Hesen Selîmî

Werger ji Soranî bo Kurmancî: Hemîd Muxtarî

Mehmûd Ehmedînejad, Serok Komarê Îranê careke din gotinên bedew kirin, di doma gotinên xwe yên neberpirsane da, vê carê li ser nifûsa Îranê axivî û got: “Îran dikare 120 milyon kesan di xwe de bide cîkirin”. Bona vê çendê ku şaşî û

nerastbûna qisên Ehmedînejad baştir ron û eşkere bin, hewce ye em lênihêrînekê li ser rewşa jiyana xelk û civaka Îranê bikin

 Sîstema perwerdehiyê

 Di halekê de ku Îran xwediyê nifûseke ciwan e, hemû salê hejmara şagird û xwendekaran ber bi zêde bûnê ve diçe, lê mixabin sîstema perwerdehiya rejîmê her wek berê û heya xirabtir jî tevî vê çîn û qata civakê dilive. Rewşa xwendingeh û zanîngehên Îranê di warê çawanî de û herwisa rewşa nebaş ya xwendingehan eyankerê vê rastiyê ye ku sîstema perwerdehiya vî welatî nikare bersivderê nifûsa niha ya Îranê be. Xincî vê ku niha jî zaf cî di welat de hene ku ji mafê xwendinê bêpar in, lewma malbatên wan neçar in zarokên xwe ji bo domandina xwendinê gund bi gund û bajar bi bajar bişînin xwenadingehan. Pirsek din di vê pêwendiyê de ku hewce ye were îşare pêkirin, eva ye ku Rejîma Îranê sîstema perwerdehiyê ji rêya rastîn ya xwe derxistiye û ji xwendingehan ji bo piropagendeya îdeolojiya xwe mifahê werdigire. Ger her şagird yan xwendekarek bixwaze dijberiyê tevî mohreyên şandî ji aliyê rejîmê ve bo xwendingehan bike, pîlanên rejîmê nepejirîne û di hember wan de bêdeng nebe, di bin navê “Perwerde û elimandinê” de, ji xwendingehan weke îşkencexaneyekê ji bo îşkencekirina wan mifahê werdigirin. Di rewşeke han de mirov dikare çi çavnihêriyek ji sîstema perwerdehiya rejîma Komara Îslamî ya Îranê hebe?

 Saxlemî

 Ev pirsgirêkên  ku îro rojê li hember Wezareta Saxlemî (Bêhdaşt) a rejîma Komara Îslamî ya Îranê de hene, navhatîne ji : Gihîştin bi armanca xurtkirina hezar salên sêyemîn, zêrevanî kirin bi ser civakekê de ku nexweşî tê de mijareke sereke ye (helbet bi liberçavgirtina rewşa nebaş ya hewayê li bajarên pir nifûs, kêmbûna dermanan û berfirehbûna îdz û îtiyadê) û parastina saxlemiya welatiyan.

 Ji bo ku mirov bikare bi ser van pirsgirêkane de zal be hewce ye berî her tiştekê rêveberên şareza û pispor di warê saxlemiyê de bi qasê hewce werin elimandin. Piştre piropagrameke dewlemend bê darêtin û navendeke elimandinê ji bo perwerdekirina hêza şareza û herwisa jordebirina asta pisporiya rêveberên saxlemiyê bê damezrandin.

 Emê carek din qizawetkirinê di vê derheqê de bixine stûyê xwendevanan, erê gelo barnameyeke han ji destê karbidestên Komara Îslamî ya Îranê tê?

 Pirsgirêka Bêkariyê

 Lawazbûna geşekirina aborî, yek ji sebebên herî girîng yên jordeçûna asta betalî û bêkarî di Îranê de ye. Ji bo dabînkirina kar ji wan kesên re ku her sal têne nava bazara kar de, aliyê kêm hewce ye geşekirina aborî ya Îranê li gor sala borî de 7%’ê zêde bibe. Ji bo jêrdeanîna asta bêkariyê bo bin 10%’ê hewce ye aboriya Îranê 9/5%’ê geşe bike. Eva di halekê de ye ku geşekirina aboriya Îranê di çar salên borî de di asta herî baş de, 5/4% bûye.

 Rejîma Îranê di heyamê 10 salên borî de, bi merema kêmkirina qasa kesên ku tên nava bazara kar de, cehd kiriye ku ji rêya zêdekirina hejmara zanîngehan pêşî yê ji zêdebûna pêla betalî û bêkariyê bigire.

 Pirosesa “taybetîkirina” şîrketên dewletî jî ne tenê nekarî pirsgirêka bêşoliyê çareser bike, belku bû sebebê zêde û xurtbûna vê pirsgirêkê. Piraniya wan şîrketên ku di salên borî de ji pişka taybet re hatine dan, yan parek ji karkerên xwe derxistine, yan bi giştî hatine daxisitn. Di vê pêwendiyê de di heyamê 4 salên borî de, 1400 şîrket bi pişka taybet re hatine dan ku eva jî di ciyê xwe de yê bûye sebebê xurtbûna pirsgirêka bêkariyê.

 Ew sebebên ku me li ser bêkariyê îşare pêkirin, der barê herêmên senetî bûn, lê rewş li herêmên sersînor yên Îranê bigiştî  û nemaze li Kurdistanê ku nifûseke zaf û berçav têde akincî ne, ferq dike. Di Kurdistanê de seba neyarbûna rejîmê tevî Kurdan, tu şîrket û kargeyeke wiha nakeve ber çav ku karker di nava xwe de kom kiribe. Lewma parek zaf ji ciwanên Kurd neçarin ji bo peydakirina kar herin herêmên din yên Îranê û beşeke din jî li ser tixûban kare kolberiyê bikin ku mixabin rejîma Komara Îslmî ya Îranê vê yekê jî ji wan re heq nabîne û roj nine ku em qewimîna bûyereke tal û dilêşîn yên cur bi cur guhdarî nekin. Eva di halekê de ye ku ev karên wiha dahateke zaf û berçav jê peyda nebe ku ciwan bikarin bibin xwediyê paşkevtekê û di vê rêyê de ji bo pêşeroja jiyana xwe ciheke hêja diyarî bikin.

 Heke mirov lênihêrîneke lezgîn li ser van pirsgirêkane bike derdikeve ku bi dehan arîşe û pirsgirêkên civakî weke xwekuştin, pirsgirêkên malbatî, xwendin, bê hêvîtî, belengazî û destengî, pirsgirêkên rohî, tirs û nigeranî ji pêşerojê, mereq û tûşbûn bi madeyê bêhişker ku bi xurtî rastî nifûsa Îranê hatiye, li encama siyasetên şaş û çewt yên desthilatdarên rejîma Komara Îslamî a Îranê bûne.

 Renge Ehmedînejad, wiha bifikire ku ger nifûsa Îranê bigehe 120 milyon kesan, hem dikare wan ji niha bêtir birçî û belengaz bihêle û herwiha heke ji encama axavtinên wî yên neberpirsane de welat rastî şer hat, mifahê ji vê nifûsê werbigire yan renge ev gotine di çarçoveya vê tîrêj û ronahiyê de be ku ji asman de jê re hatibe îlham kirin.

 Xelkê Îranê baş dizanin ku rêberên rejîmê seba wê çendê ku hem di navxwe û hem li derveyî welat de di bin zext û givaşeke dijwar de ne, gotinên pûç û tevlîhev dikin, lewma ne qeydî ye, vê carê jî em jê nagirin ....