• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٤ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

سەعید تووسی، میراتگری ڕاستەقینەی مێژوویەكی پڕشوورەیی

زایینی: ٠٦-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٨/١٦ - ١٠:٤٢ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
سەعید تووسی، میراتگری ڕاستەقینەی مێژوویەكی پڕشوورەیی
سەلام ئیسماعیلپوور

لە چەند حەوتووی ڕابردوودا بڵاوبوونەوەی هەواڵی دەستدرێژیی سێكسیی حاج سەعید تووسی، مامۆستای قورئانخوێنی بەیتی خامنەیی بۆ سەر لانیكەم ١٩ منداڵ و مێرمنداڵ كە قوتابیی ناوبراو بوونە، مشتومڕی زۆری لە ڕاگەیاندنەكان و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا نایەوە.

ئەوەی كە لەم پێوەندییەدا بۆ هێندێك كەسی بێئاگا لە جەوهەر و سروشتی ئیدئۆلۆژیی كۆماری ئیسلامی و مێژووی دەسەڵاتی سیاسی ـ ئایینی و هەروەها فەرهەنگی سیاسی و كۆمەڵایەتیی ئێران سەرسووڕهێنەر بوو، ئەوە بوو كە پاش ئاشكرابوونی ئەو ڕاستییە پڕشوورەییە، حاجی سەعید نەك هەر بە سزای یاسایی خۆی نەگەیشت، بەڵكوو بە هۆی پاڵپشتیی بەیتی ڕێبەری و بگرە خودی خامنەیی لەو تاوانبارە، بڕیاری ڕاگرتنی دۆسیەی ناوبراو درا و ئێستا دەوترێت تەنانەت سكاڵاكەرانی دۆسیەكە كەوتوونەتە ژێر گوشاری دەزگا ئەمنییەكانی ڕێژیم. بۆ نموونە موحسینیی ئێژەیی، وتەبێژی دەزگای بەناو قەزایی ڕێژیم سكاڵاكەران بەوە تۆمەتبار دەكات كە دەیانهەوێ پیلانەكانی دژبەرانی ڕێژیم جێبەجێ بكەن. بەڵام ڕاستییەك كە تەنانەت بنەماڵەی قوربانیانیش باش دەیزانن، ئەوەیە كە ئەو جۆرە بەدڕەوشتییانە نەك هەر حاڵەتێكی نائاسایی و دەگمەن و نەخوازراو نین كە ڕێژیم بیهەوێ بكەرانی سزا بدات، بەڵكوو دیاردەیەكی لە كردەوە و تیۆریدا پشتبەستوو بە پاشخانی مێژوویی، سیاسی، كۆمەڵایەتی و ئیدئۆلۆژیكە كە كۆماری ئیسلامی و كولتووری سیاسیی ئەمڕۆی ئێران ناتوانێ خۆی لێ بێبەری بكات و نكۆڵی لەو ڕاستییە بكات كە ئەوەی وەك كۆڵەكەیەكی ئیدئۆلۆژیی حكوومەتیی ئێران لە سەدەكانی ڕابردوودا بە میرات بۆ ماوەتەوە و لە مێژووی ئێراندا و هەتا ئێستاش وەكوو چەكێكی سیاسیی گرینگ كەڵكیان لە دەستدرێژیی سێكسی وەكوو جۆرێك لە ئەشكەنجە وەرگرتووە و بە پیچەوانەی بانگەشەكانی سەركۆماری پێشووی ڕێژیم لە زانكۆی كۆلۆمبیای ئەمریكا كە دەیگوت لە ئێراندا هاوڕەگەزبازیمان نیە، دەكرێ بە دڵنیاییەوە بڵێین كە گەندەڵیی ئەخلاقی و بەدڕەوشتی و نێربازی (كە لە ئەدەبیاتی ئێراندا بە ئەمرەدبازی و شاهدبازی ناوبانگی دەركردووە) وەكوو نەریتێكی ئاسایی و خوویەكی گشتگیر لە مێژووی دەسەڵات لە ئێراندا جێگیر كراوە.

هەر بۆیە كاتێك كە لە سەر چاڵی مزگەوتی جەمكەران و لە تەنیشت سەركۆماری پێشووی ڕێژیمدا خەڵكی باوەڕمەند لە ئایەتوڵڵا میسباح یەزدی، پرسیار دەكەن كە گەلۆ لە كاتی لێپرسینەوە لە زیندانییەكاندا دەكرێ دەستدرێژییان بكەیتە سەر؟ لە وەڵامدا دەڵێ دەبێ پێش دەستپێكردنی ئەو كارە دەستنوێژ بگرن و بە هەر شێوەیەك كە دەتانهەوێ، ئەو كارە ئەنجام بدەن و باشتر وایە كەسی دیكە لە ژووری لێپرسینەوەدا نەبێت، بەڵام ئەگەر زیندانییەكە پیاو بێت، باشتر وایە بە بەرچاوی كەسانی دیكەوە دەستدرێژیی بكرێتە سەر.

لە وەڵامی ئەو پرسیارەشدا كە گەلۆ دەستدرێژیی سێكسی بۆ سەر پیاوان و كوڕان لە زینداندا بە نێربازی حساب ناكرێت؟ دەڵێ لە بەر ئەوەی كە زیندانی ئەو كارەی بە زۆرەملی پێ كراوە، بە نێربازی نایەتە ئەژمار (واتە حەڵاڵە)، بەڵام ئەگەر بەو كارە ڕازی بێت، باشتر وایە ئیتر دووپات نەكرێتەوە. واتە لێرەشدا كە كارەكە بە نێربازی حیساب دەكات، بە تەواوەتی حەرامی ناكات و بە گوتنی "باشتر وایە" بە جۆرێك ئەو تاوانە مۆڵەتدار دەكات و مۆركی ڕەوایی ئایینیی لێ دەدات.

لە وەڵامی ئەو پرسیارەشدا كە حوكمی دەستدرێژی بۆ سەر كچان لە زینداندا چیە؟ دەڵێ ئەگەر بڕیارە ئەو ژنە ئێعدام بكرێت، كەسی دەستدرێژیكەر هێندەی حەجێكی تەمەتوعی واجب، خێری دەگات، بەڵام ئەگەر زیندانی بڕیار نیە ئێعدام بكرێت، كەسی دەستدرێژیكەر هێندەی زیارەتێكی كەربەلا خێری دەگات.

ئەوە جیا لە فتوای بەناوبانگی خومەینی لە كتێبی "تحریر الوسیلە"دایە كە ڕێگا بە پیاو دەدات تەنانەت ئەو كارە لەگەڵ كچی شیرخۆریش بكات و هاوسەرگیریی لەگەڵ بكات.

مێژووی ئیدئۆلۆژیی حكوومەتیی ئێران بەتایبەتی پاش هاتنەسەركاری سەفەوییەكان لە ئێراندا مێژوویەكی تەژی لە دەستدرێژی و نێربازیی فەرمی و ڕێگەپێدراوە كە تەنانەت پیاوە ئایینییەكانیش تێیدا تاوانبار و بەشدارن.

ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ دەستپێكی پێكهاتنی وڵاتی ئێران بە زەبری پیلانی كۆلۆنیالیزم و شمشێری خوێنڕێژی قزلباشانی سەفەوی، شا ئیسماعیلی سەفەوی وەكوو كەسێك كە تەنانەت لە پارلەمانی ڕێژیمی پەهلەویدا وەكوو "شا ئیسماعیلی مەزن" پێناسە كرا و كۆماری ئیسلامیش خۆی بە میراتگر و درێژەدری ڕاستەقینەی ڕێباز و ئامانجەكانی دەزانێت، كەسێكی تا بینەقاقا چەقیو لە ناو ئەو بەدڕەوشتییانەدایە و درێژەدەرانی ڕێبازەكەشی لە ماوەی زیاتر لە دوو سەدەدا پابەندی نەریتەكەی بوون.

مێژوونووسانی سەفەوی دەڵێن شا ئیسماعیل تەنیا لە یەك ڕۆژدا دەستدرێژیی كردۆتە سەر دوازدە مێرمنداڵ كە لە سەركوتی دڕندانەی شاری تەورێزدا بە دیل گیرابوون. سەربازانی قزلباش و سۆفییەكانی ئەو تاوانبارە و بگرە پیاوە ئایینیەكانی نێو دەسەڵاتەكەشی پێیان وابوو شا بۆی هەیە هەموو جۆرە كارێك بكات و ئەو كارانەشی نەك هەر بە گوناح ناژمێردرێن، بەڵكوو هەر كارێكی ناڕەوا بۆ ئەو ڕەوایە و خێر و حیكمەتی تێدایە (لە بیرۆكەی ویلایەتی موتڵەقەی فەقیهیشدا باس لە دەسەڵاتێكی هاوشێوە و لە سەرەوەی یاسا و ئەخلاق و تەنانەت ئایین، بۆ وەلی فەقیه دەكرێت). ئەوە بەدەر لەو دەستدرێژییانەیە كە لە شار و ناوچەكاندا لە لایەن سەربازان و سۆفییەكانی سەفەوییەوە دەكرایە سەر خەڵك و تەنانەت بە بەرچاوی خەڵكەوە بەكۆمەڵ دەستدرێژییان دەكردە سەر ژن و كچ و كوڕ و پیاو و پیر و لاو و منداڵ.

لە ماوەی زیاتر لە دوو سەدە دەسەڵاتی سیاسی ئایینیی سەفەوییەكاندا لەشفرۆشی بۆ پیاوان و ژنان ڕێگەپێدراو و یاسایی بوو و یەكێك لە سەرچاوەكانی داهاتی حكوومەت، وەرگرتنی باج لە شوێنەكانی تایبەت بە مێرمنداڵ و پیاو و ژنە لەشفرۆشەكان بوو. لەو ماوەیەدا كە ئاخوندەكان دەسەڵاتی تەواویان لە كاروباری حكوومەتیدا بوو، نەك هەر پێشیان پێ نەدەگرت، بەڵكوو بە وەرگرتنی بەشێك لەو داهاتە، ژیانێكی خۆشیان ڕادەبوارد و بەو پارەیەش دەستیان دەدایە نووسینی كتێبی حەدیس و دۆعا بۆ گەوجاندنی زیاتری خەڵك و دانانی بەردی زیاتر لە سەر دیواری ئیدئۆلۆژییەك كە ئیستا كۆماریی ئیسلامیی لە سەر دامەزراوە.

بۆ ڕوونكردنەوەی زیاتری باسەكە دەبێ ئاماژە بە پیشەیەك بە ناوی "لۆعابچی باشی" لە ماوەی دەسەڵاتی سەفەوییەكاندا بكەین. بۆ ئەوەی بزانین ئەو پیشەیە چی بووە، سەرنجی خوێنەران بۆ گێڕانەوەیەكی مێژوویی لە كتێبی "رستم التواریخ" بە قەڵەمی "موحەممەد هاشم ئاسف" مێژوونووسی دەرباری سەفەوی سەبارەت بە شا تەهماسبی دووەم ڕادەكێشین كە دەڵێ: "كاتێك كە شا لە بادە خومار و سەرخۆش بوو و دین و زانستی لە بیر چووەوە، بەو مەستییە لە جێگای خۆی هەڵسا و خۆی ڕووت كردەوە و فەرمانی بە غوڵامە ئەمرەدەكان (كوڕە بێ ڕیشەكان) دا كە ئەوانیش خۆیان ڕووت بكەنەوە و دەستیان نایە عەرز و ...یان بەرز كردەوە و كەسێكی لۆعابچی هات كە دەفرێكی زێڕینی پڕ لە لۆعابی پێ بوو كە ئەو شوێنەی غوڵامەكانی بۆ پاشا چەور دەكرد (تاكوو بتوانێ كاری سێكسییان لەگەڵ بكات) و شای سەرخۆش لە هەركامەیان كە پێی خۆش بوو نزیك دەبووەوە و..." (رستم التواریخ ـ ل ٢٠٢)

ئەو پیشەیە داهێنانی شا ئیسماعیل بوو و لە حكوومەتی هەموو پاشاكانی سەفەویدا وەكوو پۆستێكی حكوومەتی مایەوە. لە تەواوی ئەو ساڵانەدا ئاخوندەكانیش وەك لۆعابچییەكان بەشێك لە سیستمی حكوومەت بوون و لۆعابچییەكانیش مووچەی مانگانەی خۆیان لە وەزیرانێك وەردەگرت كە هەموویان ئاخوند بوون و نموونەشیان مەلا باقر مەجلیسی، نووسەری كتێبی بەناوبانگی "بحار الانوار"ە كە ١١٠ بەرگ لە خۆ دەگرێت و یەكێك لە گرینگترینی ئەو كتێبانەیە كە لە حەوزە عیلمییەكاندا دەخوێنرێت و خومەینی و خامنەیی و هەموو ئاخوندەكانی دیكەش خوێندوویانە و وەكوو سەرچاوەیەكی گرینگ بۆ ئیدئۆلۆژییە حكوومەتییەكەیان كەڵكی لێ وەردەگرن.

كەواتە هیچ سەیر نیە كە لە ئەمڕۆی دەسەڵاتی ئایینیی ئێراندا بەیتی ڕیبەری ببێتە لانكەی دێوەزمەكانی وەك سەعید تووسی، بەڵكوو سەیر ئەوەیە كە پاش زانینی ئەو مێژووە پڕشوورەییەش، هێشتا كەسانێك بیانهەوێ سكاڵای سەعید تووسییەكان ببەنە لای لۆعابچییەكان و مەلا باقرەكان و شا ئیسماعیلەكانی سەردەم.

هیچ سەیر نیە كە لە ئەمڕۆی دەسەڵاتی ئایینیی ئێراندا بەیتی ڕیبەری ببێتە لانكەی دێوەزمەكانی وەك سەعید تووسی، بەڵكوو سەیر ئەوەیە كە پاش زانینی ئەو مێژووە پڕشوورەییەش، هێشتا كەسانێك بیانهەوێ سكاڵای سەعید تووسییەكان ببەنە لای لۆعابچییەكان و مەلا باقرەكان و شا ئیسماعیلەكانی سەردەم.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".