|
çavkaniyên aborî ên axa
Kurdistanê çek û sîlah kirîne û bi wan çekan Kurd kuştine û gellek nimûneyên
komkujiyên biçûk û mezin
encam dane.
Heta duh rejîma Faşîst a Beesê bi
serkêşiya Sedamê dîktator bi bombeyên Kîmyayî li Helebçeyê 5000 mirovên sivîl
kuştin û cinayeta Enfalê afirand, li Turkiyê hikûmeta nejadperest a wî welatî di
çarçoveya siyaseta Kemalîstî a înkara Kurdan, Kurd bi Turkên Kovî binav dikirin
û şoreşên Kurdan qir dikirin û zimanê Kurdî qedexe dikirin, li Sûriyê jî rejîma
dîktator a wî welatî hêj Kurd bê nasname hêlane û zext û îşkence û kuştin ji bo
Kurdên vî parçeyî vê bûye edeteke rojane a jiyana wan, li Îranê jî Kurdkujî,
asîmîlasyon û kuştin û terorkirina rêber û keç û xortên welatparêz û azadîxwaz
ên vî parçeyî her berdewam bûye û her du rejîmên Şahenşahî û Komara Îslamî ji tu
cinayetekê li dijî Kurdan parêzî nekirin û nakin, lê tevgera rizgarîxwaz ya
Kurd her di çepera heqxwaziyê de maye û xebata Kurdan bona bidestxistina mafên
neteweyî li hemû beşên Kurdistanê ne rawestaye. Bi xweşî ve 15 sal e Kurdistana
Başûr azadî wergirtiye û Hikûmeta Herêma Kurdistanê ava bûye.
Di vê nivîsarê em dê lênihêrînekê bi
ser cinayeta agirberdana gundeke bajarê Makûyê bikin. Di dema sed salên
derbasbûyî de sîstemên Paşatî û Komara Îslamî, ji ber mafxwaziya Kurdan li
Îranê, neteweya me herdem ketiye ber êrîş û xezeba wan du desthilatên zordar û
Kurdkuj. Rejîma Pehlewî bi qirkirina şoreşa Simkoyê Şikak û hiloşandina Komara
Demokratîk a Kurdistanê li bajarê Mehabadê û îdama rêberên Komarê û kuştin,
dûrxistin û wd... ji tu kiryareke cinayetkarane xwe neparast.
Piştî nemana rejîma dîktator a
Pehlewî û serketina Şoreşa Gelên Îranê di sala 1979’an, hemû gelên Îranê bi vê
hêvî û xweziyê bûn ku tevî bidestvegirtina desthilatê ji aliyê rejîma taze hatî
a Komara Îslamî dê bikarin mafên neteweyî, hiqûq û azadiyên mirovî ên xwe bidest
bixin. Lê rejîma Melayan bi serkêşiya Xomeynî ji rojên destpêka serketina şoreşê
bi êrîşa ser neteweyên Îranê li Turkmen Sehra, Belûçistan û Kurdistanê naverok û
kakila cinayetkarane a xwe bi xelkê Îranê û nemaze neteweyên bindest ên Îranê
nîşan da. Hevdem tevî îlankirina xebata eşkere ya PDK Îranê di 11’ê Reşemeya
1358(1980)’an, Partiya Demokrat bi piştevaniya civatên xelkê Kurdistanê ji bo
bidestveanîna mafên neteweyî ên gelê Kurd di çarçoveya Îranê hewl da ji rêya
gotûbêj û diyalogê bi hikûmeta navendî re daxwaz û xwestekê rewa û dêrîn ên
Kurd bîne cî. Lê Xomeynî bi dana Fetwayê li dijî neteweya Kurd di 28’ê Gelawêja
1358(1980)’an de, bersiva banga aştiyane û azadîxwaza Kurdan bi guleyan da. Di
vê pêvajoyê de xortên gelê Kurd li seranserî Kurdistanê û di vê navberê de
bajarê Makû û derdorê jî bi piştgiriya bernameyên neteweyî û mirovhezane yên PDK
Îranê rabûn. Ji ber ku ev bajarê Kurdistanê herdem melbenda şoreş û bizavên
neteweyî ên Kurdan bûye û zanyariyên bêtir li ser tevgerên Kurdan hebûn û pir
caran hatibûn mişextî, koçberkirin û dûrxistin. Xelkê Kurd yê vê navçeyê di
salên 1930’an, roleke çeleng û ektîv li serhildan û alîkariya bi Şoreşa Agirî bi
rêberiya Partiya Xoybûn û Êhsan Nûrî Paşa hebûn.
Di vê rêyê de şehîdên wekî
Ferzinde Celalî diyarî rêbaza azadî û rizgariya Kurdistanê kiribûn. Piştî
serkut û qirkirina vê şoreşa bi hevkariya Turkiyê û Îranê, bêtirî 165 gundên vê
deverê di nav axa Îran û Turkiyê de bi tevahî hatin kavilkirin û ji nav çûn û
nêzîk 200 malbatên Kurd ên Makûyê ji bajarê Qezvîna Îranê re hatin dûrxistin,
sirgûnkirin. Di dema Şoreşa Agirî de û piştî serkutkirina vê şoreşê, çiyayê
Agiriyê biçûk li hember çend sed metr erdî li herêma Sêroyê, di navbera van du
rejîman hate guhertin. Serbarê vana hemûyan, serpêhatiya parçekirina Kurdistanê
bi du parçeyan bo cara yekemîn di deşta Çaldirana Makûyê, hêj di lavik û kilamên
jin û mêrên vê navçeyî de, xem û kula giran a parvekirina axa Kurdistanê ye. Ji
ber vê sedemê xelkê Kurd yê vê herêmê di destpêka şoreşa Gelên Îranê wekî her
derekî Kurdistanê ji bo parastin û berevanî ji armancên neteweya Kurd amade bûn.
Lewra her di rojên destpêka şoreşê de bi sedan ciwanên vê devera Kurdistana
Rojhilat ji bo bidestxistina maf û azadiyên berheq û demokratîk ên gelê Kurd
tevlî refên Pêşmergeyên PDK Îranê bûn. Roja 14’ê Xezelverê sala 1360’an a
Rojî(6’ê Ciriya Pêşîn a sala 1981)’an, hêzên Sipaha Pasdaran a Komara Îslamî a
Îranê êrîşeke berfireh kirin ser gundên bajarê Makûyê û cuda ji wêran û
xirakirina dehan xanî û malên gundiyên deverê û kuştina xelkê sivîl, gundê
Yarmiqa Jêrîn bi tevahî şewitandin. Piştî agirberdana gund, sedan ser ji
ajel û heywanên xelkê vî gundê ji nav birin. Herwiha du kes bi navên: Îsmayîl
Ramî û Hesen Direxşanî kuştin û jinek bi navê Besê Şehnazî bi
xurtî birîndar bû û xelkê din ên vî gundî neçar man cî û warê xwe biterikînin.
Hevdem tevî vê êrîşa Pasdarên Xomeynî çendîn xaniyên gundê Xermanê bi
destê wan xirab bûn ku tenê tawana xelkê vî gundî piştevanî ji armanc û mafên
neteweyî bi rêberiya PDK Îranê û xwedîkirina Pêşmergeyan bû. Hemû ev bûyer di
çarçoveya fermana cîhada Xomeynî li dijî xelkê Kurdistanê bûn, fetwa û fermanek
nemirovane ku heya îro jî her didome û her rojê jiyana çend welatiyên Kurd
distîne.
Rejîma cinayet û gemar a Komara
Îslamî wisa difikire ku bi kuştin, îdam, îşkence, dûrxistin, kavilkirin û
wd...ya Kurdan û cî warê wan, dê bikare neteweya Kurd neçar bike dest ji bizav û
xebatê berdin, lê cinayetên han û heta terorkirina rêberên mezin û navdar xebata
azadîxwziya Kurd li Kurdistana Îranê wek Pêşewa Qazî Mihemed, Dr. Qasimlo, Dr.
Şerefkendî û wd... nekarî Kurdan rastî têkçûnê bîne û wan di rêbaza
bidestxistina maf û azadiyên neteweyî dilsar bike. Belkî ev hemû serkut,
qirkirin û zordarî pêvajoya serhildan û nîşandana nerazîbûna xelkê Kurd û
domandina rêya rêberên şehîd germ û gurr û mikumtir kiriye û bêguman ev xebate
heya roja serbestiyê dê her bidome.
Di 26’mîn salvegera cinayeta
agirberdan û kavilkirina gundê Yarmiqa Jêrîn a ser bi bajarê Makûyê, em tevî
mehkûmkirina wê cinayeta hov, şehîd û goriyên din ên vê cinayetê bibîr tînin.
|
