• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٣ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

وتووێژی ماڵپه‌ڕی کوردستان میدیا له‌گه‌ڵ به‌ڕێز "فاتمه‌ عوسمانی" چالاکی ژنان

زایینی: ٠٥-٠٤-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠١/١٦ - ٠١:٠٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
وتووێژی ماڵپه‌ڕی کوردستان میدیا له‌گه‌ڵ به‌ڕێز
وتووێژی ماڵپه‌ڕی کوردستان میدیا له‌گه‌ڵ به‌ڕێز "فاتمه‌ عوسمانی" چالاکی ژنان

بابه‌تی وتووێژ: 8ی مارس، رۆژی جیهانیی ژنان

ک/مـــــــــیدیا: به‌پێی راپۆرتێک که‌ رێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان بڵاوی کردۆ‌ته‌وه‌ ئاستی به‌شداریی ژنان له‌ کاروباره‌ سیاسییه‌کاندا له‌ ئاستێکی زۆر نزم دایه‌، له‌م پێوه‌ندییه‌دا ئێوه‌ ئاستی به‌شداریی ژنان له‌ کاروباری سیاسیدا چۆن لێک ده‌ده‌نه‌وه‌ و هۆکاره‌کانی ئه‌م پرسه‌ چین؟

ف.عوسمانی: ئه‌وه‌ راسته‌ که‌ ئاستی به‌شداریی ژنان له‌ کاروباری سیاسی هه‌تا ئێستاش که‌مه، به‌ڵام ئه‌و ئاسته‌ نزمه‌ بۆ هێندێک هۆکاری مێژوویی و دواتر بۆ هێندێک هۆکاری هه‌نووکه‌یی کۆمه‌ڵگاکان

ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، ئێمه‌ش ده‌زانین به‌ درێژایی مێژوو ده‌سه‌ڵات و سیاسه‌ت له‌ ده‌ست پیاودا بووه و‌ بنه‌ما سیاسییه‌کانیش له‌سه‌ر ده‌ستی پیاو داڕێژراون و ژنان له‌ په‌راوێزدا بوون. ده‌توانین بڵێین که‌ به‌شداریی ژنان له‌ بواره‌ کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوورییه‌کانیشدا ئه‌گه‌ر هه‌بووبێ به‌ شێوه‌یه‌کی تاکه‌که‌سی بووه‌، بۆیه‌ به‌شداریی ژنان له‌و بواره‌شدا زۆر شوێندانه‌ر نه‌بووه‌. له‌ بواری سیاسیدا راسته‌ به‌شدارییان نزم بووه‌ به‌ڵام خۆدیتنه‌وه‌ی ژنان له‌ دونیای سیاسه‌تدا و سیاسه‌ت کردن به‌ شێوه‌ی پیاوان ئه‌و کولتووه‌ که‌ ئاماژه‌م پێکرد به‌ ته‌واوه‌تی پیاو سالار، زۆر زه‌حمه‌ت ده‌نوێنێ، ئه‌وه‌ش وا له‌ ژنان ده‌کا که‌ که‌متر له‌و بواره‌دا کار بکه‌ن و هه‌وڵ ده‌ده‌ن له‌ بواری کۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌و بوارانه‌ی که‌ رێگر که‌متره‌ کار بکه‌ن. من پێم وایه‌ به‌شداریی راسته‌وخۆ له‌ سیاسه‌تدا پێویستیی به‌ هێندێک تایبه‌تمه‌ندی هه‌یه‌ که‌ هه‌رچه‌ند له‌وانه‌یه‌ له‌ زۆر ژن ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌ به‌ دی بکرێت، به‌ڵام به‌ هۆی بارودۆخی سیاسیی وڵاتان و یاسا به‌رکاره‌کانی ده‌گۆڕێ هه‌ندێ جار به‌شداریی ژنان له‌ سیاسه‌تدا ده‌گه‌یه‌نێته‌ که‌مترین ئاست. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌و ده‌یه‌ی دواییدا ژنان له‌ سه‌رتاسه‌ری جیهان هه‌وڵ ده‌ده‌ن زیاتر له‌ بواری سیاسیدا به‌شدار بن، چونکه‌ پێیان وایه‌ هه‌تا له‌ سیاسه‌تی وڵاته‌که‌یاندا به‌شدار نه‌بن کاریگه‌رییان له‌سه‌ر سیاسه‌تی وڵاته‌که‌یان نا‌بێ و له‌و رێگه‌یه‌شه‌وه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات و ناوه‌نده‌کانی بـڕیارداندا به‌شدار نه‌بن ناتوانن به‌شێوه‌یه‌کی گشتی یارمه‌تیده‌ری ده‌سته‌به‌ر کردنی مافه‌ ئینسانییه‌کانیان بین.

ک/مــــــــیدیا: ئایا هه‌وڵه‌کانی ژنان له‌ ماوه‌ی ساڵانی رابردوودا، وه‌ک که‌مپه‌ینی یه‌ک میلیۆن واژۆ، توانیویانه‌ رێگه‌ بۆ به‌شداریی ژنان له‌ کاروباری سیاسی له‌ ئێراندا بکه‌نه‌وه‌؟

ف. عوسمانی: ئه‌وه‌ی که‌ پیویسته‌ له‌سه‌ره‌تادا ئاماژه‌ی پێ بکه‌م ئه‌وه‌یه‌ که‌ یاسای بنه‌ره‌تی له‌ ئێراندا به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ک رێگره‌ له‌به‌ر ده‌م به‌شداریی ژنان له‌ سیاسه‌تدا به‌تایبه‌تی له‌ وه‌رگرتنی پۆسته‌ سه‌ره‌کییه‌کانی ده‌سه‌ڵات كه تایبه‌ت ده‌کا به‌ پیاوان و به‌و شێوه‌یه‌ له‌ نێوه‌ڕۆکدا ژنان ته‌نها ئه‌و ده‌نگده‌رانه‌ن که‌ پیاوانی پێ هه‌ڵده‌نژێرن، به‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌ که‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی رێژیمی ئیسلامیی دایه‌ ده‌توانم بڵێم که‌ ژنان ئه‌و رۆڵه‌ش له‌ فه‌زایه‌کی دێموکراتیکدا بگێڕن، که‌مپه‌ینی یه‌ک میلیۆن واژۆش ده‌بینین که‌ هه‌موو خواسته‌کانی،خواستی مه‌ده‌نیی ژنانه‌ نه‌ک خواستی سیاسی، بۆیه‌ ئه‌و که‌مپه‌ینه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که‌ ئامانج و نیوه‌ڕۆکی پۆزه‌تیڤیشی هه‌یه‌ به‌ڵام به‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ خواسته‌ مه‌ده‌نییه‌کانی ژنان له‌ خۆ ده‌گرێ و هه‌روه‌ها له رێژیمی ئیسلامیی ئێراندا مه‌تره‌ح ده‌کرێ، که‌ واته‌ نه‌ک ناتوانێ ئاستی به‌شداریی ژنان له‌ سیاسه‌تدا به‌رز بکاته‌وه‌ به‌ڵکوو ناتوانی خواسته‌ مه‌ده‌نییه‌کانی ژنانی ئێرانیش ده‌سته‌به‌ر بکات. واته‌ به‌و یاسا توندوتیژانه‌ی رێژیمی ئیسلامیی ئێران هه‌ر پرۆژه‌یه‌ک، به‌ هه‌ر ئامانجێک بێ ئاکام ده‌مێنێته‌وه.


ک/مـــــــــیدیا: به‌شداریی ژنان له‌ کاروباری سیاسی و به‌ڕێوه‌به‌رییه‌کانی وڵاتدا، چه‌نده‌ پێوه‌ندیی به‌ داخراوی سیستم و چه‌نده‌ بۆ خودی ژنان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌؟، ئایا ژنانی ئێرانی خۆیان له‌ ئاست ئه‌م پرسانه‌دا که‌مته‌رخه‌م نه‌بوون؟

ف. عوسمانی: هه‌ر وه‌ک باسم کرد داخواری سیستمی سیاسیی هه‌ر وڵاتێک له‌ هۆکاری رێگری به‌شداریی ژنان له‌ سیاسه‌ت دایه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌ کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ و هه‌موو کۆمه‌ڵگا رۆژهه‌ڵاتییه‌کاندا یه‌کێک له‌ هۆکاره‌کانی داخراوی کولتوور و داب و نه‌ریتی دواکه‌وتووی ئه‌و کۆمه‌ڵگایانه‌یه‌، ئه‌وه‌ راستییه‌کی حاشا هه‌ڵنه‌گره‌ که‌ روانگه‌ی کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ سه‌باره‌ت به‌ به‌شداریی ژنان له‌ بواری کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی و ... هتد زۆر دواکه‌وتوانه‌یه‌ بۆیه‌ ژنان دوو رێگری به‌هێزیان له‌ به‌رده‌م دایه‌، داخراویی سیاسی و داخراویی کولتوور. بۆیه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موو هه‌وڵه‌کانیان که‌متر توانیویانه‌ رێگای به‌شداریی خۆیان له‌و بوارانه‌دا به‌ شیوه‌ی به‌ربڵاو بکه‌نه‌وه‌ که‌ واته‌ به‌شداریی که‌می ژنان له‌ بواری سیاسه‌تدا له‌به‌ر ئه‌و رێگرانه‌یه‌ نه‌ک له‌ که‌مته‌رخه‌می و تێنه‌گه‌یشتنی ژنان له‌ مافه‌ ئینسانییه‌کان.

ک/مـــــــــیدیا: ده‌بێت ژنانی ئێرانی چ بکه‌ن، چ رێکار و رێگه‌یه‌ک بگرنه ‌به‌ر هه‌تا بتوانن ئاستی به‌شداری سیاسیی خۆیان له‌ وڵاتدا زیاتر بکه‌ن؟

ف. عوسمانی: ئه‌وه‌ی که‌ بۆ هه‌موان روون و ئاشکرایه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ته‌نیا به‌ گۆڕانی یاساکانی رێژیمی ئیسلامیی ئێران، ژنان ده‌توانن له‌ سیاسه‌تدا به‌شدار بن و ئه‌وه‌ش ده‌زانین له‌ هه‌وڵه‌ مه‌ده‌نییه‌کان ژنان بۆ کردنه‌وه‌ی فه‌زایه‌کی نیوه‌ کراوه‌ له‌ رێژیمی ئیسلامیدا له‌گه‌ڵ توندوتیژی و داخستنی ناوه‌نده‌کانیان به‌ره‌وروون، که‌ واته هه‌وڵه‌کانی ژنان نه‌ک هه‌ر له‌ بواری سیاسیدا به‌ڵکوو له‌ هه‌موو بواره‌کاندا رووبه‌رووی هه‌ره‌سهێنان ده‌بینه‌وه‌ که‌ ته‌نیا دوای رێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران و دامه‌زراندنی سیستمێکی دێموکراتیک له‌ ئێراندا ژنان ده‌توانن زیاتر له‌ بواری سیاسه‌تدا به‌شدار بن.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: