اکثر شهرهای کشور به نشانه ارتباط با جنبش حق‌خواهانه زنان جهان، علیرغم موانع ایجادشده از سوی رژیم با برگزاری مراسم و تجمعات مختلف، صدای برحق خود را با فریاد و خواستهای زنان سرتاسر جهان یکی می‌کنند، لیک فعالیتهای زنان به مناسبت روز 8 مارس همه ساله از سوی نیروهای سرکوبگر رژیم ضدخلقی و زن‌ستیز جمهوری اسلامی مورد حمله و هجوم گسترده قرار می‌گیرند.
جنبش زنان جهان در راستای دستیابی به حقوق برابر با مردان در جوامع مختلف، در عصر کنونی که به عصر جهانی‌شدن، فن‌آوری و ارتباطات معروف است، در قالب جنبشی برخوردار از ویژگی‌ها و هویت مخصوص خود مطرح است. امواج این جنبش حق‌طلبانه کلیه‌ کشورهای جهان را در برگرفته که ایران ازجمله آنهاست. زنان در ایران از حقوق انسانی و آزادیهای خود محروم هستند و به دیده‌ی جنس دوم نگریسته می‌شوند، اما زنان در ایران در مقابل ظلم و تبعیض موجود ساکت ننشسته و در راستای نیل به حقوق خویش علیه رژیم سرکوبگر آزادیها، ازجمله آزادی بیان، آزادی مطبوعات و... همیشه در صحنه مبارزه بوده‌اند. مسئله زن در جهان و ایران امروز واقعیتی انکارناپذیر است، لیک این فقط کاربدستان رژیم هستند که منکر آنند.