• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی ژوئەنی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٣ی پوشپەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی  

بەیاننامەی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ساڵی نوێی خوێندن

زایینی: ٢١-٠٩-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٤/٠٦/٣٠ - ١١:٣٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
بەیاننامەی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ساڵی نوێی خوێندن
کوردستان میدیا: دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بە بۆنەی دەسپێکی ساڵێ نوێی خوێندن بەیاننامەیەکی بڵاو کردەوە و تێیدا باسی ئەرکی مامۆستایان و گرینگی زمانی دایکی کراوە.

لە بەشێکی بەیاننامەکەدا هاتووە: وەرزی نوێ و ساڵی نوێی خوێندن بۆ منداڵان و لاوانی ئێران و بەتایبەت بۆ لاوان و منداڵانی کورد، دەکرێ دەسپێک و دەورێکی دیکە لەخۆئامادەکردن بۆ داهاتوو بێ و بە بۆنەی ئەو دەسپێکەوە پیرۆزبایی لەهەموو قوتابی و خوێندکارانی روو لەمەتەرێزەکانی خوێندن و فێربوون دەکەین.

دەقی بەیاننامەکە بەم چەشنەیە:

هاونیشتمانیانی بەڕێز،
خەڵکی مافخوازی کورد،
مامۆستایان، خوێندکاران و قوتابیانی هێژا

لەئێراندا رۆژی یەکی رەزبەر وەک سەمبۆل و رۆژێکی سیمبۆلیک، وەک رۆژی دەسپێکردنی خوێندن دیاری کراوە و هەموو ساڵێک منداڵان و لاوانی ئێران بە زەنگی دەسپێکی قوتابخانە، ساڵێکی نوێ لەوەرزی خوێندن و فێربوون لەژیانیاندا دەست پێ‌دەکەن و قۆناغێکی دیکەی ئەزموون و زانیاری وەسەریەکنان دەبڕن.

باسکردن لەگرنگیی خوێندن و زانیاریی دەستخستن و پەروەردە و بارهێنان، شتێکی زیادی دێتە بەرچاو، چوونکە لەرۆژ رووناکترە کە پەروەردە و فێربوونی منداڵ و لاوانە کە ئەوان بۆ ژیانی باشتری داهاتوو ئامادە دەکا و لەجیهاندا و بەتایبەتی لەسەردەمی ئەمڕۆدا کە بە سەردەمی شۆڕشی زانیاری ناسراوە، دەور و جێگەی فێربوون و سیستمی فێرکاری دەورێکی یەکلاکەرەوەیە لەژیانی کۆمەڵگا و لەبەرەوپێشچوون یان پاشکەوتن و دواکەوتنی جڤاکیدا. بەڵام لەسیستمی ئیدئۆلۆژیکەکاندا و بەتایبەت سیستمی وەکوو کۆماری ئیسلامی، هەوڵ دەدن کە پرۆسەی خوێندن و سیستمی پەروەردە بەجۆرێک پاوان و داگیر بکەن و لەنێوەڕۆکدا ئاوەژوو بکەنەوە، تاکوو بیرکردنەوە و هزری قوتابیان داگیر و یەخسیر بکەن و بە کەڵک وەرگرتن لەئامرازی پێشکەوتوو و تێکنیکی ئەمڕۆیی تێڕوانینی پاوانخوازانەی خۆیان بڵاوبکەنەوە و لەباتی مافی دەستوێڕاگەیشتنی ئازاد بە زانییاییەکان، لەنێو دەزگایەیکی درۆیینەی ئیدئۆلۆژیکدا رایانگرن.

لەراستیدا سیستمی پەروەردە لەدەزگای کۆماری ئیسلامیدا دەبێتە دەزگای بڵاوکردنەوەی چەواشەکاری و لاوانی وڵات دەبێ وشیار بن کە سیستمی پەروەردەی کۆماری ئیسلامی بەلاڕێیاندا نەبا.

هەر بە بۆنەی دەسپێکی ساڵێکی دیکە لەپرۆسەی خوێندن، پێویستە پیرۆزبایی لەمامۆستایانیش بکەین کە ئەرکی قورسی بارهێنان و پەروەردەی لاوانی وڵات لەئەستۆی ئەوانە و رەنج و تێکۆشانیان جێگای رێزە. هاوکات لەگەڵ ئەوەیدا کە لەدەزگای کۆماری ئیسلامیدا ئەوپەڕی بێڕێزییان پێ دەکرێ و کەمترین ماف و ئیمکاناتیان بۆ دابین دەکرێ و ناڕەزایەتی و مانگرتنەکانیان بۆ گەیشتن بە مافەکانیان سەرکوت کراوە و دەکرێ و ئێستاش ژمارەیەک لەمامۆستایانی مافخواز لەزیندانەکانی رژیم‌دان، بەڵام مامۆستایانی خەمخۆر لەهەوڵی پەروەردەکردنی دروست و ئەمرۆیی منداڵان و لاوانی نیشتماندان و لەکار و ئەرکی نیشتمانی و دێموکراتیکیان راناوەستن.

وەرزی نوێ و ساڵی نوێی خوێندن بۆ منداڵان و لاوانی ئێران و بەتایبەت بۆ لاوان و منداڵانی کورد، دەکرێ دەسپێک و دەورێکی دیکە لەخۆئامادەکردن بۆ داهاتوو بێ و بە بۆنەی ئەو دەسپێکەوە پیرۆزبایی لەهەموو قوتابی و خوێندکارانی روو لەمەتەرێزەکانی خوێندن و فێربوون دەکەین و بەتایبەت هانی لاوانی کورد دەدەین کە بە هێز و ئەنگیزە و پاڵنەرێکی زیاتر و پتەوترەوە بەرەو خوێندن و فێربوون بڕۆن، تاکوو هەم خۆیان لەرەوتی خێرای گەشەکردنی زانست و زانیاری وەدوا نەکەوەن و هەم سەرمایەی بارهاتووی داهاتووی نەتەوەکەمان بن، چوونکە ستەمکاران هەوڵ دەدەن نەتەوەکان لەنائاگاییدا رابگرن، چوونکە دەتوانن نەتەوەیەکی نائاگا و نەخوێندەوار ساناتر بچەوسێننەوە، بەڵام ناتوانن مێشک و باوەڕی نەتەوەیەکی ئاگا و وشیار داگیر بکەن و ئەمە ئەرکی لاوان و قوتابیانی کورد قورستر دەکا کە لەگۆڕەپانی خوێندن و زانست فێربووندا بوونی سەرکەوتوانەیان بسەلمێنن.

سەرەڕای دەوری گرینگی فێربوون و دەسپێکی ساڵی نوێ خوێندن بۆ لاوان لەئێراندا، بەڵام هاوکات لەگەڵ ئەم لایەنە گرنگە، نابێ لایەنی دیکەی فێربوون و خوێندن لەئێراندا فەرامۆش بکەین، ئەویش دەسپێکی ورەزی هروژم بۆ سەر زمانی دایکی لەئێراندایە چوونکە لەئێراندا خوێندن و پەوروەردە بە زمانی فارسیە و منداڵانی نەتەوە ستەملێکراوەکان لەئێراندا لەگەڵ ئاشنابوون بە دیاردەیەک بە ناوی قوتابخانە، قوتابخانە دەبێ بە سیمبۆلی فەرهەنگ و زمانی دەسەڵات و فارسی دەبی بە زمانی سەرکوتکاری و ستەم بۆیان.

بە دەسپیکردنی خوێندن، سیستمی پەروەردە لەئێراندا جینۆساید و تواندنەوەی فەرهەنگی و زمانی بە شێوەی سیستماتیک پەیڕەو دەکا و لەراستیدا زەنگی دەسپێکی قوتابخانە لەرەزبەری پاییزدا دەبێ بە هەڵوەرین و پاییزی زمانی دایکی و لەقوتابخانەدا هەموو هەوڵێکی سیستماتیک بۆ لەبیر بردنەوەی زمانی دایکی لە نێو نەتەوە ستەملێکراوەکاندا و یەک لەوان نەتەوەی کورد دەدرێ.
ئەم بەشە لەدیاردەی خوێندن و پەروەردە لەئێراندا ئەرکی قورس دەخاتە سەر شانی مامۆستایانی سەر بە نەتەوە ستەملێکراوەکان و بەتایبەت مامۆستایانی کورد تاکوو بەهەر شێوەیەک کە بۆیان دەلوێ، منداڵانی کورد لەگەڵ زامنی دایکییان بۆ خوێندن و فێربوون ئاشنا بکەن و بە تاک و بە کۆ هەوڵی پەروەدە بە زمانی کوردی لەنێو منداڵانی کورددا بدەن.

وێڕای پیرۆزبایی دووبارە بەبۆنەی دەسپێکی ساڵی نوێ خوێندن و فێربوون، هیوادارین کە رۆژێک بێ کە منداڵانی نەتەوەکانی ئێران و منداڵانی کوردیش بێ هیچ هەڵاواردن و ستەمێک بە زمانی دایکیی خۆیان زانست و زانیاری فێر ببن و پەروەردەی سیستماتیکی دێمۆکراتیک بە زمانی دایکییان بکرێن

حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران
دەفتەری سیاسی
٣٠ خەرمانانی ١٣٩٤ هەتاوی
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان
ــ سیاسەتی شەرخوازیی ڕێژیمی ئێران
ــ هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
ــ ترس لە تەرەقە
  • \ "ئاسمیلاسیون فەرهەنگی" پڕۆسەیەک بۆ له نێوبردنی کورد
    رستەکانی ئەو پێش‌نووسه پیشان دەدەن که لە ڕوانگەی داڕێژەرانی ئەو پێش نووسەوە، " ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگی" وەکوو بەشێک لە "ژینۆسایدی فەرهەنگی" پێناسە کراوه و لەو پێشنووسەدا جێی گرتووە.
  • د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی
    بەرپرسانی هەرێمی کوردستان یەکەم مانگی وەرزی پاییزی ئەمساڵ ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان ئەنجام دەدەن و ئەوەش وەک هەمیشە کاردانەوەی دوو دەوڵەتی ئێران و تورکیەی لێکەوتەوە و بەتایبەتی ڕێژیمی ئێران بە توندی دژایەتی خۆی لەگەڵ ئەو پرسە دەربڕیوە.
  • بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ
    جیرانەکانی تورکیەش لە هێندێک شوێن سنووری وڵاتەکانیان لەگەڵ تورکیە بە نەردە و تێلدوور بەستووە. سنووری تورکیە- یوونان لەلایەن یوونانەوە لە ساڵی ٢٠١٢ ڕا بە حەسارێک لە تۆپەکانی سیمی خاردار قاییم کراوە. حکوومەتی بولغارستانیش بە دروستکردنی دیوارێک لە سیمی خاردار بە درێژایی ٣٠ کیلۆمێتر سنووری خۆیان لە گەڵ تورکیە قایمم کردووە.
  • شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک
    لەم پرسەی ئەمڕۆی ئێمەشدا تۆڕێک لە دەسەڵات بوونی هەیە کە زیاتر لە یەک سەدەیە کە پێوەندی کوردەکان و فارسەکان لە ئێران یان باشتر وایە بڵیێن (نواندنەوەکانی دیکەیان) لە رۆژهەلاتی ناڤیندا رێک و چوارچێوەیان بۆ دیاری کردووە.
  • هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
    ڕووداوی تاران پێچەوانەی زۆرینەی لێکدانەوەکان نەک لەجێ ڕوویدا و نە نەخوازراو بوو، نە بەو واتایە یەکلاکەرەوە کە بڵێین سێناریۆی پەتی بوو، بەڵکوو لەو ڕووەوە کە حاکمییەت ساڵانێکی زۆرە بەشێوازی داڕشتنی سیاسەتی سیستماتیک بەستێنی بۆ ڕووداوی ئەوتۆ خۆش کردووە.
  • منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران
    ئێران وڵاتێکی چەوسێنەر و گیرۆدە بە نەخۆشییە، برین لەسەر برین لە جەستەی کز و لاوازیی وەک دیکتاتۆری، شەڕ، کوشتار، هەژاری، منداڵفرۆشی و ... سەرهەڵ ئەداو هەموویان لە وڵاتێکی ژێر حوکمی کۆماری ئیسلامی ئێراندا پێکەوە دەژین.
  • ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش) ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش)
    کەوایە لە ئێستادا ئەوەی لە هەنگاوی یەکەمدا ستراتێژی دوو داگیرکەری کوردستان واتە کۆماری ئیسلامی و تورکیا دیاری دەکات، لاواز کردنی دەسەڵاتی سیاسی کورد لە ناوچەکەدایە ، نەک سڕینەوەی شوناسی کوردستان.
  • ترس لە تەرەقە ترس لە تەرەقە
    خامنەیی کە هەیمەنەی درۆیینەی وەمەترسی کەوت، دەستی بە فڕوفیشاڵی زۆرتر کرد و گوایە دەیانەوێ لەگەڵ تیرۆریزمدا شەڕی کۆتایی بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە کە تیرۆریزمی چ شیعی و چ سوننیەکەی لە لایەن کۆماری ئیسلامیەوە پەرەی پێ دراوە.
  • خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له \ خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له "باڵنده‌کانی ده‌م با"
    باڵنده‌کانی ده‌م با به زمانێکی زۆر شاعیرانه و ته‌كنیکێکی تێکه‌ڵاوی گێرانه‌وه، باسی وشکبوونی ئاره‌زەووه‌کانی پیاو له شۆره‌کاتی زیندان و مه‌نفا و ئاواره‌ییدا ده‌کا. باسی خه‌مێک که له ناخی پیاودا سه‌رهه‌ڵده‌دا و به‌دوای وەڵامی پرسیارێکدا د‌‌ه‌گه‌ڕێ، ئه‌وه‌ که: "له‌پێناوی کام تاواندا سزا دراوه ئه‌م پیاوه؟ له‌پێناوی کام تاواندا سزا ده‌درێین؟ له ئاگری کام تۆڵه‌دا ده‌سووتێن؟" (ل. ٢٩)
  • د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە
    وتووێژی ڕۆژنامەی کوردستان لەگەڵ د.عەبدولحەکیم خوسرەو، مامۆستای زانستە سیاسییەکانی زانکۆی سەلاحەدین لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ڕێفراندۆم بۆ سەربەخۆیی هەرێمی کورستان و مەترسی و هەڕەشەکانی حەشدی شەعبی بۆ سەر شنگال و ناوچەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان.
  • هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس
    زانایان و تئۆریسییەنەکان باس لە دوو هۆی سەرەکی دەکەن کە مافی جیابوونەوە بە گرووپێک دەدات تاکوو لە وڵاتی سەرەکیی خۆیان جیا ببنەوە و وڵاتێکی دیکەی سەربەخۆ بونیاد بنێن. ئەو دوو هۆیە ئەوەندە بەهێزن کە خواستی "تەواویەتی خاکیی" وڵاتان دەتوانرێ بە خاتریان وەلابنرێت. هۆی یەکم ئەوەیە کە ئەگەر وڵاتێک ڕێگری بکا لە گرووپێکی دیاریکراو کە لە بواری نێوخۆییدا کە مافی چارەی‌خۆنووسینی هەبێ و خۆی بەڕێوە ببات.
  • شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە
    شەریف فەلاح، شاعیر، وەرگێڕ و چالاکوانی فەرهەنگی، ساڵی ١٣٥٣ی هەتاوی لە گوندی (گەزنە)ی سەر بە چەمشاری سنە لەدایک بووە.
  • تاوتوێ کردنی پرسی \ تاوتوێ کردنی پرسی "بەشداریی خەڵکی کوردستان لە هەڵبژاردن"دا
    ئێمە لە هەڵبژاردنی ئێراندا لەگەڵ دیاردەیەک بەرەوڕووین بەناوی "هەڵسووڕی قەدەغەکراو"، چالاکێک یان بکەرێک کە دەتوانێ کارتێکەریی لەسەر ئاراستەی هەڵبژاردنەکان بێ، بەڵام چالاکییەکانی لە ڕێگای جۆراوجۆری یاسایی و نایاسایی قەدەغە و سنووردار کراوە.
  • ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک
    باوکی سەهیونیزم و دەوڵەتی یەهوود، تێئۆدۆر هێرتسێل بوو کە دەرچووی بەشی یاسای زانکۆی ڤییەن بووە و وەکو ڕۆژنامەوان کاری دەکرد. سەرچاوەی دروستبوونی ئەو بیرۆکەیە کە دەبێ دەوڵەتی یەهوود بۆ یەهوودییەکانی دونیا دروست بکات، لە نێوئاخنی بەڕێوەچوونی دادگای ئەفسەرێکی یەهوودی-فەڕانسەیی لە ساڵى ١٩٨٤کە بە تۆمەتی سیخوڕی بۆ ئەڵمانەکان دادگایی دەکرا دروست بوو.