• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٣٠ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی  

ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە!

زایینی: ٠٦-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٨/١٦ - ١٠:٥٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە!
''ئاوات ساروج ''

لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئەگەر باسێکی پوخت و بنەوایی لە سەر گرێچن و جۆغرافیای فەرهەنگی- سیاسی ناوچەی کرماشان و ئیلام بکرێت و
ژیانی کولتووریی دانیشتوانی ئەم دیارە که بە شێوەزاری (لەکی- لوڕی- کەلهوڕی،گۆرانی و ......) دەدوێن زانستیانه لەبەرچاو بگرین، تێدەگەین که ئەم بەشە له کوردستان چەندە لە بواری ئتنیکی، زمانی و...هتدەوە لە یەکتر نزیک بن، بەڵام هەندێک خاڵی گرینگ وەک دین، شێوەزار و تەنانەت گرێچنی (بافت) خێڵەکی، عێڵی و تایفەیی هەیە که زاڵە بە سەر بیر و هزری نەتەوەیی‌دا و دەبێت کار و خەباتێکی بەرفراوانی بۆ بکرێت هەتا بتوانێ خۆی له نێو بازنەی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان و له ڕێڕەوی ئازادیی نیشمانەکەماندا پێناسه بکاتەوه!

زۆربەی دانیشتوانی باشووری زاگرۆس سەر بە مەزهەبی شیعەن و هەروەها بەشێکی بەرچاویش پێڕەوی ئایینی یارسانن. بۆیە بۆ سەرنج و گەیشتن بە ناخی ئەم خەڵکە، دەبێت زۆر بە وریایی باسی ئایین و باوەڕ و دین بکرێت و هەوڵ بدرێت ئەم باوەڕه ئایینیانه بە باری نەتەوەیی و نیشتمانیی و وڵاتپارێزییەوە گری بدرێت. بۆیە لەو بارەوە هەستیارییەکی بەرچاو هەیە کە هیچکات ڕەوا نیە و ناشێبت دژ بە هەستی ئایینیی ئەم ناوچە باس و خواسێک بکرێت. گرینگ ئەوەیە کە لە پاڵ هەر چەشنە باوەڕ و ئایینێکدا، چالاکانی باشووری زاگروس بۆ به‌دەستهێنانی مافی خوێندن بە زمانی دایکی و دامەزراندنی ئەنجومەن و ڕێکخستنی پۆلی خوێندن بە زمانی دایکی تەنانەت لە ئاستی ژمارەی کەمیش لە نێو بنەماڵەکان و ئەو شوێنانەی کە ئیمکانی هەیە، هەوڵ و توانای خۆیان بخەنه گڕ و داب و نەریت و چاند و کولتووری کوردەواری لەم بەشەی کوردستان که میراتی ئەژدادیمان بەئەژمار دێت، بپارێزرێ و هەوڵ بۆ بەرزنرخاندن و ناساندی نرخی مێژویی و نیشتمانیی ئەم ئتنیکانە بدرێت.

گرینگ ئەوەیە کە؛ پێش لە ئاسمیلە بوون و داڕمان و تەنانەت نەمانی ئەم فەرهەنگە بگرین، و نەهێڵین کولتووری ئەم بەشە له کوردستان که لە لای تاک و تەنانەت بەشێکی بەرچاو لەم خەڵکە، کە لە نێو فەرهەنگ و داب و نەریتی فارسی و هەروەها فەرهەنگی ئیسلامی-عەرەبی‌دا ئاسمیله و ون بوونه، پەراوێز بخرێت. دەبێت هەوڵ بۆ کەمڕەنگ کردنەوەی ئەم خۆ ون کردن و ئاسمیلەبوونە بدرێت و بە بێ دژایەتی یان زەق کردنەوەی ئایین، به‌دوای خۆبینینەوە لە فەرهەنگی خۆیی ،داب و نەریتی کەونی کوردەواری و گەڕان بە دوای شوناسی نەتەوەیی‌دا بین و لە سەر هەموو چین و توێژەکانی ئەم کۆمەڵگا کار بکرێت.

دیارە دەبێت لە سەر چینی خوێندکار، تێگەیشتوو، زانستگەیی، ڕۆشنبیر و ئەوەی کە خۆی لە بیاڤی خوێندن و نووسیندا دەبینێتەوە و شارەزای خاڵە لاوازەکانی فەرهەنگی-نەتەوەییه زیاتر کار بکرێت و پرۆژەی خۆبینیەوەی تاک و کۆمەڵگای کوردی بخریتە بەر باس.

سەرەڕای ئەم باسە کە لە چینی تایبەت و هەڵکەوتەی کۆمەڵگادا دەرەتانی چالاکی و خۆنواندن زۆرترە، دەبێت هەر لە ڕێگای ئەم چینەوە به خولقاندنی هونەری نوێ و دەروەست، نوسین و خوێندنەوەی مێژوو و ئەدەبیاتی ئەم دەڤەرەوە پەنجە لەسەر چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگا بە گشتی دابنێین کە زۆرینەن و لەوانشە هەست و بیری باشی نەتەوەیی و نیشتمانییان هەبێت، بەڵام ڕێکخستنیان بۆ نەکراوە. دەبێ زیاتر هەوڵ بدرێت و بەش بە بەش و چین بە چین لە خوێندنگەوە هەتا بازاڕ و تەنانەت وەک دەنگ و ڕەنگیش بگەینە ناخی هەر بنەماڵەیەک و تەنانەت ئەگەر بکرێت، بە هەر چەشنە نووسین، خوێندن و لێکدانەوەی سادە و گشتی بۆ تێگەیشتن لە هەر چەشنە بابەتی کولتووری-سیاسی و بە بیستن و بینینی ئەم خەڵکە، بڕۆینە ناخی تێگەشتنی هەموو لایەک.

سەرەڕای ناسینی ویست و خواستی کۆمەڵگە بە گشتی و ویستی تاک لەم کۆمەڵگەیەدا و بە خوێندنەوەی ساکار و سانا لە ویست و داخوازییەکانی، هێدی هێدی بە فەرهەنگی خۆی ئاشنا بکرێتەوە، ئەو کولتوورەی کە بە بێ ئەوەی هەستی پێ کردبێت، لە دەستی چووە، یان بە زمان و هەموو ئەو تایبەتمەندیانەی کە خۆماڵی بووە و ئێستا کەمڕەنگ کراوەتەوە، و سیاسەتی ئاسمیلە کردنی لە لایەن دۆژمنەوە زۆر بە نەرمەبڕی و بە درێژایی ساڵانێکی زۆر، تەنانەت خەون و بیر و هزریشی داگیر کردووە و خەریکە بێ‌شۆناس و نامۆ لە هەموو تایبەتمەندییەکانی خۆی دەکرێت و لێیان دوور خراوەتەوە، وەکوو خوێندنەوە و خۆ بینینەوە لەو بەهاگەلەدا کە بەلایەوە بەنرخە و وەک هەستی پیرۆز بۆ گەڕانەوە بۆ بینی خاک، نیشتمان و کیانی کوردی، و دواجار بتوانیت هەوڵ بۆ پاراستنی بدات.

دوژمن به درێژایی مێژووی دەسەڵاتداریی خۆی هەوڵی لەناوبردنی ئتنیکی کوردیی بە شێوەگەلی جوراوجور داوه و تەقەلای خۆی کردووە و تاک و کۆمەڵگەی کوردییش لەم پرۆسەی لەناوچوونەدا کەم تا فرە بەشدار بووە و ئاگاهانه یان نائاگاهانه شەریکی ئەم تاوانەیە، بەڵام ئەمڕۆکه ئەگەر بە شێوەگەلێکی تۆکمە و وردبینانە کە پێشتر ئاماژەی پێ‌کراوه، بەئاگا بێتەوە کە دەرفەتی خۆ قوتار کردن لە ئاسمیلە بوون و توانەوە لە داب و نەریتی بێگانەی هەیه، ئاسانتر دەتوانین بۆ ڕێکخستنی چین و توێژی کۆمەڵگەی کوردی لە باشووری زاگروس چالاکی بکەین و بە دەنگ و ڕەنگی جۆراوجۆرەوە دەتوانرێت جاریکی دیکە کۆمەڵگایەک خۆ ناس و خاوەن باوەڕ و بڕیار وەرێ بخرێت.

لێرەدا گەڕان بەدوای نرخی کیانی کوردەواری و پێشخستنی فەرهەنگی دەوڵەمندی خۆیی و جێ کردنەوەی هەموو ئتنیکە کوردەکان لە ژیان و خەباتی ڕۆژانەی تاک و کۆمەڵگا گرینگە، هەتا هەنگاو بەرەو پێشکەوتن هەڵبگرێت و هەروەها چەمکی نەتەوەیی-نیشتمانی وەک سیستمێکی دێموکراتخوازانە و نەتەوەیی و کراوە و ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە، و بە ناخ و هەستی خۆ ناسین و شوناسی نەتەوەیی چاو بکرێتەوە.

خاڵێکی دیکە، هەنگاونان بەرەو لاوازکردنی سیستمی خێڵەکی و بەرتەسک کردنەوەی بیری تایفەگەری و عێڵی کە خۆی زۆر جار کیشەساز بووە و هۆی دابڕان و لاوازیی هەستی نەتەوەیی بووە، وەک نەهێشتنی ئەم بیرۆکە لە چوارچێوەی عێڵ یان خێڵ و ڕوونوێنییەک لە گەورەیی نەتەوە، زمان، فەرهەنگ، مێژوو و کیانی کوردی بکرێت. ئەوەش وەک خوێندنەوەی گشتی و بەنرخ و دەوڵەمەند لەم چەمکانە و عێڵ و خێل و ...هتد، هەروەکوو دڵۆپێک لە دەریای نەتەوەخوازی پیشان بدرێت و هەست و بیر و هزری دۆستایەتی و ناخی نیشتمانپەروەری وەک ئەرکێکی پیرۆز و پشت‌ئەستوور بە جۆغرافیای پان و بەرینی کوردەواری، زمانی دەوڵەمەندی کوردی و بەرفەراوانیی شێوەزار و ڕەنگاوڕەنگیی و دەوڵەمندیی چاند و هونەری کوردی که لە لایەن دوژمن و داگیرکەری وڵاتەوە پێناسه بکرێت و خوێندنەوەی مێژوویی لەسەر ئەم بابەتانە لە ناو چین و توێژی کۆمەڵگای کوردی لە باشووری زاگرۆس بکرێت و هەوڵ بدرێت تێگەییشتن لە هزری نەتەوەخوازی لە سەرەوەی هەر چەشنە باوەڕ و فکری تاکە کەسی و ....مانا بکرێت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٦ لەم ژمارەیەدا:

ــ دەنگی راسانی گەلان نابیستن
ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
ــ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".
  • خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد خۆپێشاندانەکانی ئێران و پرسی کورد
    لەو قۆناغەدا کە هێزەکانی رێژیم باوەڕیان بە خۆیان نەماوە و ترسی رووخان هێزی سەرکووتکەری بێ هیوا کردووە، راسانی شارەکانی کوردستان دەتوانێ زۆرترین دەسکەوت و کاریگەریی هەبێ. ئەوە دەرفەتێکە کە گەلی کورد دەتوانێ بۆ پێشخستن و نزیک بوونەوە لە ئامانجەکانی، کەڵکی شیاوی لێ وەربگرێ؛ بە تایبەتی کە لە قۆناغی نوێی خەباتدا، هۆشیاری نەتەوەیی و بەرینایی خەبات لە جاران بەرزتر و بەربڵاوترە.
  • پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا پیلانەکانی بەسیج لە نێو زانکۆکانی کوردستاندا
    لەم نێوانەدا، بەسیج، وەکوو ئامرازی سیخوڕیی حکومەت بەکار براون. بەسیج لە هەموو فەرمانگەیەکی حکومەتی و ناحکومەتی و لە واتایەکی بەربڵاوتر: لە هەموو شوێنێکدا وەکوو ڤایرۆسێک بڵاوبووەتەوە. قوتابخانەکان و زانکۆکانیش لە فیلترینی ئەم شوێنانەن. بەسیجی کوردیش، یان خۆماڵیتر بڵێم: جاشە کوردەکان، وەک باقی بەسیجییەکانی ئێران، ئەرکی تایبەتیان پێ ڕادەسپێردرێت کە بەرچاوترینیان، فرۆشتنی نیشتمان و هاوزمانەکانیانە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    زلهێزەکان هاتن و بێ لەبەرچاوگرتنی مافی گەلان، نەخشەی ناوچەکەیان گۆڕی؛ لە ئاکامی ئەم داڕشتنە نوێیە یەکلایەنە و نادادپەروەرانەشدا، هەندێک لە نەتەوەکان لە مافی دامەزرانی دەوڵەتی خۆیان بێبەش کران کە بەرچاوترینیان نەتەوەی کورد بوو. کورد بوو بە یەکەم قوربانی ڕەوتی نوێی نادادپەروەرانەی مێژوو، تەنیا لەبەر ئەوەیکە دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندی ئەم زلهێزانە یەکی نەدەگرتەوە.
  • دەنگی راسانی گەلان نابیستن دەنگی راسانی گەلان نابیستن
    لە رۆژی ٧ی بەفرانباری ١٣٩٦ی هەتاوی و لە دوایین رۆژەکانی ساڵی ٢٠١٧ی زانییندا، بزاڤی مافخوازیی نەتەوەکان و خەڵکانی ئێران دوای چەندین و چەند کۆبوونەوەی ناڕەزایی دەربڕین، وەکوو ڕووبارێکی بەلرفە، بەنداوی کۆت و بەندی هەمەڕەنگی ڕێژیمی رووخاند و لافاوێکی سەرتاسەریی لە ئێراندا وەڕی خست.
  • لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی لوقمان ئەحمەدی: هۆکاری سەرەکی ناسەقامگیری و شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا گرێدراوە بە بوونی فرە جەمسەری و نەبوونی هاوسەنگی هێز لە لایەک و ڕەقابەتی نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین و بەکارهێنانی ئەم شەڕ و ئاڵۆزیانە لە لایەن ئێلیتەکانی نێو وڵاتانی بەشدار بۆ پارستنی
    زلهێزەکانی جیهان، بە تایبەت ڕوسیە و ئامریکا دەیانهەوێ پارسەنگێکی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین پێکبهێنن کە سەقامگیر بێ و تێیدا بەرژەوەندی و نفوزی خۆیان پارێزراو بێ. رۆڵی ئامریکا و روسیە چارەنووسساز دەبێ بۆ بارودۆخی داهاتووی ناوچەکە، ئەگەر یەک یان هەردوو لەم وڵاتانە گەرەنتی سەقامگیری و پارسەنگی هێز بدەن بە هاوپەیمان و دۆستەکانی خۆیان لە ناوچەکە ئەو کات ئیمکانی هەیە شێوەیەک لە سەقامگیری دروست بێ.
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    بنەمای گەشەی ئێران لە ڕووی جوغرافییەوە، لەسەر دوو پاژی ناوەندی _فارس و قەراغی _نافارس داندراوە، چون دەوڵەتی مۆدێڕن پێی وابوو تەنیا رێگەی مانەوەی، خوڵقاندنی یەک نەتەوەیە و لە پێناو ئەو ئامانجەش جوغرافیای پاشکەوتوو و پێشکەوتووی خوڵقاند.
  • کرماشان له پەنای بێپەناییدا کرماشان له پەنای بێپەناییدا
    ئەم دۆخە نالەبارە لەپاش زیاتر لە یەک مانگ، هاوکاتە لەگەڵ دەسپێکی سەرما و سۆڵە و بارینی بەفر؛ لەمبارەوە "ئەکبەر سەنجابی" فەرمانداری سەرپێڵی زەهاو باسی لە دۆخی نەشیاوی ژیانی هاووڵاتییان لە نێو خێوەتەکاندا کردووە و وتوویەتی: بەرپرسان دەبێ درک بە بارودۆخی لێقەوماوان بکەن؛ خەڵک بە دژوارییەوە لە ژێر خێوەتی ١٠ میتریدا دەژین!
  • دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا دوکتور قاسملوو، بزاڤی راسیۆنالیزمی سیاسەت لە کوردستاندا
    ئەو تایبەتمەندییەی هزری سیاسی کە لە بۆڵەبۆڵ و تەنانەت خواستی سیاسیش جیای دەکاتەوە ئەوەیە کە سیستمێکی واتادارمان پێ دەبەخشێت کە کێشەی کورد لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی دنیای مودێڕن و لە چوارچێوەی چەمک و دەستەواژەکانی تایبەت بەو دنیایە دووبارە پێناسە دەکاتەوە.
  • داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا داهاتوی ڕەشی ئێران لە دەلاقەی بوودجەی ساڵی داهاتوودا
    ئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.