|
Kurdistanê bi behana êrîşa li ser PKK’ê, ji ber giringiya vê hevpeyvînê ku
li Şamê rojnamevan Îbrahîm Ebdî pêre çê kiriye, li jêr me ji xwendevanan re ji
zimanê Erebî wergerandiye zimanê Kurdî:
Nêrîna we li ser van bûyerên dawî ku Parlemana
Turkiyê rê daye leşkerê xwe bi behana dûvketina çekdarên PKK’ê derbasî
Kurdistana Îraqê bibe, çi ye??
Diviyabû hikûmeta Turkî û berpirsên Turkan şêwekî din bibînin ji bo
çareserkirina vê pirsgirêkê, awayê din ku ez dibînim ew e ku pêwîst e bi tevgera
Kurdî re li Turkiye riyên diyalogê werin vekirin û her wiha PKK’ê jî di nav de.
Tenê çareserkirina aştiyane dê aştî û ewlekariya turkiyê bide parastin, lê belê
gef û êrîşên leşkerî êdî bûne siyasetek kilasîkî û kevin û li cîhanê tu dost û
hevalên wê nemane û gotûbêja ku dibe derbara êrîşberdana turkan li ser
Kurdistana Îraqê, erêkirina Parlemana wan li ser vê biryarê ew bi xwe şaşiyeke
mezin e û bêguman dê ji aliyê hemû hikûmetan û ji aliyê raya giştî ya cîhanî ve
bihê pirotestokirin.
Hin kes
bawer in ku armanc li pey vê êrîşa Turkan ya leşkerî li ser Kurdistana Îraqê,
eger pêk were, ew e ku vê ezmûna Kurdî ya bi serkeftî li Kurdistana Îraqê têk
bibin û armanca wan jî ew e ku destkeftiyên miletê Kurd li vê herêmê bidin
perçiqandin, hûn vê nerînê rast dibînin?
Belê, ez bawer
dikim ku ev bi xwe armanca serekî ye ji tevgera turkan, ji ber ku kêşa
federalîzmê li Kurdistana Îraqê pirsgirêkek girîng e û aciziyek mezin çê dike û
dewletên ku Kurd li cem wan hene (Turkiye, Îran û Sûriye) vê ezmûnê dibînin wek
xeterek li ser xwe, ji ber ku ditirsin ku Kurdên li cem wan jî wan maf û
destkeftinên ku birayên wan li Kurdistan Îraqê bidest xwe xistine, ew jî mîna
wan bixwazin, lewma ev dewlet dixwazin vê ezmûna serkeftî bidin perçiqandin, ji
bo ku nebe nimûnek ji Kurdên parçên din re jî, êdî ew jî wek vê ezmûnê ji xwe re
bixwazin û ez bawer nakim ku armanca serekî ji vê pîlanê lêxistina binkeyên
PKK’ê be, lê Turkan çalakiyên PKK’ê kirine behane ji bo vê ezmûna Kurdî ya
demokratîk li Kurdistana Îraqê bide herifandin, û ji bo berê Îraqê ji sîstema wê
ya federalî bide guhertin.
Eger rewş wa
be, divê li vir ez bêjim ku rizgarkirina Kurdistana Turkiyê ji çiyayê Qendîlê
pêk nayê, lê belê ji hundirê Kurdistana Turkiyê pêk tê, yanî ji çiyayê Ararat û
Agirî. Ez hêvî dikim ku biraderên di PKK’ê de vê xalê baş tê bigihin û behane
nedin dest turkan û yên dinê ku dest bi êrîşên leşkerî bikin ji ber ku bêgumane
ev êrîş dê zirarek mezin li şûn xwe bihêle, her wiha ez bangewazî hikûmeta Îraqê
û berpirsên Kurdan dikim, bi tayebet birêz Celal Talebanî Serok Komar û birêz
Mesûd Berzanî Serokê Herêma Kurdistanê ku karekê bikin ji bo çareserkirina vê
pirsgirêkê û qutkirina rê li ber hemû destên derve ku dirêjî hundir dibin.
We nêrîna
Sûriyê çawa xwend, ku Serokê Sûriyê Beşar Esed eşkere gotibû dema çûbû serdana
Turkiyê vê dawiyê, ku wî piştgiriya êrîşa leşkerî kir, dema got ku mafê Turkiyê
heye li ber xwe bide li dijî terora PKK’ê ku ji aliyê Îraqê ve tê, li gor ku
turk dibêjin?
Ez şaşiyek
mezin di vê nêrîna Sûriyê de dibînim û daxuyaniya ku serokê Sûriyê Beşar Esed
belav kiribû ne di ciyê xwe de bû û ne dirust bû û dê were famkirin ku nerînek
nîgetîv li dijî Kurdên Îraqê û li dijî miletê Îraqê bi tevayî jî, herwiha çi
nêrînek piştgiriya êrîşa Turkiyê bike, ew nêrîn çewt e, bi baweriya min
daxuyaniya serokê Sûriyê pêwîstî jê re nebû.
Tu bawer
dikî ku ew nêrîn hatiye ji bo lêxistina ezmûna Kurdî ya serkeftî li Kurdistana
Îraqê, ku navtêdanê dide Kurdên parçê din ji bo wê jî doza çareseriyek weha
bikin?
Bêguman,
ezmûna Kurdistana Îraqê di demek nêzîk de, dê rolekê bilîze û vê piştgir be ji
tevgera Kurdî li Kurdistana Turkiye, Îran û Sûriye re, dê hêzên şovînî û
nijadperest ku dijatiya jiyana demokratîk û azadiya miletan dikin, dê bi çavê
tirsê li vê ezmûnê binêrin û ev hêz jî di van dewletan de hene, dê bi hemû hêza
xwe kar bikin ji bo xerakirina vê ezmûnê da ku ji bo welatên wan neyê guheztin.
Serok mam
Celal doz li Enqere kir ku bêhna xwe fereh bike û xwe ragire, ji PKK’ê jî xwest
ku binkeyên xwe yên li çiyayê Qendîl berdin û vegerin Turkiyê, lê birêz Mesûd
Barzanî ji miletê Kurd li herêm xwest ku li ber vê êrîşa Turkan bisekine û li
ber xwe desthilîne bi hemû karîbûna xwe, hûn çawa vê nerînê dibînin?
Dubare dibêjim ku çareserkirina atiyane baştirîn çareserkirin e, berjewendiya
hemû aliyan têde heye û eger êrîş dest pê bike, bêguman dê miletê Kurd
mezintirîn zirar bibîne, daxuyaniyên ku mam Celal belav kiribûn rast û durist
bûn, ji biraderên PKK’ê tê xwestin ku bawer nekin dê bikaribin Kurdistana
Turkiyê rizgar bikin ji çiyayê Qendîl, divê herin çiyayê Turkiyê, ew çiya
gellekî baş in ji bo şerê çekdarî ku ev partî pê dibake û bi nêrîna min divê
Turkiye li çareserkirinek demokratîk bigere ji bo pirsgirêka Kurdî li cem xwe,
berî ku berê xwe bide şêweyên leşkerî.
Pirsgirêkên miletan êdî nema bi çek û şer çareser dibin, ta niha ji miletê Kurd
pêve kes nemaye bêpar ji mafên xwe yên netewî di vê cîhanê de, lewma divê Enqere
bikeve diyalogên kûr de bi tevger û kesên Kurd re yên li Kurdistana Îraqê û bi
Kurdên li Turkiyê jî tevlî PKK ku ew jî êdî dê bibe beşek ji çareserkirinê ne ji
piroblemê, bi gumana min Kurd li Turkiyê daxwaza mafên giran nakin û li ser
roniya zordestiya ku hatiye meşandin, li dijî wan di qonaxên borî de, dê razî
bibin bi hindiktirîn destkeftin û ezmûnên turkiye yên tal hene, ji ber ku her
xwestiye bigehe çareseriyekê bi şêweyê leşkerî û her ew jî bi ser neketiye.
Tu ji PKK
dixwazî ku ji binkeyên xwe li çiyayê Qendîl derkevin, lê li gor nêrîna
îdeolojiya PKK’ê Kurdistan yek parçe ye, lê di nav çend dewletan de hatiye
parvekirin?
Ez li dijî vê
nêrînê me, ji ku bi dîtina min ew nerînek xeyalî ye, ne li gor rewşên herêmî û
yên navdewletî ne û bi tu awayî piştgiriyê ji kesekî nabîne û ji mafê desthilata
Îraqê ye ku Îraqa gênc biparêze ji hemû pîlanên ku dixwazin ewlekariya wê têk
bibin, her weha hikûmeta Kurdistana Îraqê jî mafê wê heye ku tiştê pêwîst di vî
warî de bike. Hevalên PKK’ê divê li ber nazikbûna vê rewşê bisekinin û ji
Kurdistana Îraqê derkevin da ku ew jî nekeve ber xeterî de, behanê ji dest
turkan derxin, ji vê bêtir ez bawer dikim ku îro bêdengî ne gurkirin ji PKK tê
xwestin, ji ber ku mana Receb Teyib Erdogan ji berjewendiya Kurda ye, ji ber ku
leşker jê hez nakin û rabûna PKK bi operesiyonên çekdarî li Turkiyê nerîna
Erdogan qels dike ku dixwaze rola leşker teng bike, di derbara dan û sitandinê
de bi kêşa Kurdî re li Turkiyê hikûmeta Erdogan ji yên din çêtir e, û ew amade
ye ji bo çareserkirina pirsgirêka Kurdî, ji ber vê yekê pêwîst e rê were dan ji
van hêviyan re da ku Erdogan xwe ne avêje hembêza leşker.
Berî çend
rojan bîranîna salane ya hejmartina awarte ku li herêma Cezîrê di 1962’an de pêk
hatiye û li gor vî pirojeyê bi hezaran Kurdên Sûriyê ji nasnama wan bêpar man û
serokê Sûriyê Beşar Esed di axavtin sûndxwarinê de li miha Tîrmeha borî de, di
Parlemanê de soz dabû vê kêşê çareser bike, gelo tu gavên pirtîkî di vî warî de
hatine avêtin?
Ji ber ku ez
di nav tevgerê de me, ji dema destpêka wê ve di sala 1957’an de, min dehan car
ji berpirsên Sûriyê bihîstiye ku hindik maye ku çareserkirina kêşa nasnamê bi
dawî bînin, lê mixabin ew soz heta îro jî pêk nehatin. Lewma ez nema bawer im bi
pêkanîna tu sozan di vî warî de, û min ev baweriya xwe guhezt ji Necah Etar re (Cîgira
Serok Komar ya karê rewşenbîrî), min ji wê re got: “em nema baweriyê bi van
sozan tînin, ji ber ku nahên bicîkirin, hêvî dikim ku hûn karekî bikin eger
piçûk be jî, ji bo ku bawerî bi we were”. Ji vê zêdetir jî diyare ku ji dema
mirina Hafiz Esed şûnde vegerek di nêrîna desthilata Sûriyê de li hemberî
pirsgirêka Kurdî heye, vaye çend bûyerên nigetîv mîna bûyerên 12.03.2007’an li
Qamişlo, kuştina Şêx Maşûq Xeznewî, nakokiyên ku vê dawiyê li Dêrikê gihşibûn
xwînrijandinê di navbera Kurd û Fila de, van bûyeran sere Kurdan dixwest, tevî
ku seranserê 30 salî ji hukmê rehmetiyê Hafiz Esed herêmên Kurdî li Sûriyê
bûyerên wek van xerab nedîtine, hêvîdarin ku desthilat nerînek pozetîf ji Kurdên
Sûriyê bigre, dev ji siyasatên şovînî berde ku ji aliyî şovîniyan ve li dijî
Kurd têne meşandin, ev siyaset qet xizmeta Sûriyê nakin, lê belê zirarê
digihînin yekîtiya niştimanî ya Sûriyê.
Kurd parçek ji
vî welatî ne û divê li wan bi nerînek wekhev li hember xelkên vî welatî yên din
binêrin û li mafên wan jî bi nêrînek mirovî û niştimanî û adîlane binêrin û dûrî
hemû rengê zilm û zorê.
Tê gotin ku
nerînek heye ji bo cîbicîkirina çend êlên Ereb di herêma Dêrikê ya Kurd de li
Bakurî Rojavayê Sûriyê, çi rastiya vê gotinê heye, nerîna weçi ye?
Tiştê ku tê
gotin rast e û biryar jî di vî warî de hatine sitandin. Lê ta niha nehatine
cîbicîkirin, em ji hukûmeta Sûriyê dixwazin ku vê gavê ne avêje, ji ber ku dê
bibe mayînek û dê biteqe di nav millet de li Cezîra Sûriyê ji Kurd û Erebên
Sûriyê û yên dibin.
Wek tevgera
Kurdî li Sûriyê, we çi kiriye da ku weke ev pirojey neçe serî?
Di dest me de
tenê pirotestokirin heye, me dezgehên dewletê yên asayî û opozîsyon tev agahdar
kirine, bi zerera ku ev piroje wê lid û xwe bihêle û me ev siyaset tazî kiriye,
ji ber ku ev piroje nayê naskirin, tenê nijadperestî ye û divê were
pirotestokirin û desthilat jî divê dest ji wê berde û nema di cîbicîkirina wê
bifikire.
Têdîtin:
Gotinên
birêz Ebdulhemîd Derwîş, Sekreterê Partiya Demokrata Pêşverû Ya Kurdî Li Sûriyê
nêrînên wî û siyasetên partiya wan in. Ew ne siyast û nêrînên Agirî û malpera
“Kurdistanmedia”yê ne. |
