• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٥ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ئیلام لە زه‌لکاوی درۆ و فاشیزمدا

زایینی: ٢٢-٠٩-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٧/٠١ - ١٠:٣٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئیلام لە زه‌لکاوی درۆ و فاشیزمدا
شەهرام میرزایی
و: ستار ئیبراهیمی

بە بیانووی درۆکانی نوێنەری پارێزگای ئیلام لە مەجلیسی شوورای ئیسلامی


لەکارلابردنی هاوکاتی ٢٠٠ کرێکاری ئیلامی لە ڕۆژی جیهانی کرێکاراندا، بێ‌گومان یەکێک لە ڕاچڵه‌كێنه‌رترین هەواڵی کرێکاران لە ئەمساڵدا بووە، کە بە هۆی فاشیزمی زاڵ بە سەر ڕاگەیەنەکانی فارسی زمانەوە لە ژێر خەروار خەروار هەواڵی دیکە و دوور لە ڕای گشتی و چاوی خەڵک شاردراوه‌ته‌وه‌. پرۆسەیەکی فاشیزمی کە بە ڕوونی دەتوانین لە کردەوە و دژکردەوەی چالاکانی مەدەنی، کرێکاری و بەناو مافی مرۆڤی ئێران له بەرانبەر ئەو جوره کەرەسته مرۆییانه ببینین. ٢٠٠ کرێکاری دەرکراوی ئیلامی، تەنیا بەو تاوانە که کوردن و لە دەرەوەی بازنەی پێناسەی مافی مرۆڤی چالاکانی ئێرانین، لە ماوەی چەند مانگی ڕابردوودا لە په‌راوێزی هەواڵ یان بێدەنگیی ڕەهای چالاکانی مەدەنی_کرێکاریی ئێراندا بوون، و چالاکانی مافی مرۆڤی ئێرانیش بە سەرنج نەدانێکی واتادار بە دۆخی زاڵ بە سەر ژیان و گوزەرانی ئەو خەڵکە، سیاسەتە فاشیستییەکانی ئێرانی ئیسلامییان په‌سه‌ند کرد.

پارێزگای ئیلام وەکوو بێبەشترین پاریزگای کوردستان لە ماوەی سەدەی ڕابردوودا، چ لە سیستمی پاشایەتی و چ لە حکوومەتی ئیسلامیدا، بە هۆی هەڵکه‌وتی ژئۆپۆلتیکییه‌وه‌، بەردەوام لە ناوەندی بەرنامەکانی فاشیستی_مەزهەبیی حکوومەتەکانی ئێران بۆ لەناوبردن و ئاسمیلاسیۆنی دانیشتوانی بووە. سەرەڕای ئەوەی پارێزگای ئیلام بە دووهەمین پاڕیزگای ئێران لە بواری گاز، و سێهەمین سەرچاوی نەوتی لە ئێران بەئەژمار دێ، بەڵام بە وتەی دوکتور باقر دەروێش_ مامۆستای ئابووری لە زانکۆکانی ئێران_ ئاماری بێکاری لە سەدا ٤٠ه‌ و له‌گه‌ڵ نزمترین ئاستی هیوا به‌ ژیان به‌ره‌وڕووه‌. پارێزگایەک که بەو هەموو سەرچاوە سروشتیانەوه، لە سەدا ١١ی خەڵکەکەی لە ژێر چاوەدێریی "کومیتەی ئیمداد"دان و بە هۆی بێ‌هیوایی بەربڵاو و گشتگیر، ڕێژەی خۆکوژی ١٥ قاتی ئاماری خۆکوژیی پارێزگاکانی دیكه‌ی ئیڕانە و ئەو ڕێژەیەش لەگه‌ڵ پارێزگاکانی کرماشان و لوڕستان لە پلەکانی یەکەم هەتا سێهەمی ئێران و ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدایە.

بەڵام لەم نێوانەدا سەرەڕای بێ‌دەنگیی فاشیستیانه‌ی چالاکانی مەدەنیی ئێران، لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا گوێبیستی درۆکانی جەلال میرزایی_ نوێنەری ئیلام لە مەجلیس_بۆ بەلاڕێدا بردنی بیروڕای خەڵک و پاساو هێنانەوەی سیاسەتەکانی حکوومەتی ئیسلامی دژی پارێزگای ئیلام بووین. میرزایی لە لێدوانێکدا کە لە ماڵپەڕی تابناک لە ڕێکەوتی ٧ی پووشپەڕی ١٣٩٥ی هەتاوی بڵاوكرایه‌وه‌، بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌؛ لە بەدواداچوونە بەردەوامەکانی‌دا، توانیویەتی ٢٠٠ کرێکاری وەدەرنراوی کورد بگەڕێنێتەوە سەر کارەکەیان و خاوەنکارەکەیانی ناچار بە بەستنی گرێبەستی نوێ لەگەڵ کرێکاران کردووە. ئەو لێدوانەی ناوبراو لە کاتێکدایە کە بەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ڕۆژنامەی کوردستان و لێدوانەکانی هێندێک لە کرێکارانی دەرکراو، گوته‌كانی نوێنەری پارێزگای ئیلام بێجگە لە درۆی بێ‌ئه‌ملاوئەولا‌، شتێکی دیکە نەبووە و هەتا ئێستا هیچ هەوڵێک بۆ بەدەست هێنانی مافی ئەو کرێکارانە لە گۆڕێدا نییە.

درۆکردن و بڵاوکردنەوەی فریودان و ساختەکاری لە بنەما نەگۆڕەکانی حکوومەتی ئیسلامیی ئێران بووە و هەیە، بنه‌مایه‌ك که نوێنەرانی مەجلیسی ئێرانی ئیسلامی بەباشی لە پڕوپاگانده‌ی هەڵبژاردنی خۆیاندا لەپێش چاوی دەگرن و بە درۆ و ساختەکاری هەوڵی بەدەست هێنانی پلە و پێگه‌ی خۆیاندان. نوێنەرانێک که نەتەنیا نوێنەری خەڵک نین، بەڵکوو دەستپەروەردەی حکومەتێکی جینایەتکار لە ناوچە جیاجیاکانی زاگرۆس و کوردستاندان.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.