• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٣ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ڕێژیمی ئیسلامی و کولتووری بێ‏ئەخلاقی

زایینی: ١٤-٠١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٤/١٠/٢٤ - ١٦:٥٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ڕێژیمی ئیسلامی و کولتووری بێ‏ئەخلاقی
کەریم پەرویزی

کاتێک کە باس لە ئەخلاق دەکرێ، بە وتەی بیرمەندان و خاوەن هزرەکان، کۆمەڵێک ڕێوشوێن و ڕێسا و پێوەر لە زەینی مرۆڤدا وێنا دەکرێن کە، تان‏وپۆی کۆمەڵگایان پێ تەنراوە و ڕەنگاڵە و پەت و گرێچنەکانی کۆمەڵ بەپێی ئەو نەزم و ڕێسایانە، بەدەوری نەخشەیەکدا چنراون کە لە نما و سیمای گشتیدا، دیاردەیەک و دەرکەوتەیەک بەناوی شوناس و سیمای کولتووری و فەرهەنگیی ئەو کۆمەڵگایە، بە دیتران نیشان دەدا.

لەم ڕوانگەیەوە، ئەخلاق بریتییە لە دەستەواژە و زمان و ڕستە و وشە و هارمۆنیی ڕەفتاریی نەتەوە و کۆمەڵگایەک کە بینەر و بەردەنگی دیکە، بەوانەوە ئەو کۆمەڵگا و نەتەوەیەی پی دەناسنەوە، هەر بۆیە کاتێک ناوی نەتەوە و کۆمەڵگایەک دەبرێ، لە کۆنەستی مرۆڤدا، بەبێ یەک‏ودوو کردن، هەندێک زەینیەتی پێشووی دێتە بەرچاو.

بۆ وێنە هەر کە ناوی نەتەوەی ژاپۆنی دەبرێ، لە زەینی بەردەنگدا، ڕێکوپێکی و دیسیپلین دێتە پێشەوە و خۆی دەنوێنێ. یان کە باس لە گەلی موغۆل دەکرێ، لە زەینی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا، موغۆل یەکسان دەبێ بە شمشێر و خوێنڕشتن.

ساڵانێکی دوور و درێژ دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی بە پەلەقاژە و پیلان و چەواشەکاری، هەوڵیان داوە کە سیمای ڕێژیمی عەدڵ و داد لە خۆیان نیشان بدەن و وەک خۆیان دەڵێن بە "ئومولقورای ئیسلامی" بناسرێن و سیمایەکی نوورانی لە ڕێبەری ڕێژیم نیشان بدەن کە ئەوەندە لە نێو شتە ئیلاهی و دینییەکاندا ڕۆچووە و ئەوەندە لە خەمی هەژاران و دینداران‏دایە، نوور لە سیمای دەبارێ.

ئەمە ویست و خولیای ڕێژیمی ئیسلامیی تارانە کە دەیەوێ وای ببینن، بەڵام ئایا لە ڕاستیدا خەڵکیش وای دەبینن؟ ئایا نەتەوەکانی ئێران خامنەیی و ڕێژیمەکەی بە شتێکی نوورانی دەبینن؟ ئایا گەلانی ناوچەی ڕۆژهەڵات، ڕێژیمی ئێران بە ڕێژیمی مێهر و دۆستی و ئاشتی دەبینن؟ ئایا خەڵکی جیهان ڕێژیمی ویلایەتی فەقیهی بە ڕێژیمی داد و دادپەروەری و پاراستنی کەرامتی مرۆڤ و پارێزەری ئاشتیی جیهانی دەبینن؟

هەر تاکێکی کوردستان کە ناوی خامنەیی و ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی لێ ببەی، تیرۆر و هەڕشە و سێدارە لە چاوانیدا دەبینی. تاک بە تاکی نەتەوە ستەملێکراوەکانی ئێران ناوی کۆماری ئیسلامی لەگەڵ زیندان و ئەشکەنجە و زەندەق‏بردندا هاوتا دەبینن.

دوای ساڵانێکی بەردەوام کە بەرپرسانی ڕێژیم باسیان لە ئەخلاقی ئیسلامی کردووە، ئێستا هەر تاکێکی نێو ئێران گەر تەنیا چەند خولەکێک لە نێو ڕاگەیاندنەکانی ڕێژیمدا بە دوای وتە و لێدوانی ئایەتوڵڵاکانی مودەعیی ئەخلاقدا بگەڕێ، لەگەڵ دنیایەکی سەیر و سەمەرە لە بێ‏ئەخلاقی و سووکایەتی و بێ‏ڕێزی بەرەوڕوو دەبێ.

ئەوانەی بەرپرسی ئاستی هەرە سەرەوەی ڕێژیمن، بە ڕەقیب و ڕکەبەرەکانیان دەڵێن: دز، عارەق‏خۆر، گەندەڵ، بێ‏بەسیرەت، سەرلێ‏شێواو، بێ‏عەقڵ، سادەلەوح، فریوخواردوو، درۆزن، بێ‏حەیا و .... بەرپرسانی ڕێژیمیش کە لە سەر خەڵک قسە دەکەن، یان بە خەس و خاشاک، یان بە ئامرازی دەستی بێگانە ناویان دەبەن، یان وەکوو ئاغای ڕووحانی پێیان دەڵێن ترسەنۆک و بێ‏ناسنامە.

ئاغای خامنەییش کە ڕێکوردداری سووکایەتی و بێ‏ڕێزی کردن بە هەموان و بەتایبەت نزیکترین کەسەکانی خۆی لە نێو ڕێژیم‏دایە. دیارە کە بناغەی سووکایەتی و بێ‏ڕێزی و حورمەت شکاندن و بێ‏ئەخلاقی لەم ڕێژیمەدا خومەینی داینا و ڕێبەرانی ئەم ڕێژیمە، ڕێبوار و درێژەپێدەری ڕاستەقینەی ئەو سەرچاوەی بێ‏ئەخلاقیەن کە هەر ڕۆژە بە دوای وشە و دەستەواژەی تازەتردا دەگەڕێن تا یەکیتری پێ سووک بکەن.

بەم پێیە گەر باس لە ڕێژیمی ئیسلامی لە ئێران دەکرێ، سیمای ڕێژیم و گرووپێکی لێوانلێلو لە سووکایەتی و بێ‏رێزی، کە هیچ دەروەستییەکیان تەنانەت بەرانبەر بە نزیکترین یارانی خۆیان نیە، وێنا دەکرێ و لە زەینی بینەر و بەردەنگدا، ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی بووە بە سەمبۆلی بێ‏ئەخلاقی.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".