• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی ئاوریلی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٣ی بانەمەڕی ١٣٩٧ی هەتاوی  

ئایا ترامپ دەتوانێ پاشەكشە لە ڕێككەوتننامەكەی ئێران بكات؟

زایینی: ٢١-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٩/٠١ - ١٧:٤٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئایا ترامپ دەتوانێ پاشەكشە لە ڕێككەوتننامەكەی ئێران بكات؟
ن: مایكل ڕۆبین
وەرگێڕان لە ئینگلیزییەوە: ڕەزا فەتحوڵڵانژاد


سەركۆماری هەڵبژێردراو، دۆناڵد ترامپ بەردەوام بانگەوازی بۆ "بەرنامەی گشتگیری كردەوەی هاوبەش" (JCPOA) كردووە و ڕێككەوتنی ناوكیی ئێرانی بە "خراپترین ڕێككەوتنی وتووێژلەسەركراو" و "كارەسات" ناو بردووە.

ترامپ ڕاست دەكات. ڕێككەوتننامەكەی جان كێریی وەزیری دەرەوە زۆر دوور لە دابینكردنی چاوەدێرییەكی بەهێزی ئەو ڕێژیمە، ئەزموونێكی نوێ لە ستانداردەكانی پشكنینێكی سست و لاواز دەخاتە ڕوو. ستانداردەكان نەك هەر لە خودی ئەو بەربەستانەی كە سەرۆك ئۆباما داینابوون، كەمتر بوون، بەڵكوو بە بەراورد لەگەڵ ئەزموونگەلی نێونەتەوەیی لە پەیوەندی لەگەڵ خڕكردنەوەی بەرنامەی ناوكیی ئافریقای باشوور و لیبیاشدا كەمتر و لاوازتر بوون. وتووێژكەرە ئێرانییەكان لە جیاتی پەسندكردنی پرۆتۆكۆلی هاوپێچی ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ناوكی، تەنیا بەڵێنیان دا ڕەچاوێكی بكەن. دوایین جار دەركەوت كە دەوڵەتی ئێران هەر لەگەڵ گەیشتنی بە ویستی خۆی، دەستبەجێ پاشەكشەی لە بەڵێنەكانی كرد و فەخریشی پێوە دەفرۆشت.

پشكنینەكان پڕكێشەن و میكانیزمی سەرلەنوێ وەگەڕخرانی گەمارۆكان بە كردەوە بوونی نیە. ڕێككەوتننامەكە تەنانەت باسی كێشەی چالاكیی ناوكیی دەرەوەی سنووری ناكات، بۆ نموونە چالاكییەكانی زانا ئێرانییەكان لە كۆریای باكوور. كێری ئیزنی بە ئێران دا دامەزراوە ناوكییە ژێرزەوینییەكانی بپارێزێ و سانتریفیوژی زیاتر لەو ژمارەی هەبێ كە پاكستان بە هۆیەوە چەكی ناوكی چێ كرد. ئەگەر ترامپ پێویست بێت دەوری دووهەمیش لەسەر كار بێت، ئەوا دەورەی كۆتاییهاتنی ئەو ڕێكەوتننامەی كێری واژۆی كردووە، ئێران لە لێواری كۆنتڕۆڵێكی كەم دادەنێت كە ئەویش لەگەڵ كۆتایی دەورەی سەركۆماری ترامپدا نامێنێ.

كەواتە ئایا ترامپ دەتوانێ لە ڕێككەوتنەكە پاشەكشە بكات؟ وەڵامە یاساییەكەی "بەڵێ"یە. سەرۆك ئۆباما ڕێككەوتنەكەی لە ڕەوتی مانۆڕێكی پێچەڵاوپێچدا پەسند كرد تا ئەوەی بۆ پەسندكردنی بیخاتە بەردەم سێناوە.

زۆربەی بەشەكانی ڕێككەوتنەكە لە پەسندكراوی ژمارە ۲۲۳۱ی شۆرای ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكاندا گونجێندراوە و هەر بۆیە ڕەتكردنەوەی ئەم ڕێككەوتننامەش هەر وەك هەموو پەسندكراوەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان دژوارە. دیارە لێرەشدا بۆشاییەكی بەرچاو بۆ ئاڵوگۆڕ بەدی دەكرێ و بە زۆری لەو خاڵانەیدا كە ئێران هەر ئێستا پێشێلی كردوون (بۆ نموونە لە پەیوەندی لەگەڵ چالاكییە پەیوەندیدارەكان بە مووشەكی بالستیكەوە).

بەڵام داخوا عاقڵانەیە كە لەم ڕێككەوتننامە پاشەكشە بكرێ؟ وەڵامەكە "نا"یە. كێری ئەم مامەڵەی ڕێك خست تا لە بەرانبەریدا خەڵاتەكەی ئێران بدات. دیپلۆماتێكی زیرەك ڕەنگە پێداگری كردووە لەسەر لابردنی گەمارۆكان و گەڕاندنەوەی دەیان حەسێبی ماڵی بە درێژایی ماوەی ڕێككەوتنەكە، بەڵام كێری لە گەیشتن بە ڕێككەوتنێكدا كە خەڵاتەكانی ئێرانی تێدا دابەش بكرێ، بێ‌هیوا بوو. لە ڕووی شوبهاندنی دیپلۆماتیكەوە وەك ئەوە وایە كە سەرەتا دێسێرێك بدەیتە منداڵێكی گاوڵكێكەر و دواتر داوای لێ بكەی ئیسفناج بخوات. گەر ترامپ پاشەكشە لە مامەڵەكە بكات، زەڕڕەیەك خەسار وە ئێران ناكەوێ، ئەوان هەر ئێستاش خەڵات كراون كە بە دڵنیاییەوە لە دەرەجِەی یەكەمدا بۆ سەرمایەگوزاریی تەواو لە بەرنامەی ناوكییاندایە.

كەواتە ڕەنگە ترامپ چ ڕێگەیەكی دیكەی هەبێ؟ پیادەكردنی (JCPOA) لەكار خراوە، ئەویش لە لایەن خودی كێرییەوە و بە هۆی ئەو ترسەی ناوبراو لەوە كە ڕەنگە گەر لای كۆماری ئیسلامی نەگرێ، شتەكە سەر نەگرێ. لە هەمان كاتدا، لاوازی زەحمەتە سەركەوتنی لێ بكەوێتەوە.

ڕێژیمی ئێران لە سادەبینی و سروشتی كێری تێگەیشتووە و هەوڵی داوە بە ڕێگەیەكدا بیبات كە ڕێوشوێنە هەنووكەییە لاوازەكانی JCPOAیش شلتر بكات. چەندین بوار – لەوانە، چالاكییە پەیوەندیدارەكان بە مووشەكی بالستیك، هەڵكردن لەگەڵ ئێران كە چوارچێوە بەرتەسككەرەوەكانی ئاوی قورسی بەزاندوون، خوێندنەوەی جۆراوجۆر لە ڕەچاوكردنی ڕێوشوێنە بانكییەكان و ڕەدكردنەوەی ڕێگەدان بە پشكنینی پایگا سەربازییەكان لە لایەن ئێرانەوە – نیشان دەدەن كێری خۆی داوە بە دەستەوە و بە زۆری وەك نوێنەری بازرگانی و پارێزەری ئێران هەڵسوكەوتی كردووە.

ئەوەندەی كە ڕێككەوتنەكە كاری پێدەكرێ، ترامپ دەبێ بە ئاسانی بەڕێوەی ببات، بە جۆرێك كە دابینكردنی بەرژەوەندیی ئامریكا بخاتە ئەولەوییەتەوە تا ئەوەی مل بە بەرژەوەندیی ئێرانییەكان بدات. ئێران چاوەدێریی سەربازی قبووڵ ناكات؟ زۆر چاكە. كەواتە ڕێگە بدەن ئێران پاشەكشە لە ڕێكەوتنەكە بكات گەر ناڕەزایەتییەكی هەیە. ئایا ئێران لەوە تووڕەیە كە ئابوورییەكەی بە ڕادەی چاوەڕوانكراوی گەشە ناكات؟ زۆر چاكە، بە دڵنیاییەوە ئەوان دەبێ گەندەڵییەكانیان و نەبوونی یاسای بازرگانی چارەسەر بكەن تا ئەوەی چاوەڕوانی یارمەتیی ماڵیی ڕۆژئاوا بن.

ئایا ئێران ڕێوشوێنە بەرتەسككەرەوەكانی بەردەم پەرەپێدانی مووشەكی بالستیك و بەرهەمهێنانی ئاوی قورس پێشێل دەكات؟ كەواتە ئەمە پێشێلكارییە و دەبێ چاوەڕوانی ئاكامەكانی بێت. نەرمی‌نواندن ڕێگەپێدراو نیە. ئایا ئێران سكاڵا دەكات كە ئەو گەمارۆیانەی لە لایەن ‌ئەیالەتەكانی ئەمریكاوە لە هەمبەر سەرمایەگوزاری سندووقی خانەنشینی دانراون، زەبر لە ئابوورییەكەی دەوەشێنێ؟ ئەوە نە تەنیا هاودەنگی لەگەڵ جۆری ڕاڤەی تاران، خیانەتە بە دێموكراسی ئامریكا، بەڵكوو ڕاڤەكەی تاران ئامانجدارە.

بەشی دوو:

ترامپ ڕاست دەكات، JCPOA لە گۆڕێدایە و بە كەمی كاری پێكراوە بۆ پێشگرتن بە خولیا ناوكییەكانی ئێران. بەڵام ئەوە بەو مانا نیە كە ‌ئەوە ترامپە كە دەبێ پاشەكشە لە ڕێككەوتننامەكە بكات، بەڵكوو ئەو دەتوانێ ڕاڤەی نەرمیهەڵنەگری لێی هەبێ، بە جۆرێك ئێران ناچار بكات پاشەكشەی لێ بكات. ترامپ دەتوانێ گەمارۆ بخاتە سەر ئێران و ئەگەر پێویست بوو، ڕێگەی دیكەی هەڕەشە و ناچاركردن بۆ سزادانی ئێران بە هۆی پێشێلكارییەوە بگرێتە بەر. هەروەها ئەگەر بەڕاستی ئاواتیەتی ئامریكا لە پێش بێت، ئەوا هۆشداری دەداتە هەر كۆمپانیایەكی ئورووپایی یان ئاسیایی كە لەبەر قازانجی كورتماوەی خۆیان، بە بازرگانی كردن لەگەڵ كۆمپانیاكانی سەر بە سپای پاسداران، سەرچاوەی ماڵی دەڕژێننە نێو بنیاتەكانی تیرۆریزمی ئێرانەوە.

هاوكات، ترامپ دەتوانێ هەوڵی كورتكردنەوەی دەستی ئێران لە ئاراستەكردنی تیرۆریزم بدات، ئەویش بە هۆی داخستنی حەسێبەكان، بەرتەسككردنەوەی دەستڕاگەیشتنی بە دۆلار، هێنانەئارای خوێندنەوەی جیاواز لە خوێندنەوەی وەزارەتی خەزێنەداری ئۆباما و داواكردن لە هێزی دەریایی ئامریكا تا نەك هەر "تووشی گوشاری كەنداوی فارس" نەبن كە وەزیری پێشووی كاروباری دەرەوە، چوك هاگێل ئەمەی دەویست، بەڵكوو پێگەی خۆیان بپارێزن.

سەرچاوە: foxnews
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٢٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
ــ تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
ــ کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
ــ د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
  • ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات ئەدەبیاتی کوردی و کۆماری جیهانیی ئەدەبیات
    مێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبی جیهانی لەلایەن پاسکال کازانۆڤا لە کتێبی کۆماری جیهانیی ئەدەبیات(ز١٣٩٢) سێ رەوتی فۆرم، گەشەسەندن و رەوتی کێبڕکێی نێودەوڵەتی لەخۆ گرتووە و هەر رەوتێکی لەگەڵ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سەرهەڵدان و پەرەسەندنی زمانە رەسەنەکانی ئەورووپا لێکداوەتەوە و مانای کردۆتەوە.
  • د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت د.سەربەست نەبی: دەریای سپی بە هەناسەی ڕووسیه دەژمێردرێت
    مەسەلەی عەفرین جودایە لەگەڵ ئەو مەسەلەیە؛ ئەجێندای سیاسیی گەورە لە پشت ئەو هێرشە هەبوو، بۆیە ئەورووپا ئامادە بوو هێرش بکات، بەڵام بۆ عەفرین نا.
  • کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر کۆڵبەر یان کۆڵنەدەر
    ئەوەیکە لە گۆشە و کەناری وڵاتدا هێندێک خەمخۆری لەلایەن خەڵک یان خەڵکانێکدا دەبیندرێ یان هێندێک پێشکەوتن لە چەند بواری جیاجیادا دێتە ئاراوە، ئەوە هیممەت و بەرخۆدانی خەڵکە لە بەرامبەر کۆنەپەرەستی رێژیم و بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە رێژیمەوە نییە .
  • \ "هوزمانەوەن" نمونەی بەرچاوی له نێوبردنی سروشتی کوردستان
    کاتێک ئێمه دەڵێین حکوومەته داگیرکەرەکانی کوردستان به بەرنامەیەکی داڕێژراو، سەرەکیترین سەرچاوەی ژیانی نەتەوەی کوردیان کردووەتە ئامانجی هێرشەکەیان، تەنیا له ڕووی هەستی خۆشەویستی خاک و کوردبوونەوە نییه، بەڵکوو لەم ڕاستایه‌دا بەڵگه ئەوەنده زۆره که تەنیا لێکوڵینەوەیەکی کورت دەتوانێ زۆر شت ڕوون بکاتەوە، بەڵام بەداخەوه لەم بوارەشدا ئێمەی کورد کەمکارییەکی ئێجگار زۆرمان کردووه.
  • دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە دوژمنانی ئازادی چ ڕەوتە فیکرییەکیان بەدڵە
    ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی فەلسەفە و زۆربەی زانستە فیکرییەکان بدرێتەوە، هێندێ خاڵ بەرچاو دەکەوێت، کە وڵامی زۆربەی قەیرانە هزرییەکان دەدرێتەوە. ئەگەر لە بابەتێکدا دوو لایەن و هێڵی فیکری جیاواز دەکەونە ململانێیەوە، ئاکامەکەی یان دەبێتە هۆی بەزینی یەکیان، یان دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی فکرێکی سێهەم کە ڕەنگە دڵخوازی هیچ لایەکیان نەبێت، بەڵام کۆتاییهێنەری ململانێیەکانە.
  • تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
    بنەماییترین تایبەتمەندییەکانی فاشیزم بریتییە لە پیرۆزمەندیی پەتی و سەرۆکێکی بێ هەڵە. لەلای فاشیستەکان ئەوەی هەمیشە وەک داردەست ئاپۆرەی پێ کۆنترۆڵ دەکرێ، تارماییەکی تۆقێنەرە کە بەپێی هەڵکەوتەیەکی تایبەت ئەم تارماییە لە شێوازی دوژمن، لایەن یان ئەگەرێک خۆی دەردەخات.
  • نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
    مرۆڤێك كه له هەژاریدا ڕاگیراوه، مرۆڤێك كه نكۆڵی له ناسنامه ئێتنیكی، ئایینی یان نەتەوەییەكەی دەكرێ یان دەكەوێته بەر تەوژمی سیاسەتی تواندنەوه و سووكایەتی پێكردن یان لەژێر ستەمی جنسیدا دەژی، مرۆڤێكه كه كەرامەتی لێ زەوت كراوه.
  • شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن شەریف هەژاری: کورد خۆی دەرفەتەکان وەک پێویست ناقۆزێتەوە. بەشێک لە ھێزەکوردییەکان بوونەتە داردەستی ئێران و بە بێ ھیچ شەرمێک، فەرمانەکانی جێبەجێ ئەکەن
    گۆڕانکارییەکانی ناو کابینەی ترامپ و کاریگەرییان لە سەر سیاسەت و رووداوەکانی ناوچە، تەوەری گفتوگۆی ئەم ژمارەیەی رۆژنامەی کوردستانە لەگەڵ شەریف هەژاری، مامۆستای مێژوو لە زانکۆی سلێمانی، کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران
    لە دوو بابەتی پێشوودا، "شەڕی ئێران و ئیسرائیل"و بەشی یەکەمی "پاژنەی ئاشیلی ڕێژیمی ئێران"، هێڵی بەهێزی ڕێژیمی تاران (دەرەوەی سنوورەکان و کەڵک وەرگرتن لە ملیشیا و لایەنگرە شێعەکانی لە وڵاتانی ناوچە) و خاڵی لاوازی ئەو ڕێژیمە (خەڵکی ناڕازی و وەزاڵەهاتووی نێو شارەکانی ئێران) خرایە بەر باس و لێک درایەوە.
  • بێستوون، شوێنی خودای خوداکان بێستوون، شوێنی خودای خوداکان
    شاری بێستوون، یەکێک له شارەکانی کرماشانه که له باکووری رۆژهەڵاتی ئەو گەورەشاره جێگای خۆش کردووه و له سەر رێگای کرماشان - هەمەدان که سەردەمانێک پێتەختی ئیمپراتوری کوردان بوو، هەڵکەوتووه.
  • مانیفێستی ڕزگاری مانیفێستی ڕزگاری
    هەتا لاپەڕەکانی مێژووی کورد زیاتر هەڵدەدەینەوە، تابلۆی تراژێدیای کورد زیاتر دەردەکەوێت. لە پەنای ئەم تابلۆیە سەربوردەی قارەمانیەتی، فیداکاری، کاریگەری بلیمەت و ڕێبەرەکانمان لەسەر زیندوو مانەوەی کورد وەکوو نەتەوە زۆر ڕوونە. لە لایەک پرسیاری بۆچی تا ئێستا سەرنەکەوتووین دەبێتە خۆرەی مێشک، لە لایەک جێ داخە بۆچی ئەم ڕێبەرە زانا و لێهاتووانە بە ڕادەی پێویست لە لایەن تاکی کورد بەرجەستە نەکراون.
  • پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان پەیامی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی حیزبی دێموکرات بەبۆنەی ٧١ەمین ساڵیادی لەسێدارەدرانی پێشەوا قازی محەممەد و ڕۆژی شەهیدانی کوردستان
    ئەوان کۆتاییان بە کۆمار هێنا، بەڵام نەیانزانی ئامانجەکانی کۆمار و گیانفیدایی ڕێبەرەکانی، چ بەهایەکی مەزنن و چۆن بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێنەوە، دوای حەفتاو یەک ساڵ لەو ڕووداوە، داستانی مەرگی سەربەرزانەی پێشەوا، هێشتا خاوەنی بەهێزترین وانەی خۆنەویستی، خەڵکویستی، ئازادیخوازی و سەرفرازییە و ئەوینێکی بەهێزیشە بۆ بە چۆکداهێنانی هەموو مەترسی و ناخۆشییەکان.
  • سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە سووکایەتی، ئامرازی تواندنەوە
    لە وڵاتێکدا کە چەند کەلتوور و نەتەوە و ئایینی جیاواز دەژین، حکوومەتی دەسەڵاتدار لەگەڵ هەڕەشە و دەرفەتی جۆربەجۆر بەرەوڕوویە؛ لەو جۆرە وڵاتانەدا، بەهۆی چەندنەتەوەیی و چەندکولتووری و پێکهاتەی ئاڵۆزی کۆمەڵگاوە، ژیانی کۆمەڵایەتی - سیاسی و هەروەها ئیدارەکردنی حکوومەت و دابەشکردنی دەسەڵات و سامان و ئیمتیازەکان لە نێو خەڵکدا ئەرکێکی ئاڵۆز و پڕمەترسییە، کە هەرجۆرە هەنگاو و کردارێک کە نیشان لە هەڵاواردن و بێبەشکردنی کەس و کەسانێک و پێکهاتەیەک بدا، دەبێتە هۆکارێک بۆ رووخانی ئێعتمادی خەڵک بەرامبەر بە دەسەڵاتدار و حکوومەت.
  • پانۆڕامای ساڵ پانۆڕامای ساڵ
    خوێنەرانی خۆشەویست، ڕۆژنامەی کوردستان وەک نەریتی ساڵانە لە دوایین ژمارەی ساڵدا پوختەیەک لە ڕووداو و هەواڵە گرینگە حیزبییەکانی ساڵ دەخاتە بەر دیدی ئێوەی ئازیز؛ لێرەدا بەشێک لەم هەواڵ و ڕووداوانە دەخەینە بەر چاوی ئێوەی هێژا: