• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٥ی مارسی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٥ی خاکەلێوەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

دەیڤید رۆمانۆ: حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوێرانە بڕیاری داوە کە پێویستە وەزعی ئێران بگۆڕدرێ

زایینی: ٢٧-١١-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٩/٠٧ - ١٣:٣٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دەیڤید رۆمانۆ: حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوێرانە بڕیاری داوە کە پێویستە وەزعی ئێران بگۆڕدرێ
كوردستان میدیا: ماڵپەڕی كوردستان میدیا لە سەر پرسی ڕاسان وتووێژێكی لەگەڵ دەیڤید رۆمانۆ، مامۆستای زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی میسووری لە وەلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێكهێناوە.

دەقی وتووێژەكە:

١ـ ئێوە وەک ئاکادمیسیەن و لێکۆڵەرێکی سیاسی ئایا لەگەل پرسەکانی ئێران و نەتەوەکانی ئێران و خەباتی ئەو نەتەوانە ناسیاویتان هەیە؟

لە زۆر رووەوە من قەد ناتوانم بەقەد کەسێک کەلە کوردستان لە دایک بووە و لەوێ گەورە بووە بە کێشەکە ئاشنا بم. بەڵام سەرەڕای ئەوەش من زۆر لە کوردستان گەڕاوم و زۆر لەنزیکەوە لە ساڵی ٩٤ بەملاوە لەسەر کێشەی کورد و رووداووەکانی ناو کۆمەڵگای کوردستان لێکۆڵینەوە و خوێندنەوەم کردوە. لەبەر زۆر هۆکار هیوام ئەوەیە کە بتوانم یارمەتیدەر بم بۆ ئەوەی کە پێرسپێکتیڤی کەسێکی دەرەکی بێنم بۆ کوردستان کە بتوانێت بۆ تێگەیشتن لەسەر زۆر پرسیار یارمەتیدەر بێت، بەڵام دەرەکیێک کە زۆر تێکەڵ بە کێشەی کوردە و زۆر لەگەڵ جووڵانەوە کوردیەکان ئاشنایی هەیە. هەروەها وەکوو مامۆستایێک و لێکۆڵەرێکی زانستە سیاسیەکان ئەو زانیاریانە و زانستەی کە سەبارەت بە تیۆری جیاوازی جووڵانەوە کۆمەڵایەتیەکان و هەروەها مێژووی جووڵانەوەکانی تری شوێنەکانی تر هەمە دەیخەمە خزمەتی کوردستانەوە.

٢ـ سیستمی سیاسیی ئێران، ئایا بە ڕای ئیوە خۆیدەفرایەتی خەباتی نێو سیستمی هەیە یا نه؟

بەباوەڕی من زۆرینەی خەڵک لە ئێران خوازیاری پێکهاتنی گۆڕانکارین. بەڵام لە ناو ئەو وڵاتە دا هەندێک بەرژەوەندیی چەق بەستوو و سەقامگیر هەن کە گۆڕانکاری لە بەرژەوەندی ئەوانا نیە. ئەم بەرژەوەندیانە کە لە ناو سیستەمی سیاسی ئێران دا چەقیان بەستووە یان تەنانەت لە پەراوێزی ئەم سیستەمە و نزیک بەم سیستەمەن تەنیا رێگە بە گۆڕانکاریێک دەدەن کە یەکەم لانیکەمترین بێت و دووهەم ببێتە هۆی مسۆگەر کردنی سەقامگیری رژێمی سیاسی، ئیمتیازات و ئێنحێساراتێ کە ئەو بەرژەوەندیانەیان پێک هێناوە و هەروەها زاڵ مانەوەی شێوە روانینی ئەو بەرژەوەندیانە سەبارەت بە داهاتووی وڵات کە چۆنیەتی و چیەتی ئەو داهاتوویە دیاری دەکات، هەوێنی خۆی بۆ ئەو داهاتووە دەکات بە بەهەوێنێکی زاڵ لە ناو کۆمەڵگا دا.

٣ـ دۆخی خەباتکارانی نەتەوەی کورد و ڕۆڵی ئەو خەباته لە گۆڕانکارییەکانی ڕۆژهەڵاتی نێوڕەاست چۆن هەڵدەسەنگێنن؟

بە باوەڕی من کوردەکان لە رۆژهەڵاتی ناوین دا بوون بە هێزێک کە چیدیکە ناکرێت پشت گوێ بخرێن. لە حاڵێک دا کە خەبات لە عێراق و سووریە بۆ دابین کردنی مافە کۆمەڵایەتیەکانی کوردەکان لە ئاستێکی زۆر بەرز دایە، بەڵام دەبێت ئاگامان بێت کە هیچ شتێک لە بۆشایی دا نایێتە ئاراوە.

دەوڵەتی ئێران ناتوانێت چیدی مافە سەرەتاییەکانی کوردەکان و باقی نەتەوەکانی ئێران لێیان زەوت بکات. هەرکاتێک کە مەلاکانی ئێران باس لە ئازادی بۆ کەمینەکان لە وڵاتە عەرەبیەکان وەکوو عەرەبستان، یەمەن یان بەحرەین دەکەن نەتەوەکانی ئێران بیر لەوە دەکەنەوە بۆ ئێمە نابێت ئەو ئازادیانەمان هەبێت. ئەگەرچی من باوەڕم بەوە هەیە کە هیچ نەتەوەیێک لە ئێران دا نە خوازیاری شەڕە نە خوازیاری دەستێوەردانی دەرەکی، بەڵام ئەوان خوازیاری گۆڕانی جیدین لە ئێران دا و گەیشتوونەتە ئاستێک کە ئیتر ناتوانن تەحەموولی باروودۆخی ئێستا بکەن و بۆیە لەگەڵ هەموو مەترسیەکان ئەو خواستە دەگوازنەوە بۆ ئاستی کردەوە و دەیکەن بە کردەوەی سیاسی و مەترسیەکانی ئەو کردەوەش قەبووڵ دەکەن.

٤ـ دوای ٢٠ سال کە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران چالاکییە چەکدارییەکانی خۆی هەلپەساردبوو، هەنووکه خەباتی نوێی خۆی لەژێر ناوی ڕاسان دەستپێکردووە کە لەو خەباتەدا هێزەکانی پێشمەرگە دەڕۆنەوە نێو خۆی کوردستان و خەڵک، ئێوە ئەو ستراتژی نوێیەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران چۆن هەڵدەسەنگێنن؟

بە باوەڕی من حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بگرە هەندێک رێکخراوە و حیزبی تریش بوێرانە بڕیاریان داوە کە پێویستە ئەوە پیشان بدرێت و دەربخرێت کە بوەزعی موجوود لە ئێران دا بۆ زۆرینەیی هەرە زۆری خەڵک جێی پەسەند نیە. حیزبی دێموکرات بەم شێوە دەیەوێت پێوەندیەکانی خۆی لەگەڵ خەڵکی رۆژهەڵات پەرە پێ بدات و قووڵ بکاتەوە و بە خەڵک پیشان بدات کە ئیمکانی ئەوە هەیە کە بەرپەرچی وەزعی مەوجوود بدرێتەوە. ئەم ئیستراتیژیەی حیزبی دێموکرات بێ تێچوو و قوربانی دان نیە و ئەو هەزینانەش لەبەر ئەوەیە کە حکوومەتی ئێران ناتوانێت هیچ چەشنە داخوازێک بۆ گۆڕانکاری تەحەموول بکات بە تایبەت لە ناو نەتەوە نافارسەکان دا.

٥ـ ڕاسانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بە چ شێوەیەک دەتوانێت سەرنجی سیاسەتمەدارانی ڕۆژئاوایی و گرووپەکانی هاوبەرژەوەندی بۆ لای خۆی ڕابکێشێت؟

ئەمە کارێکی زۆر دژوارە. لەبەر ئەوەی ئێران ڕێگا نادات کە میدیای ئازاد و چاودێری نێونەتەوەیی ئازادە دەستیان بە کوردستانی ئێران بگات. ئەگەر چاو لێبکەن میدیا بە ئازادی دەتوانێت بچێت بۆ باشوور، رۆژاوا، وڵاتە عەرەبیەکان و کێشەی ئیسرائیل و فیلیستین و ئەمەش بۆتە هۆی زیاتر دەنگدانەوەی کێشەی ئەوان. بۆیە ئەو شتانەی لە کوردستانی ئێران روو دەدات بە نیسبەت شوێنەکانی تر و لە ئاست گەورەیی رووداوەکان کەمترین دەنگدانەوەی دەبێت و کاری لەسەر دەکرێت. ئەم باروودۆخە زۆر لە باروودۆخی کوردەکانی ئێراق تا پێش ساڵی ١٩٩١ دەچێت. بۆیە گەورەترین تەگەرە لەبەردەم حیزبی دێموکراتدا ئەوەیە کە خۆی لەو شتانە کە روو دەدات ڤیدیۆ هەڵگرێت، دەستی بۆ پێوەندی لەگەڵ رێکخراوەکان و وڵاتەکان دریژ بکاتەوە و بەم شێوە بەردەوام بێت. بەم ئیدارە نوێیەی کە لە واشینگتۆن خەریکە دەستبەکار دەبێت لەوانەیە هەل بۆ بانگەشە سەبارەت بە دۆخی کوردەکان لە ئێران زیاتر بێت. زۆر بە داخەوە کێشەی کوردەکان و کێشەی کەسانی تر لە ئێران دا بۆ ئۆباما هیچ چەشنە گرینگیێکی نەبوو.

٦ـ بەپێی ئەو لێکۆڵینەوە و خوێندنەوانەی کە ئەنجامتان داوە، ئێوە چ پێشنیارێکی ڕوون، بۆ جیددی‌تر بوون و کاریگەرتربوونی خەباتی نەتەوەی کورد لە ئێراندا هەیە؟

زیاتر لە هەرشتێک کوردەکانی ڕۆژهەڵات پێویستە ناکۆکیەکانی نێو خۆیان باشتر بکەن. دوای ئەوە پێویستە کە بەباشترین شێوە لە هێزە ئێرانیەکانی تر نزیک ببنەوە تەنانەت ئەو هێزانەی لە تاران کە خوازیاری گۆڕانی قووڵن. هەروەها پێویستە راگەیاندن بە شێوەیێکی نێونەتەوەیی چالاکتر بکرێت.

٧ـ لە کۆتایی‌دا سپاس لەوەیکە قەبووڵتان کرد ئەو وتووێژەمان لەگەڵ پێک بێنن، بە کورتی خۆتان بۆ بەردەنگەکانی ئێمە پێناسه بکەن؟

ناوی من دەیڤید رۆمانۆیە. من بە رەچەڵەک خەڵکی بەشە فەرەنسیەکەی کانادام. من کورسی تۆماس جەی ستانگم لە سیاسەت لە رۆژهەڵاتی ناوین لە زانکۆی میسووری لە وەلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هەیە.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٦٩٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ پەیامی نەورۆزیی سکرتێری گشتیی حیزب
ــ بۆ ناتوانین خۆمان به خۆمان بناسێنین
ــ نەورۆز، ڕسکانەوە و ڕاسان
ــ پانۆرامای ڕاسان
  • داهاتووى کورد لە پەنجەرەى نەورۆزەوە داهاتووى کورد لە پەنجەرەى نەورۆزەوە
    مێتولۆژیش وەک میژوو لە هەگبەى بیرەورىی هەر نەتەوەیەکدا جێگەى تایبەتی خۆى هەیە، تەنانەت بەشێک لەوانە بوونەتە بەشێکى دانەبڕاو لە پێناسەى نەتەوەکان. وەک هەر دابێکى دیکە کە لە ژیانى ڕۆژانەدا دووبارە دەبنەوە و فەرامۆش ناکرێن و پەرەیان پێ دەدرێن.
  • شان به شانی یەک بەرەو داهاتوویەکی ڕوون شان به شانی یەک بەرەو داهاتوویەکی ڕوون
    باشووری زاگرۆس له درێژەی یەک ساڵی ڕابردوودا، بیست و چوارەمین ژمارەی خۆی خستووەتە بەر ڕاو بووچۆنی خوێنەرانی بەڕێز و بیست و پێنجەمین ژمارە‌ی خۆیشی پێشکەشی هەموو ئەو کەسانە دەکات کە تەنانەت بە یەک ڕستەش له جێبەجێ کردنی ئەرکی ئەم لاپەڕەیەدا هاوبەش و هاوکار بوونه. بێ‌شک به بێ یارمەتیی ئەو بەڕێزانه لاپەڕەی باشووری زاگرۆس قەت نەیدەتوانی پێ بنێتە دووهەمین ساڵی چالاکیی خۆی و درێژه به ئەرکه نەتەوەییه‌کەی خۆی بدات.
  • بۆ ناتوانین خۆمان به خۆمان بناسێنین بۆ ناتوانین خۆمان به خۆمان بناسێنین
    هەڵبەت دەبێ ئاماژه بکرێت که؛ ئەمه تەنیا کێشەی چالاکی کرماشانی نیه، بەڵکوو به‌داخەوه به هۆی نەبوونی مێژوویەکی نووسراو، خەڵکانی ئەو ناوچانەش لەو فکره‌دان که له کرماشان و ئیلام بزاڤی کوردیمان نەبووه و شۆڕش لەوێ ڕنگ و بۆنی نەبووه، ڕاستییەک که نیشاندەری نامۆیی کورد له کورد و مێژووی خۆیەتی، پرسێک که تاڵیەکەی ئەوەندەیه که بووەته هۆی گەشه‌نەسەندنی بزاڤی ڕزگاریخوازانەی کوردستان له بست به بستی وڵاتەکەمان.
  • پانۆرامای ڕاسان (٢) پانۆرامای ڕاسان (٢)
    ٣ی ڕەزبەر: یەكیەتیی خوێندكارانی دێموكراتی كوردستانی ئێران داوای لە خوێندكاران كرد پشتگیریی لە ڕاسان بكەن.
  • پانۆرامای ڕاسان (١) پانۆرامای ڕاسان (١)
    ٢٨ی ڕەشەمەی ١٣٩٤: لە ڕێوڕەسمێكی پڕشكۆی نەورۆزیدا لە سنوورەكانی كوردستانی ڕوژهەڵات، بە ئامادەبوونی ئەندامانی ڕێبەری، كادر، پێشمەرگە و ئەندامانی ئاشكرا و ژمارەیەك لە ئەندامانی نهێنیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و هەواڵنێرانی چەندین دەزگای میدیایی و تەلەڤیزیۆنی كوردی، بەڕێز مستەفا هیجری، سكرتێری گشتیی حیزبی دێموكرات دەستپێكی قۆناغێكی نوێی لە خەباتی خەڵكی كورد لە كوردستانی ڕوژهەڵات ڕاگەیاند كە دواتر بە "ڕاسان" ناوی دەركرد.
  • نەورۆز، ڕسکانەوە و ڕاسان نەورۆز، ڕسکانەوە و ڕاسان
    سروشت لە دیاردە دژبەر و پێکناکۆکەکاندا دەناسرێتەوە، ئەو کاتەی تاریکی و ڕووناکی، شین بوونەوە و وشکاندن، تینی هەتاو و سەهۆڵبەندان و سەرما، ڕەشەبا و شاخ، جووڵە و ڕاوەستان و .... لەبەرانبەر یەکدا ڕادەوەستن و پێکەوە و لە پێکهاتەیەکی پڕ لە داهێنان و نوێبوونەوەدا بە هەزاران سیماوە دەردەکەونەوە و ژیان دەنەخشێنن.
  • زانکۆ، یەکلاکەرەوی رەوتی سیاسی له کرماشان زانکۆ، یەکلاکەرەوی رەوتی سیاسی له کرماشان
    به بێ ناسینی سایکۆلۆژیای سیاسی‌-کۆمەڵایەتیی هەر کۆمەڵگایەک نه دەتوانین پلان و بەرنامەمان بۆی هەبێ، نه هیچ پلانێکی داڕێژراویش لەوێ سەردەکەوێ، ئەمه ئەسلێکی موتلەقه. ئێمەیش دەبێ ئەو ئەسله بۆ بەڕێوە بردنی چالاکییەکانمان و گەیشتن به ئامانجی دیاریکراومان لەبەرچاو بگرین و ڕەچاوی بکەین.
  • نیزامی پیاوسالار و پرسی ژن نیزامی پیاوسالار و پرسی ژن
    ئەوەی لە نووسراوە مێژووییەكاندا لەهەمبەر بابەتی فیمینیستیەوە بەرچاو دەكەوێ ‌‌و هەروەهاش لە قسە ‌و باسە فیمینیزمییەكاندا هەموو كاتێك بە شێوەیەكی جیدی ئاوڕی لێدەدرێتەوە، پێویستیی فێركردن ‌و بارهێنانی بوارە جۆراوجۆرەكان بۆ ژنان ‌و كچانە. مافی خوێندنیش گرینگترین مژار بووە ‌و ئیستاكەش هەر بەردەوامە.
  • مستەفا هیجری: با بیر بكه‌ینه‌وه‌ بۆ داهاتوومان مستەفا هیجری: با بیر بكه‌ینه‌وه‌ بۆ داهاتوومان
    دیاره‌ ئه‌وانه‌ باسێكی دوور و درێژن و ده‌كرێ كتێبیان له‌سه‌ر بنووسرێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌ كورتی باسی بكه‌ین، ڕێكخستنی نوێ، به‌و واتایه‌ی كه‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌ وه‌كوو هێزی تاك، تاكی ڕۆژهه‌ڵات، بتوانین كۆیان بكه‌ینه‌وه‌ و بیانكه‌ین به‌ هێزی شوێندانه‌ر. ئه‌وه‌ به‌ ڕێكخستن، ئه‌رك پێ ئه‌سپاردن، لێپرسینه‌وه‌ و زانیاری پێدانی ڕۆژ به‌ ڕۆژ ده‌چێته‌ پێشێ. ئه‌وه‌ ئه‌ركی بنه‌ڕه‌تیی حیزبی ئێمه‌ ده‌بێ.
  • ڕاسان، مۆتەكەی كۆماری ئیسلامیی ئێران! ڕاسان، مۆتەكەی كۆماری ئیسلامیی ئێران!
    واتە ئەگەر ئاژاوەنانەوەی ڕێژیم لە دەرەوە بۆ پاراستن و مانەوە و ئەمنییەتی ڕێژیم "تێز" بێت، ئەوە ڕاسان "ئانتی تێز"ە! لە پێكدادانی نێوان ئەم دوانەدا "سەنتێز" دێتە ئاراوە كە هەمان ڕزگاریی نەتەوەییە!
  • نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ نیشانەناسیی ڕاسان وەک شەڕی نوێ
    زمان وەک شتێکی دۆزراوە هەمان ئەمری بابەتێکی کۆمەڵایەتییە و زمانناسیی ڕاسان لە شەڕ "ساختارزدایی" (Deconstruit) لە خۆی دەکات و ئەو "ساختارزدایی"ە زمان ناسییە کە ئێمە بە نۆبەی خۆمان ئەوە وەک نیشانەشناسیی هەستانەوە دەزانین.
  • خورافە، ڕێگاخۆشکەرێک بۆ دواکەوتوویی کۆمەڵگا خورافە، ڕێگاخۆشکەرێک بۆ دواکەوتوویی کۆمەڵگا
    منداڵە ساواکەت لەسەر تاق دامەنێ شوومە و باش نییە! شەوان چاو لە ئاوێنە مەکە، تەمەنت لە غەریبی دەبەیتە سەر! شەوان بنێشت مەجاوە، شوومە و باش نییە! و....هتد.
  • ئەرکی تاکی کورد لە دژی خیانەت و جاشایەتی ئەرکی تاکی کورد لە دژی خیانەت و جاشایەتی
    خیانەت بە وڵات یانی خیانەت لە سەبەخۆیی و پاراستنی وڵات. خیانەت لە کاتی شەڕدا، یانی هاوکاری و بەشداری کردن لە گەڵ دوژمن لە کاتی شەڕدا.
  • مەرگی براکوژی مەرگی براکوژی
    بەڵام لەم سەردەمە نوێیەدا دۆخ و هەلومەرجی سیاسی و تێگەیشتنی کۆمەڵگا گەیشتۆتە ئاستێک کە چیدیکە ئەو جۆرە کردەوانە قبووڵ ناکا و هەرجۆرە پەنابردنە بەر شەڕێکی خۆکوژی مەحکووم دەکا.