• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٧ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

دۆمینۆی "ئیختلاسەکان" لە ئێران

زایینی: ٠٦-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٨/١٦ - ١٠:٥١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دۆمینۆی
شەماڵ تەرغیبی

لە دوو بانکی "ملی" و "ملت"دا، گەندەڵیی ماڵیی نزیک بە ١٢٠٠ میلیارد تمەنی ئەنجام دراوە؛ لەم گەندەڵییە گەورەیەدا، پشکی بانکی "ملی" ٨٠٠ میلیارد تمەن و بانکی "ملت" ٣٠٠ میلیارد تمەن خەمڵێندراوە.

بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە دوابەدوای ئاشکرابوونی گەندەڵی ٨ هەزار میلیارد تمەنیی بەڕێوەبەری گشتیی سندووقی پاشەکەوتی فەرهەنگیانی ئێران دێتە ئاراوە کە لە زاری موحسینی ئێژەیی، وتەبێژی دەزگای قەزایی ڕێژیمی ئێران ئاشکرا بوو.

ئەمە یەکەمجار نییە کە هەواڵی لەم چەشنە لە ڕاگەیەنەکاندا بڵاو دەبێتەوە و لە دەیەی ٧٠ی هەتاوی بەملاوە بەردەوام ئێمە شاهێدی زنجیرە ئیختلاسی لەم چەشنە لە قەبارەی جۆربەجۆر هەین؛ ئەم دۆخەش وای کردووە کە وەک ئابووریناسان و کارناسانی بواری ئابووریی ئێران دەڵێن؛ گەندەڵی ئاوێتەی سیستمی ئابووریی ئێران بووە، کە پەروەندەکانی وەک بابەک زەنجانی، مێهـ ئافەرید ئەمیر خۆسرەوی، مورتەزا ڕەفیقدوست، شاندیز، بیمەی ئێران، ئیختلاسی ١٢هەزار میلیاردی و مووچە نجوومییەکانی لێکەوتۆتەوە.

کۆی ئەم پەروەندانەش وای کردووە کە وەک دەزگای "شەفافیەتی نێونەتەوەیی" دەڵێ، ئێران ببێتە یەکێک لە گەندەڵترین وڵاتەکانی جیهان. بەپێی ڕاپۆرتی ئەم ناوەندە نێونەتەوەییە، ئێران لەنێوان ١٧٧ وڵاتی جیهان لە ساڵی ٢٠١٣دا، پلەی ١٤٤ی وەدەست هێناوە.

وەک چاوەدێرانی بازاڕ و شارەزایانی ئەم بوارەش دەڵێن، "گەندەڵی" لە ئێراندا بەشێوەیەکی سیستماتیک "نەهادینە" کراوە و لەهەر کون و قوژبنێکی ئەم وڵاتەدا ئاسەوارێکی گەندەڵی دەبیندرێ، بەچەشنێک کە ئەگەر کەسێک هەلی کەڵکاژۆوەرگرتن لە پێگە کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسییەکەی بۆ هەڵکەوێت و کەڵکی لێ‌وەرنەگرێ، وەک کەسێکی گەمژە و نەزان سەیر دەکرێت! بە واتایەکی دیکە، دیاردەی گەندەڵی و ئیختلاس لە ئێران هەنووکە وەک فەرهەنگی زاڵ سەیر دەکرێت کە تێیدا هیچ کەس بیر لەوە ناکاتەوە کە ئەو کارەی دەیکات درووستە یان هەڵەیە، چوونکە کاتێک سەیری دەوروپشتی خۆی دەکات دەبینێ کە هەمووان، هەر لە دەسەڵاتبەدەستانەوە بگرە تاکوو بەڕێوەبەر و کارمەندێکی ئاسایی ئیدارە یان کۆمپانیایەک، وەکوو ئەو هەوڵ بۆ ئەنجامدانی ئەو کارە دەدەن، بۆیە پێی وایە کە زۆر ئاساییە کە ئەو گەندەڵییە ئەنجام بدات.

هۆکار و ڕیشەی سەرهەڵدانی ئەم دۆخەش لەڕاستیدا بوونی ئابووریی داخراوی حکومەتی لە ئێران و لەهەمانکاتیشدا شۆڕبوونەوەی گەندەڵی لە نێو دام و دەزگا حکومەتییەکانە؛ بەتایبەت ئەو ناوەند و دەزگایانەی کە یان جێبەجێکاری یاساکانن یان چاودێر بەسەر یاساکان و بەڕێوەچوونیانن، بۆ وێنە: شۆراکان و شارەدارییەکان، کەرتی نیـمچە حکومەتی، بانکەکان، نوێنەرانی مەجلیس، هێزی دادوەری، حەوزەی عیلمیە و وەزارەتەکانی دەوڵەت.

مەنسور شەمس ئەحمەدی ئەندامی شۆرای بەرزی ئەنجومەنی حیسابدارە لێزانەکانی ئێران سەبارەت بەم پرسە دەڵێ: کێشەی سەرەکیی ئێمە نەبوونی مەیل و ویستێک بۆ جێبەجێ کردنە، واتە هیچ ئیرادە و ویستێک بۆ جێبەجێ کردنی ئەرکەکان بەشێوەی سروشتیی خۆیان بوونی نییە؛ ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ نەبوونی یاسایەکی تۆکمە بۆ بەرپەرچدانەوەی گەندەڵییەکان و بەرخورد لەگەڵ گەندەڵکاران.

بۆ ڕوونبوونەوەی باشتری ئەم پرسە دەگەڕێینەوە بۆ یەکەم ئیختلاسی میلیاردیی تۆمارکراو لە ئێران؛ لە دەیەی ٧٠ی هەتاویدا ئیختلاسێک هاتە ئاراوە کە بە ئیختلاسی ١٢٣میلیاردی ناوبانگی دەرکرد. لەو کاتەدا فازڵ خۆداداد بە هاوکاریی هەندێک لە کارمەندانی بانکی "صادرات" بڕی ١٢٣میلیارد تمەنیان هەڵلووشی کە دواتر ناوبراو لە سێدارە درا؛ بەڵام بۆچی ڕەوتی دزی و گەندەڵییەکان لە ئێران کەمیان نەکرد و بەردەوام ڕوویان لە زیادبوون کرد؟ لە ڕاستیدا یەکێک لە هۆکارەکانی ئەم پرسە نەبوونی ناوەند یان ئۆرگانێک بۆ چاودێری کردن بەسەر داهات و دەرکەوتەکان و هەروەها لێپێچینەوە و لێپرسینەوە لە گەندەڵکاران دەگەڕێتەوە. هەڵبەت ئەوەشمان لەبیر بێت کە ئەگەر تەنانەت ناوەندێکی واش بوونی هەبێ ئەوە تەنیا بۆ لێپیچینەوە کردن لە خەڵکی ئاسایی تووشبوو بەمجۆرە گەندەڵکارییانەیە و کەسانی خاوەن دەسەڵاتی گەندەڵ هیج کات ناکەونە بەر لێکۆڵینەوەی ئەم ناوەندانە.

باشترین بەڵگەش بۆ سەلماندنی ئەم ڕاستییە دەقی قسەکانی حەسەن ڕۆحانی لە ڕێکەوتی ١٢ی خەزەڵوەر، لە دانیشتنی مەجلیسی ڕێژیم بۆ وەرگرتنی دەنگی متمانە بۆ ٣ وەزیری پێشنیاریی وەزارەتەکانی پەروەردە و بارهێنان، ئیرشاد و وەرزشە کە سەبارەت بە گەندەڵیی ٨ هەزار میلیاردیی سندوقی پاشەکەوتی فەرهەنگیانی ئێران گوتبووی: پێویست ناکات هێندەش ئەم گەندەڵییە گەورە بکرێتەوە! دواتریش ڕوو لە ڕاگەیەنەکان وتی بڵاوکردنەوەی ئەم چەشنە هەواڵانە بەجۆرێک پۆمپاژ کردنی ناهومێدییە و نابێ بکرێت! ئەم قسانە لە کاتێکدا لە زاری سەرۆکی دەوڵەتی یازدەیەمی ڕێژیمەوە دێنە دەرێ کە بۆ پەروەندەی گەندەڵیی بابەک زەنجانی خودی ئەم بەڕێزە و هاوپیاڵەکانی لە تەپڵیان دەکوتا کە گوایە گەندەڵییەکی سەردەمی ئەحمەدی‌نژادیان دۆزیوەتەوە و بە ڕاگەیاندنیان دەکرد؛ ئەدی بۆچی لەو کاتەدا بۆ ئەوان ڕەوا بوو بەڵام ئێستا بەڕاگەیاندن کردنی گەندەڵی بە کارێکی نەشیاو دەزانرێت؟ ئەمە ئەو ڕاستییە دەسەلمێنێ کە تەنانەت لە دزی و ئیختلاسەکانیشدا ئەگەر لایەنی خودی بیکات هەوڵێک بۆ شاردنەوەی هەیە، بەڵام ئەگەر هی خۆدییەکان نەبوو پێویستە زوڕنای بۆ هەڵبگری! لەمەش خراپتر ناوبراو بۆ گەندەڵکارەکانی نێو باندەکەی دەپاڕێتەوە و دەڵێ: ئەگەر کەسێک تووشی تاوانێکیش بوو، با تۆبە بکات و ئێمەش لێی ببورین و ڕێگەی پێ بدەین تاکوو قەرەبووی بکاتەوە؟!

لە کۆتاییدا بەس ئەوەندە دەڵێین کە ئەمە ڕەوتی دۆمینۆی "ئیختلاسەکان" لە ئێرانی ئیسلامیدایە، بەڵام دوایین دۆمینۆ بەر کێ دەکەوێت؟
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٢ لەم ژمارەیەدا:

ــ شکستی کەرکووک کۆتایی ڕێگا نییە!
ــ ڕەوایی چەک و ڕەوایی خەڵکی
ــ ئیمپراتوریی نافەرمی ئێرانی
ــ دەسەڵات و کۆمەڵگا