• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٣ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

سیاسەت و ئابووری، ئابووری و سیاسەت!

زایینی: ٢٩-٠١-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٣/١١/٠٩ - ٠٩:٥٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
سیاسەت و ئابووری،  ئابووری و سیاسەت!
حەسەن پاڵانی


مێژووی سەرهەڵدانی ئەم دوو ڕەهەندە، بە درێژایی مێژووی مرۆڤایەتی، دوو ڕەهەندو ڕێچکەی ڕەنگ ڕێژکردنی کایە و یارییە سەرەکییەکانی ژیانی کۆمەڵگای مرۆیی بوون و دەوری سەرەکی و هەنووکەیی لە بڕیاردانی دەسەڵاتە جۆربەجۆرەکانی، سیستمە جیهانییەکاندا دەگێڕن.

10287.jpg


ئەگەر سیاسەت بە واتا گشتیەکەی پێناسەو شرۆڤە بکەین و ئاورێکی نەئەوەندە دوور لە مێژووی ململانێکانی دوای شەڕی دووەمی جیهانی و تا نزیکایی کۆتایی هاتنی شەڕی ساردو رووخاندنی دیواری بێرلین، کە سیمبولی کۆتایی هاتنی یەکجارەکیی رووخانی بلووکی رۆژهەڵات و ئەو بلووکبەندیەیە کە لە نێوان رۆژ ئاواو رۆژهەڵاتدا بوو، بە یەکجاری کۆتایی پێهات.

بەم جۆرە جیهان پێی نایە قۆناغێکیتر لە یەک جەمسەری و یارییەکی نوێ، ئەم جارەیان، بە ڕێبەری و دوور لە بلووکبەندی و دوو جەمسەری رۆژ ئاواو رۆژهەڵات. بەڵکوو یاریکەری سەرەکیی لە مەیدانی هەموو میدانەکانی جیهان بۆ ڕۆژئاوا مایەوەو توانی سیاسەتی ئەمری واقعی خۆی بە سەر نزیک بە هەموو ئەو حکوومەت و وەڵاتانەدا، کە بە جۆریک لە جۆرەکان نزیکایەتی لە بلووکی رۆژهەلاتی دەکرد، خۆی نزیک بکاتەوە و جۆرە سازشێکی سیاسی بۆ نزیک بوونەوەو تەمایول پەیاکردن بە رووی ڕۆژ ئاوادا بۆ خۆیان مسۆگەر بکەن و هاوپیمانیەتیی سیاسی و نیزامی لە گەڵ هێندێک لەو وەڵاتانەی کە پێشتر لە پەیمانی بەرگری و نیزامی ئاتلانتیکدا بوون، بێنەدەر و خۆیان لە بەرەی ڕۆژئاوا و پەیمانی ناتۆ ببینەوە.

دوای نزیک بە ٢٤ ساڵ لە یەکدەست بوونی رۆژئاوا، جاریکیتر کایەکان دووبارە جێگۆڕکێیان پێدەکرێ و هێندیک لە ئەم ئاڵووگۆڕانە، ئاڵووگۆڕی ئابووری، کلتووری، ژینگەیی، تەکنولۆژی و میدیایی، سیاسەتی بە دوای ئابووری راکێشاو قسەی ئەوەڵ و ئاخر و رەقەم لێدانی کەوتە دەست و سیاسەتی وەک فەرمان بەرەو دەست لە سینگی ئابووری نواندەوە.

ئەوەی مەبەستی سەرەکییە لە ئەم کورتە ڕاڤەیەدا، جێگۆرکێیە ( لە سیاسەت و ئابووری، ئابووری و سیاسەت) کە بە درێژایی نزدیک بە چارەکە سەدەیک چۆن ئابووری باڵی کێشاوە بەسەر هەموو جمگەو ناوەندە سەرەکییەکانی بڕیاری سیاسی و بریارە مەحزی و بڕژەوەندییە ستراتیژییەکانی ئابووری وسیاسەتی وڵاتان، بە تایبەت وڵاتانی رۆژ ئاوایی و ئورووپاییەکاندا.

ئەگەر باس لە مافی مرۆڤ بە پێی پێوانەکانی گەردوونی مافی مرۆڤ دەکرێ؟ ئەگەرباس لە هەموو ئەو مافانە کە لە جارنامەی گردوونی، مافی مرۆڤدا هاتوون و وڵاتانی پێوەندیدار واژۆی ئەو پەیماننامەیەیان کردوە، سەیر بکەین، دەبینین ئەو بڕگەو پاراگرافانە، تنهاو تنها لایەنی وەهمی، فۆرمالیتەو رۆحی هەیە، لە کاتێکدا دەتوانێ جێبەجێ بکرێ کە بەرژەوەندییە ئابوورییەکان هەموو هەڵسەنگاندنێکی بۆ کرابێ و لایەنی مسۆگەری بە تەواوەتی بۆ رەخسێندرابێت. ئەو کات دەتوانین بڵێین هەنگاوە سیاسییەکان، بەدوای بەرژەوەندییە ئابوورییەکان خۆیان پەلکێش دەکەن.

لێرەدا بەپێی ئەو ڕاڤەو شیکاریانەی کە لە نێو توێژەرانی ئابووریناسی جیهانی کاری لەسەر کراو، بە هۆکاری گۆرانکارییە پیتاپیتاکانی جیۆپۆلیتیک جیوغرافی دونیا لە ئەو پەڕی بچووک بوونەوەی خۆیدایەو بە هۆکاری هاتنە ئارای چەمکی گشتگیری لیبرال دیموکراسی و ئازادی و دەست کراوەیی زیاتری تاک ، بوونی تاک وەک ناوەندی( سنتری) بریاردان و کڕین و فرۆشتنی کاڵاکانیان، کە بووەتە دەست کراوەیێکی سیاسی، ئابووری و کلتووری لەنێوان نەتەوەو سنوورە نەتەوەیەکانی وەڵاتانی جیهان. کە کۆمەڵە فاکتۆرێکی زاتی، مەعنەوی و ئابووری هاوپێچی ئەم گۆڕانکاریانە، لە شکڵی بابەتی و نەوعی خۆیدا پارسەنگی هێزی ئابووری بەسەر هێزی سیاسی زاڵکردوە وجارێکیتر مەفهووم و پێناسەی چەمکی لیبراڵ دیموکراسی وەک مەقوولەیەکی جێکەوتوو بە شێوەیەکی بەرین وگشتگیرتر، لە شکڵ و شەباهاتی تاک دێتە دەرو جێگاو پێگەی خۆی دەگۆری، جێگای خۆی دەدات بە دەستکراوەیی گروپی و ئەکتۆرە کاریگەرەکانی جوغرافیا سیاسیەکان، کە لە جەوهەرو پەیامی خۆیدا رێگا خۆشکەرە بۆ بازاری ئازادو تەولیدات و سادراتی کاڵاو جنسی هەناردەو هاوردە.

هەرچی زیاتر دەست ئاوەڵایی ئەکتۆرە گەورەو کاریگەرەکانی بواری بازرگانی، ئەمڕۆ لەسەرتاسەری جیهان، بەتایبەتی ئووروپاو رۆژئاوا نەقشی کاریگەر و کلیدی دەگێڕن. لە دیاری کردنی ڕەهەندە سیاسیەکانی وەڵاتاندا دەوری میحوەری دەگێرن و سیاسەت پەلکێشی پێوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانیان، بەر ئەساسی بازاری ئازادو قازانجی هاوبەش، دەکەن. لێرەدا ئەوە ئابوورییە سیاسەت دیاری دەکات، نەک پێچەوانەکەی؟ جارێکیتر سیاسەت خۆی بەدوا خەستەوەو ئابووری بێ گوێدان و لەبەرچاو گرتنی، چۆنیەتیی جۆری سیستمی دەسەڵاتداری وچۆنیەتی جۆری بەرێوە بەرییەکانیان، تەنها بۆ ئەوان ئەوە گرینگە کە ولاتان بتوانن زەمانەت و تەزمینی ژیان و حەیاتی هاووڵاتی و کارخانەو شیرکەتە گەورەکان بکەن، جا چە ولاتێکی دیکتاتۆر وتووتالیتیر بێت، بۆ خاوەن ولاتانی بەرژەوەندیخواز گرینگ نییە. بۆ ئەوان ئەوە گرینگە کە ئابوورییان لە هەر رێگایەکەوە بێت؛ مسۆگەر بکرێت.

ئایا کوردستان بە پێی نۆرم و رێکارە ئابووری وسیاسیەکانی خۆی، لەگەڵ دەوروبەرو دوونیا تا چە ڕادەیک خۆی هاوتەریب کردووە؟ یان ئابووری کوردوستان بوەتە سەنتری تەمووحاتی ڕاکێشانی زلهیزەکانی دنیا؟ ئایا سیاسەتی ئابووریی کوردستان لەسەر هەمان ڕێچکەو سکەی حیزبی بوونەو رواڵەتێکی نەتەوەیی پێوە دیارنییە، وەک باقی رەهەندە نیشتمانی، سەربازی و دادوەرییەکانیتر، یان لە بازنەی کاری بێبەرنامەیی و بێپرۆژەی نیشتمانی دەسووڕێتەوە؟

بە مەزەندەی ئەو فاکتانەی کە توێژەرانی زانستی ئابووریناسی توێژینەوەیان بۆ کردوە، لەسەر هەموو سامانە ژیرزەوین و سەر زەوین و ئاسمانییەکانی کوردستان، ئەگەر خاوەنی ستراتیژیەتێکی هاوبەشی نیشتمانی و نەتەوەیی بێت، لەلایەن مووئەسەسات و ناوەندی راوێژکاریی ئابووریی و ئابووری ناسییەوە، دوور لە دەست و هەژموونخوازی و مۆنۆپۆل کردنی جمگەکانی سیاسی و ئابووری ودوورخستنەوەی دەستی حیزب لە جوومگەکانی ئابووری، کە لە حاڵی حازر نیمانە، بە تەواوەتی گرێدراوی پاوەنخوازیی حیزبی بەڕیوە دەچێت، حیزب و ئەندامانی حیزب و دەست و پێوەندەکانی حیزب، لە پێش هەموو پیوانەکانیتردایە. کوردستان هەموو ئەو پێوانە و مەرجەی تێدایە، کە چاوی تەماحی وڵاتانی زەلهێزو دونیا ڕاکێشێت تا سەرمایەگوزاری خۆیان بکەن. بەڵام لە حاڵی حازردا شیرکەتو کارخانەو خاوەن پرۆژە جیهانییەکان، لە سەرمایەگوزاریی خۆیاندا، نازانن لە گەڵ کێ و لەگەڵ چە ناوەندو لایەنێکدا، کارو باری ئیداری، حقووقی و پێوەندی بگرن و پرۆتۆکۆلەکانیان واژۆ بکەن و زەمانەتێکی درێژخایەنی ئابووری بۆ سەرمایەکانیان دابین بکەن و جۆرە دڵنیاییەکی حەتمی بە سەرمایەکانیان ببەخشرێ.

ئەمرۆ ئابووری بە شادەمارو لە سەرووی هەموو پێوەندییەکان دەژمیردرێ وجێگای بە سیاسەت لێژکردووە؟ کوردستان هەیەتی، بەڵام خاوەن سیاسەتی ئابووری نییە، کە پێگەو جیگە و قسەی ئەوەڵ و ئاخر دەکات. لە کۆتایدا ماوەتە بڵێین، ئیتر ئەوە ئابووریە، سەنگ ڕێژو ڕەنگ ڕێژەی هەموو کایەکان دەکات ومۆرەکانی شەترەنجی ئابووری ئەگەر لەکاتی خۆیداو لە زەمانی خۆیدا جێگۆرکێ پێنەکرێت و بەکار نەهێنرێن ، درنگ دەبێت.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.