|
 |
Adar Jiyan
adarjiyan@mynet.com
Xweza
dişibe dayikeke hilberîner bidiramet(bibereket). Ew, xwe bi xwe zaye; belê her
tişt jî ji wê dizê. Ji bo wê, mirov bi hêsanî dikare bibêje ku di navbera xweza
û jinê de hevahengiyeke xurt û beramber heye.
Di
navbera mêr û mêrîtiyê de ji lêkdan û pevçûnek tund û dijwar û lêkneker heye.
Çawa bû serdest û desthilatdarên dine raselitî ser hemû xweşikiyên xwezayê bûne/dibin
û hin bi hin wê ji bedewiyên wê bi dûr xistine/dixin. Mêr û mêrîtî
|
(mêr(h)ov) jî jinê (jînê) têk dibe û wê ji xwezaya wê bi dûr dixe. Her wisa,
çawa ku xweza ji hêla stembarî û desthilatdariyên dinê ve tûşî êrîşen hovanê
tê, jin jî bi heman awayî, tûşî êrîş û çewsandinên mêrê hoveber ê ku wê bi
xwe welidandiye, dibe.
Parastina xwezayê, rasterê girêdayî parastina jiyana jinê ye. Jin bi xwe
jiyan e û jiyan bi jinê re vejiyaye/vedije. Carekê jin bi hemû xwebûn
siruştiya xwe, bi xwe û xwezaya xwe re li hev e. Belê mêrîtî dijmin û
dijberê xwezayê û her wiha pozber û hemberê jin û jiyanê ye. Jin, aştî,
aramî, hevahengî û sebr û semax e. Belê mêr û mêrîtî jî dûgel/dewlet,
serdestî, desthilatdarî qeyserî…û hwd e. Îcar gava ku mirov vê arîşeya
mirovahiyê ya dîrokî bi awayekî rastîn hilde dest, ne jina bindest hay ji
vê rewşa xwe ya kambax heye û ne jî mêrê serdest zêde arasteyî xwe dibe ku
bi hevkariyeke xurt azadiya xwe û jinê pêk bîne. Ji bo wê her ku diçe
gelemşebûn vê pirsgirêka jinê ji rastiya xwe bi dûr dikeve û bi hezaran sal
e ku ev pirsgirêk wekî girêkeke kor di nav destê mirovahiyê de diçe û tê.
Dixuye ku dê ev pirsgirêk tu carî bi hêsanî neyê çareserkirin.
Bêşik,
her rihber parçeyekî xwezaya jîndar e û li gorî şert û mercên ku tê de dijî,
hebûna xwe dikudîne. Wekî hemû tiştên mê, jin jî bi hemû afirînerî û behredariya
xwe dayiktiya mirovahiyê dike. Belê ev dayik, ligel pîrozwerî û payedariya xwe
ya bêhunkûf mixabin di destê mêrîtiya serwer û hoveber de li bêqîmetî û
serberjêriyê dageriyaye. Rewşa dayikê bûye rewşa mirovê/a nankor ku piştî
xwarinê rabe tif binê sênîka(teyfika) ku xwarin tê de xwariye, bike. Bi
gelemperî îro jin û mêr herdu jî bi sinc û exlaqê mêrîtiyê hatine rapêçandin û
bi dayiktiyê re xiyanetê(xayîntiyê) dikin. Ev yek, nemaze di vê serdema pêşketî
û kemilî de ji bo mirovahiya îroyîn bextreşî û rûreşiyeke mezin e. Her çendî
ku der barê vê yekê de gelek kes û rêxistinên bi bîr û biryar û hestyar hebin
jî zêde deng venade û di bin bandora feraset û karesata mêrîtiyê de dimînin.
Îro
jin dibe, mêr dibe, gelek kesên aqildar û ji xwe razî(!), jinê wekî berpirsiyarê
vê rewşa malwêranker dibînin û dîsa bi çavê mêrîtiyê li pirsgirêka jinê
dinihêrin. Tu carî hest û hizra jinê li ber çavan nagirin. Li gotin û vegotinên
jinê guh nadin. Kî ser navê jinê daxivin. Heke mêr bin, jinê sûçdar û tawanbar
dibînin. Heke jin bin, gazincan ji jinê dikin û wê didarizînin. Bo nimûne, li
gel ku têgiha “namûs”ê ji hêla mêr ve derketiye holê, jin radestî vê têgihê
dibe û tevahiya cest û hestên xwe, ji bo xatirê mêr diparêze. Tu carî jinê
namûsa xwe wekî ayidê xwe nedîtiye. Ligel ku ew bi her awayî ji mêrê tolaz bi
edebtir û namûstir e jî, qet di xwe de nefikiriye; berevajî wê an di bav û
birayê xwe yên serdest, an mêrê xwe yê zordest an jî lawê xwe yê ku wê bi xwe
ew welidandiye de fikiriye. Ango jin her gav ji serwer xwe re xizmet kiriye û
bi kujerê xwe hemiliye. Heta, li şûna ku bixwaze hemcisnê xwe(keçikekê) her gav
dixwaze dijberê xwe(lawikekî) biwelidîne. Jixwe yê ku ew xistiye vî halî û ew
perîşan kiriye/dike jî tenê ew lawê ku wê bi xwe ew aniye dinê ye.
Gotina
dawî, heta ku jin azadiya xwe di ser her tiştî û nirxî re negire û jiyaneke azad
û serbixwe wekî namûsa xwe nebîne û nepejirîne; her wiha heta ku mafê xwe yê
jiyanî bi dest nexe, ne azadiya wê û ne jî azadiya mirovên ku ew bi xwe wan
diwelidîne, bi dest dikeve. Azadiya jinê bi qasî jiyana jinê girîng û çarenîn e.
Û azadiya mirovahiyê jî bi qasî azadiya jinê… |
