• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٣ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ئایا ناو ماڵی کورد لەحاڵی ئاسایی، خۆی یەک دەخاتەوەو یەک دەگرێ یان کاتی نزیک بونەوەی مەترسییەکان!

زایینی: ٠٢-٠٢-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٣/١١/١٣ - ١٠:٤٢ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئایا ناو ماڵی کورد لەحاڵی ئاسایی، خۆی یەک دەخاتەوەو یەک دەگرێ یان کاتی نزیک بونەوەی مەترسییەکان!
بە دریژای میژووی بەشەرییەت و سەر هەڵدانی کایەیەکی بەرکێ و هاتنە ئارای ژیانی ململانێی، نیوان مرۆڤەکان، مرۆڤ بۆ ئەوەی بتوانێ لە ململانێ و کێشمەکێشەکانی قۆنا‌‌غە جۆر بە جۆراکانی سەردەمی ژیانی خۆی باشترین شێوە تێپەڕێنێ، دەستی بۆ زۆر تاقی کاری و ئەزموون کردنی زۆر شت بردووە. ململانێ و کێبەرکێ کان، لەگەڵ تێپەڕینی کات، قۆناغی تاکی تێپەڕاندوە و پێیناوەتە، مەیدان و مەودایەکی فەراوان تر، بۆ دەستە بەرکردنی داوا و داخوازییە هەنووکەیی و پیداویستیە سەرەتاییەکانی.

11979.jpg
حەسەن پاڵانی

ئەگەر لە روانگەی سۆسۆلۆژیی کۆمەڵ ناسیی کۆمەڵایەتیەوە ئاوڕێکی نە ئەوەندە دوور لە روانگەی تاک و کۆ، بۆ ناخوو وغەریزە مەعنەوییەکان و هەڵوێستی مرۆڤ و کۆمەڵ و کۆمەڵگا بدەینەوە، دەبینین مرۆڤەکان بۆ ئەوەی بە داخوازییەکانیان بگەن، خۆیان ئۆرگانیزە و رێکخستوە و لە هەناوی فۆرمی رێکخستنی دڵخوازی خۆیان بینیوەتەوە، جا ئەو رێکخراوە، مەدەنی یان سیاسی بێت، گرینگ ئەویە لەگەڵ چۆنیەتی زێهنیەت و بیرکردنەوەی ئەو کەسە، کە خۆی باوەڕی پێیەتی، بگونجێ و کاری بۆ بکات.

بۆ ئەوەی لە ناوەڕۆکی باسەکە، دوور نەکەومەوە، بە ئەو دەستپێکەکە کوورتە، کە لە خۆیدا هاوهەڵکێشیی و هاوتەنی، لەگەڵ تایتڵی باسەکە پێکەوە گرێدرابێت. ئەویش مرۆڤ و کۆمەڵگا و چەقی دەستپێکی ململانێ و بوونی رۆیای جۆربەجۆری ناخووی سروشتی مرۆڤە، چ لە روانگەی کاریگەری کلتووری، ئابووری و دەسڵات خوازی؟ و چ لە روانگەی گونجان و نەگونجانی؟ مرۆڤەکان، بۆ خۆی و چوار دەوری خۆی، خۆی لە خۆیدا فرەرەنگیی و رێکخراوی حیزبی (موتەنەوع) لە کۆمەڵگادا دروست دەکات.

بە درێژای مێژووی سەر هەڵدانی هەموو ناکۆکی و ناتەباییەکانی رێکخراوی کۆمەڵگای بەشەری بەشی زۆری ناکۆکییەکان، پێوەندی لە پێش هەموو فاکتەرێکی ترەوە، پێوەندی بەدەسڵات خوازی، خۆ نەناسی یان باز تعریف نەکردنی خۆ و دەورووبەر، خۆو کۆمەڵگا، خۆو نۆرمە باوەکانی کۆمەڵی کوردەواری، لە سەرەوەی هەمووشیانەوە، نەبوونی کلتووری پێکەوە هەڵکردن و پێکەوە بوون، وەک بنەمایەکی بەهێزی تعاموول کردن و قەبووڵ نکردنی جیابیران و جیا هەڵوێستان، وەک دەستەواژەیەکی جیاکاری( ئێمە و ئێوە) بوونی ئەم دەستە واژەیە، هەرچی زیاتر حاڵەتی نەگونجان دەخوولقێنێ و دەمانگەیەنێتە کەناری پێکەوە، هەڵنەکردن. قەبووڵ کردنی هەر رەنگ و ، بیر و ئیدەیەکی جیاواز، چ ئایینی، سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابووری، چیناییەتی و ژینگەیی بێت.

بە یەکیک لەفاکتەرە هەرە سەرەکییەکانی ژیانی هەرموونی مرۆڤ دەژمیردرێ. بە ناسینی هەموو ئەو جیاوازیانە قەبووڵ کردنی و رێگەدان بەگەشەسەندنیان، نیشانەی ئاستی رۆشنبیری و تێگەیشتووی، کۆمەڵگا و ئەندامانی سەر بە هەر رێکخراوێکی، مەدەنی یان سیاسی ناودەبرێ.

بەڵام پێچەوانەکەی سەر دەکێشێتە هەڵ نەکردن لە حەوزە و بازنەیەکی داخراودا، ناتەبای کۆمەڵایەتی، دەڕدونگی سیاسی، قەبوول نەکردنی جێگۆرکێ لە دەسڵات وگۆڕینی مۆڕەکان، نەبوونی رەدە فعلی لەبار و شیاو، نەبوونی گیانی لێبوردویی، دروست نەبوونی رێکخستنی شەپۆلی هاوبەش خۆ نەدیتنەوە لە بازنە و سکەیەکی هاوکاری کە بتوانێ هەم ئاراستەی شەپۆلەکان، هەم رێچکەی کاروانی هاوبەش دیاری بکات. کۆ و ئەنجامی هەموو ئەمانە دەتوانێ بە لایەنە مەنفیەکەیدا، سەرمان لە نە بوونی ئێستراتیژیەکی هاوبەشی نیشتمانی و نەتەوەیی دەربێنێ.

مێژووی ئەم چەن دەیەی دوایی لە فۆرمی رێکخراوی حیزبی سیاسی کوردی، سەلمێنەری ئەم راستیەن، تێڕوانینی رێکخراوکانی کوردی بە گشتی، لە هیچ کات و قۆناغێکدا، لە سەر ویست وداخوازی ئەندام و دڵسۆز و لایەنگرانی یەکی نەگرتوەتەوە لە دوای دابڕانەکان و لە یەکجیا بونەوەکان. بۆ سەلماندنی ئەم راستیەش، بەڵگە و دوو کوومێنتی زۆر لە بەردەستدایە. هەر لە ناکۆکی نێوان رێکخراوکانی رۆژئاوادا بگرە، تا نزییک بونەوەی کەوتنی کۆبانێ و مەترسی لە سەر تەواویەتی ئەم بەشە لەلایەن رێکخراوی تێروریستی داعشەوە، رێکخراوکانی ئەم بەشە حازر نەبوون، نە یەکتری قبووڵ کەن، نە هاوکاری یەکتری بکەن، دواتر لە ژێر کاریگەری مەترسیەکان و نفوزی هێزی دەرەکییەوە لەگەڵ یەکدا دانیشتن و رێکەوتن. ئەگەر دێنەوە سەر کوردستانی باشوور، لە سەرەتای ساڵەکانی دوای پرۆسەی ئازادی و نێوان ناخۆشی و ناکۆکی نێوان دوو حیزبی دەسڵات داری ئەم بەشە سەیر بکەین دەبینین لە ژێرکاریگەری و هێژموونی دەسڵات دارانی رۆژئاوایدا، رێکەوتن و درێژەیان بە هاوکاری و یەکتر قەبووڵ کردن کرد. کە دێنەوە سەر کوردستانی رۆژهەڵات دۆخەکە، نەک هیچی باشتر لە دۆخی ئەو بەشەکانی تر، باشتر نیە، بەڵکو بگرە خراپتریشە، بە هۆی چەند لەتی و لە یەکترازانانەی نێوان حیزبە سەرەکییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان. بە هۆی پێشینەیەکی کلتووری و رێکخراویی کە باڵی کێشاوە بەسەر کاری رێکخراویی و ئورگانیکی رێکخراوکانی حیزبی کوردیدا، بە تایبەت حیزبەکانی رۆژهەڵات دەبێ چاوەڕوانی مەترسیێک بکەن تایەکبگرنەوە و یەکتری قەبووڵ بکەن وخۆیان لە بەرەیەکی هاوبەشدا ببیننەوە.

کۆتا قسە ئەوەیە، هیوادارم هەلوومەرجە مەترسیدارەکان وا لە حیزبە کوردیەکان، بە تایبەت حیزبەکانی رۆژهەڵات نەکات، یەکیان پێ بگرێ، بەڵکو خۆیان لە سەر ویست و ئارەزوی خۆیان هەنگاوی بۆ هەڵهێنن بە قەولی کوردی( خۆیان یەکبگرنەوە، نەک یەکیان پێبگرنەوە). چوون یەکگرتنەوەیکی دڵخوازانە زۆر کاریگرتر و شووێندانەرترە، تا یەکپێگرتنەوە.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".