مصاحبه سايت kurdistanmedia.org با آقاى مصطفى هجرى دبيركل حزب دمكرات كردستان ايران

مصاحبه از: ابراهيم لاجانى

س: آقاى هجرى، ضمن خسته نباشيد به شما، اجازه بدهيد مصاحبه را با اين سؤال شروع كنيم كه به چه هدفى به خارج از كشور سفر نموده‌ايد؟
ج: ابتدا ضمن تشكر از شما، خدمت خوانندگان گرامى عرض ادب مى‌نمايم. سفر اينبار نيز همچون گـذشته و طبق وظيفه‌اى كه دارم، رسيدگى به برخى از امورات حزبى است. اما هدف اصلى از اين سفر گسترش روابط با طرفهايى است كه، قبلاً حزب با آنها در ارتباط بوده است. بويژه اينكه جمهورى اسلامى ظرف يك سال گـذشته بخاطر گسترش نقض حقوق بشر، دخالت در امور كشورهاى منطقه، حمايت از تروريسم و مهمتر از همه پرونده‌ى هسته‌اى رژيم، توجه مجامع بين المللى را به خود جلب كرده است، ما لازم دانستيم كه با برخى از مراكز و شخصيتهاى سياسى خارجى جهت تبادل آراء ملاقات داشته باشيم. مشخصاً در اين ميان و به همين منظور با شخصيتها و رهبران اپوزيسيون دمكرات و آزادانديش ديدار خواهيم داشت.

س: برخى‌ها سياست هسته‌اى جمهورى اسلامى را به بازى دادن و برباد دادن منافع مليتهاى ايران تعبير مى‌كنند. رژيم ايران حاضر نيست در چارچوب قوانين و مصوبات بين‌المللى مرتبط با انرژى هسته‌اى حركت كند. هم اكنون تصويب قطعنامه‌اى عليه ايران در دستور كار شوراى امنيت قرار دارد. حال اگر اين قطعنامه تصويب گردد و دست جامعه جهانى براى مجازات ايران بازتر گردد، حزب دمكرات كردستان ايران عواقب چنين وضعيتى را چگونه ارزيابى مى‌نمايد؟
ج: اين براى بار نخست نيست كه، جمهورى اسلامى قوانين و مصوبات بين‌المللى را نقض مى‌كند و ياخلاف آن عمل نمايد، بلكه رژيم از همان آغاز به قدرت رسيدن، يعنى در طول 27 سال گـذشته پيوسته اينگونه رفتار كرده است.
اما اكنون كه اين رژيم در چند قدمى بمب اتمى قرار گرفته است و جهانيان بويژه غرب احساس خطر مى‌كنند، صداهاى معترض افزايش يافته و از مجازات رژيم سخن مى‌گويند. اگرچه هم اكنون نيز به علت مخالفت دو عضو دائم شوراى امنيت (روسيه و چين) با مجازات رژيم، انتظار نمى‌رود در نشست آتى شورا، با مجازات چندانى روبرو گردد. اما فكر مى‌كنم در آينده مجازات شديدترى متوجه رژيم خواهد شد، زيرا كه رژيم بر توسعه‌ى برنامه‌هاى هسته‌اى خود راسخ است و حتى در اين رابطه، يعنى عقب نشينى از برنامهه‌اى هسته‌اى، از دوستان خود نيز حرف شنوى ندارد.
مافكر مى‌كنيم كه اعمال رژيم در داخل و خارج از كشور، بويژه كتمان حقايق مربوط به برنامه‌هاى هسته‌اى خود از آژانس بين‌المللى انرژى اتمى در 18 سال گـذشته موجب بى‌اعتمادى جامعه جهانى از برنامه‌هاى هسته‌اى رژيم شده است و همچنين نگران دستيابى اين رژيم به سلاح اتمى هستند. بدين خاطر ما رژيم اسلامى را مسئول عواقب و هرگونه زيان و خسارتى كه از ناحيه مجازات اقتصادى و ساير مجازات متوجه مردم مى‌‌شود ميدانيم.

س: چند روزى است كه خبرگزاريها از نامه‌اى كه رئيس جمهورى ايران براى جرج بوش نوشته است، سخن مى‌گويند. شما نوشتن چنين نامه‌اى را در اين وضعيت چگونه ارزيابى مى‌كنيد؟
ج: در گـذشته، رژيم هر وقتى كه از سوى مراكز تصميم گيرى بين‌المللى تحت فشار قرار مى‌گرفت، براى خروج از بحران و بيشتر و كسب وقت همچنين ادامه سياستهاى خود، يكى از رهبران رژيم نامه‌اى مى‌نوشت و يا اظهار نظرى مى‌كرد و... متأسفانه رژيم در پيش گرفتن چنين راهى موفق بوده و توانسته است كه جهانيان را گمراه نمايد. نوشتن اين نامه نيز با اين هدف صورت گرفته است و نمى‌تواند غير از اين چيز ديگرى باشد. اما سران رژيم اين بار پيش آمريكائيان دستشان رو شده و ديگر پيش هيچكس قابل اعتماد نيستند.

س: آيا شما فكر مى‌كنيد كه آمريكائيان در برخورد با ايران، همان سياست و متد عراق را در ايران نيز پياده كنند؟
ج: اگر زمانى آمريكا و جامعه جهانى به اين نتيجه برسند كه بايستى رژيم ايران را تغيير دهند، به اين معنى نيست كه بايد همان متدى را كه در عراق و افغانستان در پيش گرفتند، در ايران نيز پياده نمايند. بلكه روشهاى متفاوت ديگرى وجود دارد كه مى‌توان از آن استفاده كرد، بويژه، اكنون در جريان حمله به دو كشور عراق و افغانستان تجاربى را كسب نموده‌اند.

س: بطور كلى تجارب عراق و بويژه فرايند گسترش و توسعه‌ى دمكراسى و فدراليزم بر اوضاع كلى منطقه و در اين ميان ايران نيز تأثيرگـذار خواهد بود. با مدنظر قرار دادن انكه ايران كشورى كثيرالملله و داراى فرهنگها و مذاهب گوناگون است، آيا مدل كنونى عراق را براى تقسيم قدرت و حل مسائل ملى و برقرارى دمكراسى در ايران مناسب مى‌دانيد؟
ج: ما فدراليزم را مناسبترين سيستم براى اداره قدرت در ايران مى‌دانيم، فدراليزمى كه اساس جغرافيايى‌ ـ ملى داشته باشد، بويژه كه ايران تركيبى از چند مليت جداگانه است.
هدف ما از اين نوع فدراليزم رفع ستم ملى است، تا ملل تحت ستم ايران (از جمله ملت كرد)، بيش از اين تحت ستم قرار نگيرند، بلكه آنان خود منطقه محل سكونتشان را اداره كنندو بطور يكسان در اداره سراسر كشور نيز مشاركت داشته باشند. حل واقعى مسائل ملى در ايران و همچنين برقرارى دمكراسى واقعى از اين راه خواهد بود. بدون شك در اين سيستم تقسيم قدرت (فدراليزم) بايستى وضعيت كلى و سراسرى ايران و همچنين وضعيت هركدام از ملل ايران را به طور جداگانه در نظر گرفت، بنابران لازم نيست كه حتماً بايستى كپى مدل عراق و يا هر كشور فدرال ديگرى را در ايران پياده كرد. زيرا كه شرايط عراق با ايران متفاوت است.

س: در حال حاضر جنبش عظيم مردمى و مدنى در كُردستان ايران جريان دارد، در اين ميان حزب دمكرات كُردستان ايران بعنوان نيروى اصلى و پيشرو مبارزات ملت كُرد چه نقشى در اين جنبش دارد؟ آيا اين جنبش روى سياست و تاكتيكهاى حزب تأثيرگـذار بوده و نهايت آيا حزب برنامه‌اى براى استفاده از توانائى‌هاى بالقوه و بالفعل جامعه كُردستان در راستاى گسترش و تعميق بيشتر مبارزات آزادى‌خواهانه‌ى مردم كُردستان دارد؟
ج: وجود اين جنبش در كُردستان يك واقعيت است و حزب دمكرات شناخت كاملى از آن داردو به آن اعتقاد دارد و به همين دليل در اين جنبش حضور فعالى دارد. هم در آن تأثير گـذاشته و هم اينكه از آن تأثير پـذيرفته است. تاكتيكهاى خود را به موازات جنبش تغيير مى‌دهد به گونه‌اى كه با آن، هماهنگ بوده و بتواند عنوان پيشرو جنبش را حفظ كند. اگر به دقت به تلاشهاى حزب، بويژه پس از كنگره 13ى، براى ايجاد تغييرات تاكتيكى نگاه كنيم. خواهيم ديد كه تا چه ميزان در ديپلماسى، اطلاع رسانى و تشكيلات خود تغيير ايجاد كرده است. مى‌خواهم به اين موضوع اشاره كنم كه حزب به خاطر موانع و مشكلاتى كه در داخل كُردستان و منطقه با آن روبرو است، نتوانسته است كه در تاكتيك‌هايش، تغييراتى را كه خود مى‌خواهد به طور كامل ايجاد نمايد. اين موانع و مشكلات حزب را در بسيارى از زمينه‌ها با محدوديت روبرو كرده است، اما به هر حال ما در حد امكان تغييرات لازم را انجام داده‌ايم و ادامه نيز خواهيم داد.

س: در بعضى از مناطق كُردستان دو ملت كُرد و آذرى در همسايگى همديگر زندگى مى‌كنند. حزب دمكرات كردستان ايران چه برنامه‌اى براى اين مناطق دارد تا دو ملت كُرد و آذرى بتوانند به گونه‌اى مسالمت‌آميز در كنار هم زندگى كنند!
ج: دو ملت كُرد و آذرى تاريخ چند صد ساله از همزيستى با هم دارند، در اين مورد شاهد تجارب تلخ، و شيرينى هستند. اكنون بايستى دو ملت با عبرت گرفتن از گـذشته، در فكر همزيستى مسالمت آميز و متمدنانه باشند. در اين ارتباط حزب دمكرات كردستان ايران مدام خواهان و همچنين در فكر تأمين شرايط چنين زندگى‌اى براى دو ملت بوده است و راههاى حل اختلافات را مشخص كرد‌ه‌است. بعنوان يك نمونه موفق در اين زمينه مى‌توان به پيماننامه‌اى اشاره كرد كه ميان دو حكومت جمهورى دمكراتيك كردستان و حكومت ملى آذربايجان منعقد گرديد و براساس آن رفتار مى‌شد. در آينده هم بايستى با همكارى تركهاى آذربايجان برنامه‌اى مدون و پيشرفتهاى در اين زمينه داشته باشيم.

س: نامه‌اى كه آقاى نظمى‌افشار براى جنابعالى نوشته‌اند و شما نيز بدان پاسخ گفتيد، تا حدودى بحث برانگيز است. سخن اين است كه نامبرده در نامه‌اش به اسماعيل آقا "سمكو" توهين كرده و از اين مهمتر حاضر به پـذيرش واقعيات نيست. حال با اين وضع، چرا بايد شما به اين نامه پاسخ مى‌گفتيد؟ چرا ما بايد با نمايندگان ناسيوناليزم افراطى آذربايجان گفتگو كنيم؟
ج: پس از پخش گفتگويى در روزنامه‌ى "كوردستان" كه با واكنش تند تركهاى افراطى روبرو گرديد. دكتر نظمى‌افشار كه روابط ديرينه‌اى با بنده و حزب دمكرات دارد، نامه‌اى براى من نوشت و من هم پاسخش را دادم و بايد هم به او پاسخ مى‌دادم. اما در مورد اين نامه و جواب آن، لازم است بگويم كه : اولاً اين نامه و جواب آن كاملاً خصوصى بودند و نمى‌بايست در ميان مردم پخش مى‌شد و در اين مورد كار كتر نظمى‌افشار كاملاً ناشايست بود.
دوم اينكه جواب من به نامه‌ى نظمى‌افشار براى آرام كردن وضع پيش آمده بود. نخواسته‌ام كه بند به بند نامه‌ى وى را پاسخ دهم و اين بدين معنى نيست كه من بند به بند نامه‌ى وى را پـذيرفته‌ام. همچنانكه او و بسيارى از تركهاى ديگر در اين مسائل با ما هم عقيده نيستند. به همين خاطر ما نمى‌توانيم به راحتى به آنها ثابت كنيم كه مثلاً اسماعيل آقاى سمكو يك رهبر ميهن پرستى بوده و بالعكس آنها هم نمى‌توانند به ما ثابت كنند كه سمكو يك آدم چته بوده است. اما اكنون ما مى‌توانيم روى نقاط مشتركى كه به نفع همزيستى مسالمت آميز دو ملت بوده تأكيد كنيم و بر اين اساس اختلافاتمان را رفع كنيم. وظيفه ما بعنوان حزب دمكرات كردستان و هر كُرد دلسوز و واقعبين و مسئول اين است كه در انديشه‌ى نقاط مشتركمان باشيم كه اين خود يك امر بسيار ضرورى و مهمى است. ديگر مسائل زمان و گفتگوهاى بسيارى را مى‌طلبد و آنها را بايد براى وقت مناسبى رها كنيم، حال زمان مطرح شدن اينگونه مسائل نيست. حالا ملل تحت ستم ايران بايد مراقب اوضاع باشند و اجازه ندهند كه دشمن اصلى يعنى جمهورى اسلامى را فراموش كنند و براى خود دشمن ديگرى درست كنند. زيرا وقتيكه ميان ملل ايران شكافى ايجاد شود، رژيم اسلامى به خوبى از اين شكافها به نفع خود استفاده مى‌كند.
در اين رابطه سخن من اينست كه ما بايد در برابر مردم و آينده آنان احساس مسئوليت كنيم. ما هنرى نكرده‌ايم خيلى ساده است كه در اروپا بنشينيم و هر چيزى دلمان مى‌خواهد، بگوييم. ما اگر احساس مسئوليت داشته باشيم، وقتى كه ما از تركها سخن مى‌گوييم به وضعيت خواهران و برادران خود كه مقيم آذربايجان هستند، مى‌انديشيم. افراطيون كُرد و ترك بلاهاى بسيارى بر سر دو ملت آورده‌اند. اظهارات من به عنوان دبيركل حزب دمكرات كردستان ايران با اظهارات افراد ديگر فرق مى‌كند. زيرا من بايد ابتدا به منافع ملت خود بينديشم سپس سخنى بگويم، نه اينكه هر چه دلم مى‌خواهد بگويم.

س: اينكه شما گفته‌ايد كه ما بايد با آشتى در كنار هم زندگى و سعى كنيم كه در فرآيند برقرارى و گسترش دمكراسى، به حقوق همديگر احترام بگـذاريم و راهكارهاى عملى و امروزى براى رفع اختلافات خود بيابيم و سعى كنيم از تجارب كشورهاى ديگر استفاده كنيم و ... برخى از افراد آن را به بخشش خاك كردستان به آذربايجان تعبير كرده‌اند. ممكن است پيرامون اين مسئله بيشتر توضيح بفرمائيد؟
ج: به هيچ وجه نمى‌توان از سخنان من چنين تعبيرهايى كرد. من اين افراد را نمى‌شناسم و نمى‌دانم خود چقدر در راه كُرد و كردستان مبارزه كرده‌اند كه اينك اتهام كردستان فروشى را به كسى نسبت مى‌دهند كه بيش از يك ربع قرن در اين راه فداكارى كرده است.

س: در مناطقى كه مذاهب، فرهنگها و ملل مختلفى در كنار هم زندگى مى‌كنند، بحث بر سر اين است كه بايد مردمان آن مناطق را با روح تفاهم، رعايت كردن حقوق و منافع همديگر، پـذيرش پلوراليزم فرهنگى، سياسى و زبانى و احترام به ارزشها و حقوق انسانى و دمكراتيك همديگر تربيت كرد. تجربه نشان داده است كه انكار ]هويت افراد[، اقليتها، ملتها و ... نه ممكن است و نه منفعتى در پى خواهد داشت. آيا بهتر نيست در مناطق محل سكونت كُرد و آذرى، فرزندانمان را به گونه‌اى تربيت كنيم كه به جاى آنكه همديگر را نفى كنند، ياد بگيرند كه آينده‌ى مشتركى با هم دارند؟

ج: بدون شك اكنون و در زمان ما بايد اختلافات و مشكلات از طريق تفاهم و ديالوگ حل شوند. اگر نتوانيم ديالوگ را در فرهنگ خود بعنوان كليد رفع موانع و اختلافات نهادينه كنيم و به جاى آن به خشونت بگراييم، نه تنها نمى‌توانيم با ملت ترك و ساير ملل ديگر به طور مسالمت آميزى زندگى كنيم بلكه در داخل نيز روز به روز بر مشكلاتمان افزوده خواهد شد. البته اين مسئله براى ساير ملل از جمله تركهاى آذربايجان نيز صادق است.

ـ آقاى هجرى در پايان از اينكه وقتتان را در اختيار ما گـذاشتيد، سپاسگـذاريم و سفر پر از موفقيت را برايتان آرزو مى‌نمايم!
ـ موفق باشيد.

پايگاه اطلاع رسانى kurdistanmedia.org
ترجمه از كُردى: حسين احمدپور