• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٤ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

ئایا ناو ماڵی کورد لەحاڵی ئاسایی، خۆی یەک دەخاتەوەو یەک دەگرێ یان کاتی نزیک بونەوەی مەترسییەکان!

زایینی: ٠٢-٠٢-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٣/١١/١٣ - ١٠:٤٢ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئایا ناو ماڵی کورد لەحاڵی ئاسایی، خۆی یەک دەخاتەوەو یەک دەگرێ یان کاتی نزیک بونەوەی مەترسییەکان!
بە دریژای میژووی بەشەرییەت و سەر هەڵدانی کایەیەکی بەرکێ و هاتنە ئارای ژیانی ململانێی، نیوان مرۆڤەکان، مرۆڤ بۆ ئەوەی بتوانێ لە ململانێ و کێشمەکێشەکانی قۆنا‌‌غە جۆر بە جۆراکانی سەردەمی ژیانی خۆی باشترین شێوە تێپەڕێنێ، دەستی بۆ زۆر تاقی کاری و ئەزموون کردنی زۆر شت بردووە. ململانێ و کێبەرکێ کان، لەگەڵ تێپەڕینی کات، قۆناغی تاکی تێپەڕاندوە و پێیناوەتە، مەیدان و مەودایەکی فەراوان تر، بۆ دەستە بەرکردنی داوا و داخوازییە هەنووکەیی و پیداویستیە سەرەتاییەکانی.

11979.jpg
حەسەن پاڵانی

ئەگەر لە روانگەی سۆسۆلۆژیی کۆمەڵ ناسیی کۆمەڵایەتیەوە ئاوڕێکی نە ئەوەندە دوور لە روانگەی تاک و کۆ، بۆ ناخوو وغەریزە مەعنەوییەکان و هەڵوێستی مرۆڤ و کۆمەڵ و کۆمەڵگا بدەینەوە، دەبینین مرۆڤەکان بۆ ئەوەی بە داخوازییەکانیان بگەن، خۆیان ئۆرگانیزە و رێکخستوە و لە هەناوی فۆرمی رێکخستنی دڵخوازی خۆیان بینیوەتەوە، جا ئەو رێکخراوە، مەدەنی یان سیاسی بێت، گرینگ ئەویە لەگەڵ چۆنیەتی زێهنیەت و بیرکردنەوەی ئەو کەسە، کە خۆی باوەڕی پێیەتی، بگونجێ و کاری بۆ بکات.

بۆ ئەوەی لە ناوەڕۆکی باسەکە، دوور نەکەومەوە، بە ئەو دەستپێکەکە کوورتە، کە لە خۆیدا هاوهەڵکێشیی و هاوتەنی، لەگەڵ تایتڵی باسەکە پێکەوە گرێدرابێت. ئەویش مرۆڤ و کۆمەڵگا و چەقی دەستپێکی ململانێ و بوونی رۆیای جۆربەجۆری ناخووی سروشتی مرۆڤە، چ لە روانگەی کاریگەری کلتووری، ئابووری و دەسڵات خوازی؟ و چ لە روانگەی گونجان و نەگونجانی؟ مرۆڤەکان، بۆ خۆی و چوار دەوری خۆی، خۆی لە خۆیدا فرەرەنگیی و رێکخراوی حیزبی (موتەنەوع) لە کۆمەڵگادا دروست دەکات.

بە درێژای مێژووی سەر هەڵدانی هەموو ناکۆکی و ناتەباییەکانی رێکخراوی کۆمەڵگای بەشەری بەشی زۆری ناکۆکییەکان، پێوەندی لە پێش هەموو فاکتەرێکی ترەوە، پێوەندی بەدەسڵات خوازی، خۆ نەناسی یان باز تعریف نەکردنی خۆ و دەورووبەر، خۆو کۆمەڵگا، خۆو نۆرمە باوەکانی کۆمەڵی کوردەواری، لە سەرەوەی هەمووشیانەوە، نەبوونی کلتووری پێکەوە هەڵکردن و پێکەوە بوون، وەک بنەمایەکی بەهێزی تعاموول کردن و قەبووڵ نکردنی جیابیران و جیا هەڵوێستان، وەک دەستەواژەیەکی جیاکاری( ئێمە و ئێوە) بوونی ئەم دەستە واژەیە، هەرچی زیاتر حاڵەتی نەگونجان دەخوولقێنێ و دەمانگەیەنێتە کەناری پێکەوە، هەڵنەکردن. قەبووڵ کردنی هەر رەنگ و ، بیر و ئیدەیەکی جیاواز، چ ئایینی، سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابووری، چیناییەتی و ژینگەیی بێت.

بە یەکیک لەفاکتەرە هەرە سەرەکییەکانی ژیانی هەرموونی مرۆڤ دەژمیردرێ. بە ناسینی هەموو ئەو جیاوازیانە قەبووڵ کردنی و رێگەدان بەگەشەسەندنیان، نیشانەی ئاستی رۆشنبیری و تێگەیشتووی، کۆمەڵگا و ئەندامانی سەر بە هەر رێکخراوێکی، مەدەنی یان سیاسی ناودەبرێ.

بەڵام پێچەوانەکەی سەر دەکێشێتە هەڵ نەکردن لە حەوزە و بازنەیەکی داخراودا، ناتەبای کۆمەڵایەتی، دەڕدونگی سیاسی، قەبوول نەکردنی جێگۆرکێ لە دەسڵات وگۆڕینی مۆڕەکان، نەبوونی رەدە فعلی لەبار و شیاو، نەبوونی گیانی لێبوردویی، دروست نەبوونی رێکخستنی شەپۆلی هاوبەش خۆ نەدیتنەوە لە بازنە و سکەیەکی هاوکاری کە بتوانێ هەم ئاراستەی شەپۆلەکان، هەم رێچکەی کاروانی هاوبەش دیاری بکات. کۆ و ئەنجامی هەموو ئەمانە دەتوانێ بە لایەنە مەنفیەکەیدا، سەرمان لە نە بوونی ئێستراتیژیەکی هاوبەشی نیشتمانی و نەتەوەیی دەربێنێ.

مێژووی ئەم چەن دەیەی دوایی لە فۆرمی رێکخراوی حیزبی سیاسی کوردی، سەلمێنەری ئەم راستیەن، تێڕوانینی رێکخراوکانی کوردی بە گشتی، لە هیچ کات و قۆناغێکدا، لە سەر ویست وداخوازی ئەندام و دڵسۆز و لایەنگرانی یەکی نەگرتوەتەوە لە دوای دابڕانەکان و لە یەکجیا بونەوەکان. بۆ سەلماندنی ئەم راستیەش، بەڵگە و دوو کوومێنتی زۆر لە بەردەستدایە. هەر لە ناکۆکی نێوان رێکخراوکانی رۆژئاوادا بگرە، تا نزییک بونەوەی کەوتنی کۆبانێ و مەترسی لە سەر تەواویەتی ئەم بەشە لەلایەن رێکخراوی تێروریستی داعشەوە، رێکخراوکانی ئەم بەشە حازر نەبوون، نە یەکتری قبووڵ کەن، نە هاوکاری یەکتری بکەن، دواتر لە ژێر کاریگەری مەترسیەکان و نفوزی هێزی دەرەکییەوە لەگەڵ یەکدا دانیشتن و رێکەوتن. ئەگەر دێنەوە سەر کوردستانی باشوور، لە سەرەتای ساڵەکانی دوای پرۆسەی ئازادی و نێوان ناخۆشی و ناکۆکی نێوان دوو حیزبی دەسڵات داری ئەم بەشە سەیر بکەین دەبینین لە ژێرکاریگەری و هێژموونی دەسڵات دارانی رۆژئاوایدا، رێکەوتن و درێژەیان بە هاوکاری و یەکتر قەبووڵ کردن کرد. کە دێنەوە سەر کوردستانی رۆژهەڵات دۆخەکە، نەک هیچی باشتر لە دۆخی ئەو بەشەکانی تر، باشتر نیە، بەڵکو بگرە خراپتریشە، بە هۆی چەند لەتی و لە یەکترازانانەی نێوان حیزبە سەرەکییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان. بە هۆی پێشینەیەکی کلتووری و رێکخراویی کە باڵی کێشاوە بەسەر کاری رێکخراویی و ئورگانیکی رێکخراوکانی حیزبی کوردیدا، بە تایبەت حیزبەکانی رۆژهەڵات دەبێ چاوەڕوانی مەترسیێک بکەن تایەکبگرنەوە و یەکتری قەبووڵ بکەن وخۆیان لە بەرەیەکی هاوبەشدا ببیننەوە.

کۆتا قسە ئەوەیە، هیوادارم هەلوومەرجە مەترسیدارەکان وا لە حیزبە کوردیەکان، بە تایبەت حیزبەکانی رۆژهەڵات نەکات، یەکیان پێ بگرێ، بەڵکو خۆیان لە سەر ویست و ئارەزوی خۆیان هەنگاوی بۆ هەڵهێنن بە قەولی کوردی( خۆیان یەکبگرنەوە، نەک یەکیان پێبگرنەوە). چوون یەکگرتنەوەیکی دڵخوازانە زۆر کاریگرتر و شووێندانەرترە، تا یەکپێگرتنەوە.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: