• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٤ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٤ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

هەموو ڕێگاکان دەچنەوە سەر تەلەڤیزیۆن

زایینی: ٢١-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٩/٠١ - ١٧:١٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
هەموو ڕێگاکان دەچنەوە سەر تەلەڤیزیۆن
غالب حەبیبی

لەوەی کە تەلەڤیزیۆن، ئەو سندووقە سێحراویە، درووستکراوی خودی مرۆڤە و هەر ئەوش بەپێی ویستی دەتوانێ ناوەڕۆکی دەستنیشان بکات، تا ئاستێکی زۆر حەقیقەتی تێدایە، بەڵام هەموو کەرەستەیەکی دەستی مرۆڤ لەوانەش تەلەڤزیۆن، وەک ئامێرێک چییەتیی تایبەت بە خۆی هەیە.

هەر لەم سۆنگەیەوه‌ قسەی فەیله‌سوفی ڕاگەیاندن، مەک لۆهان کۆکەرەوەی چییەتی تەلەڤیزیۆن وەک گرینگترین ڕاگەیه‌نی ئەم سەردەمە خۆی مانیفێستی خۆی پیشان ده‌دا کە: "ڕاگەیەن هەر هەمان پەیامە". واتە پەیام لە پەیامهێنەر جوێ ناکرێنەوە.

ڕواڵەتی درووستکردنی تەلەڤیزیۆن وەک هەموو ڕاگەیەنەرێکی ئەم سەردەمە، بڵاوکردنەوەی زانیاری و گەشەی پێوەندییەکانی نێو کۆمەڵگا بوو کە ئەگەر فەلسەفییانە ڕۆڵی ئەو کەرەستەیە باس بکەین دەبێ بڵێین کە؛ زانیاری دان، بوونی ڕاسته‌قینه‌ی تەلەڤیزیۆن و هەموو ڕاگەینەرەکانە.

بەڵام گه‌لۆ هەر ئەو ڕاگەیەنە و ڕاگەیەندکاران نەبوون کە شەن و کەوی ئەوەیان دەکرد کە سەرکۆماری داهاتووی ئامریکا بە هەموو پێوەرێک هیلاری کلینتۆنە؟ ئەمە ناکۆکی تەواوی لەگەڵ کارکردی ڕاگەیەنە، و تەلەڤیزیۆنیش یەک لەوان نەبوو؟ پێشبینییەکان تەنیا تایبەت بە ڕاگەیەنەرەکانی ئامریکا نەبوون، بەڵکوو هه‌موو جیهان کەم و زۆر ئەو شێوە ڕوانینەیان هەبوو، ئەمەش دوو تایبەتمەندیی تەلەڤیزیۆن کە دەرنجامی ناوەرۆکی ئەو کەرەستەیە دەردەخات کە بریتین لە: گشتگیری و ڕەزامەندی.

گشتگیری، بەو واتایە کە تۆڕێکی بەربڵاوی هەموو شتەکانە، ئەوەی کە کەتوارە و لە جیهانی ڕاستیدا هەیە، ئەوا لە تەلەڤزیۆنیش چڕ بۆتەوە و هەیە بەڵام بە "مەجازی".

ڕەزامەندی: بەردەنگ کە ڕازی نەبوو، ڕاگەیەنەری تەلەڤیزیۆنیش لە ناوەڕۆکی بەتاڵ دەبێتەوە و بۆیە لە یەککاتدا بە بەربژارە فرە و فراوانەکانی هەوڵ بۆ ڕاکێشانی سەرنجی بەردەنگ دەدات و ئیتر ئالێرەدایە کە خودسه‌رچاوه‌یی تەلەڤیزیۆنیش دەردەکەوێت.
ئەم تایبەتمەندییە وادەکا بیرمەندان بەسەر دوو بەرەدا دابەش بکات.

ئه‌وانه‌ی ڕوانگەیەکی ئەرێنییان لەهەمبەر تەلەڤیزیۆن هەیە و کەسانێکیش هەن کە وێڕای ڕوانگەی نەرێنییان، بە مەترسی بۆ پرچەکردارەکانی مرۆڤ لە ڕەوتی ژیانی ڕۆژانەیش بزانن. جێری ماندێر یەکێک لەو بیرمەندانەیە کە ڕەخنەی زانستیی ئاراستەی ڕاگەینەرەکان بەگشتی و تەلەڤیزیۆن بەتایبەتی دەکا و باسی دوورکەوتنەوەی جیلی نوێ لە پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و سەرچاوەکانی دیکەی زانست دێنێتە گۆڕێ و دەنووسێ؛ ئێمەمانان یەکەمین جیلی مێژووین کە شعووری خۆمانمان گواستووەتەوە بۆ نێو ڕاگەیەنەکان. ئەم ڕەشبینییەی باوکی بزاڤی دژە جیهانی بوون لەوەوە سەرچاوە دەگرێ کە؛ تەلەڤیزیۆن بەردەنگەکانی خۆی بە وێنە و وێنا بۆمباران دەکا، کۆمەڵێک وێنەی ڕاستی بەڵام بە ناوەرۆکی غەیرەڕاستی کە زۆرجار بەدڵ و حەزی ئێوەیش نییە دەچێتە مێشکەوە و لەو ململانێ نابەرابەرەشدا ئێوە بەپێچەوانەی ویستی دەروونیی خۆشتان هێژموونی وێنە و پەیامەکانتان پێگەیشتووە و ڕستەی "بینین بڕواپێکردنە"شتان قبووڵ کردووە.

ئەم ئامێرە لەئێستادا لە زانستگەکان بووەتە باسی توێژینەوە و ڕەهەندە زۆر و جیاوازەکانی وەک کەرەستەیەکی پێوەندیی گشتی لە نێوان مرۆڤەکاندا تاوتوێ دەکرێت. ئەم لێکۆڵینەوانە لەژێر ناوی بیردۆزی ڕاگەینەکان بڵاو دەکرێنەوە کە زانکۆکانی ئامریکا وەکوو زۆرێک لە توێژینەوەکانیان لەبواری زانستە مرۆییەکان و تەکنۆلۆژیا، لێڕوانینێکی تایبەت بەخۆیان هەیە و ڕاگەیەن و کاریگەرییەکانی لەسەر دەروونی تاکەکان، پێوەندییەکانی كۆمه‌ڵگا، كولتوور، بنەماڵە، توندوتیژی و منداڵان و ... لێکدەدەنەوە.

سەرقاڵییەکانی مرۆڤی ئەم سەردەمە وادەکات پشوو و كات به‌سه‌ربردن ببێتە پەرۆشیی سەرەکی لە ژیانی ڕۆژانەیدا و کەم تێچووترین ڕێگاش هەرتەلەڤزیۆنە و بووەتە خوو کە ماڵ و بنەماڵە بەبێ ئەو نابێ و ناکرێ. پێکهاتنی ئەو دۆخە ڕێگا بۆ کەڵکئاژۆی دەسەڵات لە تەلەڤیزیۆن خۆش دەکا. مەبەستی دەوڵەتیش بەتایبەتی ئەگەر لەژێر کاریگەریی درێژماوەی ئایدیۆلۆژیایەکی تایبەتیدا بێ، ئەوا هزر و کردەی تاکەکانیش دەکەوێتە چوارچێوەی تۆتالیتاریزمی ڕاگەینەکان کە تەلەڤزیۆن لە هەره‌ بەرچاوەکانیەتی.

یەکێ لەو بیردۆزانەی لە نێوەڕاستی نیوەی سەدەی ڕابردوو جێگایەکی زەقی لەناو توێژینەوە زانستییەکاندا هەبوو، تیۆری چاندن(Cultivation Theory)ی جۆرج گربنێرە کە باس لە کاریگەریی هەنگاو بە هەنگاوی تەلەڤیزیۆن لەسەر بایەخ، بڕوا و باوەکانی ناو کۆمەڵگا دەکات و ڕاشکاوانە ده‌ڵێ: لەنێوان تەماشەچییەکانی تەلەڤیزیۆن و بۆچوونیان سەبارەت بە واقێعییەتەکانی جیهان، پێوەندییەکی ڕاستەوخۆ هەیە و ئەوانەی زۆر تەماشای تەلەڤزیۆن(heavy viewers) دەکەن، لەگەڵ ئەوانەی بە کەمی تەماشای دەکەن، هەموو کاتێ کێشە و جیاوازیی بۆچوون هەیە. واتە گربنێر وێڕای جیاوازی دانان بۆ بەردەنگی ئاسایی و تەماشاچیی تەلەڤیزیۆن، پەیامی ئەم ئامێرە بەدوور لە کەتوار دەبینێ کە بە هۆی دووپاتە و چەندپاتەی لە کۆتاییدا وەک ڕوانگەی چەسپاوی کۆمەڵگا وەردەگیرێت کە بریتییە لە یەکسانسازیی ڕوانگەکان کە هەر هەمان بۆچوونی تەلەڤیزیۆنە. ناوبراو تەماشای زیاتر لە ٤کاتژمێر تەلەڤزیۆن بە کاریگەر لەقەڵەم دەدات و لە ڕاست وەرگەڕانی بیردۆزەکەی ئاماژە بە دوو دیاردەی توندوتیژیی و سێکس دەکات. ئەو لەبارەی توندوتیژییەوە ڕستەی "سەندرۆمی جیهانیی نه‌شیاو" بەکار دەبا کە هێمایەکە بۆ نەخۆشییەک کە ئەو کەسانەی زیاد لە ڕاده‌ چاو له‌ تەلەڤیزیۆن دەکەن و جیهان بەگشتی لەژێر هێژمونیی بەرنامەکانی پێوەندیدار بە سووکایەتی، دەستدرێژی و كوشتن وەک شوێنێکی کارەساتبار وێنا دەکەن کە بێجگە لە کوشت‌وبڕ، هیچی دیکەی نییە. لەسەر سێکسیش بەهەمان شێوە، تەلەڤزیۆن لە گوتار و هەڵسوکەوت و تەنانەت جلوبەرگی ئەکتەرەکانی هەوڵ بۆ زەقکردنەوەی لایەنی سێکس و ورووژاندنی بەردەنگ دەدات و ئەو کەتوارە مەجازییەی درووستی دەکات، زۆر لە جیهانی واقعی جیاواز و سێکسیترە.

دۆخی ئێران

بە سەرنجدان بە دروونناسیی خەڵکی ئێران و پشتبەستن بە ئامار و ژمارە، بینین و بیستن بۆ خەڵکی ئێران زۆر زۆر هاسانتر لە خوێندنەوە، وێناکردن و بیر کردنەوەیە. دەسەڵاتی سیاسی لە وڵاتیش زۆر بەچاکی لە ڕۆڵ و کاریگەریی ڕاگەیاندن و تەلەڤیزیۆن تێگەیشتووە و بۆیە نەبوونی ڕاگەیەنی سەربەخۆ، دەبێتە پاوانی هەرەمی دەسەڵات و ڕاست لە خزمەت ئایدیۆلۆژیای حاکمدایە. بەگشتی تەلەڤیزیۆن لەبواری ئازادیی ڕادەربڕین و فرەیی بیروبۆچوونەکان داخراوترە لە ڕادیۆ و سیاسەتی یەکسانسازی هەستپێکراوتر و جێگیرترە. هەر بەپێی لێکۆڵینەوەکان، ڕادیۆ لە ئێراندا ڕاگەیەنێکی زۆرتر پیاوانەیە و تایبەت بە توێژی کەمخوێنەوار و خانەنشینی ناو گوندەکانە. لەدوای ٣٧ ساڵ لە شۆڕشی گەلانی ئێران، ڕێژیمی ئاخووندی چەندی ئاڵوگۆڕی بەسەر سیاسەتی خۆیدا هێناوە، بەڵام بنەما و ماکەی خۆی هەر نەگۆڕیوە و ئێستاش لە قۆناغێکدایە کە خۆی بە "جنگ نرم" ناودێری دەکات. ئێستا پرسیار ئەوەیە، مەبەست لەم سیاسەتە نوێیە لەبواری ڕاگەیاندن و بەتایبەتی تەلەڤیزیۆن چییە؟ ئایا جیاوازییەک لە نێوان ئەو بەرنامانەی عەبدۆلکەریم سرووش لە سەرەتای دەیەی ٦٠ی هەتاوی باسی پاکسازیی زانستگەکانی دەکرد، لەگەڵ ئەو دانپێدانانە ئەمڕۆ چالاکانی سیاسی لە تەلەڤیزیۆن دەیکەن، هەیە؟

سەردەمانێک کارکردی تەلەڤیزیۆن بەلاڕێدابردن یان شاردنەوەی کۆمەڵێک کار و کردەوی ڕێژیم و تەنانەت کۆمەڵگاش بوو، بەڵام ئێستا به‌ هۆی ڕاگەیاندنی دیکە، هیچ نەماوە بۆ شاردنەوە و حکوومەتی ئیسلامییش لەمە تێگەیشتووە و سەرقاڵی سووک کردن(ابتذال)ـی کەتواری ناو کۆمەڵگایە تاکوو کێشەکان، ئاڵۆزییەکان و گرفتەکان ئاسایی بێتەبەرچاو، ئاسایی بە واتای ئەوەی دەسەڵات پێیخۆشه‌ لە ڕێگای وێنەوە ڕاڤە و لێکدانەوە( بخوێنەوە پاساو)ـی بۆ بکات. ئەگەر لە وڵاتانی دیکە ڕەخنە لە کارکردی ڕاگەیەنەکان بەگشتی و تەلەڤیزیۆن هەیە، ئەوا لە ئێراندا بەهۆی پێکهاتەی سیاسی و لەخزمەتدابوونی تەلەڤیزیۆن بۆ ئایدیۆلۆژیایەکی تایبەت، ئیتر ڕۆکنی چوارەمی دێموکراسی لە ئێراندا مەوزووعییەتی نامێنێ.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".