Diyar
Wergerandin ji Soranî bo Kurmancî: Şakir Molayî

Partiya Demokrat ya Kurdistana Îranê ku piştî hiloşîna Komara Kurdistanê bo dema 32 salan tekoşîna nepenî hebû. Aqibet di roja 11’ê Reşemeya sala 1357 (02.03.1979)’an di mîtîngeke dehan hezar kesî de li bajarê Mehabadê, tekoşîna aşkera ya xwe ragihand. Xelkê seranserê Kurdistanê bi hez û hogiriyek zaf bo roja diyarîkirî xwe gihîjandine bajarê Mehabadê û di civîna îlankirina tekoşîna aşkera ya partiyê de beşdarî kirin. Rojên beriya destpêkirina civînê, xelk deste deste digîhiştine bajarê Mehabadê û ji aliyê desteya pervekirina mêvanan ve bi ser malên bajêr de ku “Kax Cewanan” (Qesra Ciwanan) ya wî bajarî de niştecih bûn, piştî pêşwazîlêkirinê, dihatin parvekirinê. Di vê derheqê de xelkê dilsoz û xebatkar yê Mehabadê mêvandariyek baş ji mêvanan kirin.
Sibêdeya Roja 11’ê Reşemeyê (2’ê Adara 1979’an) civîneke dehan hezar kesî di yarîgeha wî bajarî de ku hejmarek zaf ji rojnamevanên navxweyî û biyanî tê de beşdar bûn, dest pê kir û piştî xwendina serûda Ey Reqîb û rêveçûna taybet (rêje) ya hêza Pêşmerge, şehîdê nemir Dr. Qasimlo, Sekreterê Giştî yê PDK Îranê axivî û bername û tekoşîna aşkere ya partiyê ragehand ku naveroka vê bernamê pêkhatiye ji:
1. Xebat bo avakirina rejîmeke demokratîk di Îranê de.
2. Bidestveanîna mafê Otonomiyê bo hemû gelên Îranê di çarçoveya yek welat de û bidestveanîna mafê demokratîk bo hemû girûp û desteyên siyasî.
3. Berçavgirtina siyaseteke aborî ku berjewendiyên zehmetkêşan li berçav bigire û bingeha jiyana xelkê jorde bibe.
4. Jinavbirina ne xwendewariyê, jordebirin û xurtkirina çanda civakî ya xelkê di çarçoveya zimanê dayîkê ya gelên Îranê.
5. Pêşgirtina siyaseteke serbixwe û neteweyî li dijî Emperyalîzmê û piştevanî li bizava rizgarîxwazî ya gelan.
6. Damezirandina pêwendiyan tevî hemû welatan li ser bingeha rêzgirtina hember hev û rêzgirin ji desthilata navxweyî û destvernedana di kar û barên hevdu de.
Xêncî wan şeş xalane, li ser vê rastiyê îsrar kir ku hêza Jandermerî û Şaredariyê ku di dema derbasbûyî de hêza tepeserker a xelkê bûn, nabe careke din bihê organîzekirinê, belku divêt erka parastin û ewlekariya Kurdistanê bi destê xortên gelê Kurd bê dan.
Di vê civînê de bû ku Dr. Qasimlo ragihand, her kes dijminê me nebe, em hesaba dostî li ser dikin û got nabe em hêzên xwe li dijî hev bikar bînin, belku divêt hevxebat bin û ji bo pêşvebirina armancên xwe hînî demokrasiyê bin.
Dr. Qasimlo di hevpeyvînekê de tevî Rojnameya “Etlaat” ya roja 16.12.1357 (07.03.1979)’an, yanî pênc roj piştî ragihandina tekoşîna aşkere ya partiyê di bersiva pirsekê de ku li ser mafê diyarîkirina çarenivîsê ji wî tê kirin, dibêje: “Em daxwaza dewleteke federatîv dikin û divêt hemû gelên Îranê mafê diyarîkirina çarenivîsa xwe hebe û ragihand, bê hebûna demokrasiya rasterast û avakirina dewleteke federatîv di welat de, mafê neteweyî yê gelê Kurd dabîn nabe.
Di bersiva pirseke din ku jê tê pirsînê, gelo tu bêjî otonomiya daxwazkirî nebe sebebê cudabûna Îranê? Dr. Qasimlo dibêje:
“Ez berevajî gotina we difikirin, pêkhatina otonomiyê û dana mafê neteweyî yê gelê Kurd yekîtiya rasteqîne ya gelên Îranê xurt û qahîmtir dike”.
Eva beşek ji wan dîtin û nêrînan in ku li 11’ê Reşemeya sala 1357’an, di destpêka ragihandina xebata aşkere ya partiyê hatibûn îlankirinê.
Rejîma kevneperest ya Komara Îslamî di dema van 28 salên borî de li ciyê gavavêtin bo dabînkirina mafê neteweyî yê gelên Îranê û çareserkirina doza Kurd di rêya aştîxwazane de ku partiya me xebateke zaf di vê rêyê de kiriye û çend car bo bas li ser doza Kurd tevî berpirsên taze bi desthilatgihîştî çûye Tehranê, bo mînak di roja 04.04.1358 (25’ê Nîsana 1979’an) şandeke payebilind ya Partiya Demokrat bi rêberiya Dr. Qasimlo çû cem Xomeynî û xwastên gelê Kurd tevî navhatî xistne ber basê. Lê Xomeynî di bersiv de basa parastina “Wehdetê Kelême (hevdengî)” yê kiribû û gotibû ez hêvî dikim, di pêşerojê de me mafê wekhev hebe.
Biîsrarbûna Partiya Demokrat li ser çareserkirina doza Kurd ji rêya aştîxwazane ve kar gihîjande ciyekê ku kevneperestan bi lêban û hêceta çareserkirina doza Kurd li Kurdistana Îranê ji rêya aştiyê ve, Dr. Qasimlo kişande Viyenê û li ser maseya gotûbêjê şehîd kir û piştî wî jî, Dr. Seîd Şerefkendî teror kirin. Rejîma kevneperest û totalîter ya Komara Îslamî li ser vê baweriyê bû ku bi kuştina Dr. Qasimlo û Dr. Seîd û hevalên wan dikarin Partiya Demokrat Lawaz û bêhêz bikin û ji nav bibin.
Piştre jî bi domandina siyaseta tepeserkirin, zext û givaş û darêtina kompiloyên cur bi cur bi armancên xwe negihîşt. Piştî 28 sal ji hatine ser kar ya rejîmê û ragihandina tekoşîna aşkera ya partiyê, em dibînin ku daxwazên wî serdemî her li ser ciyê xwe ne û heya niha jî tevî şehîd bûna hezaran kes ji Pêşmergeyan û dehan hezar kes ji xelkê sivîl û bêguneh yê Kurdistanê di vê pêxemê de, ev armanc bicî nehatine û xebat ji bo gihîştin bi van armancan herwisa di şêwazên cur bi cur de didome.
Piştî wî heyamê, niha pêşeroja xebata gelê Kurd ji hemû aliyekê ve rohn û roj bi roj hêvî bi serkevtinê di nava civatên xelkê Kurdistanê de xurt û bihêztir dibe.
Li hundirê welat de jî, ji aliyekê xortên gelê Kurd û ciwanên xwedî hest gelek baş bi maf û azadiyên xwe agehdar in û ji bo bidestveanîna maf û azadiyên xwe amadeyî her cure fîdakarî û xwegorîkirinekê ne û ji alîyekî din ve, rejîma kevneperest roj bi roj di civaka Îranê bêpar û nesîb dibe û kirîz û qeyranên cur bi cur ser heya pêyê rejîmê girtiye û heke em nebêjin hetine der ya rejîmê ne mimkin e, di vê em bibêjin pir dijwar e.
Di nav civaka navneteweyî de jî, xelkê Kurdistanê ji 28 salên borî zêdetir hatiye naskirinê û cewher û naveroka rejîmên dîktator û totalîter yên desthilatdarên Kurdistanê bo civaka navneteweyî rohn bûye û niha êdî di hemû cîhana pêşkevtî de Kurd wek neteweyekî aştîxwaz û demokrat ku xwedî axek dewlemend û nifûsek zaf ku heya niha jî bêdewlet tê mêzekirinê û ji daxwaziyên wan piştevanî tê kirin, niha êdî wek 28 salên berê nine ku tenê Parçeyên Kurdistanê piştevanê me bin, belku Kurdan gelek dost di cîhanê de peyda kirine ku piştevaniyê jê dikin û ji aliyeke din ve di beşek ji Kurdistanê de Kurd bi mafê xwe dilxweş bûye û xwediyê dewlet û desthilata xwe ye.
Dimîne eva ku em carek din li ser daxwazên demokratîk û rewa yên xwe ku anîna ser şola rejîmeke demokratîk û federal ku tê de mafê neteweyên Îranê bê misogerkirin, biîsrar bin û daxuyaniya cîhanî ya mafê mirovan wek bingeh bihê mêzekirin. Bidestveanîna vê armancê bi yekgirtina opozîsyona demokrat ya rejîmê cî bi cî dibe. Ceribînên derbasbûyî ji me re dibêje “Wehdeta Kalême” (hevdengî) yan hemû bi hevre bi bê diyarîkirina mekanîzmeke jêhat û di bername û pilatformeke demokratîk de li gorî van pîvanan ku me bas jê kir yanî anîna serkar ya rejîmeke demokratîk û federal ku tê de mafê gelên Îranê dabîn bike, mafê mirovan, demokrasî û sekolarîzm bingeha eslî ya rejîma pêşeroja Îranê be cî bi cî dibe.