• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٢ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٢ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

رێکەوتنی وڵاتانی ئێران و ١+٥، چڕبوونەوەی ململانێ و سەراعی شیعە و سوونە!

زایینی: ٠٦-٠٤-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٤/٠١/١٧ - ١٠:٠٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
رێکەوتنی  وڵاتانی ئێران و ١+٥، چڕبوونەوەی ململانێ و سەراعی شیعە و سوونە!
دوای زیاتر لە ١٨ مانگ لە دانووستانەکان و وتووێژی نێوان وڵاتانی ئورووپایی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکا و ئێران، سەرئەنجام گەیشتنە رێکەوتنێکی سمبولیک لەسەر راگرتنی پیتاندنی ئوورانیۆم، بۆ بەکارهێنانی بۆمب و مووشەکی دوورهاوێژی ئەتۆمی. ئەگەر دەڵێم سمبولیک رەنگە ئەوەندەی لەهەر دوو رووی خەسارناسی و بەرژەوەندخوازی لێکی بدەینەوە، لە رووی خەسارناسییەوە، هەر دوو یاریکەری مەیدانەکە هیچ کامیان، خۆیان بە خەسار لێکراو نابینن، بەڵکوو، بە پێچەوانەوە، خۆییان بە براوەی بازیەکە دەبینن.

10570.jpg
حەسەن پاڵانی
ئەگەر دەڕوانینە ناورۆکی رێکەوتنەکە لە رووی کوورت و درێژماوەیی ، هەر دوو لایەنی دانوستانکار، بەم جۆرە رێکەوتنە هەم نەفەسێکی درێژتریان دا بە یەکتری و هەم کات و فرسەتێکی زیاتریان بە ئاراستەی یاریکردنی پاراستنی بەرژەوەندیە درێژماوەکانی یەکتر دا. ئەگەرچی هێشتا کاتی زۆر بە بریەوە ماوە کە بتوانین تەواوی پێشبینییەکان ئاراستەیەکی تا رادەیەک دروست بەخۆیەوە بگرێ، بەڵام هەندێک هێما و واقعیەت، کە هەڵینجاوی دۆخی ناوچە و هەلوومەرجە نێوخۆی و نێونەتەوەییەکانن ، پێمان دەڵیت، سازش لە پێناوی سازش بۆ رێکەوتن، لە پێناوی خولقاندنی کەش‌وهەوایەکی نامووساعدی ناوچەیی دەتوانێت مسۆگەری بەرژەوەندیە سیاسی و ئابووری، هەر دوو لایەنی پەیوەندیدار بکات. بۆچی ئەم رێکەوتنە لەم کات و ساتەدا؟ بۆچی خولقاندنی کەش‌وهەوایەکی نامووساعد؟
ئێران بە نیسبەت ئەوەیکە بتوانێ لە هاوکێشە ناوچەیەکاندا خەونی سوڵتان سەلیمی سەفەووی، لە بەرفەراوان‌کردنی قەڵەم‌ڕەوی خۆیدا، دەور بگێرێ، پێویستی بە هەندێک سازشی ناوچەیی و دەستێوەردان لە هەندێک ناوچەی مناسب، لە رووی بوونی کەمایەسیەکی هاومەزهەبی خۆی هەیە، بۆ ئەوەی بتوانێ زیاتر و باشتر گەرای شیعەگەری خۆی بچێنێ و ئاوی مەنگی، دانیشتوانی ئەو وڵاتانەی کە رێژەیەکی گەرچی کەمیش بێت لە شیعە مەزهەب ببزوێنێ و بە شەپۆلی خات‌وخۆی سواری شەپۆلەکانی بێت و بە هەر ئاراستەیەکدا ویستی بی بات. بۆ ئەم کارەش پێویستی بە هەندێک رێکاری یاسایی و دەستکراوەیی جوغڕافیایی و ژێۆپۆلیتیکی هەیە، بۆ بەدیهێنانی ئاوات و ئامانجەکانی.

ئێران بەم حاڵەوە بێ رێکەوتن نەیدەتوانی بەپێی پێویست سواری ئەسپی خەونی سەرکەشی خۆی بێت و لە ئەو جێگایانەی بە پێی پێویست کە بیهەوێت، دەستێوەردان بکات و بارگە و بنەی خۆی قایم بکات. بۆ ئەوەش پێویستی بە رێکەوتن و بژاردەی جۆراوجۆر هەبوو، وەک باشترکردنی سەر و سیمای ئابووری خۆی و هاوردەکردنی پێداویستیە لۆجیستیکی و ئەوەلیەکانی لە دەرەوەی وڵات و باشترکردنی باری گوزەرانی دانیشتوانی خۆی، کە بە هۆکاری مەداومی گەمارۆ یەک لە دوای یەکەکانی کۆمەڵگای نێونەتەوەیی تووشی فەزایەکی ماڵ وێرانکەری هەمەلایەنە بوو. بۆ ئەم رێکەوتنەش، ئەگەر لە رووی دوورمەودای و دووربینی سیاسییەوە شرۆڤەی بکەیین، ئێران براوەی کاتی و دۆراوی کۆتاییە، هەموو سیناریۆ و ستراتیژە دوورمەوداکانی، ستراتیژی ‌غەرب دەبێت و بەرژەوەندیە درێژ مەوداکانی وڵاتانی ئورووپایی و رۆژئاوایین لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناڤین و وڵاتانی کەنداو و ئاسیای ناوەڕاست و وڵاتانی سەر دەریاری خەلیجی فارس.
وڵاتانی رۆژئاوایی و لە سەروی هەموویانەوە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکا و ئورووپاییەکان، لە گەرمی و هەرچی گەرم‌کردنی تەنووری ناکۆکی و دووبەرەکیەکانی نێوان شیعە و سوونە پێوستیان، بە ئەکتۆر و یاریکەری باش و هاوکێش هەیە بتوانێت یاری و تەنوورەکە هەرچی باشتر و داغتر بکات و نەهێڵێت گروکڵپەی تەنوورەکە کز و دامرکێتەوە. بۆ ئەوەش وڵاتانی ١+٥ پێویستیان بە هەندێک سەراعی تووندی مەزهەبی هەیە، تا بتوانن گۆمەکە زیاتر بشڵەقێنن و خۆیان هەم وەک تەماشاچی و هەمیش وەک فرۆشیاری سەرەکی چەک و تەقەمەنیەکانیان کە ساڵانێکی زۆرە لە ئەنبارەکانیان ژەنگی هەڵێناوە بفرۆشن و لە هەمان کاتدا وەک دوو رووی دراوێک، لەگەڵ هەرێک لە شیعە و سوونە ژێربەژێر مامەڵەی سیاسی و ئابووری خۆیان درێژە پێ بدەن. بۆ ئەم گەمەیەش پێویستیان بە وڵاتێکی وەک ئێران هەبووە و هەیە بۆ هەرچی زیاتر خۆش‌کردنی گەمەکە و بە گژ دادانی شیعە و سوونە. هەڵگیرسانی دووکەڵی شەڕێکی دوور مەودای مەزهەبی، بێجگە لەوەی چڕ کردنەوەی ناکۆکییەکی درێژ ماوە لە دوای خۆی بەجێ دەهێڵێت و دوو لایەنی مەزهەبی لە دوو بەرەی دژبەێک رادەگرێ، بەڵام دڵنیایی و مسۆگەری بەرژەوەندیەکانی غەرب و ئورووپای بە دوای خۆیدا دێنێتە ئاراوە.

بۆ وڵاتانی ١+٥ ئەم جۆرە لە ریکەوتن و خۆ شەل کردن، لە هەمان کاتدا چاودێرێکی چڕوپڕ بە سەر تەواوی رئاکتۆرەکانی بەرهەم‌هێنانی ئوورانیۆم، گوورزێکی نەرم و لە عینی حاڵدا کاریگەر بەسەر پەیکەری دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامیەوە دەمێنێت و وەک مۆتەکەێک سەر شان‌وپیلی دەگرێت و دەست لە بینەقاقی بەرنادات. ١+٥ بە ئەم رێکەوتنە گڵۆڵەی چاودێری یاسایی و دابینی مەشروعیەتی نێونەتەوەیی‌یان بۆ خۆیان دابین کرد و بوون بە هێزیکی کارای چاودیری کۆی سیستمی ئێران و لە عینی حاڵدا، رێگا بە سەر کێشەکانی ئێران دەدەن لە هەندێک مەوازنی نێو خۆی و دەرەوەی سنوورەکانی، تا حەدێک خۆی بنوێنێ. بەڵام بە ئەو گووریسەی کە لە ملیان کردوە هەر کاتێ بیان هەوێت شەلی دەکەن و هەر کاتێک بیان هەوێت مەلی بۆ لە شەتەک دەدەن.

ئەم رێکەوتنە مەرگی تەدریجی و پلە بە پلەی کۆماری ئیسلامی بە دوای خۆیدا دێنێت، لە درێژە خایەندا.

کۆی یاری و رێکەوتنەکان و رەمبازێنی هەر دوو لایەنی پەیوەندیدار بە مەسەلەی ناوکیەوە، لە جەوهەردا باوەڕیان بە یەکتری نییە و بە هۆی هاتنەئارای ئەم هەلومەرجە تازەیەوە، هەر لایەنێک لە لایەنەکان بۆ دەستکەوتی ئابووری زیاتر و هژمۆنی دەسەڵاتخوازی خۆی سازش دەکات لە پێناوی جێگیر کردنی. ئەگەر بە کوورتی بیبڕینەوە، خەونی دیتراوی کۆماری ئیسلامی، هەم غەرب و هەم ئورووپاییەکان پێیدەزانن و هەمیش، ئەم فرسەتە، فرسەتێکی باشە بۆ ١+٥ بۆ بووژاندنەوەی ئابووری خۆیان لەسەر حیسابی ئەم هاوکێشە سیاسی و ئیقلیمی و ناوچەییە، کە ئەمڕۆ لە گۆڕێدایە. ئێران ١ + ٥ لای من وەک دووسەری دارێک وان کە چۆن هەردوو سەری دارەکە بەرێک ناکەوون، ئەوانێش مەودای بیرو تێڕوانین و تێفکرینیان هەریەکە و بەلاێکدا چووە.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: