• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٩ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

رۆژی جیهانیی پێکەنین! (رەحیم رەشیدی)

زایینی: ٠٤-٠٥-٢٠١٤ - هەتاوی: ١٣٩٣/٠٢/١٤ - ١٠:٠٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
رۆژی جیهانیی پێکەنین! (رەحیم رەشیدی)
رەحیم رەشیدی
یەکەم یەکشەممەی مانگی مای هەموو ساڵێک، رۆژی جیهانیی پێکەنینە.

پێکەنین ئەو زمانە نێونەتەوەیی‌یە، ئەگەر بە شێوازێکی دروست‌ و لە جێگای خۆیدا کەڵکی لێوەرگیرێت، وێڕای خولقاندنی شادی، بۆ تەندورستی‌ و لەشساقیی مرۆڤەکانیش بە كەڵکە.

لە راستیدا ئەمڕۆ زۆر یەک لە پزیشکانی وڵاتانی پێشکەوتوو بۆ چارەسەریی نەخۆشەییە دەروونییەکان لە پێکەنین کەڵک وەردەگرن‌، لە کۆمەڵگای خودا پێداودا، ئەو مرۆڤانەی دەتوانن بە هەڵسوکە‌وت‌، کردار و قسەی خۆش خەڵک بخەنە پێکەنین، رێز و حورمەتیان پارێزراوە و زۆرینەی خەڵک وەکوو ئەکتەر و هونەرمەندی مەزن حیسابیان بۆ دەکەن‌‌ و هونەری بزە خولقێنی ئەو جۆرە کەسانە؛ دەرەتانی ژیان‌ و گوزەرانی خۆشیان بۆ پێکدێنێ‌ و ئەوان لە بەروبوومی هونەرەکەیان دەحەسێنەوە.

لە کۆمەڵگا پاشکەوتوو نابەرانبەرەکاندا، ئەو جۆرە هونەرمەندانە دەکەونە بەر لۆمە و قسەی سووک‌ و کەسایەتییان دەشکێندرێ. هەر بۆیه لای مە‌ کەمتر خەڵک بیر لەو جۆرە هونەرانە دەکاتە کە پێکەنین خولقێنە. ئەمەش دیاردەیەکی خراپ‌ و جێگای داخە.

بە ئاوڕدانەوەیەکی کورت‌ و سەرپێ‌یی له بەشێک لە‌ پەند و قسە نەستەقەکان، بەو ئاکامە دەگەین، شادی تەنیا بۆ توێژێک کەڵکی هەیە و باشە، بۆ توێژەکەی دیکە خراپ‌ و زیانهێنەرە. لەم بارەوە ئاماژە بە پەندێکی پێشینیان دەتوانێ زۆرتر ئەو ‌راستییەمان بۆ بسەلمێنێت.

''ژنی شەرمن شارێک دێنێ، پیاوی شەرمن بزنێک دێنێ''. ئەم پەندە لە جەوهەری خۆیدا، لە روانگەیەکی پیاوسالارانەوە بۆ پرسی شادی نێوان ژن‌ و پیاو دەڕوانێ‌ و ئەیهەوێت بە دەمکوت کردنی ژنان شارێکی خەیاڵییان پێ ببەخشێ. بە گوێرەی ئەم پەندە، ژنان ئەبێ شەرمێوون بن‌ و کەس نابێ گوێی لە پێکەنین‌ و قاقای ئەوان بێ، نەکوو پێیان بوترێ، روو هەڵماڵدراو و بێ حەیا و نانەجیب. بە گوێرەی لێکدانەوەی ئەم پەندە، ئەگەر ژنان لە حاند هەموو ناخۆشی‌ و نابەرابەریەکدا بێدەنگ بوون‌ و سەریان داخست، ئیدی قورس‌ و سەنگینن، رەنگە بەم جۆرە باشتر لای پیاوان پەسند بکرێن.

ژنان لەم جۆرە کۆمەڵگا و بنەماڵانەدا، لە کاتی شادی‌ و خۆشی‌ و بیستنی قسەی پێکەنین خولقێن، دەبێ سووچی لەچکەکانیان لە زار بنێن، نەوەکوو دەنگیان هەست‌ و هەوەسی پیاوان بجووڵینێ‌ و کۆمەڵگا بەم شێوەیە تووشی گوناح‌ و دیاردەی گەندەڵی کۆمەلایەتی‌ و فەساد بێت.

ئەمڕۆ جیا لەم جۆرە روانگانە، لەو کۆمەڵگایانەی سیستمی کۆنەپەرەستانە بەسەریدا زاڵە‌، هەموو پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکان‌ بە روانگەیەکی داخرراو و تەسک بونیات نراوە، ئیدی پرسی شادی‌ و پێکەنین پرسێکی قەدەغەیە و هەڵاواردن لە پێناوی پاداشە دوورە دەستەکاندا، لە جەوهەری خۆیدا بۆتە دیاردەیەکی باو و لە پانتایی کۆمەڵگادا رەچاو دەکرێ. لەم جۆرە کۆمەڵگایانەدا دەسەڵاتداران بە کەیفی خۆیان کولتووری شادی‌ و بزە قەدەغە دەکەن‌ و وەکوو دیاردەیەکی ناحەزی کۆمەڵایەتی دەیقبڵێنن. لە حالێکدا ئەو کۆمەڵگای پیکەنینی کەمترە، بەختەوەریشی کەمترە.

لێرە دایە، پێکەنین دەتوانێ وەکوو پرسی شادی‌ و خۆشی کە مافی بێ ئەملاو و لای مرۆڤەکانە، رێگایەک بێت بۆ مافویستی‌ و بەربەرەکانێ لە بەرانبەر دژبەرانی پێکەنین‌ و شادیدا. ئەوانەی دەیان هەوێت لە جیهانی دیکە شادی‌، بزە و حۆریمان بۆ دەسبەر بێت.

کورتەیەک لە مێژووی رۆژی جیهانیی پێکەنین:

ساڵی ١٩٩٥ دوکتورێکی هێندی بە ناوی "مادان کاتاریا"، پێوەندیی نێوان پێکەنین‌ و لەشساقیی مرۆڤی بەبیردا هاتووه، دوای لێکۆڵینەوە بەو ئاکامە گەیشت، پێکەنین لەسەر لەشساغیی مرۆڤ بەگشتی و لە بواری دروونناسیدا بە تایبەتی، دەورێکی کاریگەر دەگێڕێ.

لە هەمان کاتدا، دوکتور مادان کاتاریا، سەری لەوە سوڕ مابوو، زۆرینەی خەڵکی ئەو شارەی ناوبراو لێی دەژی، بزەیان لەسەر لێوان نییە.

ئیدی، دوکتور مادان، کاتژمێر ٤ی سەرلەبەیانی رۆژی ١٣ی مانگی مارسی ١٩٩٥، بۆ یەکەمین جار بیری لە پێکهێنانی رێکخراوێکی تایبەت بە پێکەنین کردەوە. سێ کاتژمێر دواتر لە مەیدانی شاردا سەبارەت بە ئاکامەکانی پێکەنین قسەی بۆ خەڵک کرد.

رۆژی یەکەم، دوکتور مادان دوای ئەوە لەگەڵ خەڵكێکی زۆر قسەی کرد، توانیی تەنیا سەرەنجی چوار کەس بۆ لای خۆی رابکێشێ. ئەم چەند کەسە لە شوێنێکی پارکی شار دانیشتن‌ و بە گێڕانەوەی قسەی خۆش‌ و نوکتە، پێدەکەنین.

پاش ئەمە، ئەم گرووپە هەموو رۆژێک ١٠ تا ١٥ خولەک‌، لەو پارکەدا کۆ دەبوونەوە و پێدەکەنین، بەم چەشنە رادەی خەڵکەکە رۆژ بە رۆژ پتر دەبوو. بە تێپەڕ بوونی دوو حەوتوو‌، بۆیان دەرکەوت ‌نوکتە و قسە خۆشەکان بەرە و تەواو بوون دەچن، ئیدی وتەگەلی ناحەز، رەگەزپەرەستانە، نازیزستانە و شتی لەو چەشنه،‌ جێگای قسە خۆشەکانی دەگرتەوە. ئەمەش هۆکارێک بوو پێکهێنانی ئاڵۆزی‌ و تووڕەبوونی بەشێک لە بەشدارانی ئەو کۆبوونەوانە.

هەموان لەسەر ئەوەی درێژە بەکارەکەیان بدەن هاوڕا و هاودەنگ بوون، بۆیە دەبا بیریان لە رێگا چارەیەک کردبایەوە بۆ ئەوەی کارەکەیان درێژە بدەن، بەبێ ئەوەی ناخۆشی بێتە ئاراوە.

باشترین رێگا بۆ دەرچوون لەو بارودۆخە ئەوە بوو لە گرووپی گەورەتردا کۆ ببنەوە، دەیانزانی کاتێک خەڵكەکە زۆرتر بێ، سەیری ناوچاوی یەکتری دەکەن، پێکەنین دەیانگرێ و بەم شێوەیە هەموو دەکەونە‌ پێکەنین.

ئەو جار خەڵكەکە‌ کۆ دەبوونەوە، دەستەکانیان بەرە و‌ ئاسمان بەرز دەکردەوە، نەفەسێکی قوڵیان هەڵدەکێشا، هەناسەکانیان لە سییەکانیاندا رادەگرت، دوای تاوێک بە لەسەرەخۆیی هەناسەکانیان دەدا دەرەوە. ئینجا هەموو پێکەوە دەستیان دەکرد بە: "هاهاها هی هی هی هووهوو"، ئەوان بۆ ئەوەی پێبکەنن، بەرە بەرە درێژەیان بەم شیوازەدا. دوکتور مادان ئەم رێبازەی‌، لە یارییەکی “یۆگا" وەرگرتبوو.

دوکتور "مادان" لەگەڵ چەند کەس‌ دەستیان بە پێکەنین کرد، ئێستا زیاتر لە ٨٠ هەزار کەس هەموو بەیانییەک بۆ لەش ساغی خۆیان پێدەکەنن.

تاکوو ئێستا، تەنیا لە وڵاتی هێند، زیاتر لە ٨٠٠ رێکخراوی پێکەنین پێک هاتووە. لە ئەمریکا پتر لە ٥٠ رێکخراوی هاوچەشن هەیە.

لە وڵاتانی ئەمریکا و بریتانیا، بەش‌ و کلینیکی تایبەتی پێکەنین هەیە، بەڵام لەو جۆرە شوێنانەدا تەنیا بە فیلمی کۆمێدی‌ و جۆکی خۆش‌ و کلاون (دەلوو) نەخۆشەکانیان چارەسەر دەکەن.

راستیتان دەوێ، زۆر باس لەوە دەکەن، پێکەنین بۆ لەشساغی‌ و تەندروستی باشە‌ و خەم رەوێنە. تەنانەت ئەمە لە باری زانستییەوە مسۆگەر کراوە. بەڵام من بیر لەم پەندە کوردییەش دەکەمەوە: " ئەوەی دەگری دەردێکی هەیە، ئەوەی پێدەکەنێ هەزار دەردی هەیە".

ئەگەر هەزار دەردیشمان هەبێت، ساتەکانی پێکەنین ئەوندە شیرین‌ و شادی‌هێنەرن کە سەرجەم دەردەکان لە بیر دەبەنەوە. کەواتە پێبکەنە بۆ ئەوەی هەر ئاوا گەنج‌ و بە کەیف بیت.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ژن و سیاسـەت
ــ گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگریی نەتەوەیەکه
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.