Nivîskar:Diyar

Wegeran bo Kurmancî: Omîd Esxeran

Piştî heyamek lêkolîn û şêwirîn tevî aliyên berpirsiyar li Îraqê û Amerîkayê derheq misogerkirina ewlehî û tenahiyê di Îranê de, di encam de Corc Buş, Serok Komarê DYA’ê, roja pêncşem, bervara 21.10.1385 (11.01.2007)’an, steratejiya

xwe ya nû derheq hewldan ji bo çareseriya rewşa Îraqê ragihand.

Buş di daxuyaniya xwe de tevî îşarekirin bi vê rastiyê ku parek ji kirîza niha ya Îraqê vedigere bi siyasetên şaş yên Amerîkayiyan di Îraqê de, berpirsiyariya wan şaşiyane jî li stû girt. Kiryarek ku tenê ji aliyê berpirsên welatên demokrat û azad ve tê kirin, girîngiya vê kiryara Buş, li stûgirtina berpirsiyariya kirîza pêkhatî di Îraqê de demeke dixuye ku nirxandineke kurt di navbera wê kirinê û kiryarên welatên mîna Îranê de bikin, di şerê navbera Îran û Îraqê de ku milyon kesan jiyana xwe ji dest dan û zêdetir ji çend milyon dolaran jî xerca wî şerî bû. Wî şerî bingeha aborî ya Îranê berbi jarî û xirabiyê bir û weke yek ji sedemên hejarî û xizaniya xelkê Îranê tê hesibandin, lê berpirsên rejîmê li cihê wê çendê ku berpirsiyariya wî şerî li stû bigrin û daxwaza lêborînê ji xelkê bikin û şîretan jê werbigirin, hetanî niha jî tevî vê çendê ku Xomeynî cama jehrê vexwar, her xwe di wî şerî de bi serkevtî dihesibandin û şîret ji rabihuriyê wernegirtin, niha jî mijûlê fitneçêkirin û piştevanîkirin ji terorîzmê ne û Îranê bo aliyê şereke din dibin ku encama wê jî ji bilî têkçûnê tu tişteke din nine.

Di steratejiya nû ya Buş de gelek bi rohnî qala Îran û Sûriyê weke berpirsên derveyî yên maytêkirin di kar û barên hundirîn yên Îraqê de hatiye kirin û bo berlêgirtin ji hatina terorîstan ji sînorên Îran û Sûriyê û herwiha xebat û pêşgîrîkirin li dijî binkeyên terorê yên Îranê di Îraqê de, 21500 kes hêzên taze şandine Îraqê û biryar hatiye girtin ku pir bi micid li dijî hemû wan fitnegeriyane rawestin ku ji aliyê binkeyên Komara Îslamî di bin navên cur bi cur di Îraqê de tên kirin, bûdceyeke zaf û alavên nûjen yên leşkerî ji bo teqandinê ku ji aliyê Komara Îslamî ve tên amadekirin û ji girûpên terorîstî re ji bo dijberî tevî hikûmeta Îraq û hêzên Amerîkayê tên bikaranîn. Her di vê derheqê de di du heftiyên borî de li Bexdayê 5 kes ji berpirsên payebilind ên leşkerî yên rejîma Îranê ku mijûlê rêxistin û fêrkirina hêzên têkder û terorîst bûn, ji aliyê hêzên Amerîkayê ve hatin girtin ku îtiraf li ser zaf kar û kiryarên xwe ji bo têkderî û terorê di Îraqê de kirin. Êrîşa herî nû ya hêzên Amerîkayê bo ser binkeyên cîgir yên Îranê di Îraqê de, êrîş bo ser bîroya nûneriya rejîma Îranê li Hewlêrê bû ku demjimêr 3’ê şeva roja pêncşemê, bervara 21.10.1385 (11.01.2007)’an bû ku Îranê bi çêkirina dengdaneke zaf dixwast wiha nîşan bide ku hêzên Amerîkayê êrîş kirine ser Konsulxaneya wê rejîmê li Hewlêrê û eva bi binpêkirina qanûn û rêbazên navneteweyî dihesiband, karek ku Îranê bi xwe di sala 1359 (1980)’an, li Tehranê li dijî Balyozxaneya Amerîkayê birêve bir û weke dagirkirina hêlîna sîxoriyê dizanî û kiryara dagîrkerên Baliyozxaneya Amerîkayê bi kiryareke şoreşgerane hesiband, di demekê de ku Deftera Komara Îslamî li bajarê Hewlêrê Konsulxane nebûye û endamên vê bîroyê jî hemû ku şeş kes dibûn ji hêzên Sipaha Qudsê ku ser bi Sipaha Pasdaran e ku karê wan terora dijberên rejîmê di welatên din, xirabkarî û fêrkirina terorîstan û piştevanî ji girûpên tundrew ji bo pêkanîna têkderî û fitne di welatên dereve de ye, tu kes ji wan şeş kesane xwediyê ewlehiya demokratîk nebûn û li gor nûçeyên ciyê hitbarê, karê wan şeş kesane rêxistina girûpên terorîstî bûye. Berpirsên Amerîkayî ragihandine ku êrîşên mîna vê êrîşê dê her bidomin.

Ji aliyeke din ve Buş, ji girûpên beşdar di hikûmeta Îraqê de ragihandiye ku ji wê demê şûn ve bo ji navbirina girûpên terorîstî micid bin û tu careke din li hember wan girûpên terorîstî tevnegerin, hekene piştevaniya Amerîkeyê nikare demdirêj be, lewra girûpên beşdar di hikûmeta Îraqê de jî ketine ser durêyan ku divêt biryara xwe yekalî bikin, yan dijberiyeke tund û bi bername tevî girûpên tundrew û dijî pêvajo (pirose)ya demokratîzasiyon, yan bêhêvîbûn ji piştevaniya heta ser ya Amerîkayê.

Her çend ku stratejiya nû ya Buş vê carê navenda fitneyan (Îran) kiriye armanca yekem ya xebata xwe, eva dikare hetanî qaseke berçav ji alozî û kirîzan kêm bike, lê bêguman nikare çareseriya giştî be.

Girîngtirîn kêmasî di zirûfa niha ya Îraqê de, pêkhatina hikûmeta Îraqê û armancên wê ye ku du tiştên tim li hev cuda û dijî yek in, wate nikare hêzeke wekî “Muqteda Sedir” û Ednan Deleymî rejîmeke demokratîk ku cudahiya ol ji siyaset û mafên neteweyan misoger bike pêk bihê, çimku ev du mijare li dijî hev in û li hav nahên, yanî Îslama tundrew û demokrasî wekî “Cin” û “Bismîlah”ê ne (du tiştê bi tevahî li dijî hev in), lewra eva pirsgirêka herî girîng û parek zaf ji wê kirîzê pêkaniye. Rêya çareserkirina vê pirsgirêk û êrîşê tenê ragihandina rejîmeke demokratîk ku cudahiya ol ji dewletê bingeha sereke ya vê rejîmê be. Bi vî awayî dûrxistina girûpên tundrew yên Îslamî ji desthilatê misoger dibe.

Hêjayî gotinê ye welatên hevalbend yên Amerîkayê di Îraq û herwiha welatên Ereb ên Kendava Fars jî piştevaniya xwe ji vê stiratijiya Buş eyan kirine.