Hemîd Muxtarî

E- Mail:tishk_ronahi@yahoo.com

 Heke mirov ji wan weşanên pêwendîdar bi bûyerên civaka Îranê binêre, eyan dibe ku diyarde û kirîzên wekî xwekuştin, jihevveqetiyan, îtiyad, helatina mêjiyan, bêkarî, xizanî û… gihîştiye ew gasê xwe.

Herçend zaf nivîs û pirtûk li ser van diyardeyan û ew zext û givaşên rejîmê bo ser civaka Îranê hatine nivîsandin, lê ez bawer im mirov herçiqas li ser van diyarde û kirîzan bibêje û binivîse û raya giştî a cîhanî ji van pirsan agehdar bike, hêj kêm e.

Roj nine ku li Îran û bi taybet di Kurdistanê de çendîn ciwan bi egerên cur bi cur wekî bêkarî, tûşbûn bi madeyên bêhişker, mereq, bêhêvîtî û… dawiyê bi jiyana xwe neînin.

Birastî sedema xurtbûn û berfirehbûna diyardeyên han di Kurdistanê de vedigere ser çi? Rêçareyênjinavbirina wan çi ne?

Ger em lênihêrînekê bi ser dîroka gelê Kurd bi giştî û Kurdên Îranê bi taybetî bikin, ji mere xuya bibe ku Kurdistan herdem çepera azadixawzî û xebat li dijî zulm û zordariyê, ne tenê bona neteweya Kurd, belkî ji bo gişt gelên Îranê bûye û di vê rêbazê de hezaran jiyana xwe goriyê aştî û azadiyê kirine.

Lewma rejîma Îranê bona bêhevîkirina wan bo gihîştin bi armancên neteweyî û  azadîxwazane û dûrxistina wan ji pirsên siyasî, bi fends û fêl  û pîlanên xwe ên nemirovî û dûr ji her orf û yasayekê weke tûşkirina wan bi madeyên bêhişker, pêkneanîna delîveyên karî, pêkanîna zext û givaşan bo ciwanan, leşkerîkirina Kurdistanê, dixwaze ciwanan ji xebat bona bidestveanîna azadiyê bê hêvî bike û wan ji vê rêbazê dûr bixe.

Rejîma Îranê vê dawiyê jî bi pîlaneke din anku piştevanîkirin ji girûpeke terorîstî bi navê “Xebatkarên Ola Îslamê” dixwaze ciwanên Kurd bo encamdana kiryarên terorîstî hay bide. Xwefiroş, qazancperest û endamên wê li dijî daxwazên neteweyî ên xelkê Kurdistanê dipeyvin û dixwazin bi vê çendê ciwanan ji xebat bona gihîştin bi armancên serbestiya netewî ên xwe dûr bixin û ber bi encamdana karên terorîstî bibin. Taqima navhatî bi piştevaniya rasterast ya rejîma Îslamî û bi rênîşaniya Îdareya ewlekariyê çalakiyên xwe dimeşîne.

Ji aliyeke din ve nebûna karxaneyên berhemanînê di Kurdistanê de bûye sebeb ku ciwanên kurd bona bidestveanîna kar, ber bi bajarên dinê ye Îranê weke Tehran, Esfehan û… bimeşin û bi vî terzî ji xebat û çalakiyên siyasî tên dûrxistin û dikevine nava telika asimîlasiyonê de. Rejîma Îranê bi van pîlanên xwe kariye heya astekê serkeve, lê nekariye xebata wan bona bidestveanîna mafên xwe bide sekinandine.

Diyare îro rojê tenê neteweya Kurd nine ku di xizanî û hejariyê de dijî, îro rojê ew zextên aborî gişt xelkê
Îranê mandî. Hêla xizanî û hejariyê roj bi roj diçe jor.

Ji aliyeke din ve tepeserkirina xwendekar,jin, karker, mamosta, netewe û gişt çîn û qatên civakê, bûye sebebê nerazîbûna zêdetir ya xelkê Îranê.

Ji aliyê din ve siyasetên derekî ên rejîmê derheq tevî çekên etomî, destavêtin di kar û barên welatên cîran bixazmanî Îraq, Lubnan û Felestîn, encamdana karên terorîstî, piştevanîkirin ji girûpên terorîstî û… bûye sebeb ku Îran bikeve bin dorpêçên aborî yên navneteweyî de.

Herwisa ne ewlehîbûna Îranê bûye sebebê derkeftina piraniya kompaniyayên bîhanî û heta şîrketên Îranî di vî welatî de. Bêşik encama siyasetên han, berî her tiştî bandora xirab li ser rewşa aborî a xelkê Îranê dike.

Herwisa tevî kirîzên han pirsgirêkên hundir ên rejîmê jî xurtir bûne. Girtina Mûsewiyan, baylozê rejîma Îranê ê berê, yek ji mînakên pêvajoya han e. Herçiqas ku astê zext û givaşên navneteweyî li ser Îranê berfireh be, pirsgirêk û arîşe di nava rejîmê de jî xurttir dibe.

Li dawiyê de divêt were gotine ku tenê rêçareya ji nav birina kirîzên aborî di Îranê de berî her tiştî hewcehî bi hebûna demokrasiyê di vî welatî de heye. Demokrasî bê şik dikare çareseriya zaf pirs, kirîz û diyardeyên xelkê Îranê ewle bike. Dema demokrasî hebe, dada civakî, ewlehiya civakî, wekheviya mêr û jin, mafên neteweyî û zaf pirsên din dê werin çareserkirin. Bona pêkanîna civakeke demokratîk hewcehî bi hevgirtin û hevkariya gişt xelkê Îranê, bi bernameyeke bingehîn û usûlî û bi hevahengiya gişt partiyên demokrat  û azadîxwaz ên Îranî heye.