• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٨ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

تاوتوێکردنی دەورەیی دۆسیەی مافی مرۆڤ و ٢٩١ پێشنیار بە رێژیمی ئێران

زایینی: ٣٠-١٢-٢٠١٤ - هەتاوی: ١٣٩٣/١٠/٠٩ - ١٢:٢٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
تاوتوێکردنی دەورەیی دۆسیەی مافی مرۆڤ و ٢٩١ پێشنیار بە رێژیمی ئێران
کوردستان میدیا: رێژیمی ئیسلامیی ئێران، نزیکەی دوو مانگی دیکە دەرفەتی هەیە هەتا پێشنیارەکانی وڵاتانی ئەندامی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان سەربارەت بە باشترکردنی دۆخی مافی مرۆڤ لەو وڵایە، وڵام بداتەوە.

بەپێی راپۆرتی ماڵپەڕی کوردستان میدیا، خولی دووهەمی تاوتوێکردنی دەورەیی جیهانی پەروەندی مافی مرۆڤی رێژیمی ئێران لە شورای مافی مافی مرۆڤ، رۆژی هەینی رێکەوتی ٩ هەتا ١٣ی خەزەڵوەری ١٣٩٣ی هەتاوی، بە بەشداریی شاندی نێردراوانی ئێران لە بارەگای رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ژنێڤ، بەڕێوەچوو. 

لەو دانیشتنەدا کە بۆ تاوتوێکردنی دۆخی مافی مرۆڤ لە ماوەی ٤ ساڵی رابردووی وڵاتی ئێران تەرخان کرابوو؛ سەرەتا بە پرژانەسەر جێبەجێ کردنی ئەو ١٢٦ پێشنیارەی کە وڵاتانی ئەندامی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە خولی یەکەمی تاوتوێکردنی دەورەیی جیهانی پەروەندەی مافی مرۆڤی رێژیمی ئێران کە مانگی رەشەمەی ساڵی ١٣٨٨ی هەتاوی بەو رێژیمەیان دابوو؛ دەستی پێکرد و چەندین باس پێشکەش کرا.

رێژیمی ئێران لە خولی یەکەمی تاوتوێکردنی دەورەیی پەروەندەی دۆخی مافی مرۆڤ لە ساڵی ١٣٨٨ی هەتاوی، لەلایەن وڵاتانی بەشداربوو ٢١٢ پێشنیاری پێدرا بوو کە ئێران ١٢٦ راسپاردەی قەبووڵ کرد و بەڵێنی بەڕێوەبردنی ئەو راسپاردانەی دا.

راپۆرتە بڵاوکراوەکان لە پەیوندی لەگەڵ پەروەندەی مافی مرۆڤی رێژیمی ئێران لە ماوەی ٤ ساڵی رابردوودا و ئەو لێکۆڵینەوانەی لەلایەن رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان ئەنجام دراوە؛ دەرخەری ئەوەیە کە رێژیمی ئێران لەو ١٢٦ پێشنیارەی کە لە خولی یەکەمی دانیشتنەکانی مافی مرۆڤ قەبووڵی کردبوو؛ تەنیا یەک حاڵەتی بەڕێووە بردووە.

بەشێکی دیکە لەو دانیشتنە بە رەخنە لە دۆخی مافی مرۆڤ لە ئێران و پێشنیاردان لەلایەن وڵاتانی ئەندامی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بە رێژیمی ئێران بۆ باشترکردنی دۆخی مافی مرۆڤ لەو وڵاتە تەرخان کرابوو.

لە ماوەی تاوتوێکردنی دەورەیی دۆخی مافی مرۆڤ لە ژنێڤ، لەلایەن ١٠٨ وڵاتی بەشداربوو ٢٩١ پێشنیار و رێگا چارە بە رێژیمی ئێران پێشنیار کرا.

بەپێی ئەو راپۆرتە ئیسپانیا سەبارەت بە لەسێدارەدانی منداڵان و هاوڕەگەزبازان و هەروەها لابردنی سزای بەردباران، سوید لە بواری مافی بەهاییەکان، ئازادیی ئینتێرنێت، نەمانی سانسۆر لە سەر چاپەمەنییەکان و پەرەپێدانی ئازادیی رادەربڕین و هەروەها تاجیکستان لە پێوەندی لەگەڵ باشترکردنی دۆخی ژنان و باشترکردنی رێژەی بەشداریی ژنان پێشنیاریان خستە بەردەست.

هەروەها بریتانیا، ئامریکا، ئارژانتین، ئوسترالیا، بەحرەین، کانادا، چێک، دانماراک، فینلاند، و فەرانسە لەو وڵاتانە بوون کە رەخنەیان لە دۆخی مافی مرۆڤی ئێران و بەردەوامی ئەو رەوتە گرت و رێ و شوێنی شیاویان بۆ باشترکردنی مافی مرۆڤ لە ئێران پێشنیار کرد.

مافی کەمینەکان، ئیعدامی منداڵانی ژێر تەمەن ١٨ ساڵ، ئازادی چاپەمەنییەکان، ئازادی مافی پارێزەری، ئازادی ئینتێرنێت و رۆژنامەوانان، ئازادی کەمینە رەگەزییەکان، ئازادی کەمینە ئاینییەکان، داخرانی بەرنامەی راگەیاندنە فەرمییەکان بۆ سووکایەتی پێکردنی کەمینەکان، دانپێدانانی زۆرەملی و سەردانی ئەحمەد شەهید بۆ ئێران، لەو بابەتانە بوون کە لەلایەن وڵاتانی بەشداربوو رێگا چارەیان بۆ پێشنیار کرا.

ئۆسترالیاش خوازیاری راگرتنی ئیعدامی منداڵان، ئازادیی رادەربڕین و کۆبوونەوە و ئازادیی زیندانیانی سیاسی، رەچاوی مافی بەهاییەکان، کوردەکان و دەروێشەکان بوو.

هەروەها فەرانسە، ئاڵمان و سوئیس لەو وڵاتانە بوون کە سەرەرای مەحکووم کردنی شەپۆلی ئێعدامەکان لەلایەن رێژیمی ئێرانەوە رێگا چارەیان پێشنیار کرد.

راپۆرتە بڵاوکراوەکان باس لەوە دەکەن کە دووهەمین دانیشتنی تاوتوێکردنی دەورەیی دۆخی مافی مرۆڤ لە ئێران، ٥٠ داواکاریی کۆمەڵگای جیهانی لە چوارچێوەی لابردنی هەڵاواردنی ژنان، کچان و کەمینە رەگەزیەکان پێشنیار کرابوو.

دوای پێدانی ئەو پێشنیارانە لەلایەن وڵاتانی بەشداربوو لەو دانیشتنەدا، شاندی نێردراوانی رێژیمی ئێران لە شۆرای دەورەیی مافی مرۆڤ، رۆژی سێشەممە رێکەوتی ١٣ی خەزەڵوەری ١٣٩٣ی هەتاوی، بڕیاردان لەسەر قەبووڵ‌کردن یا رەتی پێشنیارەکانی ١٠٨ وڵاتی جیهانی بۆ مانگی مارسی ٢١٠٥ زایینی (١٠ی رەشەمەی ١٣٩٣ی هەتاوی هەتا ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٩٤ی هەتاوی) وەدوا خست.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.