Rapor/ Rojhilat

Wergeran/ Hemîd Muxtarî

Rewşa aloz a aboriya Îranê bandoreke xirab li ser îdareyên birêveber ên kar û barên dewletê heye, bi taybetî ew beşên ku tenê bi hezîneya dewletê birêve diçin û dahata wan tune ye anku xwediyê dahateke nebaş in. Du Wezaretên Zanist, Tendurustî û Perwerdehiya Bijîşkî û Wezareta Perwerde û Elimandinê ku her du wezaretên dewletî ne, tevî rewşa xirab a aborî û pirsgirêkên sereke berbirû ne.

Wezareta Zanist, Tendurustî û Perwerdehiya Bijîşkî, car bi car ji bo çareserkirina pirsgirêka bêdahatî û kêmiya budcê, neçar dimîne ku nirxa vîzît û dermanan zêde bike, lê bi vî awayî jî nikare pirskirêkan çareser bike, ji ber ku Îdareya Bîmeyê hezîneya dermanan dabîn nake û roj bi roj nirxa pêdiviyên dermanî jorde diçe. Pirsgirêka han yê bûye sedema nerazîbûn, girevgirtin û destlikarkişandina perestarên nexweşxaneyên pêşgirî û pêdeçûn bi rewşa nexweşên Diyalîzî.

Herçend miaşê perestarên beşa nexweşiya Diyalîzê sala borî ji aliyê dewletê ve hate zêdekirin, lê jordeçûna roj bi roj a nirxa pêdiviyên xelkê, çareserbûna vê pirsgirêkê bêencam hêlaye.

Wezareta Perwerdeyê ji sedî sed girêdayî bi dewletê ye, ji ber ku tu çavkaniyeke aborî a taybet bi xwe nîne.

Li gor qanûna bingehî a welat, xwendin heya qonaxa dawî a navendî belaş û xorayî ye û dabînkirina her cure pêdiviyeke xwendinê, bo hemû xwendekaran li stûyê dewletê ye.

Ji ber vê çendê ye ku her sal di dema destpêka navnivîsîna xwendekaran de ji bo xwendinê, Wezareta Perwerdeyê bi rêya Televîzyon, Radyo û weşanên îdareyî, radigihîne ku pêwîst nake malbat ji bo navnîsîna xwendekaran hezîneyekê bidin navendên xwendinê û xwendegeh jî nabe ji tu kesê dirav bistînin, lê di dawiyê de derket ku hemû propagandayên dewletê bûn.

Digel destpêka sala xwendinê, budceya Wezareta Perwerde û elimandinê nahê dan û piştî çend mehan ew wezarete dikare budceya xwe ji dewletê bistîne û di navbeyna parêzgeh û bajaran de dabeş bike. Ev yek ji bo berpirsên xwendingehan dibe sedema çêbûna hin pirsgirêkan.  

Berpirs ji ber nebûna budcê neçar dimînin heqê av, elektirîk, gaz û telefon û heta majîkên (wayt bord)ê bi xwe dabîn bikin û bo dabînkirina kaxeza nivîsînê bi mehan qerdarê bazarê dimînin. Di rewşeke wiha de, berpirsên xwendingehan bi neçarî daxwaza alîkariyê ji malbatan dikin, hêjayî gotinê ye ku hinek car jî berpirs ji aliyê Wezareta Perwerdehiyê ve mecbûr bi vî karî dibin. Di sala xwendinê a

1386-87’a Rojî(2007-2008) de Wezareta Perwerdehiyê berpirsên xwendingehan neçar kirin ku ji bo dabînkirina gaza navendên xwendinê daxwaza arîkariyê ji malbatên xwendekaran bikin, eşkere ye ku bi vî awayî dewlet gaz û nefta xwendingehan dabîn nake.

Herwekî me qala wê kir, îsal budceya xwendingehan gellek dereng gihîşte destê berpirsên xwendegehan û bû sedema pêkhatina pirsgirêkan.

Bo mînak li bajarê Merîwanê, budceya xwendingehan di meha Reşemê(Adarê) de bi awayekî nebaş gihîşt destê wan, ev yek bû sedema vê çendê ku rêjeyekî zaf ji berpirsên navendên xwendinê qerdarê bazariyan in. Li gor çavkaniyan, xwendingehên şev û rojane û beşa Çinare li bajarê Merîwanê, her yek 20 milyon tûmen qerdar in û bi tu awayekê nikarin vê pirsgirêkê çareser bikin û hewl û cehda berpirsiyarên xwendingehan bêencam maye.

miaşê zêdekariya mamostayan nêzîk bi 5 mehan e ku nehatiye dan, hinek mamostayan heqdestê du salan wernegirtiye û ne xuya ye ku dê çi demekê bigihîje destê wan.  

Hêjayî gotinê ye ku dewleta Ehmedînijad, bûdceya salê di demekê de terxan kiriye ku nirxa her bermîlek neftê gihîşte 48 dolaran, lê di destpêka sala nû de nirxa neftê jorde çû û dewletê du qat zêde petrol firotiye.

Gelo ev dahate ger negihîje destê girûpên terorîstî û nebe xerca kirîna alav û amûrên hêza Etomî di dest kê de ye, çi jê hat?