Ligel hemû pirsgirêk û arîşeyên ku li encama maytêkirinên welatên biyanî di Îraqê de hatine pêş, partî û rêxistinên Kurdistana Îraqê tevî hebûna hemû pirsgirêkên han, ji cîhanê re dane zanîn ku federalîzm dikare bersiva tev pirsgirêkên siyasî, çandî û kulturî, aborî û civakî di welatên pirneteweyî de be. Di demekê de ku gelên belengaz ên Îraqê êxsîrê xurttirîn arîşeyên siyasî, civakî û aborî ên niha ne, gelê

Kurd bi mifahwergirtin ji sîstema federalîzmê, Herêma Kurdistanê ku xwediyê qasek ji aramî û ewlehiya siyasî, civakî û aborî ye, weke mînakeke serkevtî ji sîstema federalîzmê di Rojhilata Navîn de nîşan daye.
Hêj cihwarên topbarana Komara Îslamî di herêma çiyayê Qendîlê de jinav neçûne, rejîma Turkiyê bi mihaneya hebûna hêzên PKK’ê bi êrîş û bicîkirina hêzên xwe di sînorên Bakûra Îraqê de, dixwaze sîstema federal a di Herêma Kurdistanê de ji holê rake.
Du welatên cîran ên Herêma Kurdistanê yanî Îran û Turkiye di demekê de ji avabûna sîstema federalîzmê di Kurdistana Îraqê de hêrs bûne û ji her rêyekê ve dest avêtine darêtina asteng û komployan bona jinavbirina wê mînaka birêvebirinawelat, ku bi xwe tevî gellek pirsgirêkên ku li encama siyasetên wan ên tepeserkerane û desthilatdariya take neteweyekê hatine holê, berbirû ne.
Desthilatdarên du dewletên şovînîst ên Îran û Turkiyê parvekirina desthilata siyasî bi liberçavgirtina wekheviya neteweyî di wan welatan de, weke parçebûna welat mêze dikin û bi mihaneya parastina yekîtiya welat hovtirîn cinayetên dijî mirovî li dijî şoreşvanên wekhevxwaz ên neteweyên welatên xwe dimeşînin. Nahê haşakirin ku sîstema federalîzm a di welatê Îraqê de, weke strî û bilyeyekê di çavê şovînîstên Turkiye û Îranê de ye û wan çavê dîtina wê tune ye û her roj bi hêcetên cur bi cur û bi armanca jinavbirina Herêma Federal a Kurdistanê, gefan ji wan dixwen.
Desthilatdarên kevneperest ên Îranê baş dizanin ku heke desthilata siyasî ji destê girûpekê de were der û di nava gelên Kurd, Turk, Belûç, Ereb, Turkmen û Fars de, were parvekirin û her yek ji wan çarenivîsa xwe bidestve bigire, tu cihek ji bo tepeserkirin û tevxwaziya wan namîne. Desthilatdarên Turkiye û Îranê hêj naxwazin îtirafê bi hebûna neteweyên cur bi cur di welatên xwe de bikin çi bigihîje vê çendê ku sîstemên federalî di welatên xwe de bipejirînin.
Kongireya Neteweyên Îrana Federal ku daxwaza parvekirina desthilata siyasî di Îranê de û avakirina sîstemeke federalî, sekolar û demokratîk û dûr ji apartayda neteweyî, olî û zaneyendî di wî welatê de dike, li ser vê baweriyê ye ku sîstema han dikare neteweyên cur bi cur ên welatê Îranê ji bo jiyana aştiyane li dor hev bicivîne û berevajî yekîtiyên bi zorî, delîveya parastina yekîtiya wî welatî li cem wan pêk bîne.
Di qonaxên cur bi cur ên dîroka Îranê de û bi şahidiya wê, ewên ku dibin sedema parçekirina welatê Îranê, her ew rejîmên tepeserker û alîgirên nezan ên wan bûne ku ji bo man û parastina desthilata siyasî a xwe, siyaseta perçiqandinê li dijî neteweyên wî welatê bikar anîne.
Êrîşa hêzên Turkiye û Îranê bo nava axa welatê Îraqê, tevî vê çendê ku biryara wê ji aliyê Parlemanekê ve ku piraniya nûnerê wê alîgirên ferq û cudahîdanan neteweyî ne, li dijî yasa û azînên navneteweyî ye. Êrîşên han hêjayî mehkûmkirinê ne û hewcehî destbikarbûna bilezgîn a navendên navneteweyî ye.

Kongireya Neteweyên Îrana Federal
18.10.2007