• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٩ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٩ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

هه‌ڵبژاردنی خه‌ساو و پاڵه‌وانانی به‌رهه‌ڵستكار

زایینی: ٠١-٠٥-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٢/١٢ - ١٧:٥١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هه‌ڵبژاردنی خه‌ساو و پاڵه‌وانانی به‌رهه‌ڵستكار
كه‌یهان یووسفی

دیكتاتۆرییه‌ت و سیستمی دیكتاتۆریی هه‌نووكه‌یی هه‌مان مانای نیو سه‏‌ده‌ له‌مه‌وه‌پێشی نیه‌ و دیكتاتۆره‌ مودێڕنه‌كان تێده‌كۆشن خۆیان به‌ جلی ره‌نگاو ره‌نگ به‌ مه‌به‌ستی گه‌وجاندنی هه‌رچی زیاتری ئه‌و كۆمه‏ڵگایه‌ی حوكمی له‌سه‌ر ده‌كه‌ن، ته‌یار بكه‌ن.

كۆنترۆڵی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی تاك به‌ تاكی كۆمه‌ڵگا ئه‌ركی سه‌ره‌كی ده‌زگای دیكتاتۆرییه‌ و هه‌ربۆیه‌ش ئامراز و شێوازی جۆراوجۆر بۆ ئه‌م مه‏‌به‌‏سته‌ به‌كارده‌گرێت.

هه‌ڵبژاردنی خه‌ساو یه‌كێك له‌م ئامرازانه‌یه.‌ بۆچی خه‌ساو؟ چوونكه‌ له‌ ڕاستیدا وه‌ها هه‌ڵبژاردنێك نه‌ قازانجێكی بۆ ده‌نگدارانی هه‌یه‌ و نه‌ك ده‌‏توانێت ده‌لاقه‌یه‌ك به‌ره‌و ڕووی گۆڕانكاری و كه‌م‏كردنه‌وه‌ی ئێش و ئازاره‏كانی خه‌ڵك بكاته‌وه‌ و نه‌ك له‌ بنه‌ڕه‌تدا چییه‌تی هه‌ڵبژاردنی هه‌یه‌.
ئامانجی سه‌ره‌كی هه‌ڵبژاردن له‌ سیستمی دیكتاتۆریدا ته‌نیا دوو شته:‌ سه‌رقاڵكردنی خه‌ڵك و به‌ڕواڵه‌ت به‌شداركردنیان له‌ پرۆسه‌ی سیاسی و دووهه‌مه‌یش مانۆڕدان له‌ سیاسه‌تی ده‌ره‌كی‏دا.

به‌رهه‌ڵه‌ستكارانی ڕاسته‌قینه‌ی ده‌سه‌لات واتە ئۆپۆزیسیۆنی ڕێژیم، ئامانجیان ڕووخاندنی دیكتاتۆری و دامه‌زراندنی سیستمێكی نوێ و له‌ بنه‌‏ڕه‌ت جیاواز له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی زاڵه، واتە گوتاری ئۆپۆزیسیۆن گوتارێكی شۆڕشگێرانه‌یه‌ بۆ لابردن و سڕینه‌وه‌ی نه‌ریت و یاسا دژه‌گه‌لیه‌كانی ده‌‏سه‌لاتی زاڵ. ئه‌م به‌رهه‌ڵستكارانه‌ بێگومان له‌ چوارچێوه‌ی یاسا و سیستمی دیكتاتۆریی‏دا جێگایان نابێته‌وه‌ و ده‌سه‌لات نه‌ ئیزنی چالاكیان پێده‌دات و نه‌ك ته‌حمۆڵیان ده‌كات.

به‌‏ڵام بێگۆمان ده‌سه‌ڵاتی دیكتاتۆر جیا له‌ ئامرازی هه‌ڵبژاردن و بۆ ئه‌وه‌ی ڕۆخسارێكی مودێڕنتر به‌ خۆیه‌وه‌ بگرێت، دابه‌شكارییه‌ك له‌ نێو شوێنكه‏‌وتووه‌كانی خۆیشی‏دا دروست ده‌كات و ده‌ست ده‌داته‌ دروستكردنی ئۆپۆزیسیۆنێكی ڕواڵه‌تی، ئۆپۆزیسیۆنێك كه‌ كۆنترۆڵی له‌ ده‏ستی خۆیدا بێت و هه‌ركات بیهه‌وێت به‌كاری بێنێ و بیخاته‌ نێو گۆڕه‌‏پانی كایه‌كه‌وه.‌ ئه‌م كارێكترانه‌ پرۆژه‌یی ئیش ده‌كه‌ن و هه‌ركات ده‏سه‌ڵات به‌ پێویستی بزانێت ده‌بنه‌ ئه‌كته‌ری سه‌ره‌كی شانۆكه‌، واتە له‌ ناكاو دێن و له‌ ناكاویش نامێنن.

په‌تایه‌ك كه‌ تا دوێنێ تووشی ئۆپۆزیسۆنی ده‌ره‌وه‌ی ولاتی ناوه‌ندگه‌را واتە فارسه‌كان بوو هه‌نووكه‌ش خه‌ریكه‌ له‌ نێو كورددا په‌ره ‌ده‌ستێنێ و كوردی له‌ هه‌موو مافداماڵراو بۆته‌ ئه‌كته‌ری شانۆیه‌ك كه‌ نووسه‌ره‌كه‌ی هه‌ر ئه‌‏وه‌‏یه‌ كه‌ مافه‌كه‌ی لێ زه‌وت كردووە.

نموونه‌ی به‌رچاو هه‌ڵبژاردنی دوێنێی ورمێ و هه‌ڵوێسته‌ جیاجیاكان بوو.
(تفرقه‌ بیانداز و حكومت كن) سه‌دان ساڵه‌ له‌ سه‌ركورد تاقی ده‌كرێته‌وه‌ و كوردیش دیسانه‌وه‌ به‌ جوانی وه‌ڵامی دانه‌رانی ئه‌م سناریۆیه‌ ده‌داته‌وه.

ئایا به‌ ڕاستی له‌ ورمێ ڕێفڕاندۆم بوو كه‌ كۆمه‌ڵێك مۆره‌ی سه‌ر به‌ڕێژیمی به‌ناو ڕووناكبیر و ڕیزێك به‌ نێو ئۆپۆزیسیۆنی ڕووخێنه‌ر بانگه‌شه‌یان بۆ ده‌‏كرد؟ ئایا ئه‌گه‌ر كوردیش سه‌ربكه‌وتبا تۆبڵێی له‌ داهاتووی ڕزگاری و دێموكراسیدا بكرێت ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ به‌ فاكت دابنرێت بۆ كوردی بوون یا نه‌‏بوونی ورمێ؟

له‌م نێوه‌دا براوه‌ دیسان ڕێژیم بوو و ئامانج هاتنه‌ پای سندووقی ده‌‏نگدان، كه‌ ئامراز باشتر له‌ شه‌ڕی نێوان ئازه‌ری و كوردی ده‌ست نه‌ده‌كه‌وت .

شانۆی هه‌ڵبژاردن تواو بوو و ده‌كرێت له‌ به‌رهه‌ڵستكارانی بانگه‌شه‌كه‌ر بۆ ڕێژیم بپرسین، به‌ڕێزان ئه‌وه‌ ئازه‌رییه‌كان ده‌نگیان هێنا؟ یانی ورمێمان دۆڕاند و له‌‏ده‌ست ده‌رچوو؟

تۆ بڵێی سیاسه‌ت مانای ئه‌وه‌ بێت كه‌ پشت له‌ هه‌موو بایه‌خه‌كان بكه‌یت و شۆڕشگێڕی واتاكه‌ی گۆڕابێت؟

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.