Azad Kurdî û Elî Munezemî

Dîroka netewa Kurd gellek zilm, zordarî, malwêranî, qirkirin, penaberî û bindestî dîtiye. Ev kiryar pirranî ji aliyê hakimên dagirker û dijminên gelê Kurd û dûr ji hemû pirensîpeke exalî û mirovahiyê li dijî gelê me hatine meşandin. Di dîroka 29 sal desthilatdariya rejîma Komara Îslamî a Îranê de, em şahidê dehan

cinayet û komkujiyan li dijî gelê Kurd di vî parçeyê Kurdistanê de bûne. Wekî Qarnê, Qelatan, Xelîfan û dehan nimûneyên din... Di vê nivîsê de, em dê lênihêrînê li ser aliyên cuda cuda yên komkujiya gundê Gêçê bikin ku bi kêmî di medyayên Kurdî de hatiye baskirin.

26 salan berî niha û di destpêka Bihara sala 1361’an a Rojî (Adara 1982)an de, anku roja 2’ê Xakelêweya wê salê, cinayetek hov û nemirovane a din li dijî gelê Kurd li Rojhilatê Kurdistanê ji aliyê desthilatdarên taze bidestgihîştî ên Komara Îslamî a Îranê ve hate meşandin. Gundê Gêçê li devera Soma Biradost a bajarê Urmiyê di wê rojê de bû armanca êrîşa hêzên kurdkuj ên Komara Xomeynî.

Xelkê Gêçê cotkar û pezdar in û navçeyek bi tavahî çiyayîn e û xweza û hewayeke pirr xweş û dilhebîn heye. Ji aliyê Rojhilat ve bi Çiyayê Şêx Bazîdê Bestamî, ji aliyê Rojava bi gundên Gunbed û Cilqiran, ji aliyê Bakur bi gundê Bawan re û Başûr jî tevî gundê Heleqoşê re cîran e. Ji qedîm zeman ve, xelkê vî gundî bi welatparêzî û azadîxwazî û wekhevxwaziyê bi nav û deng bûne. Bi taybet piştî ku Komara Îslamî desthilat bi destve girt, gellek fidakarî û gorî dane. Çendîn şehîd pêşkêşî tevgera azadîxwaziya Kurd li Rojhilatê Kurdistanê bi serkêşiya PDK Îranê kirine. Çendîn caran gundên wê herêmê û nemaze gundê Gêçê ji aliyê hêzên Komara Îslamî rastî êrîşên esmanî û bejahî hatiye û dehan kesên sivîl û bêguneh bi taybet jin û zarok şehîd û birîndar bûne. Herwiha gellek xisar û ziyan heta niha gihîştine gundiyên xizan, destkurt û kêmdahat ku bi ked û zehmetek zaf debara jiyana xwe dikirin/dikin.

Gêçê herdem melbendeke Pêşmergehezker û demokratperwer bûye, ji ber vê yekê berdewam ketiye ber ker û kîna rayedarên azadîkuj ên Hikûmeta Îslamî a Xomeynî. Piştî şerê giran yê Pira Cohniyê di 02.01.1362(1983)’an de ku gundê Gêçê şahidê êrîşa herî xurt û hovane a topbaran û katyûşabarana Pasdarên Komara Îslamî bo ser hemwelatiyên sivîl ên vî gundê bakurê Kurdistana Îranê bû.

Seet nêzîk 4 heta 5:30’ê serê sibê a roja 02.01.1982’an bû – seetek beriya ku roj bihelêt û stêrk di esman de nemînin – ku hêzên Sipaha Pasdaran bi alîkariya hinek kirêgirtiyên xwe ji aliyê Rojhilat (Çiyayê Şêx Bazîd) û dundên Şikeftik û Sofî Kanûn ketin nava gund û di destpêkê de mala Şehîd Ehmed Muceredî ku weke nexweşxane ji bo dermankirina Pêşmerge û şervanên Kurdistanê mifah jê dihat wergirtin, hate dagirkirin û piştre Idrîs Muceredî ku li ser sicac jimêja sibê dikir tevî xortê wî bi navên Cergez (1341), Idrîs û Pêşmergeyek bi navê Hişmet Xîzî wekî rehîn girtin. Di wan deman de bû ku Şehîd Siltan Seîdî - Pêşmerge bû - kurê

Ehmed, jidayîkbûyiyê sala 1313’an bi êrîşa Pasdarên rejîmê bo ser gund dihese û bi dengeke bilind gazî ji gundiyan dike: “Ey gundîno rabin, îro roja mêratiyê ye..”. Bi deng û hawara wî şer û pevçûn dest pê dike. Di encama şer de, 13 kes ji xelkê gundê Gêçê hatin kuştin û ji bo xwestekên neteweyî û berevanî ji şeref û heysiyeta xwe bûne gorî û jiyana xwe ji dest dan. Xincî Pêşmergan ku di vê bûyerê de şer kirin, gundî bêy ku şer bikin, hemû di malên xwe hatin derêxistin û piştre jî hatin gulebarankirin.

Lê xala balkêş û ecêb, awayê Şehîdkirina gundiyan bi destê Pasdarên Komara Îslamî a Îranê bû, piştî ku çend kes ji gundiyên sivîl û bêguneh bi rehîn tên girtin, bê tu pirs û bersivek û heta dadgeh û mehkemeyek tên gulebarankirin ku eva ji hemû exlaq û pirensîpeke mirovî bi dûr bû û ev cinayeta Pasdaran weke yek  ji komkujiyên li dijî gelê Kurd tê hesibandin ku di karnameya xwe ya tejî cinayet û mirovkujiya bê xal û xerez a welatiyên sivîl tomar kirin. Pirraniya Caş û kirêgirtiyên ku di wê komkujiyê de alîkariya Pasdarên dagirker kirin, kirêgirtiyên Gagarî, Mistefa kurê Emê û Gorsêl bûn.

Kesên ku di wê komkujiyê de jiyana xwe ji dest dan bi vî awayî bûn:

1. Ehmed Muceredî, kurê Mihemed, jidayîkbûn: 1284, sivîl û cotkar, zewicî û xwediyê 8 zarokan, awayê Şehîdkirinê: Îdam bi rêya gulebarankirinê.

2. Riza Xelîlî, kurê Îbrahîm, sivîl û cotkar, zewicî û xwediyê 8 zarokan, awayê Şehîdkirinê: Îdam bi rêya gulebarankirinê.

3. Ebdulriza Mistefayî, kurê Rostem, jidayîkbûn: 1333, sivîl û cotkar, zewicî û xwediyê 3 zarokan, awayê Şehîdkirinê: Îdam bi rêya gulebarankirinê.

4. Kemal Mistefazade, kurê Esed, jidayîkbûn: 1337, Xwendekar, nezewicî bû, awayê Şehîdkirinê: Îdam bi rêya gulebarankirinê.

5. Cergez Muceredî, kurê Ehmed, jidayîkbûn: 1341, Xwendekar, nezewicî bû, awayê Şehîdkirinê: Îdam bi rêya gulebarankirinê.

6. Cehangîr Mihemedî, kurê Ebdula, sivîl û cotkar, zewicî û xwediyê 12 zarokan, awayê Şehîdkirinê: Îdam bi rêya gulebarankirinê.

7. Esed Mistefazade, kurê Îsa, sivîl û cotkar, zewicî û xwediyê 11 zarokan, awayê Şehîdkirinê: Îdam bi rêya gulebarankirinê.

8. Heqî Seîdî, kurê Elîriza, jidayîkbûn: 1336, Pêşmerge, zewicî û xwediyê 3 zarokan, awayê Şehîdkirinê: şer û pevçûn.

9. Mehmûd Husênzade, kurê Riza, jidayîkbûn: 1336, sivîl û cotkar, zewicî û xwediyê 3 zarokan, awayê Şehîdkirinê: Îdam bi rêya gulebarankirinê.

10. Siltan Seîdî, kurê Ehmed, jidayîkbûn: 1313, Pêşmerge, zewicî û xwediyê 10 zarokan, awayê Şehîdkirinê: şer û pevçûn.

11. Idrîs Muceredî, kurê Ehmed, jidayîkbûn: 1325, Pêşmerge, zewicî û xwediyê 6 zarokan, awayê Şehîdkirinê: Di şer de êxsîr hate girtin û piştre îdam kirin.

12. Îbrahîm Ehmedî, kurê Casim, jidayîkbûn: 1333, sivîl û cotkar, zewicî û xwediyê 3 zarokan, awayê Şehîdkirinê: şer û pevçûn.

13. Mihemed Dîrînî, kurê Omer, jidayîkbûn: 1309, Pêşmerge û xelkê gundê Golegeniyê, zewicî û xwediyê 11 zarokan, awayê Şehîdkirinê: şer û pevçûn.

Ji bilî Şehîdên ku li jor navê wan hate baskirin, hêzên rejîmê 35 kesên din digirin û rapêçî girtîgeha Navnendî a bajarê Urmiyê dikin û bi xurtî tên îşkencekirin, ji ber îşkenceyên hovane welatiyek bi navê Şekûr Ehmedî birayê Şehîd Îbrahîm Ehmedî di bin îşkenceyan de aqilê xwe ji dest da, dîn dibe û heta dawiya jiyanê di dînatiyê de jiya. Di nava 13 Şehîdên komkujiya gundê Gêçê de, Şehîdanên nemir: Siltan Seîdî, Mihemed Dîrînî, Idrîs Muceredî û Heqî Seîdî endam û Pêşmergên PDK Îranê bûn ku tenê tawan û sûça wan, azadîxwazî û daxwaza maf û hiqûqên mirovî û demokratîk ên neteweya Kurd li Kurdistana Rojhilat bûn. Şehîdê herî dawî yên vî gundî jî, Cimşîd Kamran, Pêşmergeyekî çeleng û jêhatî yê PDK Îranê bû ku piştî dîlgirtinê, sala 1989’an li girtîgeha bajarê Urmiyê hate îdam û Şehîdkirin.

Piştî vê bûyerê jî gundê Gêçê gellek caran kate ber êrîşa helîkopter û topbarana Pasdarên kurdkuj ên Komara Xomeynî û ziyan û xisarên zaf digihîjandin xelkê vî gundî.

Di 26’mîn salvegera komkujiya xelkê gundê Gêçê de em dibêjin: Nav û bîranîna van Şehîd û goriyên serbilind dê herdem di dîroka tejî rûmet û şanazî a xebata azadîxwaziya Kurdistanê de zindî û bilind bimîne û ji aliyekî din, bûyera han weke xaleke reş û tarî û hovane di karnameya tejî cinayet û kurdkujiî a Komara Îslamî a Îranê de bimîne û dê rojek were ku rêveber û encamderên vê komkujiyê li hember mehkemeha heq, edalet û azadiyê bersivder bibin... .