Diyako Firoxî

Wergeran/ Selîm Zencîrî 

Bakûrê Kurdistanê, weke parçeyê herî mezin yê Kurdistanê, roleke herî girîng û çarenivîssaz di bizava neteweyî ya Kurd de lîstiye û çeqmaq û birîsqeya bizava hişyariya neteweyî bo cara yekemîn di destpêka sedsala 20’an şûn de û ji rêya rewşenbîrên wê parçeyê Kurdistanê hate lêdayîn,

paşan tîrojkên wê gihîştine parçeyên dinê.  Bizava Kurd li parçeyên din yên Kurdistanê bi îlham wergirtin ji bizava hişyarî û xweagahiya netewî ya Bakûrê Kurdistanê, her yekê bi awayekê û di çarçoveya komek rastiyên hestiyar yên hundirîn, deverî û navnetewî de partiyên siyasî yên taybet bi xwe ava kirin.

Kêm û zêde, rolek girîng di berbipêşdeçûna bizava rizgarîxwazî a Kurdistanê de lîstin û her yek ji wan bi awayekê, xebata xwe ji bo bidestveanîna maf û azadiyên gelê Kurd praktîze kirin.

Lê mixabin bizava netewexwazî li Bakûrê Kurdistanê, ji ber zalbûna îdeolojiya pawanxwazî ya Kemalîzmê bi ser welatê Turkiyê de, bi awayekî hovane û sîstematîk hate tepeserkirin û cehd û tekoşînek dijî mirovî ji bo asîmîlekirina ziman û kultura Kurd dest pê kir. Gelê Kurd li Bakûrê Kurdistanê ne tenê ji mafên siyasî û aborî yên xwe hatin bêparkirin, belkî mafê axafin bi zimanê zikmakî ku ji mafên herî destpêkî û sirûştî yên her gel û neteweyekê ye, di praktîk û li yasayê de jî ji wî gelê mafxwarî hate standin û bi vî awayî apartayda regezî û kulturî bi awayek hovane li ser gelê Kurd li Bakûrê Kurdistanê de peya kir.

Piştî birêveçûna bi dehan sal tepeserkirina sîstematîk li ser gelê Kurd, di destpêka dehsala 80’ê a Zayînî de, Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) avabûna xwe ragihand û bi vî awayî jîlemoya şoreşê geş bû û serhildaneke mezin li bin dar û perdikên kavilkirina îdeolojiya Kemalîzmê de çê bû.

Herçend avabûna PKK’ê bi qonaxeke nû ji xebata rizgarîxwaziya Kurd tê zanîn, lê bi sedema wê ku partiya han di bingeh de partiyek Marksîst – Lênînîstî ya Rojhilatî bû, bi hêvênê tîr yê ortodoksî, bi çend sedeman nekarî çavnihêriyên civaka Kurd bidest bixe û di her qonaxek li xebata xwe de tûşî komek şaşî û xeletiyên stratejîk bûye:

1. Avabûna PKK’ê weke hizbeke Marksîst – Lênînîst, ji dayîkbûnek bêwext bû, ji ber ku berî avabûna vê partiyê, Marksîzm – Lînînîzm bi xwe û bi taybet raveya ortodoksî ya wê tûşî kirîzek teorîk û pratîk hatibû. Pirsa Komonîzma Karkerî di halê riswayî û hiloşînê de bû û Soviyet wekî rûgeha Komonîzmê di hundirê xwe de ber bi heliyanê diçû.

Mixabin avakarên PKK’ê bêagah ji wan guhertinan û li ser bingeha wan teoriyan, teorî û praktîka xwe darêtin, ku li melbenda jidayîkbûna xwe de tu kirryarê wê nemabûn.

Niha jî piştî borîna 20 sal li ser hiloşîna dîwarê Berlînê û hiloşîna Soviyetê, hêj rêberên PKK’ê pêdeçûn bi têz, teorî û bingehên fikrî û îdeolojîkî yên xwe de nekirine û heya niha peyvek di vê derheqê de, ne ji rêberên wê hatiye bihîstin û ne jî di ragihandînên giştî yên wê de reng vedaye.

2. Armanca PKK’ê weke her partiyek Komonîstî, pêkanîna civakek Komonîstî ye. Weke Marks dibêje Proltariyayê tu welatek nine, lê rêberên PKK’ê tu demekê di ragihandinên xwe de bi eşkere li ser vê mijarê nepeyivîne, heta ji bo rakişandina hêza xelkê bo aliyê xwe dirûşma rizgarkirina Kurdistana mezin avêtin. Lê di kiryar de ji ber ku wê demê, birêz Ebdula Ocalan li bajarê Demişq a Sûriyê de akincî bû û dijiya, him Ocalan û him jî endamên rêveberiya wan, Kurdistanîbûna Rojavayê Kurdistanê(Kurdistana Sûriyê), înkar dikirin û nemaze alîgirên wan digotin: “Bakûr, Başûr, Rojhilat – Apo Serokê welat”  û bi vî awayî Kurdistan bibû bi welatek ku tenê ji ber bixêrhatinkirina Hafiz Esed, tenê xwediyê Bakûr, Başûr û Rojhilatê bû û baskirin ji Rojava jî bive bû (di vê derheqê de hûn dikarin mêzeyî pirtûka “Sibee eyam mee Ebo” bikin).

3. PKK take rêxistinek Kurdî bû ku bi eşkere tevî Hikûmeta Herêma Kurdistanê dijberî dikir û heta Parlemana Kurdistana Îraqê bi Federasiyona eşîretan dihesiband.

4. PKK take rêxistina Kurdî ye ku bi eşkere maytêkirin di kar û barên hundirîn yên parçeyên din ên Kurdistanê de dike û rêxistinên girêdayî bi xwe tê de ava dike û cehdê dike ku ji hêz û petansiyela mirovî a parçeyên din yên Kurdistanê bi awayek taktîkî û weke alavekê mifahê bistîne.

5. PKK take rêxistina Kurdî ye ku hevdem digel sê dagirkerên Kurdistanê, (rejîma berê ya Îraqê, rejîma Sûriyê û Îranê) di pêwendiyê de bû û îdea dikir ku hêzek rizgarker e. Lê dema ku dikete bin givaş û zextên wan dewletan de, 180 derecan dizivirî, her te digo çi neqewimiye!! Bo mînak dema ku Ebdula Ocalan li Kenyayê hate girtin, xelkê Rojhilatê Kurdistanê bi merema hevderdî  û hevxemiya bi Kurdên Kurdistana Turkiyê re rijiyane ser şeqaman û hevdem digel hevxemiya bi nisbet girtina Ocalan re, xwastek û daxwaziyên xwe jî anîn ziman. Dirûşmên weke “Mirin bo Komara Îslamî” û “Qasimlo, Qasimlo, rêya te dirêjî heye” diqîrandin. Bi taybet li 3’ê Reşemeya 1377’an(1998) li bajarê Sine de bi dehan kes ketine ber êrîşa hêzên rejîmê û di nava xwînê de gevizandin, lê mixabin Konseya Serokatiya PKK’ê di daxuyaniyekê de bona xweşxizmetî bi rejîma Xumênî, ciwan û xortên bi hest û welatparêz yên Kurdistana Îranê bi Kemalîst nav birin.

Xêncî wan hemû şaşî û xemsariyên ku li jor qala wan hate kirin, xala herî lawaz a PKK’ê û rêveberiya wê eva bû ku piştî destbiserkirina Ocalan, Konseya Serokatiya PKK’ê ne tenê nekarî xwe ji hejmoniya Ocalan rizgar bike, belkî nekarî bi meşandina hin reforman xwe di nava hevkêşeyên siyasî yên piştî 11’ê Îlonê de jî cih bide û bi vî awayî delîveyekê bo xweguncandin tevî pêvajo û prosesa demokratîzasiyona devera Rojhilata Navîn pêk bîne.

Ji ber ku çarenivîsa PKK’ê pêtir ji caran bi Ocalan re girê da. Heya ku di bin çavedêrî û zêrevaniya Mît a Turkiyê û li zîndana Îmraliyê ve, konfederalîzma demokratîk di devera Rojhilata Navîn de cihgir bike.

Têz û teoriya herî dawîn ya birêz Ocalan, pêkanîna hevalbendiya Kurd+Şîî+Îran+Sûriyê ye ku emê hewlê bidin wê şirove û analîz bikin.

Birêz Ocalan di gotinên xwe yên dawîn de ku Ajansa ”Firat”ê û ROJ TV’yê jî weşand, nîgeraniya xwe ji pêkhatina dewleta neteweyî li Başûrê Kurdistanê de tîne ziman û serkevtina azmûna binirx a Herêma Kurdistanê bi pîlana împeryalîzma Amerîka – Îngilîzê!! dihesibîne. Eva jî di halekê de ye ku neteweya Kurd û tev partiyên siyasî û resen yên Kurd, bi çavên hêviyê ve mîzeyî  vê azmûna bihagiran a Başûrê Kurdistanê dikin ku xwe di Hikûmeta Herêma Kurdistanê de dibîne û amade ne ku bi dil û can parêzvaniyê jê bikin, çunku ceribîna han berhema tekoşîn û xebata bi dehan salî ya Kurdan e.

 Ya ji wê jî ecêbtir, ev e ku birêz Ocalan gefan dixwe û dibêje hewce ye li hemberî vê pîlan û komploya Amerîka û Îngilîs de, (anku pêkhatina Hikûmeta Herêma Kurdistanê), hevalbendiya Kurd + Şîe + Îran + Sûriyê pêk were.

 Dîsan seyar û ecêbtir ji wê jî dibêje: “Li Îranê di esas de eyaletek bi navê Kurdistanê (merem Parêzgeha Kurdistanê ye) heye, her çend ku kêm û bertesk jî be, lê dîsan otonomiyek e ji bo Kurdên Îranê. Ger Îran vê Parêzgehê hinek din jî berfirehtir bike û PJAK’ê jî bi fermî binase, wê demê em jî dê jêre bibêjin! ha kerem bike eva jî hêzek 100000 kesî”.

 Derheq wan gotinên Ocalan, em bi hewce dizanin ku di çend xalan de têdîtinên xwe bînin ziman.

 1. Berevajî nêrîn û gotinên Ocalan, Hikûmeta Herêma Kurdistanê ne tenê encama pîlana Amerîka û Îngilîs nîne, belkî encama xebat û tekoşînek dijwar û bixwîn e, destkevta herî binirx û bihagiran ya bizava rizgarîxwazane ya Kurdan, aliyê kêm di sedsala dawiyê de ye.

 2. Berevajî nêrînên wî, tevgera Kurd bi berçavkên îdeolojîk ve mêzeyî pêwendiyên siyasî yên navneteweyî û deverî nake û li ser vê baweriyê ye ku berjewendiyên hevbeş, pîvan û merca pêwendiyên dîplomatîk e, ne teoriyên kevinbûyî û pasîv yên îdeolojîk.

 3. Bizava neteweyî û demokratîk a Kurdistanê ber‌evajî nêrînên birêz Ocalan, ne tenê xwe bi hevalbendê rejîmên Îran û Sûriye nizane, ji ber ku wan du rejîmên tepeserker bi zevtkerên maf û azadiyên gelê Kurd dizane û bi dehan sal e ku xebatekî bêrawestan li dijî wan du rejîmên serberedayî dest pê kiriye.

 4. Mêhwera Îran + Sûriye, tewera fitne, şer û terorê ye. Di halekê de ku tevgera neteweyî a Kurd di eniya demokrasî û dijî terorîzmê de cih girtiye.

 5. Bo agahdariya birêz Ocalan, xincî parêzgeha Kurdistanê, parêzgeha Azerbaycana Rojava, Kirmaşan, Loristan û Îlam û parek ji parêzgeha Hemedanê jî Kurdakincî ne û ne tenê Kurd di Rojhilatê Kurdistanê de xwedî otonomî nîne, belkî ji mafên xwe yên herî destpêkî, siroştî û mirovî bêpar in û bêtir ji 6 dehsalan e ku ji bo misogerkirina hemû maf û azadiyên xwe di xebatek rewa û demokratîk de ne.

 6. Xelkê Kurdistana Îranê, PJAK’ê bi rêxistinek serbixwe nizanin û ev gotina birêz Ocalan bi tevahî perde li ser girêdayîbûna PJAK’ê avêt û berevajî nêrîna Ocalan, eva Komara Îslamî nine ku meşrûiyet û rewatiyê dide rêxistinên Kurdistanê, belkî eva xelkê welatparêz û şoreşvan yê Kurdistanê ye ku biryara xwe ya dawîn li ser partiyan dide. Girîngtir ji wê jî, rejîmekê ku bi xwe rewatî nebe, çawan dê bikaribe berheqiyê bide PJAK a birêz Ocalan?!

 7. Tevgera neteweyî – demokratîk a Kurdistanê û xelkê xebatkar û welatparêz yên Kurdistana Îranê, rê û iznê bi tu kes û aliyekê nadin ku maf û azadiyên wan bikin bi destmaya bazirganiyên siyasî. Herwiha hişyartir û agahtir ji wê yekê ne ku hewcehî bi birêz Ocalan hebin heya ku di zîndana Îmraliyê de bi çarenivîsa wan bilîze. Ger em bêjin ku Ocalan di bin zext û givaşên Mît a Turkiyê de, neçar bi gotina wan axaftinan hatibe kirin, erê gelo piştrastkirin û pesendkirina gotinên han ji aliyê Konseya Serokatiya PKK’ê ve, tu cihekê ji bo guman û dudiliyê dihêle ku eva siyaseta fermî ya PKK’ê ye.

 Di dawiyê de em hêvî dikin ku Konseya Serokatiya PKK’ê bi pêşde girtina siyasetek demokratîk û neteweyî, pişt û çarenivîsa xwe bi Komara Îslamî a Îranê ve girê nede. Çunku Komara Îslamî ber bi nemanê ve taw ketiye û her partiyek, çarenivîsa xwe bi vê rejîmê ve girê bide, ji bilî rojreşî û têkçûnê, tu pêşerojek nabe.

 Em bi hewce dizanin vê rastiyê ron bikin ku rexneyên me di vî wextî de ku him ji bo PKK’ê û him ji bo hemû Kurdan gellek hestiyar e, tenê bi merema hişyarkirina vê rêxistinê ji xeterên ku li ser rêya wê ne, ne armancek din.