Hevpeyvîn: Selîm Zencîrî

Piştî cehd û tekoşînek zaf ji aliyê PDK Îranê bona endametî li Rêxistina UNPO’ê de li bervara 4’ê Şibata 2007’an ve PDK Îranê wekî endamê eslî û nûnerê Kurdên Kurdistana Îranê li vê rêxistinê de tê naskirinê û kursiya xwe heye.

 Rêxistina Neteweyên Bênûner, rêxistinek demokratîk, aştîxwaz û azadîxwaz e ku bona rizgariya neteweyên Bêdewlet û bindest xebat û kar hêsaniyê dike.

Derheq endametiya PDK Îranê li vê rêxistinê de û herweha nasîna pêtir ya vê rêxistinê û zaniyariyên pêtir li vê derheqê de, me bi siyasetvan û nûnerê PDK Îraê li UNPO’ê de hevpeyvînek pêk aniye ku li jêr de dikeve berçavê we xwendevanên hêja.

Birêz Ebdula Hicab, nûnerê PDK Îranê li rêxistina UNPo’ê de, Bi raya we rêxistina navhatî çi pîvan û taybetmendî û fakterekê bo bi endamwergirtina partiyekê bi bingeh digre, bo mînak bi endam wergirtina PDK Îran?

Gelek sipas ji bo ku we ev derfet pêk anî heta bi rêya Rojnameya Agirî, em hin zêdetir ronahiyê bixin ser endametiya PDK Îranê li Rêxistina Netewe û Gelên Bênûner (RNGB) an ”Ûnrepresented Nations and Peoples Organization” (UNPO).  

Endametî di UNPO yê de berî her tiştî girêdayî wê yekê ye ka aliyê daxwazkerê endametiyê heta kuderê pîvan û dîtinên bingehîn yên rêxistinê parve dike. Pîvanên sereke yên endametiya rêxistinê pêk tên ji xebat ji bo bicihkirina Mafê Mirovan, Demokrasî, Mafê Diyarîkirina Çarenivîs, parastina Jîngehê û tehemûlkirin an tolerans. Ji bo bicihkirina wan pîvanan, UNPO rêbaza şidetê napejirîne. Wekî din, li gorî  bernameya rêxistinê, partî, tevger an rêxistina ku bi nûneriya gelê xwe daxwaza endametiyê dike, hewce ye 6 mercan bicîh bîne:

a) Bawerî bi wekheviya hemû netewe û gelan re hebe û ji mafê diyarîkirina qeder û çarenivîsa wan bi destê xwe re hurmetê bigire,

b) Pîvanên cîhanî yên mafê mirovan biparêze. Ji wan bingehan: Daxuyaniya Cîhanî ya Mafê Mirovan (DCMM) an UDHR, Daxuyaniya Mafên Medenî, Siyasî û Aborî, Mafên Civakî û Kulturî, Daxuyaniya Neteweyên Yêkbûyî li ser mafê Kesên girêdayî bi Netewe an girûpên Qewmî, Kêmaniyên Olî û Zimanî û Pêşniyar Daxuyaniya Neteweyên Yekbûyî li ser mafê Gelên Xwecî ku ji aliyê Konseya Mafê Mirovan ya NY ve hatiye pejirandin,

c) Bawerî bi pîvanên pirrerengî an pluralîzma demokratîk re hebe, xwe ji hemû şêweyên tevaxwazî (totalitarîzm) biparêze û hemû rengên zêdegavî û hevudin tehemûlnekirina olî mehkum bike;

d) Xwe ji reşekujî an terorîzmê, wekî rêbaza xebata siyasî dûr bigire;

e) Ji hemû kes û gelan re, di nava wan de girûpên kêmanî û zorahî ku di herêma gelên ew rêxistinên nûneratiya wan dikin, de dijîn, lê ser bi girûpên qewmî, olî an zimanî yên cihê ne, hûrmetê bigire;

f)  Demokrasiyê pêşve bibe, xwe ji rêbazên şidetê dûr bigre û desthilata qanûnê biparêze.

 Her rêxistinek ku wan pîvanan neparêze û ji bo pêşvebirina wan nexebite, nikare bibe endamê UNPO’yê. 

Gelo em dikarin vê endametiyê weke hitbar û bawerînameyeke dîplomatîk bihesibînin?

Bê guman. Wergirtina Partiya Demokrat wekî endam di UNPO’yê de îmkanek xûrt dide Kurdên Rojhilata Kurdistanê ku bi Gel û Neteweyên hevqeder ê xwe re di asta cîhanî de şêweyek ji dîplomasiya gelan damezirîne. Em wekî gel derfetekê bi dest dixin heta ku ne tenê êş û azarên xwe, herweha pênase, dîrok, cografiya û îradeya xwe ji bo bidestxistina mafên neteweyî ji cîhanê re bidin nasandin.

Her deriyek ku bi ser dîplomasiya Kurdî de bê vekirin, nîşaneyek e ji baweriya derdorê bi xebata me ya neteweyî re. Dema alî an partiyek daxwaza endametî di rêxistinên damezirî yên cîhanî de dike, mercê pêşîn ku tê nirxandin, ew e ka daxwazkar heta ku xwediyê gotinên xwe û wê siyasetê ye ku îdiya dike. Têkoşîna berdewam û micid her tim xwe bi bawerî dan û bawerî standinê re dide kifşê. Meşrûiyeta xebata gelê Kurd û PDKÎ bi wê rêyê re hin zêdetir tê nas kirin û tirîbûnek hêj xurttir bi dest dixe.

Gelo endametiya li vê rêxistinê de dikare bibe bi bingehek bo bifermî nasîna pirsa kurd li Kurdistan a Îran derheq diyarîkirina mafê çarenivîsê?

Mîna ku di bersiva pirsa we ya duyemîn de jî hate gotin, ew destkevt nîşaneya meşrû bûna xebata me ya neteweyî û gavek giring e ji bo avakirina hevbendiyek cîhanî bo bi fermî nasîna nasnameya neteweyî ya Kurd bi giştî û rewşa gelê me di Rojhilata Kurdistanê de bi taybetî. Mirov dikare bêje eva gava yekemîn ber bi fermînasîna nasnameya netewî ye. Her weha sitarek xurt e li hember hewlên dewletên desthilatdar ji bo kêmrengkirina daxwaziyên siyasî yên gelê Kurdistanê û biçûkkirina statuya neteweyî ya gelê me ji netewe re bo girûpek qewmî, zimanî an kêmaniyek di coxrafiyayên siyasî yên hatî damezirandinê.

Bi nîsbet navneteweyî kirina pirsa kurd û derxistina vê pirsa girîng li çarçoveya welatan de, rêxistina UNPO’ê dikare çi rolekê bilîze?

Rêxistina Netewe û Gelên BêNûner, tirîbûnek hevbeş ya cîhanî ye ku di asta navneteweyî de dixebite. Di çarçoveya xebata xwe de rêxistin bi hemû dezgeh û saziyên navneteweyî re, ji Neteweyên Yekbûyî re bigire, heta Rêxistinên ne Dewletî (RND an NGO) û saziyên parastina Mafê Mirovan re di nava danûsitandinê de ye. Ew yek derfetek bêhempa diafirîne heta gelê me jî bikare ji bo meşrûiyet pêdana daxwaziyên xwe yên neteweyî û rêbazên xebata xwe piştgiriyê bistîne.

Sedemên bidireng mayîna endametiya PDK Îran, serbarê dîrokek dûr û dirêj ji xebat û teko‏în û qorbanîdan li Kurdistan a Îran de bo çi vedigere?

Bi derengketina wergirtina endametiya Hizbê, bi pir sedeman ve girêdayî ye. Ji xwe, UNPO dibû lêkolînên xwe yên asayî li ser daxwazînameya Hizbê bimeşîne û di karê bîrokratîk de ew yek dem digire. Her çend pêwendiyên elektronîkî astengiyên ser rêya veguhestina agehdariyan rakiriye, lê dîsan jî biryarên hevbeş pêwîstî bi diyaloga berdewam û li hev kombûnê hene. Endamên Konseya Serokatiya UNPO’ê bi awayek berfireh di çar parzeviyên cîhanê de dijîn. Serok ji ”Ogoni” ya Afrîqa, cîgir ji Taiwan a Asiya û endamên Konseyê ji Ehwaz, Tibet, Komara Abxaziya, Zanzibar, Scania (Swêd), Uyguistana Çînê, Mapuche, Massai û Ximir Kromê ne. Ji bo wergirtina endametiyê hevdengiya wan pêwîst bû û ew jî girêdayî îmkanên pêwendîgirtin û li hev civiyanê ye.

Lê pirsên hundirîn û dij înformasyon jî hebûn. Her weha meseleya dîtinên cuda di navbera endaman de li ser pêwendiyên navbera gelên herêmê, wekî gelên Kurd, Ereb, Fars, Turk, Azerbaycanî û wd hebûn. Ew yek bibû hegera dudiliyê ku ew tirs xurt dikirin kêşeyên herêmê derbazî nava rêxistinê bibin. Ji bo ku bawerî bê dayîn heta ew mijar çareser bibin, kar û dem pêwîst e. Her weha dibû daxwazkar bi xwe jî berdewam li ser daxwaziya xwe raweste û mijarê teqîb bike. Bi komkirina hemû sedeman tê famkirin ji ber çi, pêvajo weha dereng ket?

Pêwendiyên vê rêxistinê bi Neteweyên Yekbûyî re bi çi awayekê ye?  UNPO bi Neteweyên Yekbûyî re di nava diyalogek berdewam de ye û her tim brîfîng an kurteagahiyan dide saziyên ser bi Neteweyên Yekbûyî. Ew agahî ji bo biryarên NY li ser mijarên mafê mirovan û yên di derbarê jîngeh û mafê gelên xweci de pir giring in. Di wê barê de têkiliyên xurt bi Komîsiyona Mafê Mirovan ya Neteweyên Yekbûyî re hene. Her weha li dema civînên Civata Giştî ya Neteweyên Yekbûyî, an civînên dezgehên din yên girêdayî bi rêxistinê ve, UNPO alîkariya endamên xwe dike ku deriyên danîna têkiliyan bi dezgehên cîhanî re vekin.

Gelo PDK Îran weke nûnerê kurdên Kurdistan a Îran û rêxistinên kurdî yên endam li vê rêxistinê de dikarin firaksiyoneke kurdî ya hevdeng û yekgirtî bo pê‏vebirina pirsa Kurd li UNPo’ê de ava bikin?

Hem PDKÎ û partiyên din yên Kurd (PDK û YNK) û hem jî Hizib bi endamên din yên rêxistinê re dikarin hevbendî û hevkariyek xurt bikin. Lê xebata UNPO’ê li ser bingeha karê Firaksonên berdewam nehatiye damezirandin. Li gor dîtina min, em wekî Kurd pêwîst e di mijara nasname û berjewendiyên neteweyî de li hemû dezgeh û saziyên cîhanî de bi yek dengî biaxivin, lewma yekem hevbendiya me di wê çarçoveyê de bi hêzên Kurdistanî re ye. Lê di mijarên siyasî û yên girêdayî bi qedera welatê ku em lê dijîn, divêt em bi gel û rêxistinên wan welatan re kar bikin. Ji ber wê yekê, hevkarî û dialoga sîstematîk bi gelên Belûç, Ereb û Azarbaycanî jî dê di bernameya karê me de be.

Gelo endametiya li vê rêxistinê de dikare li pê‏erojê de bibe bi berpirsiyar û garantiyek heya ku çi din zulm û xedir ji kurdan nehê kirinê, yan dikare kurdan ji her terze êrî‏ekê biparêze?

Di cîhana siyasetê de, aktorên xwedî bandor berî ku girêdayî pîvanên îdealîstî û yên exlaqî bin, berjewendiyên siyasî, aborî, leşkerî û stratêjîk yên xwe diparêzin. Îro dema siloganên kilasîkî yên çep nine ku bandora ”îdeolojî”yê di edalet û rizgariya gelan de rola sereke dilîstin. Realîzma siyasî pêwîstî bi hevbendî, harmonî (li hevhatinan), hevkarî û hevgaviyê heye. Di demên kirîtîk yên veguhestinê de dema pilanên te amade nebin, tu hêz nikarin garantiya parastina te bikin.

Ji ber wê hindê, tevgera me pêwîstiyek herî lezgîn û acil bi pêdaçûnek rexnegirane ji rewşa xwe heye. Di asta cîhanî de ewa ne giring e ka kî serokatiya kîjan partiyê dike, kîjan partî xwediyê çi mîrasekê ye û kîjan kesayetî çi dîtinek îdealîst li ser kîjan mijarê heye. Her aliyê ku şiyana bi tevgerkirina xelkê hebe û berjewendiyên gelê xwe li ser bingeha bi hevre girêdayîbûna berjewendiyên aktorên din bimeşîne, di siyaseta cîhanî de bi pêş dikeve. Garantiya parastina gelê Kurd li hember gefên muhtemel yên pêşerojê de, neku UNPO an her dewlet an aktorê xûrt ya cîhanî, lê di serî de hevdengî û yekîtiya me ya neteweyî ye. Li pey wê re hevalbendiyek jîr bi hemû alîgirên demokrasî, mafên mirovan û mafê diyarîkirina çarenivîsa gelan pêwîst e.

Ji bo ku em deskevtên pêtir li vê rêxistinê de bidest bixin, divêt çi bikin?

Hem ji bo parastina deskevtên heta îro bi dest ketine û hem jî ji bo pêngavên hêj mezintir di pêşerojê de, pêwîst e em hemû bi hevre zendan vedin û bi hevre pitir bixebitin. Armanca me ya herî mezin bidestxistina edalet û parastina mafê mirovan ji rêya azadiya Kurdistanê û demokratîzekirina sîstema siyasî ya Îranê ye. Ew erk li ser milê me teva ye û nabe em rê bidin ku dîtinên cihê reng, bera xebata me ji armancê ve ber bi emrazan ve bizivirîne. Garantiya xurtbûna me bi tenê Yekîtiya Neteweyî ye.

Sipas ji bo bersivdayîna te

Gelek sipas bo wê derfetê. Di karê we de serkevtinê dixwazim.