• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٧ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

دوایین بارودۆخی سامان نەسیم، ئەو زیندانییە سیاسییە کوردەی کە لە بەرەبەری ئیعدام کردن دایە

زایینی: ١٨-٠٢-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٣/١١/٢٩ - ١٦:٥٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دوایین بارودۆخی سامان نەسیم، ئەو زیندانییە سیاسییە کوردەی کە لە بەرەبەری ئیعدام کردن دایە
کوردستان میدیا: پشتیوانیی هەمە لایەنە لەلایەن چالاکانی سیاسی و ناوەندەکانی مافی مرۆڤ لە سامان نەسیم، زیندانیی سیاسیی کوردی مەحکووم بە ئیعدام، هەتا ئێستا دژکردەوەی دەزگایی رێژیمی ئیسلامی بەداوە نەبووە و ئەگەری ئیعدام کردنی ئەو زیندانییە سیاسییە کوردە هەتا ٢٤ کاتژمێری دیکە لە ئارا دایە.

بەپێی راپۆرتی ماڵپەڕی کوردستان میدیا، پشتیوانی رێکخراوەکان و ناوەندەکانی مافی مرۆڤ، چالاکانی سیاسی، مەدەنی و رۆژنامەنووسان لە "سامان نەسیم" زیندانیی سیاسیی کورد،کە ئەگەری ئیعدام کردنی لە ئارادایە، زیاتر پەرەی ئەستاندووە.

پشتیوانی هەمە لایەنە لە سامان نەسیم رۆژی هەینی رێکەوتی ١٧ی رێبەندانی ١٣٩٣ی هەتاوی، بە دەرکردنی بیانییەیەک لەلایەن ریکخراوی لێبوردنی نێونەتەوەیی و داواکاری ئەو رێکخراوە نێودەوڵەتییە بۆ رزگارکردنی گیانی ئەو زیندانە سیاسیە کوردە، دەستی پێکردووە.

رێکخراوی لێبوردنی نێونەتەوەیی سەبارەت بە ئەگەری بەڕێوەچوونی حووکمی ئیعدامی سامان نەسیم لە رێکەوتی ٣٠ی رێبەندان ١٣٩٣ی هەتاوی هوشداری دابوو و چەندین جار داوای کردووە کە بەرپرسانی رێژیمی ئێران پێویستە هاوکاری بکەن.

بەپێی بەیانییەی ئەو ناوەندەی مافی مرۆڤ، سەرەڕای وەبیرهێنانەوە بە رێژیمی ئیسلامیی ئێران کە هەر دوو بەڵێنی نێودەوڵەتی مافی مەدەنی و سیاسی و کۆنوانسیۆنی مافی منداڵانی قەبووڵ کردووە، لەو بەڵێننامەیەدا بە روونی ئاماژەی پێکراوە کە ئیعدامی کەسانی ژێر تەمەن ١٨ ساڵ کە تاوانێکیان ئەنجام داوە قەدەغە راگەێندراوە و داوا لەو رێژیمە داوا کرابوو کە حوکمی سامان نەسیم رابگیرێت و پەروەندەکەی عادڵانە پێداچوونە بکرێت.

هەروەها لەو بەیانییەدا جەخت کراوەتەوە کە دانپێدانانی ئەو زیندانییە سیاسییە کوردە لەژێر ئەشکەنجەدا بووە.

دوابەدوای رێکخراوی لێبوردنی نێونەتەوەیی رۆژی سێشەممە رێکەوتی ٢١ی رێبەندانی ١٣٩٣ی هەتاوی رێکخراوی چاوەدێری مافی مرۆڤیش لە بەیاننامەیەکدا نیسبەت بە ئەگەری ئیعدامی سامان نەسیم دژکردەوەی نیشان دابوو.
رێکخراوی چاوەدێری مافی مرۆڤ بە جەخت کردنەوە لەسەر ئەوەیکە سامان نەسیم بەپێی ئیزنی لقی بەڕێوەبەری قووەی قەزائیە لە کۆتاییەکانی مانگی رێبەنداندا لە سێدارە دەدرێت، داوای کردووە کە حوکمی ئەو زیندانییە سیاسییە کوردە رابگیرێت.

بە زیاتربوونی پشتیوانی هەمە لایەنەی ناوەندەکانی مافی مرۆڤ لە سامان نەسیم، چەندین ناوەندی مافی مرۆڤی کوردستان لە بەیاننامەیەکدا نیسبەت بە ئەگەری بەڕێوەچوونی حوکمی ئیعدامی سامان نەسیم دژکردەوەی نیشان داوە داوایان کردووە کە ئیعدامی ئەو زیندانییە سیاسییە کوردە رابگرن.

لە راگەیەندراوێکدا، لە رێپۆرتێرانی تایبەتی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و بە تایبەتی هەواڵنێری تایبەتی لەسێدارەدان، هەواڵنێری تایبەتی سەربەخۆیی دادوەران و هەروەها رێپۆرتێری دۆخی مافی مرۆڤی ئێران داوا کرابوو کە هەرجۆرە رێکارێک بۆ پێشپێگرتنی لەسێدارەدانی سامان بگرنە بەر.

بە سەرجەرم ئەم هەوڵانەوە، رۆژی دووشەممە٢٧ی رێبەندان، رێکخراوی لێبوردنی نێونەتەوەیی بۆ دووهەمین جار لە ماوەی رابردوودا بە دەرکردنی راگەیەندراوێک بە تەرکیز لەسەر ئەوەی کە راسپێردراوانی رێژیمی ئێران سامانی نەسیمیان بۆ دانپێدانانی تەلەڤیزیۆنی داوەتە بەر لێدان و هەڕەشە، سەبارەت بە ئیعدامی ئەو زیندانییە کوردە هوشداریان داوە.
بەپێی راپۆرتەکان، بە بەرینتر بوونەوی پاڵپشتییەکان لە سامانی نەسیم، بە بانگەشەی بەربڵاوی کۆمیتەی نێودەوڵەتیی دژە ئیعدام، رۆژی دووشەمە، هەڵسووڕاوانی سیاسی و مەدەنیی دانیشتووی ستۆکهۆڵم بە کۆبوونەوەیەکی نارەزایتی دەربڕین، لەسێدارەدانی ئەو لاوە کوردەیان لەلایەن رێژیمی ئێران مەحکووم کرد.

هەر لەم پەیوەندییەدا، فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەکانی مافی مرۆڤ و رێکخراوە ئێرانییەکانی ئەندامی ئەو یەکیەتییە، کۆمەڵگەی بەرگری لە مافی مرۆڤی ئێران و سەنتەری بەرگریکارانی مافی مرۆڤ بە دەرکردنی راگەیەندراوێک داوایان لە رێژیمی ئێران کردووە کە دەست لە ئامادەکاری بۆ لەسێدارەدانی ئەو لاوە کوردە هەڵبگرێ.

لەم داوا هاوبەشەدا رووبە رێژیمی ئێران هاتووە کە بە زووترین کات ئەو حوکمە کە لەگەڵ بنەماکانی مافی مرۆڤ ناتەبایە، هەڵبوەشێنێتەوە.
لە درێژەی پاڵپشتییە یەک لەسەر یەکەکان لە سامان نەسیم، ٢١ زیندانیی سیاسیی بەندکراو لە زیندانی گەهەردەشت لە نامەیەکدا داوای هەڵوەشاندنەوەی ئەو بڕیارە حکوومەتییەیان کردووە.

ئەم بەندکراوە سیاسییانە وێڕای مەحکووم کردنی ئەو بڕیارە داوایان لە سەرجەم سەرچاوەکانی بەرگریی مافی مرۆڤ و بە تایبەت ئەحمەد شەهید کردووە کە ئەو بڕیارە دژە مرۆییە مەحکووم بکەن و بە گژیدا بچنەوە.
هەر لەو پەیوەندییەدا ٣١٥ هەڵسووڕاوی سیاسی، مەدەنی و فەرهەنگی لە چەند راگەیەندراوێکدا داوای راگرتنی بەپەلەی ئەو بڕیارەیان کردووە.
لە راگەیەندراوێکدا کە بە واژۆی ٣٠٠ هەڵسووڕاوی مەدەنی و سیاسی گەیشتووە، داوای دەسپێکردنی هەوڵێکی بەپەلە لە لەلایەن ناوەند و سەچاوەکانی داکۆکیکاری مافی مرۆڤ کراوە کە بە دەستێوەردانی شوێندانەری خۆیان ئەو بڕیارە هەڵبووەشێننەوە.

سامانی نەسیم لە دایکبووی ساڵی ١٣٧٣ و خەڵکی شاری مەریوانە.
ناوبراو لە پووشپەڕی ١٣٩٠ و لەکاتێکدا کە ١٧ ساڵ تەمەنی بوو لە سنووری سەردەشت گیرا و بۆ ماوەی دوو مانگ لە گرتنگەی حیفازەت ئیتلاعاتی سپای پاسداران لە ئورمیەدا بوو و پاش لێدان و شکەنجەیەکی زۆر بۆ زیندانی مەهاباد راگوێزرا.

ئەم هاووڵاتییە کوردە لە کۆتاییدا بە تۆمەتی "موحاربە لە رێگەی ئەندامەتی لە یەکێک لە حیزبەکانی ئۆپۆزیسیۆنی رێژیمی ئێران" لەلایەن دادگای ئینقلابی مەهابادەوە حوکمی لەسێدارەدانی بەسەر داسەپا و ئەو حوکمە لەلایەن دادگای پێداچوونەوی ئورمیە و لقی ٣٢ی دیوانی بەرزی وڵات، وەک خۆی پشتڕاست کرایەوە.

ئاویەر.ت
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.