• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە!

زایینی: ٠٦-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٨/١٦ - ١٠:٥٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە!
''ئاوات ساروج ''

لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئەگەر باسێکی پوخت و بنەوایی لە سەر گرێچن و جۆغرافیای فەرهەنگی- سیاسی ناوچەی کرماشان و ئیلام بکرێت و
ژیانی کولتووریی دانیشتوانی ئەم دیارە که بە شێوەزاری (لەکی- لوڕی- کەلهوڕی،گۆرانی و ......) دەدوێن زانستیانه لەبەرچاو بگرین، تێدەگەین که ئەم بەشە له کوردستان چەندە لە بواری ئتنیکی، زمانی و...هتدەوە لە یەکتر نزیک بن، بەڵام هەندێک خاڵی گرینگ وەک دین، شێوەزار و تەنانەت گرێچنی (بافت) خێڵەکی، عێڵی و تایفەیی هەیە که زاڵە بە سەر بیر و هزری نەتەوەیی‌دا و دەبێت کار و خەباتێکی بەرفراوانی بۆ بکرێت هەتا بتوانێ خۆی له نێو بازنەی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان و له ڕێڕەوی ئازادیی نیشمانەکەماندا پێناسه بکاتەوه!

زۆربەی دانیشتوانی باشووری زاگرۆس سەر بە مەزهەبی شیعەن و هەروەها بەشێکی بەرچاویش پێڕەوی ئایینی یارسانن. بۆیە بۆ سەرنج و گەیشتن بە ناخی ئەم خەڵکە، دەبێت زۆر بە وریایی باسی ئایین و باوەڕ و دین بکرێت و هەوڵ بدرێت ئەم باوەڕه ئایینیانه بە باری نەتەوەیی و نیشتمانیی و وڵاتپارێزییەوە گری بدرێت. بۆیە لەو بارەوە هەستیارییەکی بەرچاو هەیە کە هیچکات ڕەوا نیە و ناشێبت دژ بە هەستی ئایینیی ئەم ناوچە باس و خواسێک بکرێت. گرینگ ئەوەیە کە لە پاڵ هەر چەشنە باوەڕ و ئایینێکدا، چالاکانی باشووری زاگروس بۆ به‌دەستهێنانی مافی خوێندن بە زمانی دایکی و دامەزراندنی ئەنجومەن و ڕێکخستنی پۆلی خوێندن بە زمانی دایکی تەنانەت لە ئاستی ژمارەی کەمیش لە نێو بنەماڵەکان و ئەو شوێنانەی کە ئیمکانی هەیە، هەوڵ و توانای خۆیان بخەنه گڕ و داب و نەریت و چاند و کولتووری کوردەواری لەم بەشەی کوردستان که میراتی ئەژدادیمان بەئەژمار دێت، بپارێزرێ و هەوڵ بۆ بەرزنرخاندن و ناساندی نرخی مێژویی و نیشتمانیی ئەم ئتنیکانە بدرێت.

گرینگ ئەوەیە کە؛ پێش لە ئاسمیلە بوون و داڕمان و تەنانەت نەمانی ئەم فەرهەنگە بگرین، و نەهێڵین کولتووری ئەم بەشە له کوردستان که لە لای تاک و تەنانەت بەشێکی بەرچاو لەم خەڵکە، کە لە نێو فەرهەنگ و داب و نەریتی فارسی و هەروەها فەرهەنگی ئیسلامی-عەرەبی‌دا ئاسمیله و ون بوونه، پەراوێز بخرێت. دەبێت هەوڵ بۆ کەمڕەنگ کردنەوەی ئەم خۆ ون کردن و ئاسمیلەبوونە بدرێت و بە بێ دژایەتی یان زەق کردنەوەی ئایین، به‌دوای خۆبینینەوە لە فەرهەنگی خۆیی ،داب و نەریتی کەونی کوردەواری و گەڕان بە دوای شوناسی نەتەوەیی‌دا بین و لە سەر هەموو چین و توێژەکانی ئەم کۆمەڵگا کار بکرێت.

دیارە دەبێت لە سەر چینی خوێندکار، تێگەیشتوو، زانستگەیی، ڕۆشنبیر و ئەوەی کە خۆی لە بیاڤی خوێندن و نووسیندا دەبینێتەوە و شارەزای خاڵە لاوازەکانی فەرهەنگی-نەتەوەییه زیاتر کار بکرێت و پرۆژەی خۆبینیەوەی تاک و کۆمەڵگای کوردی بخریتە بەر باس.

سەرەڕای ئەم باسە کە لە چینی تایبەت و هەڵکەوتەی کۆمەڵگادا دەرەتانی چالاکی و خۆنواندن زۆرترە، دەبێت هەر لە ڕێگای ئەم چینەوە به خولقاندنی هونەری نوێ و دەروەست، نوسین و خوێندنەوەی مێژوو و ئەدەبیاتی ئەم دەڤەرەوە پەنجە لەسەر چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگا بە گشتی دابنێین کە زۆرینەن و لەوانشە هەست و بیری باشی نەتەوەیی و نیشتمانییان هەبێت، بەڵام ڕێکخستنیان بۆ نەکراوە. دەبێ زیاتر هەوڵ بدرێت و بەش بە بەش و چین بە چین لە خوێندنگەوە هەتا بازاڕ و تەنانەت وەک دەنگ و ڕەنگیش بگەینە ناخی هەر بنەماڵەیەک و تەنانەت ئەگەر بکرێت، بە هەر چەشنە نووسین، خوێندن و لێکدانەوەی سادە و گشتی بۆ تێگەیشتن لە هەر چەشنە بابەتی کولتووری-سیاسی و بە بیستن و بینینی ئەم خەڵکە، بڕۆینە ناخی تێگەشتنی هەموو لایەک.

سەرەڕای ناسینی ویست و خواستی کۆمەڵگە بە گشتی و ویستی تاک لەم کۆمەڵگەیەدا و بە خوێندنەوەی ساکار و سانا لە ویست و داخوازییەکانی، هێدی هێدی بە فەرهەنگی خۆی ئاشنا بکرێتەوە، ئەو کولتوورەی کە بە بێ ئەوەی هەستی پێ کردبێت، لە دەستی چووە، یان بە زمان و هەموو ئەو تایبەتمەندیانەی کە خۆماڵی بووە و ئێستا کەمڕەنگ کراوەتەوە، و سیاسەتی ئاسمیلە کردنی لە لایەن دۆژمنەوە زۆر بە نەرمەبڕی و بە درێژایی ساڵانێکی زۆر، تەنانەت خەون و بیر و هزریشی داگیر کردووە و خەریکە بێ‌شۆناس و نامۆ لە هەموو تایبەتمەندییەکانی خۆی دەکرێت و لێیان دوور خراوەتەوە، وەکوو خوێندنەوە و خۆ بینینەوە لەو بەهاگەلەدا کە بەلایەوە بەنرخە و وەک هەستی پیرۆز بۆ گەڕانەوە بۆ بینی خاک، نیشتمان و کیانی کوردی، و دواجار بتوانیت هەوڵ بۆ پاراستنی بدات.

دوژمن به درێژایی مێژووی دەسەڵاتداریی خۆی هەوڵی لەناوبردنی ئتنیکی کوردیی بە شێوەگەلی جوراوجور داوه و تەقەلای خۆی کردووە و تاک و کۆمەڵگەی کوردییش لەم پرۆسەی لەناوچوونەدا کەم تا فرە بەشدار بووە و ئاگاهانه یان نائاگاهانه شەریکی ئەم تاوانەیە، بەڵام ئەمڕۆکه ئەگەر بە شێوەگەلێکی تۆکمە و وردبینانە کە پێشتر ئاماژەی پێ‌کراوه، بەئاگا بێتەوە کە دەرفەتی خۆ قوتار کردن لە ئاسمیلە بوون و توانەوە لە داب و نەریتی بێگانەی هەیه، ئاسانتر دەتوانین بۆ ڕێکخستنی چین و توێژی کۆمەڵگەی کوردی لە باشووری زاگروس چالاکی بکەین و بە دەنگ و ڕەنگی جۆراوجۆرەوە دەتوانرێت جاریکی دیکە کۆمەڵگایەک خۆ ناس و خاوەن باوەڕ و بڕیار وەرێ بخرێت.

لێرەدا گەڕان بەدوای نرخی کیانی کوردەواری و پێشخستنی فەرهەنگی دەوڵەمندی خۆیی و جێ کردنەوەی هەموو ئتنیکە کوردەکان لە ژیان و خەباتی ڕۆژانەی تاک و کۆمەڵگا گرینگە، هەتا هەنگاو بەرەو پێشکەوتن هەڵبگرێت و هەروەها چەمکی نەتەوەیی-نیشتمانی وەک سیستمێکی دێموکراتخوازانە و نەتەوەیی و کراوە و ڕوو بە دەلاقەی خۆ بینینەوە، و بە ناخ و هەستی خۆ ناسین و شوناسی نەتەوەیی چاو بکرێتەوە.

خاڵێکی دیکە، هەنگاونان بەرەو لاوازکردنی سیستمی خێڵەکی و بەرتەسک کردنەوەی بیری تایفەگەری و عێڵی کە خۆی زۆر جار کیشەساز بووە و هۆی دابڕان و لاوازیی هەستی نەتەوەیی بووە، وەک نەهێشتنی ئەم بیرۆکە لە چوارچێوەی عێڵ یان خێڵ و ڕوونوێنییەک لە گەورەیی نەتەوە، زمان، فەرهەنگ، مێژوو و کیانی کوردی بکرێت. ئەوەش وەک خوێندنەوەی گشتی و بەنرخ و دەوڵەمەند لەم چەمکانە و عێڵ و خێل و ...هتد، هەروەکوو دڵۆپێک لە دەریای نەتەوەخوازی پیشان بدرێت و هەست و بیر و هزری دۆستایەتی و ناخی نیشتمانپەروەری وەک ئەرکێکی پیرۆز و پشت‌ئەستوور بە جۆغرافیای پان و بەرینی کوردەواری، زمانی دەوڵەمەندی کوردی و بەرفەراوانیی شێوەزار و ڕەنگاوڕەنگیی و دەوڵەمندیی چاند و هونەری کوردی که لە لایەن دوژمن و داگیرکەری وڵاتەوە پێناسه بکرێت و خوێندنەوەی مێژوویی لەسەر ئەم بابەتانە لە ناو چین و توێژی کۆمەڵگای کوردی لە باشووری زاگرۆس بکرێت و هەوڵ بدرێت تێگەییشتن لە هزری نەتەوەخوازی لە سەرەوەی هەر چەشنە باوەڕ و فکری تاکە کەسی و ....مانا بکرێت.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: