مین تراژدیی خطرناک به نسبت جان انسانها

01-12-1386

"مین، نگهبانان بی‌صدایند، هرگز خطا نمی‌کنند، هیچ‌وقت چشمانشان به خواب نمی‌رود و هیچ‌وقت صلح را به ارمغان نمی‌آورند". "افسری کامبوجی"
مقدمه:
پدیده‌ی "مین" و "مین‌گذاری" مناطق کوردنشین، همچون: استان کوردستان، ایلام، کرمانشاه و آذربایجان غربی باعث تراژدیی خطرناک به نسبت مردم منطقه گشته و سالیانه دهها نفر بر اثر انفجار "مین" جان خویش را از دست

 داده یا معلول می‌گردند. این پدیده، نتیجه‌ی جنگ ایران و عراق و همچنین محصول تحمیل جنگ از سوی جمهوری اسلامی بر کوردستان و نتیجه‌ی سیاست ژنوساید و تخریب محیط زیست کوردستان از طرف رژیم جمهوری اسلامی می‌باشد. پدیده‌ی "مین" همچون کابوس مرگ و وحشت برای مردم منطقه درآمده و آسیب‌های جانی و مالی فراوانی را بر دوش مردم منطقه گذاشته است. مزارع و مراتع و کوهستان‌های کوردستان مین‌گذاری شده و اکوسیستم (محیط زیست) کوردستان را بر هم زده است، این معضل یکی از عوامل توسعه نیافتگی جامعه‌ی کوردستان می‌باشد که عدم چاره‌یابی آن از سوی رژیم، آسیبی غیرقابل جبران است. "مین" سلاح بی‌صدایی برای گرفتن جان نفرات دشمن و حاوی ماده‌ی منفجره و آماده‌ی انفجار بوده و تا هنگام انفجار فعال می‌باشد. این سلاح که به دو روش زیرزمینی و سطحی به کار گرفته می‌شود در زدوخوردهای مسلحانه‌ی دولت با نیروهای نظامی چه در داخل و چه در مناطق مرزی با هدف ظفریابی بر دشمن و پیشگیری از نیروهای دشمن مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما متأسفانه، بیشترین آسیبی که پس از پایان جنگ از مین‌گذاری مناطق بر جای می‌ماند، آسیب‌رساندن به محصولات و گرفتن جان مردم غیرنظامی و کودکان و کشاورزان و غیره می‌باشد. که در حقیقت تأثیرات منفی بسیاری بر وضعیت روانی و اجتماعی و حتی فرهنگی منطقه هم می‌گذارد.
نخستین پرنسیپی که برای دولتها و نیروهایی که "مین ضدنفر" به کار می‌گیرند و از زمان تأسیس "ناتو" اعلام گشته است، اصول ذیل می‌باشند:
1ـ مشخص‌کردن نقشه‌ی میادین مین‌گذاری شده
2ـ مکان‌یابی و نصب تابلو در میادین مین‌گذاری
3ـ مشخص‌کردن مکان‌هایی که مین در آنها کاشته شده است
4ـ واگذاری نقشه‌ی مکان‌های مین‌گذاری‌شده به نیروهای حافظ صلح یا دشمن پس از پایان جنگ و زدوخوردها این معاهدات برای آنست که درصد مرگ‌ومیر و آسیب‌های جانی انسانها در جاهای جنگ‌زده کاهش بیابد و از عواقب دلخراش ناشی از آن پیشگیری گردد. در مدت 65 سال گذشته، بیش از 110 میلیون مین در 70 کشور دنیا کاشته شده است که سالیانه 24 هزار نفر به علت انفجار مین جان باخته یا معلول و زمینگیر می‌شوند که غالباً زن و بچه و نوجوان هستند. تخمین زده می‌شود که در سطح جهان هر هفته 1200 نفر مجروح و 800 نفر قربانی می‌شوند، بنابر گزارش ICBL (کمپین بین‌المللی ممنوعیت مین و تولید مین)، 13 کشور جهان تولید مین را ممنوع کرده‌اند. ایرن به خاطر وجود 16 میلیون مین در جایگاه دوم و مصر با 23 میلیون، در رتبه‌ی نخست و عراق، افغانستان، آنگولا و چین با 10 میلیون در رتبه‌ی سوم قرار دارند.
برای استقبال و چاره‌یابی معضل مین در اکتبر سال 1996 در اوتاوا کنگره‌ای با سرپرستی حکومت کانادا تحت نام "به سوی ممنوعیت جهانی مین ضدنفر" با شرکت فعالانه‌ی 50 حکومت و مشارکت سازمانهای صلیب سرخ برگزار گردید. در 5م دسامبر 1997 پیماننامه‌ی اوتاوا در نیویورک که از سوی سازمان ملل متحد که از 22 ماده تشکیل شده بود از طرف 122 کشور امضاء گردید.پیماننامه‌ی اوتاوا به طور عام توافقی بین‌المللی برای ممنوعیت تولید، انبارکردن، به‌کارگیری و انتقال مین ضدنفر می‌باشد و فشار بر دولتها جهت پاکسازی مناطق مین‌گذاری‌شده وارد می‌نماید.
در این توافقنامه‌ی بین‌المللی آمده است که کشورهایی که معاهده را امضاء کرده‌اند باید:
ـ مین ضدنفر به کار نگیرند
ـ از تولید، انتقال، گسترش به شیوه‌ای غیرمستقیم و مستقیم دوری گزینند
ـ پشتیبان هیچ طرفی جهت به‌کارگیری مین ضدنفر نباشند
ـ کشورهای عضو می‌باید متعهد به ازبین‌بردن مین ضدنفر باشند
همچنین در بخش دیگری از آن توافقنامه آمده است که:
ـ مین‌های انبارشده باید در عرض 4 سال از بین برده شوند
ـ در مدت 10 سال، کشتزارهای مین‌گذاری شده پاکسازی شود یا حامی تلاشها برای پاکسازی کشتزارهای مین‌گذاری شده در کشورهای دارای مین باشند
ـ نسبت به خطرات ناشی از مین (MRE) آگاهی بخشی و اطلاع‌رسانی انجام گیرد و همچنین قربانیان مین برای درمان و بازگشتشان به اجتماع مورد حمایت قرار گیرند.
به دنبال این معاهده، شمار کشورهای عضو گسترش یافت و تاکنون 156 کشور به طور رسمی عضو این پیماننامه شده‌اند و نزدیک به 37 کشور نیز آن را امضاء نکرده‌اند که کشورهای سوریه و ایران که بخشی از ملت کورد در آن کشورها ساکن هستند، از آن جمله‌اند، اما دولت فدرال عراق در 15م اوت 2007 به عضویت آن درآمده است که بر اساس آمارهای کوردستان عراق، در مدت 10 سال گذشته حدود 80 میلیون مین از بین رفته و قربانیان مین در کوردستان کاهش یافته است که این نتیجه‌ی متعهدبودن به معاهده‌ی اتاوا می‌باشد.
قابل ذکر است که در مورخه‌ی 18 ـ 22م نوامبر 2007، کشورهای عضو پیماننامه‌ی اتاوا، هشتمین اجلاس خویش را در عمان، پایتخت کشور اردن با شرکت نمایندگان 115 کشور برگزار نمودند.
مین در کوردستان:
بیش از 70% مناطق مین‌گذاری شده ـ بر اساس آمارهای رسمی خود رژیم که بیش از 16 میلیون مین می‌باشد ـ در استانهای کوردنشین همچون: کوردستان، ایلام، کرمانشاه و آذربایجان غربی و نیز استان خوزستان قرار دارد. انفجار مین در مناطق مرزی نزدیک شهرها بعد از جنگ ایران و عراق و باقیمانده‌ی مین‌های کاشته شده، همچون حادثه‌ای مرگبار برای مردم منطقه درآمده است.
اگر نظری به گذشته‌ی جمهوری اسلامی و سیاست‌هایش به نسبت ملت کورد بیافکنیم مشاهده خواهیم کرد که ژنوساید کورد یکی از اهداف آن رژیم بوده است، همچنین تلاش اصلی‌اش در جهت ویرانگری، جنگ، آشوبگری، خفقان و قحطی به نسبت مردم کوردستان و تخریب محیط زیست و مزارع و بیشه‌زارها و کوهستان‌های کوردستان بوده است. اکثریت قربانیان این سیاست و باقیمانده‌ی مین‌های کاشته شده، کودکان، نوجوانان، زنان، کسبه، دمداران و کشاورزان و... بوده‌اند که باعث زیان‌های جدی و روحی و مادی همچون: تلف‌گشتن حیوانات، مین‌گذاری زمین و مزارع مردم و... شده است. فقدان تابلوی راهنمای مناطق مین‌گذاری شده، عدم چاره‌یابی و پاکسازی‌نکردن میادین مین در کوردستان، عدم حمایت از خانواده‌ی قربانیان، بی‌اعتنایی مناطق مین‌گذاری‌شده و مجموعه‌ای فاکتور دیگر باعث گشته‌اند که پدیده‌ی "مین" و "مین‌گذاری" در کوردستان ایران، به عنوان یکی از عوامل عدم رشد و توسعه‌نیافتگی کوردستان شناخته شود.