• Rojnameya Kurdistan
  • Agiri
  • Biri Xwendkar
  • Lawan
  • Jinan
  • Tishl
  • Nergiz
2018-04-23 / 1397-02-03   

Çîroka zarokên bêxwedî di Îranê de

2017-10-07 / 1396/07/15 - 19:29 Taran Qewareya Fontê: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
Çîroka zarokên bêxwedî di Îranê de
Şehla Debaxî

Sê salek dibû ku ez hatibûme Swîdê, û rojekê li binevraza nêzî malê, ez ser diketim, û min destê keça xwe girtibû, û ez diçûme mal. Ji nişkêve zikê min jan kir û ez li ser erdê rûniştim.

Di vê demê de jineke Swîdî ku li rex min re derbaz dibû, pirs kir ku gelo te xêr e? Destê zarokê min girt û em pêkve çûne mal de, piştî vê rojê heya niha, pêwndiya min û “Marî” berdewam dike, lê her çend ku wî çend bajar û welat bo dersxwendinê guherîn.

14 sal berî niha Marî û hevjînê xwe biryar dan ku zarokekê ji Aferîqayê bînin nava jiyana xwe de. Diyare piroseya zarokanînê ji welatên din, gellek bizehmet e û xerceke zaf, nêzî 150 hezar Kironî dixwaze, lê piştî piroseya yasayî “Marî” û mêrê xwe pêkve ji Afrîqayê re keçek û kurek wekî zarokê xwe wergirtin, û niha temenê wan 14 û 12 ye, û wekî her zarokekî din diçin xwendingehê, û jiyaneke baş hene.

Sê salan berî niha Marî got ku keça wan nexweşiya gurçikê heye, û li pey kesekî digerin ku gurçkê xwe bidê, û bavê wê amade ye ku gurçkê xwe bidê, û niha mijûlî ceribandinên pizişkî ne, û piştî ceribandinan derket ku xwîna zarok û bav hev dixwin, û pêwendiya gurçikê bi başî hate encamdan. Diyar e keç heya dawiya jiyana xwe rojane dibe hinek derman bixwe.

Fakt

Serbarê dengê dijî rêkxirawên medenî û mafê zarokan, di dawî rojên sala 1392`an terhek di meclisa Îranê de hate pesendkirin(1).

Ew terh piştre ji aliyê şêvra Nobedar ve mohra erêkirinê lê hate dan. Li gora vî terhî kesên ku zarokekî wekî ê xwe serperestî dikin, dikarin li gora yasa û şer`i vî zarokî wekî hevjînê xwe hilbijêrin û pê re bizewicin.

Tirsa çalakên mafê zarokan ji pesendkirina vî terhî ew bû ku heya di “dewrana Hizanetê” de jî renge ew îzna yasyaî ku dane zirbavan, ji aliyê piraniya wan ve bê cîbicîkirin.

Cudahiya di navbera du dîtingehan

Ez bi tu awayî naxwazim bêjim ku di welatê Swîdê de tu cure kêşe û destdirêjiyek tune ye. Li gora Rêkxirawa “Rizgarkirina Zarokan” di Swîdê de, di navbera %3-5 ji zarokan ji aliyê kesên herî nêzîk ve rastî destdirêjiyê tên. Tawan û binpêkirina keramet û mafê zarokan di hemû cihekî cîhanê de tê xûyakirin. Lê eva ku berçav e, cudahiya di navbera yasayên welatekî wekî Swîd û yasayên nemirovî ê Komara Îslamî ye, bo parastina zarokên bin 18 saliyê de, û piraniya caran keçan.

Di kultura welatekî wekî Swîdê de, mirov naçe Afrîqayê zarokekî/ê bîne ku piştre pê re bizewice, lê li gora yasayên Komara Îslamî îzin tê dan ku bi nav “bav” digel zarokên xwe ku di bin temenê yasayî de ne bizewicin.

Di Îranê de zarokekî bê serperest ku dikeve bindestê zirbavekî, li gora yasayên Îranê ew zirbav dikare destdirêjiyê bike ser wê zarokê, û bo heta-heta laş û ruhê wî bê azardan.

Ecêb ew e ku alîgirên wê yasayê wek “başitî û qenciya” derheq zarokên bêserperest dibînin, û dibêjin jiber ku di şer`i di ew kar nerewa û ne şer`î nahê dîtin, û ew zarok yê te bixwe nîne, ku wisa bû, ew reftara dijî deb û resmên civakê dikare yasyaî be.

Berencam

Di civakeke mirovî wekî Swîdê de, ne tenê yasayên ne nivîskî û kultura wê ya mirovî biryarê didin,belkû mafên însanî û pêwendiyên mirovî, ji riya yasayî ve jî têne dabînkirin. Di civakek mirovî de, kesên wekî “Marî” du zarokan ji Afrîqayê ve tînin, bona vê ku jiyaneke mirovî pê bibexşin, û hezkirinê nîşanî wan bidin, û hevjînê “Marî” gurçikeke xwe dide keçikê, da ku di jiyanê de berdewam be.

Di civaka mirovî ya Îranê de, zarok alavekî cinsî ye, bo hesta zayendî ya nexweş ya beşek ji mêran, ku li gora yasa û şer`i hemû hêsankariyek bo wan tê kirin. Di civaka ne mirovî ya Îranê de bi hezaran zarokî seba hejariyê têne firotin, û gurçikên wan derdixin.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

Duheftînameya Agirî
hejmara rojnameya Agirî 324 Dî wê hejmarê de:

-Nan, Azadî, Kerameta mirovî
-Xelkê Îranê çima nerazî ne?
-Şerîf Hejarî: hin ji hêzên kurdî, bûne kopalê destê Îranê û fermanên wê cîbicî dikin
  • Şerîf Hejarî: hin ji hêzên kurdî, bûne kopalê destê Îranê û fermanên wê cîbicî dikin Şerîf Hejarî: hin ji hêzên kurdî, bûne kopalê destê Îranê û fermanên wê cîbicî dikin
    Niha “Michael D'Andrea” naznavê Ayetullah “Michael D'Andrea” li ser hatiye danîn. Wisa nabînim ku ew hemû guherînkarî her li xwe re hatibin kirin. Min pê waye tunekirina ecindayên rejîma terorîst a Îranê di holê de ye. Bi Kurtî Trump bi van guherînkariyên dixwaze ku bêje Îran û hemû cîhanê, ku di hemû demeke deshilatdariyê de, vebijêrka leşkerî li dijî Îranê vekirî ye!.
  • Xelkê Îranê çima nerazî ne? Xelkê Îranê çima nerazî ne?
    Ew yek heman dojeh (cehnem) e, ku rejîma Îranê bo xelkê xwe pêk aniye, niha ew xelk piştî çend dehikên berdewam rêçareya rizgariya xwe ji vê cehnemê bi dirustî di sernixûniya rejîmê de dibînin.
  • Nan, Azadî, Kerameta mirovî Nan, Azadî, Kerameta mirovî
    Eva hevokek e nava bername û pêreva navxwe ya PDKÎ ye, ku li beşa bingehên hizrî û siyasî ên hizbê de hatiye, û di van rojan de, bi rohnî em rengvedana kiryareke weha ya dijîmirovî di Komara Îslamî de dibînin.
  • Sivikatî, alava helandinê Sivikatî, alava helandinê
    Li civaka pir kultorî, netewî û olî ya Îranê de, her yek ji pêkhateyên sereke ên civakê xwe bi xwedî nasnameyek serbixwe û taybet dizanin û tu yek ji wan xwe bi beş yan paşkoya beşa din nizanin.
  • Kurd goriyê netifaqiyên navxweyî Kurd goriyê netifaqiyên navxweyî
    Bûyerên karesatbar yên sala 2017-2018`an vê yekê baş didin xuyakirin, ku tevgera Kurdî hevrîşî parvebûn û lêktirazaneke berçav bûye.
  • Peyama Komîsyona Civakî ya PDKÎ derheq roja Şehîdên Kurdistanê Peyama Komîsyona Civakî ya PDKÎ derheq roja Şehîdên Kurdistanê
    PDKÎ sermayeyeke remzî û mirovî ya gellek mezin heye, û em xatircem in ku bi piştqahîmiya bi van remzên mezin ku di biyavê hizrî û neteweyî de me hene, wê hêza mirovî ku em xwediyê wê ne, emê serkevin.
  • Panoramaya sala 1396 (21`êAdara 2017-20`ê Adara 2018)`an Panoramaya sala 1396 (21`êAdara 2017-20`ê Adara 2018)`an
    07.02.1396 (27.04.2017)`an: Şeş aliyên Kurdistana Rojhilat daxwaz ji hemû xelkê Kurdistana Rojhilat kirin ku di hilbijartinên roja 29`ê Banemerê de beşdariyê nekin.
  • Maşîna terorîzmê a Dewleta Îranê Maşîna terorîzmê a Dewleta Îranê
    Baweriya gel bi Hizba Demokrat û tevgera Rasanê di astekî da ye ku babê şehîd Sebah bi şanazî ve li ser termê kurê xwe bi dengek bilind û bihêz rû li dewleta Îranê dibêje ku 3 kurê din jî min hene, û ezê wan jî bikim qurbana netewa Kurd û Hizba Demokrat, ez bixwe jî amade me serê xwe di vê rêbazê da bikim qurbanî . Riha wan şad û riya wan pir rêvîng.
  • Vekirina kongireya 16.mîn ya PDKÎ ji aliyê Mela Hesen Şîweselî ve Vekirina kongireya 16.mîn ya PDKÎ ji aliyê Mela Hesen Şîweselî ve
    Kurdistanmedia: Birêz Mela Hesen Şîweselî ku niha endamî îftixarî yê Navenda Siyasî ya PDKÎ ye, di kongireya 16.emîn de bi gotareke balkêş û têrûtejî kongire vekiribû, ku deqa gotinên wî weha ne:
  • Kerkûk, Kirmaşan, Efrîn, Newroz Kerkûk, Kirmaşan, Efrîn, Newroz
    Herwekî çawa di nava Yehûdiyan de dîroka pirr ji karesat û Holokastê bûye nasnameya wan, û neteweyeke bihêz ji wan afirandiye, û Kurdistan û Kurd jî hem dikare terajidiyan û hem jî destana xweragirî û hem jî afirandina destanrêsiyan, bike nasname.
  • Kongireya Rasana Rojhilat Kongireya Rasana Rojhilat
    Piştî nêzîk bi yek sal derbazbûna bi ser wextê xwe de, kongireya 16.emîn ya PDKÎ di roja 1`ê Reşemeha sala 1396`an de dest bi karên xwe kir, û piştî çar rojan karê berdewam û têrûtejî, û bi şev û roj dirêjîkêşana civînan, li 4`ê Reşemê de kongireya Rasana Rojhilat hemû ew bernamên ku bo karê xwe danîbûn, bi serkevtin û bi serûberî bi encam gehandin.
  • Hevjîna Mela Hesen Şêweselî di merasima kongireya 16.mîn de axavtinek kir Hevjîna Mela Hesen Şêweselî di merasima kongireya 16.mîn de axavtinek kir
    Kurdistanmedia: Xatûna Kulsûm hevjîna Mela Hesen Şêweselî piştî wergirtina xelata rêzgirtinê bi boneya xizmetên bi salan bi hevjînê xwe yê kêmendam Mela Hesen Şêweseliyê şoreşger, çend peyvan axivî, û ragehand ku ewê berdewam be di xizmetkirina bi hevjînê xwe yê têkoşer.
  • Birêz Mela Hesen Şêweselî axavtineke têrûtejî di merasima kongireya 16.mîn de pêşkêş kir Birêz Mela Hesen Şêweselî axavtineke têrûtejî di merasima kongireya 16.mîn de pêşkêş kir
    Kurdistanmedia: Mela Hesen Şêweseliyê têkoşer endamê “Îftixarî” ê Navenda Siyasî ya PDKÎ axavtineke têrûtejî di merasima kongireya 16.mîn de pêşkêş kir, ku deqa wê weha ye:
  • Dewletên rojavayî û Efrîn Dewletên rojavayî û Efrîn
    DAIŞ di bin çavdêriya sîxuriya Tirk de, ser Tirkiyê ve belavî dinyayê bû. Dezgeh, îro jî li ser kar e. Tenê nav diguhere. Bîrdozî û siyaseta dewletê, tundrewiyê diçîne.