• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٩ی نوامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٨ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی  

ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە!

زایینی: ٠٦-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٨/١٦ - ١٠:٥٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە!
''ئاوات ساروج ''

لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئەگەر باسێکی پوخت و بنەوایی لە سەر گرێچن و جۆغرافیای فەرهەنگی- سیاسی ناوچەی کرماشان و ئیلام بکرێت و
ژیانی کولتووریی دانیشتوانی ئەم دیارە که بە شێوەزاری (لەکی- لوڕی- کەلهوڕی،گۆرانی و ......) دەدوێن زانستیانه لەبەرچاو بگرین، تێدەگەین که ئەم بەشە له کوردستان چەندە لە بواری ئتنیکی، زمانی و...هتدەوە لە یەکتر نزیک بن، بەڵام هەندێک خاڵی گرینگ وەک دین، شێوەزار و تەنانەت گرێچنی (بافت) خێڵەکی، عێڵی و تایفەیی هەیە که زاڵە بە سەر بیر و هزری نەتەوەیی‌دا و دەبێت کار و خەباتێکی بەرفراوانی بۆ بکرێت هەتا بتوانێ خۆی له نێو بازنەی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان و له ڕێڕەوی ئازادیی نیشمانەکەماندا پێناسه بکاتەوه!

زۆربەی دانیشتوانی باشووری زاگرۆس سەر بە مەزهەبی شیعەن و هەروەها بەشێکی بەرچاویش پێڕەوی ئایینی یارسانن. بۆیە بۆ سەرنج و گەیشتن بە ناخی ئەم خەڵکە، دەبێت زۆر بە وریایی باسی ئایین و باوەڕ و دین بکرێت و هەوڵ بدرێت ئەم باوەڕه ئایینیانه بە باری نەتەوەیی و نیشتمانیی و وڵاتپارێزییەوە گری بدرێت. بۆیە لەو بارەوە هەستیارییەکی بەرچاو هەیە کە هیچکات ڕەوا نیە و ناشێبت دژ بە هەستی ئایینیی ئەم ناوچە باس و خواسێک بکرێت. گرینگ ئەوەیە کە لە پاڵ هەر چەشنە باوەڕ و ئایینێکدا، چالاکانی باشووری زاگروس بۆ به‌دەستهێنانی مافی خوێندن بە زمانی دایکی و دامەزراندنی ئەنجومەن و ڕێکخستنی پۆلی خوێندن بە زمانی دایکی تەنانەت لە ئاستی ژمارەی کەمیش لە نێو بنەماڵەکان و ئەو شوێنانەی کە ئیمکانی هەیە، هەوڵ و توانای خۆیان بخەنه گڕ و داب و نەریت و چاند و کولتووری کوردەواری لەم بەشەی کوردستان که میراتی ئەژدادیمان بەئەژمار دێت، بپارێزرێ و هەوڵ بۆ بەرزنرخاندن و ناساندی نرخی مێژویی و نیشتمانیی ئەم ئتنیکانە بدرێت.

گرینگ ئەوەیە کە؛ پێش لە ئاسمیلە بوون و داڕمان و تەنانەت نەمانی ئەم فەرهەنگە بگرین، و نەهێڵین کولتووری ئەم بەشە له کوردستان که لە لای تاک و تەنانەت بەشێکی بەرچاو لەم خەڵکە، کە لە نێو فەرهەنگ و داب و نەریتی فارسی و هەروەها فەرهەنگی ئیسلامی-عەرەبی‌دا ئاسمیله و ون بوونه، پەراوێز بخرێت. دەبێت هەوڵ بۆ کەمڕەنگ کردنەوەی ئەم خۆ ون کردن و ئاسمیلەبوونە بدرێت و بە بێ دژایەتی یان زەق کردنەوەی ئایین، به‌دوای خۆبینینەوە لە فەرهەنگی خۆیی ،داب و نەریتی کەونی کوردەواری و گەڕان بە دوای شوناسی نەتەوەیی‌دا بین و لە سەر هەموو چین و توێژەکانی ئەم کۆمەڵگا کار بکرێت.

دیارە دەبێت لە سەر چینی خوێندکار، تێگەیشتوو، زانستگەیی، ڕۆشنبیر و ئەوەی کە خۆی لە بیاڤی خوێندن و نووسیندا دەبینێتەوە و شارەزای خاڵە لاوازەکانی فەرهەنگی-نەتەوەییه زیاتر کار بکرێت و پرۆژەی خۆبینیەوەی تاک و کۆمەڵگای کوردی بخریتە بەر باس.

سەرەڕای ئەم باسە کە لە چینی تایبەت و هەڵکەوتەی کۆمەڵگادا دەرەتانی چالاکی و خۆنواندن زۆرترە، دەبێت هەر لە ڕێگای ئەم چینەوە به خولقاندنی هونەری نوێ و دەروەست، نوسین و خوێندنەوەی مێژوو و ئەدەبیاتی ئەم دەڤەرەوە پەنجە لەسەر چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگا بە گشتی دابنێین کە زۆرینەن و لەوانشە هەست و بیری باشی نەتەوەیی و نیشتمانییان هەبێت، بەڵام ڕێکخستنیان بۆ نەکراوە. دەبێ زیاتر هەوڵ بدرێت و بەش بە بەش و چین بە چین لە خوێندنگەوە هەتا بازاڕ و تەنانەت وەک دەنگ و ڕەنگیش بگەینە ناخی هەر بنەماڵەیەک و تەنانەت ئەگەر بکرێت، بە هەر چەشنە نووسین، خوێندن و لێکدانەوەی سادە و گشتی بۆ تێگەیشتن لە هەر چەشنە بابەتی کولتووری-سیاسی و بە بیستن و بینینی ئەم خەڵکە، بڕۆینە ناخی تێگەشتنی هەموو لایەک.

سەرەڕای ناسینی ویست و خواستی کۆمەڵگە بە گشتی و ویستی تاک لەم کۆمەڵگەیەدا و بە خوێندنەوەی ساکار و سانا لە ویست و داخوازییەکانی، هێدی هێدی بە فەرهەنگی خۆی ئاشنا بکرێتەوە، ئەو کولتوورەی کە بە بێ ئەوەی هەستی پێ کردبێت، لە دەستی چووە، یان بە زمان و هەموو ئەو تایبەتمەندیانەی کە خۆماڵی بووە و ئێستا کەمڕەنگ کراوەتەوە، و سیاسەتی ئاسمیلە کردنی لە لایەن دۆژمنەوە زۆر بە نەرمەبڕی و بە درێژایی ساڵانێکی زۆر، تەنانەت خەون و بیر و هزریشی داگیر کردووە و خەریکە بێ‌شۆناس و نامۆ لە هەموو تایبەتمەندییەکانی خۆی دەکرێت و لێیان دوور خراوەتەوە، وەکوو خوێندنەوە و خۆ بینینەوە لەو بەهاگەلەدا کە بەلایەوە بەنرخە و وەک هەستی پیرۆز بۆ گەڕانەوە بۆ بینی خاک، نیشتمان و کیانی کوردی، و دواجار بتوانیت هەوڵ بۆ پاراستنی بدات.

دوژمن به درێژایی مێژووی دەسەڵاتداریی خۆی هەوڵی لەناوبردنی ئتنیکی کوردیی بە شێوەگەلی جوراوجور داوه و تەقەلای خۆی کردووە و تاک و کۆمەڵگەی کوردییش لەم پرۆسەی لەناوچوونەدا کەم تا فرە بەشدار بووە و ئاگاهانه یان نائاگاهانه شەریکی ئەم تاوانەیە، بەڵام ئەمڕۆکه ئەگەر بە شێوەگەلێکی تۆکمە و وردبینانە کە پێشتر ئاماژەی پێ‌کراوه، بەئاگا بێتەوە کە دەرفەتی خۆ قوتار کردن لە ئاسمیلە بوون و توانەوە لە داب و نەریتی بێگانەی هەیه، ئاسانتر دەتوانین بۆ ڕێکخستنی چین و توێژی کۆمەڵگەی کوردی لە باشووری زاگروس چالاکی بکەین و بە دەنگ و ڕەنگی جۆراوجۆرەوە دەتوانرێت جاریکی دیکە کۆمەڵگایەک خۆ ناس و خاوەن باوەڕ و بڕیار وەرێ بخرێت.

لێرەدا گەڕان بەدوای نرخی کیانی کوردەواری و پێشخستنی فەرهەنگی دەوڵەمندی خۆیی و جێ کردنەوەی هەموو ئتنیکە کوردەکان لە ژیان و خەباتی ڕۆژانەی تاک و کۆمەڵگا گرینگە، هەتا هەنگاو بەرەو پێشکەوتن هەڵبگرێت و هەروەها چەمکی نەتەوەیی-نیشتمانی وەک سیستمێکی دێموکراتخوازانە و نەتەوەیی و کراوە و ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە، و بە ناخ و هەستی خۆ ناسین و شوناسی نەتەوەیی چاو بکرێتەوە.

خاڵێکی دیکە، هەنگاونان بەرەو لاوازکردنی سیستمی خێڵەکی و بەرتەسک کردنەوەی بیری تایفەگەری و عێڵی کە خۆی زۆر جار کیشەساز بووە و هۆی دابڕان و لاوازیی هەستی نەتەوەیی بووە، وەک نەهێشتنی ئەم بیرۆکە لە چوارچێوەی عێڵ یان خێڵ و ڕوونوێنییەک لە گەورەیی نەتەوە، زمان، فەرهەنگ، مێژوو و کیانی کوردی بکرێت. ئەوەش وەک خوێندنەوەی گشتی و بەنرخ و دەوڵەمەند لەم چەمکانە و عێڵ و خێل و ...هتد، هەروەکوو دڵۆپێک لە دەریای نەتەوەخوازی پیشان بدرێت و هەست و بیر و هزری دۆستایەتی و ناخی نیشتمانپەروەری وەک ئەرکێکی پیرۆز و پشت‌ئەستوور بە جۆغرافیای پان و بەرینی کوردەواری، زمانی دەوڵەمەندی کوردی و بەرفەراوانیی شێوەزار و ڕەنگاوڕەنگیی و دەوڵەمندیی چاند و هونەری کوردی که لە لایەن دوژمن و داگیرکەری وڵاتەوە پێناسه بکرێت و خوێندنەوەی مێژوویی لەسەر ئەم بابەتانە لە ناو چین و توێژی کۆمەڵگای کوردی لە باشووری زاگرۆس بکرێت و هەوڵ بدرێت تێگەییشتن لە هزری نەتەوەخوازی لە سەرەوەی هەر چەشنە باوەڕ و فکری تاکە کەسی و ....مانا بکرێت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٢ لەم ژمارەیەدا:

ــ شکستی کەرکووک کۆتایی ڕێگا نییە!
ــ ڕەوایی چەک و ڕەوایی خەڵکی
ــ ئیمپراتوریی نافەرمی ئێرانی
ــ دەسەڵات و کۆمەڵگا