• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٩ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

کارەساتی نەتەوەیی

زایینی: ١٣-٠٢-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٤/١١/٢٤ - ١٢:٢١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
کارەساتی نەتەوەیی
کەریم پەرویزی

دوو ساڵ و نیو پێش ئێستا، لە هاوینی ساڵی ١٣٩٢، واتە ساڵی ٢٠١٣ زاییندا هەوڵەکانی لایەنە سیاسیەکانی کوردستان بۆ گرتنی کۆنگرەی نەتەوەیی کورد چرتر ببوەوە و چەندین کۆبوونەوەی فراوانی هێز و لایەنە سیاسیەکان گیرا و سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستانیش بە چروپڕی کۆبوونەوەکانی سەرپەرستی دەکرد و سکرتاریای کۆنگرە دامەزرا و لیژنەکان پێک هاتن و کار دەکرا کە کۆنگرەی نەتەوەیی کورد ببەسترێ، بەڵام ئەو هەموو هەوڵە سەرکەوتوو نەبوو و بەتایبەت هێژموونی خوازیی هەندێک لایەن بەستنی کۆبوونەوەی باڵای بۆ دیاریکردنی ستراتیژیی نەتەوەیی! پەک خست.

ئێستا و دوای هێرشی داعش بۆ سەر کورد و کوردستان و ئاڵوگۆڕی زۆر لە ناوچە و هێرشی هەمەلایەنی چەندین قەیرانی سیاسی بۆ سەر کورد لە هەموو بەشەکاندا، بە پێی لۆژیکی سیاسی و بەرژەوەندیی نەتەوەیی دەبێ هەوڵی زیاتر و جیدیتر بۆ بەستنی کۆنگرەی نەتەوەیی هەبێ و کورد وەکوو نەتەوەیەکی یەکهەڵوێست بەڵام دابەشکراوی بەزۆرەملێ لە قەیرانەکاندا خۆی بنوێنێ و بەرەوڕووی مەترسیەکان بێتەوە، بەڵام ئەوەی کە لەو نێوەدا نادیارە لۆژیکی سیاسی و نەتەوەییە.

هەموو نەتەوەکانی دونیا لەکاتی هەڕەشە توند و مەترسیدارەکاندا یەکدەنگ دەبن و گرفتە نێوخۆیی و جیاوازیە سەلیقەیی و بەرژەوەندیە کورتخایەنەکان وەلا دەنێن و هاوهەڵوێست، وەکوو نەتەوەیەکی بەئیرادە، بە دژی گرفتە گەورەکان دەوەستنەوە و بەسەریدا زاڵ دەبن، بەڵام بەداخەوە کە لە نێو نەتەوەی کورددا بەتایبەت کە بە سەر چەند وڵاتدا دابەش کراوە، لەو کاتەدا کە دوژمنانی رەنگاورەنگ هەرەشە لە مانی ئەم نەتەوەیە دەکەن، نەک نەتەوەی کورد یەکدەست و یەک هەڵوێست نەبووە، بەڵکوو پەرتەوازەترو شپرزتر بووە.

وای لێ هاتوە کە چاوەڕوانیی یەکهەڵوێستیی نەتەوەییمان نەبێ هیچ، چاوەڕوانیی پشتیوانی و هاوپشتیی لە گرووپ و بەشی جیا بەنیسبەت گرووپ و بەشی جیاجیاشمان نەبێ و لەوە خراپتریش گەیشتووینەتە دۆخێک کە ئاواتەخوازین کە پێش لە دوژمنانی نەتەوەکەمان، بەشیکی کورد زەربە لەو بەشەکەیتر نەدا! لایەنێکی سیاسی وەپێش نەکەوەێ و پێش لە دۆژمنان، هەڕەشە نەبێ بۆ لایەنی دیکە! برایەکمان نەبێ بە قەڵغان بۆ دژمنان و برایەکی دیکەمان پاڵمان پێوە نەنێ بۆ قووڵایی دۆڵەکەمان بەرنەداتەوە.

نموونەی ئەو جۆرە هەڵوێستە نانەتەوەییانە کە لەم رۆژانەدا بینیمان، کرانەوەی دەزگای "رۆشنبیریی خومەینی" لە کەرکووک بوو کە پارێزگاری کەرکووک کە خۆی سەردەمانێک لە رێکخراوێکی بە ناو کۆنگرە نەتەوەیی کاری دەکرد ! ئەو دەزگایەی کردەوە. ئەوەی کە چەمکی "رۆشنبیری" و دیاردەی دزێوی "خومەینی" تاچەند لەگەڵ یەک ناتەبان و دژبەیەکن، کەس حاشای لێ ناکا و گەر گومانێک لەو بارەوە هەبێ دەبێ پرسیار لە بەڕێز پارێزگاری کەرکووک بکرێ تا گومانەکان بڕەوێنێتەوە. بلەوە کارەساتبارتر ئەوەیە کە خومەینی گەر بۆ فارس و ئێرانیەکان ڕۆشنبیر بێو سەمبۆلی رۆشنبیری بێ ( کە وا نیە و سەرتاپای خەڵکی ئێران بە دواکەوتووی دەناسن)، بەڵام خۆ بۆ کورد و لانیکەم بۆ کوردستانی رۆژهەڵات، دڕندەیەکی تاوانبار بووە کە فەرمانی جەهادی بە دژی نەتەوەی کورد دەر کردوە و بە هەزاران رۆلەی کورد بە فەرمانی خومەینی کوژراون و دەیان هەزار کەس بریندار و زیندانی و بێ سەرو شوێن کراون و دەیان هەزار کەس لە ژێر هێرشی سپای درندەی خومینیدا ئاوارە ولاتان بوون. هەر بە فەرمانی خومەینی زیاتر لە مانگێک شاری سنە تۆپباران کرا و هەر بە فەرمانی خومەینی سوپا و ئەرتەش و بەسیج و جاش و بەکرێگیراوان هێرشیان کرد سەر شار بەشار و گوند بە گوندی کوردستان و ئەوەی تاوانیان لە دەست دەهات دژ بە نەتەوەی کورد کردیان.

لە سەرتاسەری دونیادا بگەڕێی تاکە یەک جوولەکە نادۆزیتەوە کە بە شان و باڵای هیتلێردا هەڵ بڵێ. لە دونیادا گرووپ و رێکخراو و سازمانی جوولەکە پەیدا دەبن و هەن کە ئیدئۆلۆژیی سەهیۆنیزمیان قبووڵ نیە، هەیانە سۆسیالیستە، هەیانە لیبراڵە، هەیانە مەزهەبیی توندە، هەیان لامەزهەبە، بەڵآم تاکە یەک جوولەکەیان تێدا پەیدا ناکەی کە هیتلێری پێ "رۆشنبیر" بێ! نە بە تاک و نە بە رێکخراو هیچ جوولەکەیەک نیە کە پشتیوانی لە هیتلێر و نازیسم بکا و هەوڵی داپۆشینی تاوانەکانیان بدا. بۆیە جوولەکە وەک نەتەوەیەک کە دەتوانن بەرەوڕووی قەیرانەکان ببنەوە دەر دەکەون و کوردیش وەکوو نەتەوەیەک کە لە قەیران و هەڕەشەکاندا پەرتەوازەتر دەبێ، نمایش دەکرێ.

هەوڵی داپۆشینی تاوان و جینایەتەکانی خومەینی و کۆماری ئیسلامی، نەک لە راستای بەرژەوەندیی نەتەوەییدا نیە و بە هیچ لۆژیکێکی سیاسی و نەتەوەیی پاساو نادرێتەوە، بەڵکوو رێک نیشاندەری کارەساتی نەتەوەییە.

دوای دوو ساڵ و نیو لە هەوڵەکان بۆ گرتنی کۆنگرەی نەتەوەیی! ئێستا گەیشتووینە خاڵی خولقاندنی کارەساتی نەتەوەیی بە دەستی خۆمان وەک نەتەوەی کورد.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ژن و سیاسـەت
ــ گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگریی نەتەوەیەکه
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.