• Rojnameya Kurdistan
  • Agiri
  • Biri Xwendkar
  • Lawan
  • Jinan
  • Tishl
  • Nergiz
2018-01-24 / 1396-11-04   

Çîroka zarokên bêxwedî di Îranê de

2017-10-07 / 1396/07/15 - 19:29 Taran Qewareya Fontê: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
Çîroka zarokên bêxwedî di Îranê de
Şehla Debaxî

Sê salek dibû ku ez hatibûme Swîdê, û rojekê li binevraza nêzî malê, ez ser diketim, û min destê keça xwe girtibû, û ez diçûme mal. Ji nişkêve zikê min jan kir û ez li ser erdê rûniştim.

Di vê demê de jineke Swîdî ku li rex min re derbaz dibû, pirs kir ku gelo te xêr e? Destê zarokê min girt û em pêkve çûne mal de, piştî vê rojê heya niha, pêwndiya min û “Marî” berdewam dike, lê her çend ku wî çend bajar û welat bo dersxwendinê guherîn.

14 sal berî niha Marî û hevjînê xwe biryar dan ku zarokekê ji Aferîqayê bînin nava jiyana xwe de. Diyare piroseya zarokanînê ji welatên din, gellek bizehmet e û xerceke zaf, nêzî 150 hezar Kironî dixwaze, lê piştî piroseya yasayî “Marî” û mêrê xwe pêkve ji Afrîqayê re keçek û kurek wekî zarokê xwe wergirtin, û niha temenê wan 14 û 12 ye, û wekî her zarokekî din diçin xwendingehê, û jiyaneke baş hene.

Sê salan berî niha Marî got ku keça wan nexweşiya gurçikê heye, û li pey kesekî digerin ku gurçkê xwe bidê, û bavê wê amade ye ku gurçkê xwe bidê, û niha mijûlî ceribandinên pizişkî ne, û piştî ceribandinan derket ku xwîna zarok û bav hev dixwin, û pêwendiya gurçikê bi başî hate encamdan. Diyar e keç heya dawiya jiyana xwe rojane dibe hinek derman bixwe.

Fakt

Serbarê dengê dijî rêkxirawên medenî û mafê zarokan, di dawî rojên sala 1392`an terhek di meclisa Îranê de hate pesendkirin(1).

Ew terh piştre ji aliyê şêvra Nobedar ve mohra erêkirinê lê hate dan. Li gora vî terhî kesên ku zarokekî wekî ê xwe serperestî dikin, dikarin li gora yasa û şer`i vî zarokî wekî hevjînê xwe hilbijêrin û pê re bizewicin.

Tirsa çalakên mafê zarokan ji pesendkirina vî terhî ew bû ku heya di “dewrana Hizanetê” de jî renge ew îzna yasyaî ku dane zirbavan, ji aliyê piraniya wan ve bê cîbicîkirin.

Cudahiya di navbera du dîtingehan

Ez bi tu awayî naxwazim bêjim ku di welatê Swîdê de tu cure kêşe û destdirêjiyek tune ye. Li gora Rêkxirawa “Rizgarkirina Zarokan” di Swîdê de, di navbera %3-5 ji zarokan ji aliyê kesên herî nêzîk ve rastî destdirêjiyê tên. Tawan û binpêkirina keramet û mafê zarokan di hemû cihekî cîhanê de tê xûyakirin. Lê eva ku berçav e, cudahiya di navbera yasayên welatekî wekî Swîd û yasayên nemirovî ê Komara Îslamî ye, bo parastina zarokên bin 18 saliyê de, û piraniya caran keçan.

Di kultura welatekî wekî Swîdê de, mirov naçe Afrîqayê zarokekî/ê bîne ku piştre pê re bizewice, lê li gora yasayên Komara Îslamî îzin tê dan ku bi nav “bav” digel zarokên xwe ku di bin temenê yasayî de ne bizewicin.

Di Îranê de zarokekî bê serperest ku dikeve bindestê zirbavekî, li gora yasayên Îranê ew zirbav dikare destdirêjiyê bike ser wê zarokê, û bo heta-heta laş û ruhê wî bê azardan.

Ecêb ew e ku alîgirên wê yasayê wek “başitî û qenciya” derheq zarokên bêserperest dibînin, û dibêjin jiber ku di şer`i di ew kar nerewa û ne şer`î nahê dîtin, û ew zarok yê te bixwe nîne, ku wisa bû, ew reftara dijî deb û resmên civakê dikare yasyaî be.

Berencam

Di civakeke mirovî wekî Swîdê de, ne tenê yasayên ne nivîskî û kultura wê ya mirovî biryarê didin,belkû mafên însanî û pêwendiyên mirovî, ji riya yasayî ve jî têne dabînkirin. Di civakek mirovî de, kesên wekî “Marî” du zarokan ji Afrîqayê ve tînin, bona vê ku jiyaneke mirovî pê bibexşin, û hezkirinê nîşanî wan bidin, û hevjînê “Marî” gurçikeke xwe dide keçikê, da ku di jiyanê de berdewam be.

Di civaka mirovî ya Îranê de, zarok alavekî cinsî ye, bo hesta zayendî ya nexweş ya beşek ji mêran, ku li gora yasa û şer`i hemû hêsankariyek bo wan tê kirin. Di civaka ne mirovî ya Îranê de bi hezaran zarokî seba hejariyê têne firotin, û gurçikên wan derdixin.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

Duheftînameya Agirî
hejmara rojnameya Agirî 318 Dî wê hejmarê de:

-Rasan û Guhertin
-Hevpeyvîna Spûtnîk Kurdistanê digel Mistefa Hicrî sekreterş giştî ê PDKÎ derheq meşên nerazîbûnê di Îranê de
-Komara Kurdistanê, Netewe û welatperwerî
  • Rasan û guhertin Rasan û guhertin
    Qanaxa Rasanê, qonaxek e ku pêwîst bi nûbûnê û cardin jêponijînê heye di hemû biyavan de, û kar û tekoşîn, û xewn û şêwaza pêngavhilgirtina ber bi hêviyan ve diyarî dike.
  • Komara kurdistanê nahê jibîrkirin Komara kurdistanê nahê jibîrkirin
    Zimanê kurdî bibû zimanê fermî yê îdare û qutabxanan li Rojhelatê Kurdistanê, û rojname û kovar bi zimanê Kurdî dihatin weşandin.
  • Sekreterê giştî yê PDKÎ Mistefa Hicrî anî ziman ku serhildan û xwepêşandanên xelkê Îranê, encama bêzarî û nerazîbûna li hember siyaset û baweriyên jiparemayî yên rejîma Îranê ye û ev yek 40 sal berê dest pê kiriye Sekreterê giştî yê PDKÎ Mistefa Hicrî anî ziman ku serhildan û xwepêşandanên xelkê Îranê, encama bêzarî û nerazîbûna li hember siyaset û baweriyên jiparemayî yên rejîma Îranê ye û ev yek 40 sal berê dest pê kiriye
    Sekreterê giştî yê PDKÎ Mistefa Hicrî anî ziman ku serhildan û xwepêşandanên xelkê Îranê, encama bêzarî û nerazîbûna li hember siyaset û baweriyên jiparemayî yên rejîma Îranê ye û ev yek 40 sal berê dest pê kiriye. Hicrî destnîşan kir ku di çerçoveya demokrasiye de piştgiriya xwepêşandanan kirine û Îran ti wext ji bo diyalogê bi wan re rast tevnegeriya ye.
  • Komara Kurdistanê, Netewe û welatperwerî Komara Kurdistanê, Netewe û welatperwerî
    Wek erkek nîştimanî em dibe têkoşîna xwe bo nasandina baştir û zêdetir ya nirxên welatperwerî û nîştimanperwerî ku li Komara Kurdistanê ve bo me bi mîrat mane zêdetir bikin, û ew yeka jî, wê yekîtiya di navbera hemû Kurdistaniyan de zêdetir û riya gihîştin bi armancên Komarê jî ronahîtir bike.
  • Dengê Rasana gelan nabihîzin Dengê Rasana gelan nabihîzin
    Di roja 7`ê Befranbara 1396`an, di dawî rojên sala 2017`an Zayînî de, bizava mafxwaziya neteweyan û xelkên Îranê piştî çend civînên nerazîbûnê, wekî rûbareke boş, bendava astengiyên hemûreng ên rejîmê herifand, û lehiyeke sertaserî li Îranê de rê xist.
  • Pêşmerge sembola azadiyê Pêşmerge sembola azadiyê
    Şer û xebata Pêşmerge li hember dagîrkarî û terorîzm û tundajoyiya herêmî, nasname û giraniyek cîhanî daye heybet û felsefeya azadîxwaziya Pêşmerge, û di navendên xwedîbiryar ên dunyayê de, weke peyamnêr û xebatkarên aştî û azadî û wekheviyê tên binavkirin, û xelat bi wan têne bexşîn.
  • Yelda û Rasan Yelda û Rasan
    Sirûda nû ya Rasanê, reh û rîşe di kultur û lênihêrîna Kurd, û ji watabexşînên rêberê şoreşê Qasimloyê rêber û nemir wergirtiye, û demarên efsaneyên civakê dilivlivîne, lewra dilê xelkê digel dilê Rasanê lê dide.
  • Felsefeta “Heq” û “yekparçeyiya Herêmî” (Beşa 2) Felsefeta “Heq” û “yekparçeyiya Herêmî” (Beşa 2)
    Hekî mirov di nava hemû belge û peymannameyên navneteweyî ên taybet bi mafê mirovan û mafê girûp û neteweyan de bigere, tiştekî bi navê parastina yekparçeyiya welat yan xakê nabîne.
  • 26`ê Sermawezê dîroka hêzekê, ku bûye rûmeta neteweyekê 26`ê Sermawezê dîroka hêzekê, ku bûye rûmeta neteweyekê
    Gelê me bi rênîşandan û pêşengtiya pêşmerge ji bo bidestxistina mafên xwe û bidestvegirtina çarenivîsa xwe, mil bi milê pêşmerge şoreşek nû meşandiye. Êdî bi derketina îradeya pêşmerge guman nemaye ku ne çiyayên Kurdistanê bêxwedî ne, ne jî bajar bê stargeh in.
  • Samana welat bo terorîstan, wêranî û paremayîn jî bo Kurdistanê Samana welat bo terorîstan, wêranî û paremayîn jî bo Kurdistanê
    Niha piştî borîna midehek zaf bi ser wê bûyera dilêş û trajîk re, xelkê deverê li gelek biyavan di jêr givaşan de ne û sir û seqema Zivistanê, barîna baranê û nebûna êvirgeh û nemaze xîwetan, lêqewmayên deverê xembar û nîgeran kirine.
  • Birca  Babil Birca Babil
    Bûyerên kevn ên dîrokî û heya ustûre jî dibêjin, bona vê ku tu civakekê lawaz bikî, da ku bixwe ber bi rizîn û herifînê ve here, ya baş ew e ku tu şer û nexweşiyê bixî nava wan de, û wan mijûlî kêşeyên navxweyî ên wan bixwe bikî, da ku hem kêşeya serekî ji bîra wan here, û hem jî bixwe di nav xwe de koka hev biqelînin.
  • Felsefeta “Heq” û yekparçeyiya Herêmî (Beşa 1) Felsefeta “Heq” û yekparçeyiya Herêmî (Beşa 1)
    Tu veşartî nine ku ew mijara di demekê de ji dayîk dibe ku di dawiya meha Xezelwera sala 1396`an di Almanyayê de hejmarek ji hêzên ser bi neteweyên belengaz û herwisa ser bi neteweya serdest pêkve şorayek bi navê “Şêvra Demokrasîxwazên Îranê” pêk anîn.
  • Erdheja Kirmaşanê û liberhevkevtina du kultoran Erdheja Kirmaşanê û liberhevkevtina du kultoran
    Rayedarên rejîmê her bi vê hindê jî nerawestiyan û hevkariyên xelkê xwebexş jî tevî astengiyan berbirû kirin, û dest bi ser alîkariyên wan de girtin yan jî wek cerdewanan dizîn û talankirin û izin nedan ku bi şêwazeke durust, ew hevkarî bigihîjin xelkê.
  • Bandora hêriş û pîlanên Heşdî Şeibî- Îraq,Îran,Turkiye li dijî Kurdistanê Bandora hêriş û pîlanên Heşdî Şeibî- Îraq,Îran,Turkiye li dijî Kurdistanê
    Bûyera dagîrkirina Kerkûk û Navçeyên Nakokî Li Ser yên Başûrê Kurdistanê ji aliyê leşkerê Îraq û Heşdî Şeibî ve, bi fermandariya Qasim Silêmanî pasdarê Îranê, çawa û bi çi mebestekê û ji kengê ve pîlana wê hatibû diyarîkirin, jiber ku bingeh û bîrokeya vê dagîrkariyê gelekî ji zû de hebû.