• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

به‌هۆی خه‌مساردیی رێژیم، پاش ٢٥ ساڵ کارەساتی سه‌رده‌شت هێشتا قوربانی ده‌دات

زایینی: ٢٥-٠٦-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٤/٠٥ - ١٠:٤١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
به‌هۆی خه‌مساردیی رێژیم، پاش ٢٥ ساڵ کارەساتی سه‌رده‌شت هێشتا قوربانی ده‌دات
کوردستان میدیا: کیمیایی بارانی شاری سه‌رده‌شت له‌لایه‌ن رێژیمی به‌عسی رووخاوه‌وه‌، ئاسه‌واری نه‌رێنیی بۆ دانیشوانی ئه‌و شاره‌ و نه‌وه‌کانی داهاتوو به‌جێ هێشتوه‌.


شاری سه‌رده‌شت یه‌کێک له‌ شاره‌ سنوورییه‌کانی پارێزگای "ورمێ"یە که‌ به‌ حه‌شیمه‌تی ١٠٥ هه‌زار و ٥٦٩ که‌سه‌،‌ له‌ شه‌ڕی هه‌شت ساڵەی نێوان عێراق و ئێران، یه‌ک له‌و شارانه‌ بوو که‌ که‌وته‌ به‌ر چه‌کی شیمیایی و جیا له‌و هه‌موو قوربانییه‌، ئێستاش پاش بیست و پێنج ساڵ کاریگه‌رییه‌ سروشتی و مرۆییه‌کانی ئه‌و چه‌که‌ له‌سه‌ر ناوچه‌که‌ و دانیشتوانی ماوه‌ و به‌ وته‌ی به‌رپرسانی ئه‌نجومه‌نی به‌رگری له‌ مافی به‌رکه‌وتوانی چه‌کی شیمایی سه‌رده‌شت و ده‌بیری حقووقیی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ و دوو که‌س له‌ به‌رکه‌وتوان، لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌کانی رێژیمی ئێران نه ‌ته‌نیا هاوکاری و یارمه‌تیده‌ری برینداران نین، به‌ڵکوو رێگرن له‌به‌رده‌م ده‌سته‌به‌ر بوونی ماف و داخوازییه‌کانیان.


هێشتا ئه‌گه‌ری شیمیایی نه‌ته‌قیو له‌ سه‌رده‌شت بوونی هه‌یه‌

له‌ رێکه‌وتی ١٣ی پووشپه‌ڕی ١٣٩٠ی هه‌تاوی، بۆمبێکی کیمیایی نه‌ته‌قیو له‌ شاری سه‌رده‌شت دۆزرایه‌وه‌ و ده‌ست له‌ جێ راپۆرتی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی به‌رگری له‌ مافی بریندارانی کیمیایی سه‌رده‌شت، راده‌ستی لاهه‌ و ره‌هه‌نده‌ مه‌ترسیداره‌کانی ئه‌و بۆمبه‌ له‌لایه‌ن کارناسانی ئه‌و رێکخراوه‌وه‌ تاوتوێ کرا و لەلایەن کارناسانی رێکخراوی پێشگیری لە چەکە کیمیاوییەکان پووچەڵ کرایەوە.


پاش دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م بۆمبه، هه‌بوونی بۆمبی نه‌ته‌قیو له‌ شاری سه‌رده‌شت دوور له‌ چاوه‌ڕوانیی خه‌ڵک نه‌بوو، به‌ڵام به‌ هۆی خه‌مساردیی به‌رپرسان، هه‌تا ئێستاش هیچ کرده‌وه‌یه‌ک له‌مه‌ڕ دۆزینه‌وه‌ و پووچه‌ڵ کردنه‌وه‌ی بۆمبی کیمیایی دیکه‌ له‌و شاره‌دا ئه‌نجام نه‌دراوه.


هه‌بوونی ئه‌و بۆمبانه‌ زیان به‌ سروشتیش ده‌گه‌یه‌نێت و ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ سازوکاری ژینگه‌ هه‌ڵبووه‌شێنێته‌وه‌ و خاک و سروشتی ده‌وروبه‌ری خۆی تێکه‌ڵ به‌ ماده‌ی کیمیاوییەکان بکات.


توێژه‌رێکی مێژووی به‌کارهێنانی چه‌کی کیمیاوی، له‌ ناوچه‌کانی شه‌ڕ دۆزینه‌وه‌ی به‌ دوور له‌ چاوه‌ڕوانی نازانێت.


کیمیایی بارانی شاری سه‌رده‌شت هێشتا قوربانی ده‌دات

ساڵانه‌ چه‌ندین که‌س له‌ بریندارانی کیمیایی بارانی شاری سه‌رده‌شت به‌ هۆی نه‌بوونی چاودێریی تایبه‌ت، نه‌بوونی ئیمکاناتی پێویست له‌ شاری سه‌رده‌شت و پارێزگاکانی کوردستان، خه‌مساردیی لێپرسراوانی پێوه‌ندیداری رێژیمی ئیسلامیی ئیران و ... هتد، گیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن.



پاش تێپه‌ڕ بوونی ٢٥ ساڵ له‌ کاره‌ساتی ٧ی پووشپه‌ڕی ساڵی ١٣٦٦ی هه‌تاوی، ساڵانه‌ شاهیدی گیان له‌ده‌ست دانی کیمیایی لێدراوانی شاری سه‌رده‌شت ده‌بین که‌ له‌ سه‌ره‌تایی‌ترین ماف و ئیمکاناتی پزیشکی و خزمه‌تگوزاری بێ‌به‌رین.


زیاتر له‌ ١٦٠٠ که‌م ئه‌ندام و ٨ هه‌زار برینداری کیمیایی بارانی شاری سه‌رده‌شت له‌و شاره‌دا ده‌ژین که‌له‌ نه‌خۆشخانه‌ و ئیمکاناتی پزیشکی بێ‌به‌شن.


ئێستاش پاش ٢٥ ساڵ هێشتا ٨٥%ی بریندارانی کیمیایی سه‌ردشت نه‌ناسێنراون.


به‌گوێره‌ی ئاماره‌ فه‌رمییه‌کانی رێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان، ناوی ٥ هه‌زار که‌س وه‌کوو برینداری کیمیایی سه‌رده‌شت تۆمار کراوه، به‌ڵام رێژیمی ئێران ئه‌و ئاماره‌ ٨ هه‌زار که‌س له‌ قه‌ڵه‌م ده‌دات و سه‌ره‌رای ئه‌وه‌ش رێژیمی ئێران ته‌نیا پاڵپشتی له كه‌متر له‌ ١٥٠٠ که‌س له‌و بریندارانه‌ له‌ ناوه‌نده‌کانی که‌م ئه‌ندامان و مانگی سوور ده‌کات.


زیاتر له‌ ١٠ ساڵه‌ به‌ هه‌وڵ و تێکۆشانی خه‌ڵکی سه‌رده‌شت، رێکخراوێکی ناحکوومی به‌ ناوی ئه‌نجومه‌نی به‌رگری له‌ مافی بریندارانی کیمیایی بارانی سه‌رده‌شت پێکهاتووه، که‌ سه‌ره‌ڕای کۆکردنه‌وه‌ی هاریکارییه‌کانی خه‌ڵک بۆ ده‌رمانی برینداران و كه‌م‌ئه‌ندامانی کیمیایی، به‌دواداچوون بۆ مافی پێشێل کراوی ئه‌وان له‌ کۆمه‌ڵگا نێوخۆیی و نێوده‌وڵه‌تییه‌کان ده‌کات.


رێژیمی ئێران پێشگیری له‌ به‌ڕێوه‌چوونی یادی کیمیایی بارانی سه‌رده‌شت ده‌کات

که‌متر له‌ چه‌ند رۆژ بۆ ٧ی پووشپه‌ڕ نه‌ماوه. چه‌ند ساڵێکه‌ که‌ ئه‌نجومه‌نه‌کانی کیمیایی شاری سه‌رده‌شت به‌ هۆی نه‌دانی مۆڵه‌ت له‌لایه‌ن رێژیمی ئیسلامی ئێرانه‌وه‌، ساڵـڕۆژی کیمیایی بارانی شاری سه‌رده‌شتیان به‌ڕێوه‌ نه‌بردووه‌ و ته‌نانه‌ت ساڵی رابردووش ئیزنی بڵاو کردنه‌وه‌ی به‌یاننامه‌یان پی نه‌داون.


ئه‌مساڵیش هیچ وه‌ڵامێک له‌سه‌ر داخوازیی ئه‌نجومه‌نی به‌رگری له‌ قوربیانی کیمیایی بارانی شاری سه‌رده‌شت له‌مه‌ڕ به‌ڕیوه‌ بردنی رێوڕه‌سم به‌و بۆنه‌وه، له‌لایه‌ن لیپرسراوانی رێژیمه‌وه‌ نه‌دراوه‌ته‌وه.


بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".