|
bajarê Hewlêrê de dît. Ew her çend
ku hunermendek nû û kêmtemen e û xwendina ne di astek bilin de heye, lê alên baş
destnîşan tilî bo xaliyê tiştên balkêş dirêj dike.
Di yekem hevdîtinê de sadeyî, atîfe,
sedaqet, hesta pak û dilsafiya wê mîna zelaliya ava kaniyan, bala mirov
dikişîne. Ji aliyê din jî dengxweşî, kena şîrîn û bedewiya wê mirov diecibîne û
bi wan taybetmendiyan ve, perperokan tîne bîra mirov.
Xwendevanên hêja!
Encama guftûgoya me, hevpeyvîna
jîrîn jê çêbû, ku em bala we bo xwendina wê dikişînin.
Melek can, berî her tiştî, ez
spasiya te dikim ku amadeyî vê goftûgoyê bûyî. Her wiha bixêrhatina te jî bo
başûrê azad dikim.
Ez
jî sipasiya we dikim. Her wiha keyfxweş im ku bo cara duyemîn e têm Kurdistna
azad. Gellek keyfxweş im ku bi vî awayê baş ji aliyê gel ve hatime pêşwazîkirin
û gel ez bi tenê nehiştim. Kurdistan gellek xweş e. Îşala emê li vir xizmetên
hêja û karên baş pêşkêşî gel bikin.
Berî her tiştî ez dixwazim ji
zimanê te bi xwe ve, hunermend Melekê bi xwendevanên Agirî bidim naskirin, kerem
bike?
Ez hunermend Melek Rojhat, sala
1988’an li devera Baçkala, ser bi bajarê Wanê ji dayîk bûme. Min heta 9 salan li
xwendingehên Wanê de bi tirkî xwendiye. Min dibistana Kurdî jî sala 2003’ê de
dest pê kir, sê meh mabûn ku ez xilas bikim, lê mixabin ez derketim û min nekarî
biqedînim.
Çawa yan kengê bû ku te hest bi
dengxweşiya xwe kir û te xwest bibî hunermend?
Sala
2004’an, min bawerî bi dengê xwe anî, çunku hezkirinek min ya taybet bi
strangotinê heye. Ez bi dengê Şivan Perwer, Şehrîbana Kurdî, Kazo, Şakiro û Fatê
re mezin bûme û min gellek keyf bi stranên netewî û şoreşvanî dihat. Lê rastiyek
jî heye ku li Turkiyê barek giran li ser milê qîz û keçên me yên Kurd ji aliyê
malbatan ve heye. Berê malbata min jî qedexe danîne ser min, rê nedan ez biçim
dibistanê û bixwînim, di wan 9 salên xwendinê de jî min gellek zehmetî û givaş
di vê derheqê de dîtin. Min dixwest bixwînim daku bibim bijîşk(hekîm). Lê eşqa
min bi stranê ez bo aliyê hunerê paldam û min bawerî bi dengê xwe anî, lewra min
dest bi xebata hunerî kir û heya niha jî didomînim. Ez dê cehdê bikim tiştên
baştir ji gelê xwe re pêşkêş bikim.
Min pêxweş e tu hinek zêdetir li
ser zext û givaşên li ser keç û qîzên me li wir bisekinî, gelo ew zext siyasî
ne yan civakî?
Na, civakî. Ew girêdayî bi kultura
paşmayî ya me ye. Li wir çima nahêlin keç bixwînin? Çima tepeser dikin? Çima
nahêlin beşdarî çalakiyên nav civakê de bin? Çima her çavgirtî û di çarçoveya
malbatê de zîndanî dikin? Çima nahêlin manaya rastîn ya jiyanê bizanibin? Çima
nahêlin xwe, bi gelê xwe û derdora xwe nîşan bidin û bixin û bi başî nas bikin?
Çima nahêlin li ser tekoşîna bo jiyanê de beşdar bibin û kêrhatîbûn û şiyana xwe
di xizmeta pêşveçûna civakê? Û...
Mixabin ew rewş hêj berdewam e.
Gellek keç û qîzên me yên xwendekar û dengxweş, hunermend û xwedî cewherek
hunerî hene ku nahêlin serê xwe bilind kin û zû dizewicînin û dikevin malbatên
nebaş, ketine ber derê dergoşê.
Bi giştî keçên me yên Kurd gellek
zehmetiyan, êş û azaran dikişînin, astengî ser riya wan heye û jiyan ji wan bûye
agir. Bi giştî tiştek cahilî ye.
Dijkiryara ciwanan li hember de?
Para pitir bêdengî. Hin jî li
malbatê derdikevin û ber bi bajarên dûr direvin. Yan jî diçin serê çiya û dibin
gerîla, gellek jî xwe dikujin.
Çareserî çî ye?
Berxwedanî. Divêt ne tenê em li
hember neyaran rabin, belkî divêt em berê dijî kevneşopî û tîtalên paremayî yên
civakê de bisekinin, bixwînin. Divêt zilmê qebûl nekin û teslîm nebin. Çawa ku
min qebûl nekir û ez teslîm nebûm, diya min şîrê xwe ji min heram kir, lê min
guhdarî nekir û li hember wan de bisebir bûm.
Li gor ew rewşa heyî û nebaş li
wir, kê zêde piştevanî ji te dikir û tu bo nav hunerê pal didayî?
Zêdetir bav û apê min. Dûre jî
birayê min. Bi rastî jî ku gellek hevkariya min kirin, ez spasiya wan dikim û tu
car jî ji bîr nakim.
Berhemên te heya niha?
Min di sala 2004’an de, albûmek
amade kir, lê ji ber wê ku pirranî siyasî û netewî bûn, nehiştin ez belav bikim.
CD a min jî belav bûye ku min û hevalek ji Başkala qeyd kir. 9 stran min gotine
û 2 heb jî wî gotine. Navê wê Eşqa Dilan bû. Her wiha me gellek aheng û konser
pêşkêş kirine, him li başûr û him li Rojhilat, him jî li Bakûr. Li Newroza par
me çend konser lidarxistin. Coşek mezin û her wiha gel silogan avêtin û ber bi
rewşeke siyasî çû, lewra ez hatim binçavkirin û huner ji min hate qedexekirin.
Her wiha min li Şipîranê (Rojhilat) jî konserek lidarxist û çiqas gotin ku
beşdar nebe û ji boy te nebaş e û dê te bigirin, lê ez beşdar bûm. Çunku ez
dixwazim di cihê herî zehmet de kar û xebatên hunerî bikim. Cihê ku kêm kesan
qewata wê heye, ez dixwazim hêz û qeweta xwe li wir bişikînim. Bîra min naçe di
konsera Şipîranê de, jin pirr guneh bûn, bi çarşevan pêçandibûn. Di konserê de
jinek rabû û çarşeva xwe hilda erdî û ku gellek netirs û biwêr hate berçav, ez
silavan jêre dişînim. Her wiha çend rojan berî niha me li kampa PDK Îranê (li
Cêjnîkanê) ahengek bona 2’ê Rêbendanê çê kir. Zêdeyî 2000 kesan beşdar bûn û ez
bi germî pêşwazî kirim. Tev Pêşmerge bûn.
Hunermend Melek Rojhat, zêde
teqlîdê dike yan stîl û şêwazek taybet bi xwe heye?
Ez teqlîda kesê nakim. Divêt her
hunermendekê tiştek nû û taybet bi xwe hebe. Divêt hunermend pişta xwe bi hêza
xwe qahîm bike. Ez Melek im û min stîla taybet bi xwe heye, lê gellek bi stîla
Şivan Perwer û Şehrîbanê diçe. Her çend ku ez dikarim teqlîd yan bizarî gellek
hunermendan bikim.
Melek Rojhat bi tirkî jî distire
yan na?
Na, herçend ez bi tirkî pirr xweş
distirm û bi stîla Arabiskî distirim, lê ez naxwazim bi tirkî bistirim. Her çend
ku gellek îmkan û derfet jî dane min, lê min nekir û dixwazim xizmeta çanda xwe
û gelê xwe bikim.
Tu ji wan kesên ku Kurd in, lê
xizmeta tirkan dikin, çi dibêjî?
Pirr şerm û eyb e. Mirov dibe wek
xwe bijî û şanaziyê bi xwe bike.
Ez Kurd im û dê bi Kurdî jî
bistirim. Ez divê di xizmeta huner û kultura gelê xwe de bim. Qeydî nake carna
mirov, bi armanc ve bi zimanên din bistire. Ew jî bona wê ku êş, elem, azar,
aştîxwazî û camêranî û bindestiya Kurdan nîşan bide, ne eva ku bo hertim bigre
pêşiya xwe.
Bi raya te pêşveçûnek li stran û
mûzîka Kurdî li Bakûr de heye yan na?
Di rastî de pêşveçûnek pirr mezin
heye. Her çiqas tirk zext û givaşan tînin, digirin, dikujin, lê ew dev ji
xebatên xwe bernadin.
Her sal dengekî nû, stîlek nû û
mûzîkek nû bi awayekî profeşnal derdikeve. Bi baweriya min pêşveçûnek baş heye.
Hunermend Melek ji bilî karê
hunerî, çi karekê din dike?
Heya niha ev pirsiyar ji min
nehatibû kirinê, lê bo cara yekemîn e ez tînim ziman. Ez mamostayê Quranê me,
eva nêzî 8 salan e. Min di dema Mewlûdan de bi başî fêm kir ku dengê min jî
heye. Çunku mewlûd jî weke stranan tê gotin. Her wiha ez helbestan jî
dinivîsînim.
Armanca te ji strangotinê, xizmet
e, nav û deng e yan bo bijîva jiyanê?
Armanca min ya eslî xizmet e. Gelê
me gellek azar kişandiye. Me gellek qurbanî û şehîd dane. Li Wanê agir berdane
bedena heşt şehîdan ku min bi çavê xwe ew dît. Gellek keçên me ku hatine kuştin,
min dîtine, ez jî dixwazim bibim dengek, hawarek, qîrînek, nalînek û gaziyek ji
bo wan.
Aliyê dinê jî eşqek min ya bi
starngotinê heye.
Her hunermendekê astengên taybet li
ser rêya xwe hene. Yên ser rêya te?
Rast e, hemûyan pirsgirêka malî
hene. Lê astenga herî mezin li ser riya min civak e. Civaka me, civakek paremayî
û hişk e. Fikr û hizrên cuda li xwe de cih nade. Dibêjin Melek bûye stranbêj,
jinê re eybe û şerm e. Nabe bistire û derkeve pêşiya xelkê, ew stranbêj e û kêr
me nayê. Nabe derkeve ser ekranan. Ji malbatê (anku diya min) bigre, heya derdor
û cîranan, gellek astengî ji bo min danan, diya min niha jî ji min hirs e û
gellek dua ji min kirin, her çend ku bawer nakim ji dil bin. Niha jî dibêje
vegere û dev ji stranan berde û ji xwe re bizewice. Hin caran ewqas ez aciz
kirime ku min biryar girtiye ku êdî ji stranbêjiyê dest hilgirim. Lê piştre ez
fikirîme ku ez ne şaş im û divêt berdewam bimînim û ya ku ew dibêjin, cahilî û
paşdemayîn e. Niha ez bi vî karê xwe, gellekan re bûme mînak û ya ku ji destê
min hatibe, min derheq hevalên xwe kiriye ji bo ku bixwînim, hunera xwe
bidomînim.
Tu mêze bike li ser Eyşeşan, Meryem
Xan, Sûsikê û ... tiştên xirabtir gotine û civakê jî ew nedayne nav xwe û qebûl
nekirine, lê tu bawer î ku wan şoreşek mezin û serhildanek çê kirin û tim navê
wan dê di dîrokê de bimîne bona xebata wan.
Belê rast e.
Bi kurtî: welat?
Xaka bab û kalên me ye. Bedew, xweş
û rengîn e.
Dayê ez welatê xwe bernadim, xerîbî
zor zehmet e, welleh welatê min, ji min re cenet e.
Muzîk?
Aramî, tenahî, pêxwarina ruhê mirov
e.
Dengbêjî?
Huner e.
Helbest?
Hestek kûr e.
Pilan û pirojeyên te ji bo
pêşerojê?
Ji bo cejna Newrozê gellek
daxwaziya konseran heye. Him li bakûr û him jî li vira. Ez firkirîme ku neçim
bakûr, çunku qedexe li ser min heye. Du caran hatime binçavkirin, cara sêyemîn
dê min heps bikin. Her wiha çend konserek me dê li vir hebin. Bi taybetî li
heyva şibatê û ez bawer im dê Şivan Perwer jî bê. Her wiha li welatên Ewropayê
weke Almaniya, Fransa daxwaza konseran ji min hatiye kirin û renge ez seredaneke
vir jî bikim. Kaseteke min jî heye ku ji 11 stranên folklorî û dîwanî û têkel
pêk tê.
Niha mijûlê çêkirina kilîpekê me ku
Korek Telekom alîkariya min dike. Muzîk a wê jî ya mamosta Helbest e.
Her wiha min berhemek anku CD(deng
û reng) li ber dest de heye, bi navê Jana Evînê ku dê bi zûyî pêşkêşî
hemû xelkê Kurdistanê bikim.
Çima Jana Evînê?
Ya rast, ne di qaweta hemû kesê de
ye ku ez jê hejêkirin û evîndariyê bike.
Min tu carî eşq nedîtiye û ez aşiqê
tu kesî nebûme. Renge bibêjin hezjêkirin yan eşqek Melekê li jiyan de ye, loma
navê wê kiriye Jana Evînê, yan renge evîndar be ku stranên bi vî navî distire.
Na, ez her aşiq û evîndarê welatê xwe me.
Rastiyek din jî heye ku di nava keç
û xortên me de hejêkirin û evînî qedexe ye. Gelo eyb û guneha wê heye ku mirov
di dilê xwe de ji kesekê re hez bike? Di nava malbatên me û civaka me de gellek
kes bi wê tawanê bûne qurbanî.
Gotina te ya dawîn?
Banga min bi hemû malbatên Kurd, ev
e ku tiştên paremayî û cahilî li serê xwe de derxînin. Bila bi qîzan jî wekî
xortan rêya xwendin, huner, strangotin û azadiyê bidin. Keç jî însan in û maf û
hiqûqê xwe hene. Ez serketin, biratî û aştiyê ji bo tev Kurdan û her çar
parçeyan dixwazim. Ez keyfxweş im ku di Kurdistaneke azad de me û jiyanek
herçiqas bi kêmî jî be, didomînim û dikarim li ziman û hunera xwe xwedî
derkevim. Keyfxweş im bi dîtina ala rengîn. Her wiha keyfxweş im bi dîtina
xebatkarên weke we û ez karê we jî pîroz dikim. Spas ji te û hemû ew kesên ku
guhdariya dengê min dikin. Her wiha spas ji hemû ew kesên ku bi min re mandî
bûne û alîkariya min kirine.
Spas, ji te re jî serkevtin û
serfiraziyê hêvî dikim.
Sipas xweş. Hûn jî serkeftî bin.
|
