Berhevkar: Omîd Esxeran 

Konfederasiyon ji peyva Latînî a (Confederation)’ê ku tê wateya kom û yekîtî, hatiye wergirtin. Sîstema han bi piştgirêdan bi peymanek navnedewletî tê holê ku di navbera hinek dewletan ji bo bidestveanîna hin armancên diyarîkirî tê girêdan. Li gor peymana han, desteyek hevbeş ji bo bidestveanîna armancên diyarîkirî

tê pêkanîn. Dewletên endam di konfederaliyê de, serweriya derve û navxweyî a xwe diparêzin, lê di asteke diyarîkirî de, dev ji hin azadî û desthilatên xwe ji bo desteya hevbeş ber didin. Dewletên endam daxwaz ji desteya han dikin ku hewlê bona bidestveanîna armancên ku di peymana konfederaliyê de li ser wan hevhatine, bide. Ji armancên han em dikarin qala parastina serbixweyiya dewletên endam, qedexekirina şer û berevanîkirin ji berjewendiyên siyasî û aborî bikin. Desteya konfederal weke dewletek nahê hesibandin ku li serweyî dewletên endam be, belku erkê wê tenê darêtina siyaseteke giştî ye di çarçoveya wan desthilatên ku jêre hatine diyarîkirin. Deseteya han biryarên xwe bi hevdengî dide û divêt biryarên han ji aliyê welatên endam ve werin cîbicîkirin.
Em dikarin armancên yekîtiya konfederal di van çend xalên jêrîn de diyarî bikin:
1. Dewletên endam serbixweyiya navxweyî a xwe diparêzin, lê di pêwendiyên derve de girêdayî siyasetek giştî a konfederal in.
2. Di asta navneteweyî de, konfederalî û desteyên hevbeş xwediyê tu serbixweyiyekê ninin û nikarin desthilatek rasterast bi ser hevwelatiyên welatên endam de bimeşînin.
3. Her yek ji welatên endam mafê vê çendê hene ku li gor pirensîp û pîvanên giştî ên şer, dest bavêjin şer ku li dema rûdana şerekî wiha de, şerê han weke şerek navxweyî nahê zanîn, belku bi şerek navneteweyî tê hesibandin.
4. Li gor yasaya giştî a navneteweyî, her dewleteke endam di konfederaliyê de, li hember kiryarên çewt ên hevwelatiyên xwe berpirsiyariyek navdewletî dikeve ser milê wan.
Dewletên Yekgirtî ên Amerîkayê, di heyama salên 1778 – 1787’an de, bi awayeke konfedrasiyon birêve diçû, welatê Swîsê ku ji 22 kanton(canton)an pêkhatiye binav konfederalî ye, lê bi awayê federalî birêve diçe, welatê Almaniya û Holendayê jî berê bi awayek konfederalî birêve diçûn.
Li Şibata sala 1958’an de jî Yekîtiyek Konfederalî a bi navê “ Yekîtiya Ereb a Haşimî” di navbera Îraq û Urdinê de hate pêkanîn ku gellek dom nekir.
Hin caran jî peyva han ji bo yekîtî û rêxistinên civakî, siyasî û aborî tê bikaranîn.