كاتیا (به‌شی‌ كۆتایی‌)

20-08-1386

سادق هیدایه‌ت
و: هه‌رمان
رۆژێك من له‌و دۆخه‌ چه‌په‌ڵه‌دا خه‌ریكی‌ خوێندنه‌وه‌ بووم، له‌ناكاو ده‌ركه‌ كرایه‌وه‌ دیتم كچێكی‌ لاوی‌ جوان هاته‌ هۆده‌كه‌م. من له‌سه‌ر جێگه‌ی‌ خۆم وشك ببووم و مات له‌سه‌ر تاپای‌ كچه‌كه‌م ئه‌ڕوانی‌و له‌به‌ر چاوم ئه‌و فریشته‌یه‌ك یا بوونه‌وه‌رێكی‌ خه‌یاڵی‌ بوو. سێ‌چوار ساڵ‌ تێده‌په‌ڕی‌ كه‌ به‌و دۆخه‌ چه‌په‌ڵه‌وه‌ ژیانی‌ مه‌رگ لێ‌ نیشتبوو، ڕدێنێك له‌چه‌شنی‌ ڕدێنی‌ ڕاسپووتین تا سه‌ر سینگم خزابوو و به‌رگێك كه‌ به‌ له‌شمه‌وه‌ لكابوو. له‌نێو كتێب و له‌ته‌ كاغه‌زه‌كان ئه‌ژیام. بوونی‌ كچێكی‌ لاوی‌ جوان له‌ كه‌لاوه‌ی‌ من دا باوه‌ڕ پێنه‌كراو بوو. ئه‌و كچه‌ زمانی‌ ئاڵمانیشی‌ ئه‌زانی‌و له‌گه‌ڵمدا ده‌ستی‌ به‌ قسه‌كردن كرد. كه‌چی‌ من به‌ جۆرێك گه‌شكه‌ ببووم كه‌ نه‌مده‌توانی‌ وه‌ڵامی‌ بده‌مه‌وه‌.

 له‌ پشت سه‌ریه‌وه‌ ده‌ركه‌ كرایه‌وه‌و ره‌فیقه‌كه‌م عارف هاته‌ ژوور و

 پێكه‌نی‌. من تێگه‌یشتم كه‌ بۆ سه‌رسووڕمانی‌ من ئه‌و كاره‌ی‌ كردوه‌و به‌تایبه‌ت ئه‌وه‌ی‌ هێنابوو تا خۆشه‌ویسته‌كه‌ی‌ خۆی‌ به‌ من پیشان بدا. ئه‌م كاره‌ی‌ له‌ڕووی‌ سه‌ربه‌گۆیه‌ییه‌وه‌ نه‌كردبوو، كه‌ دڵی‌ منی‌ پێ‌ بسووتێنێ‌، ته‌نیا بۆ گاڵته‌و شۆخی‌ بوو. چون به‌ ته‌واوی‌ له‌ هه‌ڵس و كه‌وتی‌ شاره‌زا بووم. عارف به‌ منی‌ وت: وه‌ره‌ بچین بۆ شار، من ئیزنت بۆ ده‌گرم. دوای‌ چه‌ند ساڵ‌ یه‌كه‌مجار بوو كه‌ من ده‌چوومه‌ شار. ئاخره‌كه‌ی‌ له‌گه‌ڵ‌ عارف و كاتیا كه‌ ئیزنی‌ منیان گرت، به‌ره‌و شار به‌ڕێ‌كه‌وتین. له‌ رێگادا به‌فره‌كان كه‌م كه‌م ده‌توانه‌وه‌و به‌هار ده‌ستی‌ پێ‌ كردبوو، ناتوانن بهێننه‌ به‌رچاو كه‌ من چ حاڵێكم بوو! له‌ ته‌نیشت رووباری‌ (یێنا سێئی‌) تێپه‌ڕ ده‌بووین، من له‌ خۆشیا له‌وانه‌بوو باڵ‌ بگرم و به‌ ته‌واوی‌ نوقمی‌ جوانی‌ ئه‌و كچه‌ ببووم. له‌ ته‌واوی‌ رێگادا كچه‌كه‌ له‌ هه‌موو سه‌رێكه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‌ من قسه‌ی‌ ده‌كرد، من چه‌شنی‌ مردوویه‌ك كه‌ پاش ساڵانێكی‌ زۆر له‌ گۆڕ سه‌رم ده‌رهێنابێ‌ له‌ دنیایه‌كی‌ ڕووناك له‌دایك بووبێ‌و زاتی‌ قسه‌كردن له‌گه‌ڵ‌ ئه‌ومدا نه‌بوو و نه‌مده‌توانی‌ وه‌ڵامی‌ بده‌مه‌وه‌ هه‌تا ئاخره‌كه‌ی‌ چووینه‌ نێو شاره‌وه‌و ئێمه‌ی‌ برده‌ نێو دیوێكه‌وه‌ كه‌ له‌ودا چاربه‌رق، مێز له‌گه‌ڵ‌ ڕوومێزی‌ چه‌رموو، نشینگه‌و ته‌ختی‌ خه‌و بوو. من وه‌ك گوندیه‌كان له‌ ده‌رو دیوارم ده‌ڕوانی‌و له‌خۆم ده‌پرسی‌ "گه‌لۆ ئه‌وه‌ی‌ ده‌یبینم ڕاسته‌و خه‌ون نیه‌؟" من و عارف له‌ ته‌نیشت مێزه‌كه‌ دانیشتین، كچه‌كه‌ چایی‌ بۆ هێناین. دوایی‌ له‌گه‌ڵ‌ من ده‌ستی‌ به‌ قسه‌كردن كرد، له‌و كچانه‌ بوو كه‌ مه‌جلیسی‌ گه‌رم ده‌كرد و كاركه‌ر و فره‌وێژ بوو. داویی‌ زانیم كه‌ كچ نیه‌، شوه‌كه‌ی‌ ئه‌و له‌ شه‌ڕدا كوژرابوو و منداڵێكی‌ چووكه‌یشی‌ هه‌بوو. له‌ ماڵی‌ ئه‌واندا موهه‌ندیسێك و ژنه‌كه‌یشی‌ بوون و ئه‌م ژنه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ‌ ژنی‌ موهه‌ندیس ناسیاوی‌ بوو، پێكه‌وه‌ ده‌ژیان. پێده‌چوو دیوه‌كه‌یان له‌و به‌كرێ‌ گرتبوو. شه‌ومان له‌وێ‌ تێپه‌ڕ كرد، شه‌وێك كه‌ قه‌ت نه‌مده‌توانی‌ بیری‌ لێ‌ بكه‌مه‌وه‌. من بۆ ئه‌و ژنه‌ جوانه‌ ئه‌وینێكم نه‌بوو. به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك زاتم نه‌ده‌كرد ئه‌م بیرۆكه‌ به‌ خۆم ڕێ‌ بده‌م، ئه‌وم ده‌په‌ره‌ستی‌. ئه‌و بۆ من له‌ گۆشت و ئێسك نه‌بوو، فریشته‌یه‌ك بوو، فریشته‌ی‌ ڕزگاری‌ كه‌ ژیانی‌ تاریك و بێ‌ماناو یه‌كده‌ستی‌ منی‌ بۆ ساتێك ڕووناك كردبوه‌وه‌، من نه‌مده‌توانی‌ له‌گه‌ڵی‌ بدوێم یان ده‌ستی‌ ماچ بكه‌م.
به‌یانی‌ گه‌ڕامه‌وه‌ به‌ڵام به‌ چ حاڵێكه‌وه‌! هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ئه‌زانم كه‌ ژیان له‌ زیندان بۆ من تاقه‌ت پڕووكێن ببوو. نه‌مده‌توانی‌ نه‌ بخه‌وم نه‌ بنووسم یان كار بكه‌م. له‌ دوو كۆنفرانسی‌ حه‌وتوانه‌ی‌ خۆم به‌ بیانووی‌ ناساغی‌ دووره‌په‌رێزیم كرد. دوای‌ ئه‌م ڕووداوه‌ گشت شتێك له‌به‌ر چاوم چه‌مكێكی‌ ئاڵۆز و نادیاری‌ به‌خۆوه‌ گرتبوو، ئه‌ڵێی‌ گشت ئه‌م ڕووداوانه‌م له‌خه‌ودا دیتبوو. دوو سێ‌ حه‌وتوو تێپه‌ڕی‌، كاغه‌زێكم له‌ كاتیاوه‌ بۆ هات "به‌ چ شێوه‌یه‌ك ئاڵ‌وگۆڕی‌ كاغه‌زتان ده‌كرد؟" له‌ژێر یه‌كێك له‌ ئه‌ستوونه‌كاندا به‌دوور له‌ چاوی‌ پاسه‌وانه‌كان بوو، زیندانییه‌كان هه‌ڵیانكه‌ندبوو و بن ئه‌ستوونه‌كه‌مان بڕیبوه‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ هه‌ڵده‌گیرا و داده‌نرایه‌وه‌. هه‌ر رۆژه‌ به‌ نۆره‌ یه‌كێك له‌ ئێمه‌ به‌ قاچاغی‌ ئه‌ڕۆیشت بۆ ئه‌وانی‌ دیكه‌ ئه‌و شتانه‌ی‌ كه‌ پێویستیان بوو ده‌سه‌ند و ده‌هێنا، كاغه‌زه‌كانیش هه‌ر ئه‌و ده‌یگه‌یاند. به‌ڵێ‌ له‌ كاغه‌زه‌كه‌ی‌ خۆیدا نووسیبووی‌ دوو شه‌ممه‌ كه‌ رۆژی‌ مه‌له‌ی‌ ئێمه‌ بوو من له‌ ته‌نیشت ڕووباره‌وه‌ بڕۆم و ئه‌و بۆ چاوپێكه‌وتنی‌ من دێت. پێده‌چوو عارف پێی‌ وتبوو ئێمه‌ حه‌وتووی‌ دوو رۆژ مافی‌ مه‌له‌مان هه‌یه‌. گه‌رچی‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئه‌م ژنه‌ جوان و خۆش قسه‌ بوو ده‌یتوانی‌ هاتن بۆ ناوچه‌ی‌ قه‌ده‌غه‌كراو به‌ده‌ست بێنێ‌. به‌ڵام بوونی‌ پێوه‌ندی‌ له‌گه‌ڵ‌ زیندانییه‌كان بۆی‌ مانای‌ نه‌بوو، له‌م باره‌وه‌ ئه‌م ڕێگه‌ی‌ له‌به‌رچاو گرتبوو. به‌ڵێ‌، رۆژی‌ دووشه‌ممه‌ كاتێك كه‌ ئێمه‌یان له‌ته‌نیشت ڕووباره‌كه‌وه‌ ده‌برد من به‌ ترس و له‌رزه‌وه‌ بۆ جێگه‌یه‌ك كه‌ قه‌رار بوو رۆیشتم. هه‌ركه‌ بڕێك له‌نێو بێشه‌ڵانه‌كه‌وه‌ تێپه‌ڕیم كاتیام دی‌. پێكه‌وه‌ چووین له‌ قه‌راغ ڕووباره‌كه‌ دانیشتین، لێڕه‌واری‌ سه‌وز و چڕ ده‌ورمانی‌ گرتبوو. ئه‌و دیسان ده‌ستی‌ به‌ قسه‌ كرد، من ته‌نیا ده‌ستی‌ ئه‌وم له‌ ده‌ستما گرت و ماچ كرد، كاتیا خۆی‌ پێ‌ ڕانه‌گیرا و خۆی‌ خسته‌ ئامێزمه‌وه‌، ئه‌و خۆی‌ به‌ ده‌سته‌وه‌ دا، له‌ كاتێكدا من هیچكات بیریم قه‌ت به‌ خۆم ڕێ‌ نه‌دابوو، چۆن ئه‌و بۆ من بوونه‌وه‌رێكی‌ پیرۆز و ده‌ست لێنه‌دراو بوو!
له‌و رۆژه‌ به‌دواوه‌ ژینی‌ زیندان زیاتر له‌ جاران بۆم ناخۆش و دژوار بوو. سێ‌چوار جار هه‌ر ئه‌و كاره‌مان دووپات كرده‌وه‌و له‌ رۆژانی‌ مه‌له‌ من به‌ دزییه‌وه‌ ده‌چومه‌ دیداری‌، هه‌تا حه‌وتوویه‌ك لێی‌ بێ‌هه‌واڵ‌ مامه‌وه‌. دوایی‌ كاغه‌زێكی‌ دیكه‌ی‌ لێ‌ گه‌یشت و نووسیبووی‌ نۆره‌یه‌كی‌ دیكه‌ی‌ مه‌له‌كه‌ ئه‌ڕۆین ئه‌و دێت و به‌رگی‌ وێكچووم بۆ دێنێ‌. من ره‌فیقه‌كانم ئاگادار كرده‌وه‌ كه‌ له‌وانه‌یه‌ چه‌ند شه‌و نه‌مێنم تكام له‌وان كرد كه‌ له‌ جێگه‌م ئیمزا بكه‌ن. له‌ كاتی‌ سه‌رژمێری‌ كه‌ چوار به‌ چوار له‌ ئاقاری‌ حه‌وشه‌دا راده‌وه‌ستاین و كه‌سێك ئێمه‌ی‌ ده‌ژمارد، ترسێكمان نه‌بوو، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ئه‌مه‌ ته‌نیا كاتی‌ ڕابواردنی‌ ئێمه‌ بوو و هه‌موو كات ژماره‌یه‌ك جێگۆڕكێیان ده‌كرد، به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ سه‌رژمێری‌ ڕێك هیچكات ده‌ستی‌ نه‌ده‌دا. هه‌ر چۆنێك بوو رۆژی‌ دیاریكراو له‌ ته‌نیشت ڕووباره‌كه‌ پێی‌ گه‌یشتم و دیم ده‌ستێك به‌رگی‌ كۆن و كڵاوێكی‌ پێستی‌ بۆ هێناوم، له‌نێو رێدا ئه‌گه‌ر كه‌سێك به‌ ئێمه‌ گه‌یشتبا كاتیا له‌گه‌ڵ‌ من رووسی‌ قسه‌ی‌ ده‌كرد، به‌ڵام من جوابێكم نه‌ده‌دایه‌وه‌ ته‌نیا جار نا جارێك ئه‌موت: "ئیسپاسیبو". ئاخره‌كه‌ی‌ رۆیشتین بۆ ماڵی‌ ئه‌و، تا به‌یانی‌ له‌ دیوه‌كه‌دا بووم. بۆ به‌یانییه‌كه‌ی‌ له‌گه‌ڵ‌ بنه‌ماڵه‌كه‌ی‌ موهه‌ندیسی‌ رووسی‌و ژن و منداڵه‌كه‌ی‌ به‌ مه‌به‌ستی‌ گه‌ڕان له‌ كێوه‌كان وه‌ڕێ‌ كه‌وتین. سێ‌ رۆژ گه‌ڕانی‌ ئێمه‌ درێژه‌ی‌ كێشا. له‌ كێوی‌ "سێ‌ ستوون" كه‌ دوندی‌ ئه‌و به‌ وێنه‌ی‌ سێ‌ شه‌قه‌ ده‌رهاتبوو رۆیشتین و له‌ لێواری‌ نزیك ئه‌وێ‌ خێوه‌تمان لێدا و ئاورمان هه‌ڵكرد. له‌م شوێنه‌ وه‌ك دنیایه‌كی‌ دوور و ون بوو دوور له‌ خه‌ڵك و هات و هاواری‌ ئه‌وان بووین. خوارده‌مه‌نی‌گه‌لی‌ باشمان ئه‌خوارد و مه‌شرووبی‌ چاكمان ئه‌خوارده‌وه‌و له‌ نێوان لقی‌ داره‌كانه‌وه‌ ئه‌ستێره‌كانمان ته‌ماشا ده‌كرد. شنه‌یه‌كی‌ نه‌رم و گیانبه‌خش ئه‌هات. كاتیا ده‌ستی‌ به‌ خوێندن كرد، گۆرانیی‌ "گه‌می‌ وانه‌كانی‌ ڤۆڵگا" و "ئێستینكارازین"ی‌ به‌ ده‌نگێكی‌ ئه‌فسووناوی‌ ئه‌چڕی‌. موهه‌ندیسی‌ رووسی‌ به‌ ده‌نگی‌ قه‌به‌ی‌ جوابی‌ ئه‌وی‌ ده‌دایه‌وه‌. ده‌نگی‌ كاتیا چه‌شنی‌ زه‌نگه‌كانی‌ كلیسا له‌ گوێمدا ئه‌زرینگایه‌وه‌، من له‌ جێگه‌ی‌ خۆمدا مابوومه‌وه‌، یه‌كه‌مجار بوو كه‌ ئه‌م گۆرانییه‌ ئاسمانییه‌م ده‌بیست. له‌ زۆری‌ كه‌یف و خۆشیدا به‌ خۆما ده‌له‌رزیم و هه‌ستم ده‌كرد كه‌ به‌بێ‌ كاتیا ناتوانم بژیم. ئه‌م شه‌وه‌ شوێندانه‌ر بوو له‌ ژینی‌ مندا، تاڵییه‌كی‌ راحه‌تم هه‌ست پێ‌ ده‌كرد كه‌ ته‌یار بووم هه‌ر ئه‌وكات ژینم بقرتێت و ئه‌گه‌ر مردبووم هه‌تا هه‌تایه‌ رۆحی‌ من شاد ده‌بوو. ئاخره‌كه‌ی‌ گه‌ڕاینه‌وه‌. قه‌تم له‌بیر ناچێته‌وه‌، به‌یانی‌ كه‌ وه‌خه‌به‌ر هاتم، كاتیا سه‌ماوه‌ره‌كه‌ی‌ هه‌ڵكردبوو، چایی‌ بۆم تێده‌كرد، كه‌ ده‌ركه‌ كرایه‌وه‌و عارف هاته‌ ژووره‌وه‌ من له‌سه‌ر جێگه‌م وشك بووم، ئه‌و هیچی‌ نه‌وت، ته‌نیا چاوێكی‌ له‌ كاتیا كرد و له‌ منی‌ ڕوانی‌، پاشان ده‌ركه‌كه‌ی‌ ژه‌ند و رۆیشت. من له‌ كاتیام پرسی‌ مه‌گه‌ر چی‌ بووه‌؟ ئه‌و وتی‌: مناڵه‌ لێی‌ گه‌ڕێ‌، ئه‌و له‌گه‌ڵ‌ گشت كچه‌كاندا پێوه‌ندی‌ هه‌یه‌، من له‌مجۆره‌ لاوانه‌ خۆشم نایه‌ت. به‌ توون! ئه‌و كه‌سێكه‌ كه‌ له‌سه‌ر ڕێ‌ گوڵه‌كان ئه‌كه‌نێ‌، بۆنی‌ ده‌كا و فڕێیان ده‌دا!
ره‌فێقم رۆیشت و ئیتر له‌وه‌به‌دوا هه‌رچی‌ سوراخم كرد په‌یدام نه‌كرده‌وه‌.