• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٧ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

مستەفا هیجری خوازیاری ناوچەی دژەفڕینە بۆ كوردستانی ئێران

زایینی: ٠٦-٠٤-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠١/١٨ - ١٢:٢٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
مستەفا هیجری خوازیاری ناوچەی دژەفڕینە بۆ كوردستانی ئێران
نووسین: Gary Kent
وەرگێڕان: رەزا فەتحوڵڵانژاد


ئایا ئێمە پاژێكی چارەنووسسازمان لە پرسی چۆنیەتیی رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران لێ ون بووە؟ پرسەكە لە نێوان لایەنگران و دژبەرانی بۆمباران و ئەوانەی كە پێیان وایە كە بەرگری لە ئێرانێكی ناوكی لواوە یان نەلواوە، لەگۆڕێدایە. هێشتا ئێمە بە شێوەیەكی بەردەوام توانایی تێگەیشتنمان لە بارودۆخ و هێزی هێزەكيی خەڵكی ئێران لەم هاوكێشە ئاڵۆزەدا نیە.

لەم دواییانەدا چاوم بە مستەفا هیجری، سكرتێری گشتیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران كەوت. ئەو پاش رووخانی شا بۆ نوێنەرایەتی لە مەجلیس هەڵبژێردرا، بەڵام دوابەدوای ئەوە ناچار بە چوونە تاراوگە لە كوردستانی عێراق بوو.

هیجری لەسەر ئەوە پێداگرە كە رێفورم لە رێژیمدا نەلواوە. هەڵبژاردنی دواجار ئەمەی سەلماند. رێژیم بۆ بانگەشەكردن بۆ رەوایی جەماوەری لە هەڵبژاردنەكان كەڵك وەردەگرێ‌. هەر چۆنێك بێ‌، لەوكاتەوە كە هەڵبژاردنەكان لە ئێراندا نە ئازاد و نە دادپەروەرانەن، بە دڵنیاییەوە ئەوە نموونەیەكە بۆ سەلماندنی ئەوەی كە رێژیمی هەنووكە خاوەنی پشتیوانی لە بانگەشەكەی نیە. ئەگەر ئەو رێژیمە ئیسلامییە پشتیوانیی زۆرینەی لەگەڵ بوایە، ئەوا بە هەڵبژاردنی ئازادانە و دادپەروەرانە ئیزن دەدرا.

بزووتنەوەی سەوز، پێڕەوانی بۆ هەوڵدان لە پێناو گەڕانەوەی كۆماری ئیسلامی بۆ ڕێڕەوەكە هان دەدا، تا ئەوەی ئۆپۆزیسیۆنێكی بنەڕەتی بێ‌ بۆی. مستەفا هیجری لەسەر ئەو باوەڕەیە كە ئەمە بووەتە هۆی بێتوانایی ئەو بزووتنەوەیە لە وەجموجوڵخستنی زۆربەی خەڵك و راگرتنی خۆیان. نموونەكەی ئەوەیە كە زۆربەی هەرەزۆری ئێرانییەكان لە رێژیم بێزارن و خوازیاری گۆڕانكاری لە هەموو شتەیەكدان.

گومانم ئەوەیە كە ئێمە ئەو كارە دەكەین، بە جۆرێك كە پاش خوڵقاندنی گوشار و پروپاگاندای بەدەوام، خەڵكی ئێران دەبنە خەڵكێكی سەرفراز و بە قووڵی لایەنگری رۆژئاوا و لە رێگەی پێوەندیگرتن لەگەڵ جیهانی دەرەوە، خولیای قەرەبووكردنەوەی كاتە لەدەستچووەكان دەبن.

هیجری هەروەها پێی وایە كە رێژیم درزی تێكەوتووە. ئەوە تیۆكراسییەكی فیرقەییە كە نوێنەرایەتیی زۆررینەی خەڵك ناكات. هیجری پێی وتم كە حیزبەكەی لەگەڵ ئەو دامەزراوانەدا كار دەكات كە نوێنەرایەتیی عەرەبەكان، بەلووچەكان، ئازەرییەكان و توركەكانی ئێران دەكەن. لە 2005دا، ئەوان ، بەمەبەستی هاودەنگی لە پێناو پرسی پێوەندیدار بە دامەزراندنی ئێرانی دێموكراتیك، سێكولار و فێدراڵ لە داهاتوودا، كۆنگرەی نەتەوەكانی ئێرانی فێدراڵیان دامەزراند. ئەوان هەوڵەكانیشیان لە پێناو نزیكبوونەوە لەگەڵ فارسەكان زیاد كردووە و لەم بوارەشدا لە دوو ساڵی رابردوودا هەنگاوی گرینگیان ناوە.

تەركیزی رۆژئاوا لەسەر چەكوچۆڵی ناوكی جێی تێگەیشتنە. نیگەرانیگەلێكی جیددی هەیە كە ئەو رێژیمە تیۆكراتیكە گرینگی بە پێویستییە عەقڵانییەكانی تێگەیشتن لەوەی كە لە ئاكامی وەها شەڕێكدا، هەر دوو لایەن لەنێو دەچن، نەدات‌ و نابێت‌ هەڕەشەیان لە ئیسرائیل بە ئاسانی پشتگوێ‌ بخرێ‌. زیاتر لەوە، ئێرانێكی ناوكی ریسكە بۆ وەڕێخستنی ركەبەریی سەربازی كە دەكرێ‌ لە عەرەبستانی سعوودی، توركیە و میسردا ببینرێ‌ كە رێگەی ناوكییان گرتووەتە بەر. هەر بەو شێوە، هیچ نەبێ‌ نیگەرانی لەو سیناریۆیە هەیە كە رێژیمێكی تەیار بە چەكی ناوكی لە تاران كە‌ بەدوای هێژمۆنیی ناوچەییەوەیە، زیاتر سەركێش بێت و پشتیوانییەكەی لە تیرۆریزمی نێونەتەوەیی زیاتر بكات و ببێتە هۆی ناسەقامگیریی پتر لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستی لەرزۆكدا.

پێداگری لەسەر چەكوچۆڵی ناوكی بەبێ‌ سەرنجدان بە تاوانەكانی رێژیم لە بواری مافەكانی مرۆڤـ و مافەكانی ژنانەوە، هەر لەو كاتەدا، دەبێتە هۆی ئەوەی ئێرانییەكان وا بیر بكەنەوە كە ئێمە گرینگییان پێ‌ نادەین.

تا ئێستا لە كۆتاییدا باشترین رێگەی دەربازبوون لەو رێژیمە خراپە لە ئێراندا، لە رێگەی دەسەڵاتی خەڵكەوەیە. پرسیاری دواتر ئەوەیە كە چۆن ئەم كارە بكرێ‌.

كوردە ئێرانییەكان لە دەوڵەتەكەی ئێمە و لایەنەكانی دیكە جەخت دەكەنەوە كە پشتیوانیی قایم و سیاسیی خۆیان لە بزووتنەوەی دێموكراتیكی ئێرانییەكان دەرببڕن. ئەو هیوایە هەیە كە وەها كارێك ئەو رێژیمە هەنووكە لاوازە تا لێواری رووخان ببات. بەڵام، بۆ روونكردنەوەی زیاتر، هیجری ئەگەری پێویستی بە یارمەتیی ئۆپۆزیسیۆن بە شێوەی راستەوخۆ لەبەرچاو ون ناكات. ئەو پێی وایە، لە ئەگەری روودانی راپەڕینی جەماوەریدا، درووستكردنی پەناگایەكی پارێزراو و ناوچەیەكی دژەفڕین لە كوردستانی ئێران لانیكەم دەتوانێ‌ یارمەتیدەریان بێ‌ بۆ رێكخستنی هێزەكانیان بەمەبەستی داڕماندن (رێژیم) و رۆنانی ئێرانێكی دێموكراتیك و فێدراڵی نوێ‌. ئەو وەبیری دێنێتەوە كە وەها مۆدێلێك بە شێوەیەكی سەركەوتوو كوردەكانی عێراقی لە ژێنۆساید پاراستووە و ئەو تواناییەی پێ بەخشیون كە دامەزراوەیەكی ناوچەیی پلۆرالیست و سەركەوتوو لە عێراق دامەزرێنن.

لە 1980كان و 1990ەكاندا، كوردەكان لە ئێراندا خەباتێكی چەكدارییان بە پشتیوانییەكی بەهێزی جەماوەری بەڵام بە پشتیوانیی كەمی كۆمەڵگای نێونەتەوەیی وەڕێخست. رێژیمی ئێران بە شێوەیەكی دڕندانە ئەم سەرهەڵدانە جەماوەرییەی سەركوت كرد، دەیان هەزار لە خەڵكی سڤیل و دە هەزار خەباتگێڕی كوردی كوشت و دوو كەس لە رێبەرانی پێشووی «رێبەرانی پێشووی حیزبی دێموكرات» بەڕێز هیجری لە خاكی ئورووپادا تیرۆر كرد.

ئێمە دەبێ‌ زۆر بە وشیارییەوە گوێ‌ بۆ دەنگگەلێك وەك مستەفا هیجری رابگرین. لە كۆتاییدا، شۆڕشێك لە بنەڕەتڕا باشترین بەربژارە. ئێمە دەبێ‌ ئێستا لەگەڵ دۆستەكانمان كار بكەین.

سەرچاوە: progressonline.org.uk
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٢ لەم ژمارەیەدا:

ــ شکستی کەرکووک کۆتایی ڕێگا نییە!
ــ ڕەوایی چەک و ڕەوایی خەڵکی
ــ ئیمپراتوریی نافەرمی ئێرانی
ــ دەسەڵات و کۆمەڵگا