• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٤ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

محەممەد ساڵح قادری: دەوڵەتی تورک نایهەوێ‌ بە شێوەیەکی فەرمی PKK وەک بەردەنگ و لایەنێکی سەرەکیی پرسی کورد قەبووڵ بکا

زایینی: ١٣-٠٥-٢٠١٤ - هەتاوی: ١٣٩٣/٠٢/٢٣ - ١١:٠٢ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
محەممەد ساڵح قادری: دەوڵەتی تورک نایهەوێ‌ بە شێوەیەکی فەرمی PKK وەک بەردەنگ و لایەنێکی سەرەکیی پرسی کورد قەبووڵ بکا
کوردستان میدیا: دووحەفتەنامەی ئاگری وتووێژێکی لەبارەی دوایین ئاڵوگۆڕەکانی تورکیە لە پێوەندی لەگەڵ پرسی کورد لەگەڵ محەممەد ساڵح قادری ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکرات پێکهێناوە.


دەقی وتووێژەکە:

ئاگری: بە رای ئێوە گۆڕینی ناوی BDP چ ئامانجێکی لە پشتەوە بووە و دەتوانێ چ کاریگەرییەکی ئەرێنیی لەسەر خەبات و تێکۆشانیان بۆ کوردستانی باکوور دابنێ؟

قادری: بە رای من گۆڕینی ناوی حیزبە سیاسییەکان لە تورکیەدا، جیا لە ئاستەنگە سیاسییەکانی گرێدراو بە یاساکانی دادگای بەرز لە تورکیە، تەنیا پرسگرێکی سەرەکیی حیزب و رێکخراوەکانی سەر بە PKK نین، بەڵکوو ئەمە ناڕوونی ستراتیژیی سیاسیی BDPیە.

بەداخەوە بە هۆی ئەوەی کە ئەو حیزبە خاوەن سەربەخۆبوونێکی سیاسی و پێکهاتەیی نەبووە، هەموو کاتێک ئەگەری دەرکردنی بڕیار لە دەرەوەی ئیرادەی بەڕێوەبەریی خۆی و لەسەر ستراتیژی و پێکهاتەی ئەو حیزبە لایەن PKKـەوە هەبووە.

کە وابوو ئێمە دەبینین کە بە بیانووی جێ‌بەجێ‌کردنی قۆناغی سێهەمی پێڤاژۆی ئاشتی لەلایەن رێزدار ئۆجەلانەوە، ئەو بڕیارە درا کە BDP هەڵبوەشێندرێ و ئەندام و بەڕێوەبەرانی ئەو پارتەش تێکەڵ بە ( HDP حیزبی دێموکراتی گەلان) بن، کە چەپ و سکولارەکانی تورکیش جێگای خۆیانیان لە نێو ئەو پارتەدا کردۆتەوە. ئەو پارتەش وا بڕیارە کەلە رێگای سێ لقی خۆیەوە، کە بۆ کورد و عەلەوی و چەپەکانی تورک دایمەزراندووە، خەباتی خۆی درێژە پێ بدا. دەوترێ کە مەبەستی ئۆجەلان لە خەباتێکی بەم چەشنە، جێ‌بەجێ‌کردنی قۆناغی سێهەمی پێڤاژۆی ئاشتییە، کە خۆی لە گۆڕینی خەباتی شاخەوە بۆ خەباتێکی سیاسی و لەگەڵ لە تورکیەدا دەبینێ. سەرەڕای ئەمەش هەتا ئێستاش لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە هیچ بڕیارێک بۆ جێ‌بەجێ‌کردنی ئەو قۆناغە لە رەوتی ئاشتی نەدراوە و رەنگبێ جێ‌بەجێ‌کردنی ئەم قۆناغەش پێویستیی بە پەسندکردنی هێندێک مادەی یاسایی لەلایەن AKPـەوە بێ.

ئاگری: ئێوە بەرەوپێشەوەچوونی ئەو پێڤاژۆیە چۆن دەبینن؟

قادری: هەروەک ئێمە دەزانین هەتا ئێستاش پێڤاژۆی ئاشتی نەکەوتۆتەوە چوارچێوەیەکی یاسایی کە پێناسەی وتووێژی فەرمیی نێوان PKK و دەوڵەتی تورکیە بە خۆیەوە بگرێ و لایەنێکی سێهەم چاودێری بەسەر ئەم وتووێژانەدا بکات.

هەتا ئێستاش لە لایەن دەزگای "میت"ی تورکیەوە بە نهێنی لەگەڵ بەرپرسی بەندکراوی PKK چاوپێکەوتن کراوە کە ئەمەش بەو واتایەیە کە دەوڵەتی تورکیە نایهەوێ بە شێوەیەکی فەرمی PKK وەک موخاتەب و لایەنی سەرەکیی پرسی کورد قەبووڵ بکات و یان بۆ چارەسەریی پرسی کورد نیازپاکی سیاسی لە خۆی نیشان بدات.

سەرەڕای ئەم کێشانە، ئەوەی روون و ئاشکرایە ئەوەیە کە نە دەوڵەتی تورک و نە PKKـەش نایانهەوێ سەر لە نوێ شەڕ دەست پێ بکەن و هەر دوو لایەن باش دەزانن کە رای گشتی لە شەڕ بێزارە. کە وابوو سەرەڕای هێدی و لەسەرەوخۆ بەرەوپێشەوەچوونی ئەو رەوتەی ئاشتی، هەردوو لایەن نایانهەوێ ئەو رەوتە رابوەستێ.

ئاگری: بەڕێز ئۆجەلان رایگەیاندووە کە ئەگەر ئەو پێڤاژۆیە ئارام و لەسەرخۆ بڕواتە پێش و کرداری لەگەڵدا نەبێ، ئەوا ئەوانیش ناچارن کە خۆبەڕێوەبەریی کوردستانی باکوور راگەیەنن، ئێوە ئەم هەڕەشەیەی ناوبراو چۆن هەڵدەسەنگێنن؟

قادری: لەراستیدا ئەوەی کە ئۆجەلان باس دەکا، دەتوانێ لە باشترین فۆرمی خۆیدا، لە بواری ئیداری و خزمەتگوزاری بۆ هێندێک لە ناوچەکانی کوردستانی باکوور بێ، ئەویش لەسەر بنەمای دامەزراندنی کانتۆن یان ویلایەت. بەڵام هەر کەس ئەم راستییە دەزانێ کە پرسی سەرەکیی کورد لە کوردستانی باکوور پرسێکی سیاسی و نەتەوەیی‌یە، واتە ئەو کێشەیەی کەلە سەد ساڵی رابردوودا گەلی کورد لە بە رامبەر سیاسەتی ئینکار وئاسیمیلەکردنی سیستماتیکی گەلی کورد لە لایەن کەمالیزمی تورکیەوە خەباتی بۆ کردووە.

لە رەوشێکی ئەوتۆدا ئالترناتیڤی هەرە باش خۆبەڕێوەبەریی دێموکراتیک نییە، بەڵکوو پێداگرییە لەسەر داخوازە سیاسی و نەتەوەیی‌یەکانی گەلی کورد، کە تەعبیر لە ناسنامەی کورد وەک نەتەوە و کوردستان وەک نیشتمانێکی سەر بەخۆ بکات، نەک خوەسەرییەکی ناڕوون و بێ هێمایەکی نەتەوەیی و ناوەڕۆکێکی سیاسی.

ئاگری: گەلۆ ئێوە رۆڵی PKK کە لەو قۆناغە هەستیارەدا، پابەند بە ئاگربەس بووە، چۆن هەڵدەسەنگێنن، مرۆڤ دەتوانێ ئەمە بڵێ کە ئەوان هەنگاوی بە کردەوەشیان هەڵگرت، بەڵام هیچ وڵامێکی پراکتیکیان لە لایەن دەوڵەتەوە وەرنەگرت؟

قادری: ئاشکرایە کە رۆڵی PKK چ وەک لایەنێکی شەڕ و چ وەک لایەنێک لە رەوتی ئاشتیدا زۆر گرینگ و هەستیارە. PKK باش دەزانێ کە ئەو دەسکەوتانەی کەلە رەوتی ئاشتیدا، چ لە ئاستی نێوخۆیی و چ لە ئاستی نێونەتەوەییدا بە دەستی هێناوە، زۆر لەو نرخانە زیاترن کەلە شەڕدا داویەتی و سەرەڕای ئەمەش ئێستا بەڕێز ئۆجەلان لە گرتووخانە دایە.

هەر بۆیە نایانهەوێ ئەو رەوتە کۆتایی پێ بێت و شەڕ دەست پێ بکات، تەنیا لە کاتی پاراستنی رەوادا نەبێ. لە هەمان کاتدا هەرچەند کە تا ئێستا دەوڵەتی تورک هیچ بڕیارێکی جیددیی و ئاشکرای بۆ چارەسەریی پرسی کورد نەداوە، بەڵام چاوەڕوان دەکرێ کە دوای هەڵبژاردنی سەرکۆماری لەسەر بنەمای سیستەمی نوێ، ئەگەری پەسندکردنی هێندێک مادەی دەستووری هەبێ وەک پاکەتی چارەسەری، بۆ ئەوەی کە ئەو رەوتە بە شێوەیەکی یاسایی کە دەوڵەتی تورک دەیهەوێ چارەسەر بکات. لە رەوشێکی بەم شێوەیەدا هەرچەند کە PKK دەستکەوتێکی دیار و بەرچاوی سیاسی لە دەوڵەتیش وەرنەگرتبێ، بەڵام بەرژەوەندیی خۆی لە درێژەپێدانی شەڕدا نابینێ و هەوڵ دەدەن کە ئەو رەوتە بەردەوام بێ.


هەڤپەڤین/ ئاگری
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.