• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٥ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ئازادی ژنان، پیاوانیش ئازاد دەکات

زایینی: ٠٧-٠٣-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٣/١٢/١٦ - ١٧:١٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئازادی ژنان، پیاوانیش ئازاد دەکات
بە بۆنەی هەشتی مارس رۆژی جیهانی ژنان

مەجید حەقی

هەرساڵ لە هەشتی مارس (١٧ی رەشەمە) رۆژی جیهانی ژنان لە وڵاتانی جۆراوجۆردا یاد دەکرێتەوە. رۆژی جیهانی ژنان لە وڵاتانی جیهانی سێهەم و لەو وڵاتانەی کە ژن لە بەشێکی زۆر لە مافەکانی مرۆڤی خۆی بێ بەشە گرنگیەکی تایبەتی هەیە. لە سەرەتاوە تا ئەمرۆشی لەگەل بێت خەباتی ژنان لە پێناوی کۆمەلگایەکی مرۆڤی، یەکسان و دادپەروەرانە بووە.

بەدرێژایی مێژووی چەندین هەزار ساڵی رابردوو و بەهۆی دەسەڵاتی ئایینە جۆراوجۆرەکانەوە هەوڵی کۆمەڵگای پیاوسالار ئەوە بووە کە بە بچووکردن، سووکایەتی و بێ بایەخکردنی ژنان و دابەزاندنی ئەوان تا ئاستی نیوەی پیاو و کردن بە کەرەسەی کەڵک وەرگرتنی جینسی، فرۆش و سەر ئەنجام وەک موڵک و ماڵ هەڵسوکەوت لەگەڵ کردن، مرۆڤایەتی ژنان بباتە ژێر پرسیار. ئایدیۆلۆجی پیاوسالاری لە هەر شوێنێک بێت خاوەنی یەک بنەمایە، ئەویش بە مرۆڤ لەبەرچاونەگرتنی ژن و دان نەهێنان بە مافەکانی ئەوە. ئەمەش بۆتە هۆی خوڵقانی کێشە و تەنگەژەی بێئەژماری کۆمەڵایەتی، سیاسی، دەروونی و ئابووری ناو کۆمەڵگادا. کۆمەڵگای پیاوسالار کۆمەڵگایەکی وەک زیندان وایە کە لەودا نە پیاو و نەژن ئازاد نین. چونکە لە پێوەندی نێوان زیندان و زیندانباندا هەردووکیان ئەسیری یەکترن و ناتوانن ئازادی بەدەست بێنن، ئەمەش دەبێتە هۆی پێکهێنانی کۆمەڵێک تەنگەژەی رەفتاری لە ناو ئەندامانی کۆمەڵدا.

ساڵی ٢٠١٤ خەباتی ژنانی کورد پێینایە قۆناغێکی دیکەوە، کچ و ژنە شەرڤانەکانی رۆژئاوای کوردستان و بەرخودانی بیوێنەیان لە کۆبانی، سەرلمێنەری یەک راستی بوو، ئەویش ئەوە کە ژنان لە هیچ بوارێکەوە کەمتر لە پیاو نین و دەتوانن لە هەموو بوارەکانی ژیانی کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابووری کۆمەڵگادا هاوسان و یەکسان لەگەڵ پیاو رۆڵ بگێرن.

یەکێک لە خاڵە هەرە لاوازەکانی بزووتنەوەی نەتەوایەتی کورد "بەسینفی" چاولێکردنی خەباتی ژنانە. لە کاتێکدا باس لە کێشەی نیوەی کۆمەڵ دەکرێت و چارەسەری ئەو کێشەیە نیوەکەی دیکەی کۆمەڵیش ئازاد دەکات، تەنانەت لە رووی ئابووری گشتی کۆمەڵگاشەوە ئازادی و یەکسانی ژنان دەبێتە هۆی گەشە سەندنی ئابووری بنەماڵەکان و کۆمەڵگا و لەو رووەوە "سینفی" کردنی پرسی ژنان لەو سەردەمەدا کەمکردنەوەی پرسی ژنان لە رەوتی خەباتی نەتەوایەتیدا دەبیندرێت.

خەباتی نەتەوایەتی کاتێک دەتوانێت سەرکەوتوو بێت کە هەم خاوەنی ڤیزیۆن و ئاسۆی نەتەوەیاتی بێت هەم خاوەنی سیاسەتی کۆمەڵایەتی و گەشەکردنی کۆمەڵگا. بۆیە پرسی ژنان پرسێکی بچووکی سینفی نیە پرسێکی سیاسی – کۆمەڵایەتی و ئابووریە کە دەبێ وەک تەواویەت ببیندرێت. کاتی ئەوە هاتووە رێکخراوە کوردستانیەکان بۆ بەرەوپێش بردنی پرسی ژنان و گەشەسەندنی یەکسانی نێوان ژن و پیاو، لە بەرامبەر مافی بەرامبەر "هەل و دەرفەتی بەرامبەریش" بخوڵقینێت رێگا بدات بە ئازادی هێز و وزەی ژنان کۆمەڵگاش بە ئازادی بگات.

کۆمەلگایەک کە مافی ژنانی ژێرپێ دەنرێت، کۆمەڵگایەک کە کاری ژنان تەنیا لە ئاشپەزخانەمان و بوون بەکارخانەی مناڵ سازی بێت، لە کۆمەڵگایەک کە ژن نیوەی پیاو ببیندرێت و کۆمەڵگایەک کە سەرەرای "ئیدعای" بەرامبەری خوازی هەموو بڕیارەکان بەدەستی پیاوانبێت، نە کۆمەڵگایەکی ئینسان گەرایە و نەش کۆمەڵگایەکی ئازادە. بۆیە بە بڕوای من ئازادی نەتەوە لە ئازادی نیوەی سەرەکی پێکهێنەری نەتەوە دەست پیدەکات. بەوە مرۆڤایەتی ئازاد دەبێت.

پیرۆز بێت رۆژی جیهانی ژنان


ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.