چاره‌نووسێكی‌ نادیار(2)

14-01-1387

? :حه‌سه‌ن لاوه

به‌پێی‌ هه‌موو ئه‌و یاسا نێونه‌ته‌وه‌یی‌یه‌نای‌ مافی‌ په‌نابه‌ری‌ كه‌ له‌ لایه‌ن رێكخراوی‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان وكومیساریای‌ به‌رزی‌ په‌نابه‌رانی‌ سه‌ر به‌و رێكخراوه‌وه‌ ‌په‌سه‌ند كراونو له‌ لایه‌ن زۆربه‌ی‌ وڵاتانی‌ جیهان‌و سازمانه‌ به‌شه‌ر دۆسته‌كان‌و پارته‌سیاسییه‌كان‌و مه‌ده‌نییه‌كان پشتیوانی‌یان لێكراوه‌و به‌میلیۆنان په‌نابه‌ری‌ سیاسی‌ وكۆمه‌لایه‌تی‌ و. .. هتد له‌لایه‌ن ئه‌و رێكخراوه‌وه‌ گیانیان پارێزراوه‌و بۆ شوێنێكی‌ ئه‌من راگوێزراون‌و نیشته‌جی‌ كراون، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ كۆمه‌لێك په‌نابه‌ری‌ سیاسیی‌ لێقه‌وماوی‌ كوردی‌ ئێرانی‌ كه‌پێشتر بۆ ماوه‌ی‌ ده‌یان ساڵ بۆ وه‌دیهێنانی‌ ئازادی‌، دێموكراسی‌، عه‌داله‌تی‌ مرۆڤایه‌تی‌‌و كۆمه‌لایه‌تی‌ و. .. به‌دژی‌ دڕه‌نده‌ترین رێژیمی‌ حاكم‌و دیكتاتۆر به‌سه‌ر ئێراندا له‌ناو حیزب‌و رێكخراو‌و سازمانه‌ سیاسییه‌كاندا چالاكییان هه‌بووه‌ و ژیانی‌ خۆیان‌و بنه‌ماڵه‌كه‌یان بۆ كردۆته‌ قوربانی‌‌و حازر نه‌بوون ته‌نانه‌ت بۆ ساتێكیش زوڵم‌و زۆر‌و داگیركاری‌‌و چه‌وسانه‌وه‌ به‌سه‌ر خۆیان‌و نه‌ته‌وه‌كه‌یان دا قه‌بووڵ بكه‌ن‌و واز له‌هه‌ست‌و شعووری‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌‌و بیر‌و باوه‌ری‌ سیاسیی‌ خۆیان بێنن كه‌چی‌ ئێستا به‌بێ‌ چاره‌نووس له‌وڵاتی‌ توركیا ماونه‌ته‌وه‌و هیچ لایه‌نێك ئاماده‌ی‌ وه‌رگرتنی‌ به‌رپرسایه‌تیی‌ ئه‌و كۆمه‌له‌ ئینسانه‌ لێقه‌وماوه‌ نیه‌:

شایانی‌ باسه‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ هه‌ر وه‌ك ئاماژه‌مان پێدا له‌ ساڵانی‌ پێشووه‌وه‌ له‌ناو پارته‌سیاسییه‌كاندا بێ‌ پچڕانه‌وه‌ خه‌باتی‌ خۆیان درێژه‌پێداوه‌ تا كاتی‌ ده‌رچوونیان له‌ناو سازمانه‌كان‌و خۆیان به‌ ئیداره‌كانی‌ په‌نابه‌ری‌ له‌ هه‌ولێر‌و سلێمانی‌ ناساندووه‌و به‌رگه‌ی‌ ته‌ئیدی‌ په‌نابه‌رییان له‌لایه‌ن ئه‌و رێكخراوه‌وه‌ پێدراوه‌ به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ به‌دوای‌ ده‌رچوونی‌ كۆمه‌لێك په‌نابه‌ر له‌لایه‌ن حكوومه‌تی‌ پێشووی‌ عێراق واته‌ (به‌عس) رێگای‌ ده‌رچوونیان بۆ وڵاتی‌ سێهه‌م لێگیرا(ئه‌وه‌ بابه‌تێكی‌ جیایه‌)، له‌لایه‌ن كۆمیساریای‌ په‌نابه‌ران ئاگادار كرانه‌وه‌ كه‌ هیچ مافێكیان له‌و رێكخراوه‌دا نه‌ماوه‌و ده‌توانن له‌شاره‌كانی‌

 باشووری‌ كوردستان ژیانی‌ ئاسایی‌ خۆیان درێژه‌ پێ‌ بده‌ن، به‌هۆی‌ بوونی‌ كۆمه‌لێك كێشه‌ی‌ ئه‌منییه‌تی‌‌و سیاسی‌‌و ته‌نانه‌ت ئابووری‌، هاوكات له‌گه‌ل به‌شێك له‌و كادرو پێشمه‌رگانه‌ی‌ حیزب‌و سازمانه‌كان كه‌خۆیان له‌ نووسینگه‌كانی‌ په‌نابه‌ری‌ ناونووس نه‌كردبوو روویان له‌وڵاتی‌ توركیا كردو خۆیان به‌كۆمیساریای‌ به‌رزی‌ په‌نابه‌ران له‌ وان ناساند كه‌ به‌داخه‌وه‌ به‌بی‌ له‌به‌رچاوگرتنی‌ مافه‌كانی‌ ئینسانی‌‌و په‌نابه‌ری‌، هه‌ڵسوكه‌وتیان له‌گه‌ل كرا، ئه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌م پێدا كورته‌یه‌كی‌ زۆر بچووك بوو له‌ ژیانی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ تا گه‌یشتنیان به‌ وڵاتی‌ توركیه‌، له‌ماوه‌ی‌ مانه‌وه‌یان له‌وڵاتی‌ توركیه‌دا زۆر قۆناغی‌ سه‌خت‌و دژوار هاتۆته‌ سه‌ر ژیانی‌ خۆیان‌و خێزانه‌كانیان به‌ڵام له‌ لایه‌ن ئۆرگانه‌كانی‌ به‌رپرسدا هیچ جۆره‌ ئاسانكارییه‌كیان بۆ نه‌كراوه‌و له‌باری‌ ته‌ندروستی‌‌و پزیشكی‌ه‌وه‌ ژن‌و منداڵه‌كانیان له‌هه‌ل‌و مه‌رجێكی‌ سه‌خت‌و دژوار دان، له‌و چه‌ند ساڵه‌دا به‌شێك له‌و‌په‌نابه‌رانه‌ چ له‌رێگای‌ یاسایی‌ چ نایاسایی‌ خۆیان گه‌یاندۆته‌ وڵاتانی‌ رۆژئاوایی‌ په‌نابه‌ر وه‌رگر. ژماره‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ له‌رێگای‌ یاسایی‌ه‌وه‌ گه‌یشتوونه‌ته‌ شوێنی‌ نیشته‌جێبوون ناگاته‌ بیست دۆسیه‌، به‌شێكیشیان كه‌ به‌ نایاسایی‌ خۆیان ده‌رباز كردووه‌ واته‌(قاچاخ) هێندێكیان به‌هۆی‌ نه‌بوونی‌ پاره‌ی‌ پێویست بۆ رێگا له‌ بنه‌ماڵه‌كانیان دابڕاون یه‌ك یا دوانیان توانیویانه‌ له‌و ژیانه‌ده‌رباز بن‌و هه‌روه‌ها چاوه‌رێی‌ به‌یه‌كگه‌یشتنه‌وه‌ ده‌كه‌ن: مه‌به‌ستم له‌نوسینی‌ ئه‌و چه‌ند دێره‌ ئه‌وه‌بوو كه‌هۆكاره‌كانی‌ مانه‌وه‌ی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ به‌ڕای‌ خۆم بۆ رای‌ گشتیی‌ هه‌موو لایه‌نێكی‌ دلسۆز له‌گه‌ل چه‌ند پێشنیارێك له‌سه‌ر داوای‌ چه‌ند رێكخراوی‌ چالاك له‌بواره‌دا‌ بڵاو بكه‌مه‌وه‌ تا بتوانرێ‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ده‌رباز بكرێن.
هۆكاره‌كانی‌ مانه‌وه‌یان:
1. به‌ر له‌گه‌یشتنی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌رێكه‌وتننامه‌یه‌كی‌ دووقۆلی‌ نێوان وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆی‌ توركیا‌و رێكخراوی‌ كار‌و باری‌ په‌نابه‌ری‌ له‌توركیا مۆر كرابوو بو ئیزن نه‌دان‌و جێبه‌جێ‌ نه‌كردنی‌ كار‌و باری‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی‌ كه‌ له‌ باكووری‌ عێراقه‌وه‌ دێن.
2. له‌لایه‌ن كۆمیساریای‌ به‌رزی‌ په‌نابه‌رانه‌وه‌ هیچ هه‌وڵێكی‌ جیددی‌ بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‌ ئه‌و رێكه‌وتننامه‌یه‌ نه‌دراوه‌ ته‌نانه‌ت هیچ چه‌شنه‌ یارمه‌تییه‌كی‌ دیكه‌ به‌پێی‌ رێساكه‌نی‌ په‌نابه‌ری‌ به‌م كۆمه‌ڵه‌ئینسانه‌ نه‌كراوه‌.
3. بێ‌ هه‌ڵوێستی‌‌و خاوه‌ندارێتیی‌ نه‌كردنی‌ ئه‌و حیزب‌و سازمان‌و رێكخراوانه‌ی‌ كه‌پێشتر ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ تێیاندا كادر‌و پێشمه‌رگه‌ بوون، بێده‌نگییان سه‌باره‌ت به‌و‌كێشه‌ ئینسانییه‌و هاوكاری‌ نه‌كردنیان به‌و كه‌س‌و لایه‌نانه‌ی‌ كه‌ویستیان یارمه‌تیی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ بده‌ن له‌باری‌ حقوقییه‌وه‌(بۆ وێنه‌رێكخراوی‌ چاك و. .. ) بده‌ن.
4. په‌یدابوونی‌ چه‌ندین رێكخراو‌و ئه‌فرادی‌ هه‌لپه‌ره‌ست كه‌ ته‌نها بۆ به‌رژه‌وه‌ندی‌‌و قازانجی‌ خۆیان‌و گیرفانیان یارییان به‌ژیان‌و داهاتووی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ كرد، ته‌نانه‌ت كۆمه‌لێك ئینسانی‌ به‌ئه‌زموون‌و شاره‌زایان له‌په‌نابه‌ران ئه‌ستاند، به‌ڵكوو كاریگه‌رییان له‌سه‌ر هه‌ستی‌ نه‌ته‌وایه‌تیی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ش دانا(ئێستاش پاره‌ له‌سه‌ر ناوی‌ ئه‌و كه‌سانه‌كه‌له‌توركیاش نه‌ماون وه‌رده‌گرن).
5. تێكچوون‌و له‌ده‌ست دانی‌ یه‌كیه‌تی‌‌و یه‌كریزیی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ له‌ ئاست ئه‌و حه‌ره‌كه‌ته‌ ئیعترازییانه‌ كه‌ بۆ ده‌رباز بوونیان ئه‌نجامیان ده‌دا، به‌دڵنیایی‌یه‌وه‌ ئه‌گه‌ر درێژه‌ی‌ بووایه‌كاریگه‌ریی‌ ده‌بوو.
6. نه‌بوونی‌ پشتیوانییه‌كی‌ به‌هێزی‌ سیاسی‌‌و مرۆڤایه‌تی‌‌و ته‌نانه‌ت مێدیایی‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ده‌نگی‌ ناره‌زایه‌تی‌‌و لێقه‌وماویی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ بگه‌یه‌نێته‌ سازمانه‌ نێونه‌ته‌وه‌یی‌یه‌كان‌و به‌شه‌ردۆسته‌كان و... بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌كانیان‌و گه‌یشتن به‌ویست‌و داخوازییه‌كانیان.
7. به‌رده‌وام نه‌بوونی‌ هه‌موو ئه‌و كۆمه‌ل‌و رێكخراو‌و سازمانانه‌ی كه‌ده‌ستیان دا بۆ هاوكاریكردنی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ بۆ ده‌رباز كردنیان.
به‌پێی‌ بارودۆخی‌ ژیانی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌و كێشه‌كانیان چه‌ند پێشنیار بۆ هه‌موو لایه‌نێك ده‌خه‌ینه‌ روو بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌باری‌ ئینسانییه‌وه‌ هه‌وڵی‌ جیددی بۆ نه‌جات دانیان بدرێت:
1. داوا له‌پارته‌ ده‌سه‌لاتدارنی‌ رۆژئاوایی‌‌و رێكخراوه‌ ناسراوه‌كانی‌ به‌شه‌ردۆست ونێونه‌ته‌وه‌یی‌ بكرێت، فشار بخه‌نه‌سه‌ر كۆمیساریای‌ به‌رزی‌ په‌نابه‌ران له‌ئانكارا تا پێداچوونه‌وه‌یه‌كی‌ جیددی‌ به‌فایلی‌ په‌نابه‌رانی‌ ناسراو به‌شومالی‌ عێراق بكات، بۆ نیشته‌جی‌ كردنیان له‌وڵاتێكی‌ په‌نابه‌ر وه‌رگر.
2. له‌رێگای‌ پێوه‌ندیه‌كانی‌ وڵاتانی‌ په‌نابه‌ر وه‌رگره‌وه‌ داوا له‌ وڵاتی‌ توركیه‌و وه‌زاره‌تی‌ نێوخۆی‌ ئه‌و وڵاته‌بكرێت چیتر رێگای‌ چوونه‌ده‌ر له‌و په‌نابه‌رانه‌ نه‌گرێت.
3. له‌لایه‌ن رێكخراوه‌كان‌و سازمانه‌ به‌شه‌ر دۆسته‌كان‌و ته‌نانه‌ت حیزبه‌سیاسییه‌كان سه‌ردانی‌ وڵاتی‌ توركیه‌ بكرێت بۆ چاوپێكه‌وتن‌و وتووێژ له‌گه‌ل به‌رپرسانی‌ پێوه‌ندیدار به‌و كێشه‌یه‌، به‌ڵكو بتوانرێ‌ كۆبونه‌وه‌یه‌كی‌ سێ‌ قۆڵیی‌ نێوان هه‌ر سێك لایه‌ن واته‌، په‌نابه‌ران‌و حكوومه‌ت‌و ئیداره‌ی‌ په‌نابه‌ران پێك بهێندرێ‌.
4. ئه‌و یارمه‌تییه‌ ده‌رمانی‌‌و پزیشكیه‌ی‌ كه‌ته‌رخان كرابوو بۆ په‌نابه‌ران به‌گشتی‌ بریویانه‌، به‌و جۆره‌ باری‌ ته‌ندروستیی‌ ژن‌و منداڵی‌ په‌نابه‌ران به‌گشتی‌ له‌ ره‌وشێكی‌ خراپ دایه‌‌و داوا بكرێ‌ تا ئه‌و ماوه‌یه‌ی‌ له‌و وڵاته‌ ده‌مێننه‌وه‌ له‌باره‌وه‌ یارمه‌تییان بدرێ.
5. داوا له‌یه‌كێك له‌مێدیاكانی‌ كوردی‌ یا فارسی‌ بكرێت به‌به‌رده‌وامی‌ بابه‌تی‌ لێقه‌وماوی‌ ئه‌و كۆمه‌له‌ئینسانه‌ كورده‌سیاسیه‌بووروژێنی‌ تا له‌رێگای‌ ئه‌وانه‌وه‌ده‌نگی‌ خۆیان بگه‌یه‌نه‌شوێنه‌پێوه‌ندیداره‌كان
6. كه‌مپه‌ینێكی‌ واژۆ (ئیمزا)بكرێته‌وه‌ تا به‌ به‌ڵگه‌وه‌ ره‌وانه‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌ نێوخۆی‌ توركیا بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ بسه‌لمێندرێ‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ چه‌ند ساڵه‌ له‌ باری‌ یاسایی‌‌و ئینسانییه‌وه‌مافه‌كانیان زه‌وت كراوه‌و هه‌رچی‌ زووتر كاره‌كانیان بۆ ئه‌نجام بدرێت.
7. ده‌توانن به‌ژماره‌ فاكس‌و ته‌له‌فوونانه‌ی‌ له‌ژێره‌وه‌ هاتوون ناره‌زایه‌تیی‌ خۆتان له‌و هه‌ڵوێسته‌ی‌ وڵاتی‌ توركیه‌‌و كۆمیساریای‌ په‌نابه‌ران ده‌رببرن.

00903124271330 سه‌رۆك كۆماری(فاكس)
00903124170476سه‌رۆك وه‌زیران(فاكس)
00903124181795وه‌زاره‌تی‌ نێوخۆ(فاكس)
00903122488811وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌(فاكس)
0041227397377ژێنێڤ(فاكس)
0041229170123ژێنێڤ(ته‌له‌فون)
00442077131800چاوه‌دێری‌ مافی‌ مرۆڤ(فاكس)
00442074135719لێبوردنی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی(فاكس)
00442079561157لێبوردنی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی(ته‌له‌فون)
00903124412173كۆمیساریای‌ په‌نابه‌ران له‌ئانكارا(فاكس)
00903124411873
00903124411696كۆمیساریای‌ په‌نابه‌ران له‌ئانكارا(ته‌له‌فون)
00902122452636 نووسینگه‌ی‌ پێداچونه‌وه‌ی‌ كێشه‌ی‌ په‌نابه‌ران له‌ئیستانبول(telefax)
به‌و هیوایه‌ به‌ هیممه‌تی‌ هه‌موومان بتوانین ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ ئینسانه‌ سیاسییه‌ لێقه‌وماوه‌ له‌و ژیانه‌ سه‌خت‌و دژواره‌ ده‌رباز بكه‌ین‌و به‌ ئاواته‌كانیان كه‌ژیانێكی‌ ئاسایی‌ بۆ خۆیان‌و بنه‌ماڵه‌كانیانه‌‌ دابین بكرێ.
lawa1357@gmail. com
‌31/03/2008