• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٣ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

پەڵەیەكی ڕەش بە تەوێڵی چەند بەناو ڕۆژنامەنووسێكەوە

زایینی: ٢١-١٢-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٠/٠١ - ١٠:٣٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
پەڵەیەكی ڕەش بە تەوێڵی چەند بەناو ڕۆژنامەنووسێكەوە
ڕەزا فەتحوڵڵانژاد

ماوەیەك لەمەوپێش چەند بەناو ڕۆژنامەنووسێكی هەرێمی كوردستان كە سەرجەمیان لە سنووری سلێمانی كار دەكەن، بە فەرمی لە لایەن كۆماری ئیسلامییەوە بانگ كرانە ئێران و لە ماوەی دە ڕۆژ مانەوەیاندا لە سنەی كوردستانی ڕۆژهەڵاتدا، چەند لێدوانێكیان لەسەر كەشی ئازادیی ڕۆژنامەوانی لە ئێران دا. سەردانەكە بە پەڵەیەكی ڕەش بۆ ئەو بەناو ڕۆژنامەنووسانە لەقەڵەم دەدرێ كە لێرەدا هەوڵ دەدەین هۆكارەكانی ئەو لەقەڵەمدرانە بە كورتی بخەینەڕوو.

ـ سەردانی پێگەیەكی ئیتلاعات چ مانایەكی هەیە؟

ئەو بەناو ڕۆژنامەنووسانە لە ماوەی میوانبوونەكەیاندا، سەردانی نووسینگەی ماڵپەڕی "كوردپرێس"یان كردووە، ماڵپەڕێك كە سەر بە وەزارەتی ئیتلاعاتی ڕێژیمی ئیسلامییە، سەرجەم پێرسۆنێلەكەی لە كەسانی خۆفرۆش و جاش پێكهاتووە و سەرەكیترین ئامانجیشی بڵاوكردنەوەی پڕوپاگاندایە بە قازانجی ڕێژیم و بە زیانی كورد. ئەوانە میوانیی یەكێك لە پایەگا سیخوڕییەكانی ڕێژیمێكی داگیركەریان قەبووڵ كردووە، پایەگایەك كە كاری "espial broadcasting"، واتە "قسە بڵاوكردنەوەی سیخۆڕییە" ئەویش بە دژی كورد. ئەو كەسانە بە خۆیان دەڵێن ڕۆژنامەنووس و هاوكات سەردانی ئیتلاعاتیان كردووە كە بەرپرسی تیرۆر، ئێعدام، ئەشكەنجە و تاراوگەنشینی دەیان هەزار ڕۆژنامەنووسە لەو وڵاتەدا. بینرابوو كەسێك خۆی پێ ڕۆژنامەنووس بێت و سەردانی بنكەی شۆڕشگێڕان یان ماڵی زیندانییە سییاسییەكان بكات و بەم كارەی دژایەتی خۆی لەگەڵ سەركوتی ئازادییەكان و لەپێشدا سەركوتی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی دەرببڕێ، بەڵام ئەوەی كە كەسێك بێت و سەردانی بنكە و سەرچاوەی سەركوتی ئازادییەكان بكات و بەم كارەی دوژمنایەتیی خۆی لەگەڵ سەركوتكراوان نیشان بدات و ئەم كارەش نەك بە شاراوەیی و نهێنی، بەڵكوو بە ڕۆژی ڕووناك و بە هاواروهوریایەكی تایبەتەوە ئەنجام بدات، دەبێ ناوی چی بێت جگە لە كەوتنە داوی دوژمنانی نیشتمان. بۆیە لە سەرەتاوە بە "بەناو ڕۆژنامەنووس" ناومان هێنان، چوونكە ڕۆژنامەنووسی تەنیا كاغەز ڕەشكردنەوە یان پڕكردنەوەی فەزای سایبێری نیە، بەڵكوو كۆمەڵە پرەنسیبێكی باوەڕی و ئەخلاقی، پێویستییەكی بێ‌ئەملاوئەولای هەر ڕۆژنامەنووسێكە كە لە سەرووی هەمووانە ئازادیخوازبوون جێی گرتووە. جا لێرەدایە كاتێك كەسێك لە ژێر ناوی ڕۆژنامەنووسیدا، نەتەنیا دژایەتی ئازادی و ئازادیخوازان دەكات، بەڵكوو بە ئاشكرا نیشان دەدا كە ئازادیی خۆی هەرزانفرۆش كردووە و بووەتە دەستەچیلەی دەستی دوژمنانی ئازادی، ئەو کەسە بەناو ڕۆژنامەنووسە، ئەگینا لە بنەڕەتدا بە كارێكی ترەوە خەریكە.

ـ جەهەندەمیان بە بەهەشت ناو برد

سەرۆكی ئەو بەناو ڕۆژنامەنووسانە لە پاش گەڕانەوەیان لە میوانییەكەی ئیتلاعات، بە ماڵپەڕی "PUKmedia" دەڵێ: "لە ماوەی دە ڕۆژی سەردانماندا، بۆمان دەركەوت بە پێچەوانەی بانگەشە خراپەكانی ڕاگەیاندنەكانی وڵاتانی ڕۆژئاوایی، ئێران زۆر جیاوازتر و كراوەترە لە بواری ڕۆژنامەوانی، وڵاتانی ڕۆژئاوایی چالاكییەكانی ئێران پێچەوانەی ڕاستییەكان بڵاو دەكەنەوە".

دیار نیە بە چ لۆژیكێك ئەو بەناو ڕۆژنامەوانانە دەیانهەوێ لە سەردانی ماڵپەڕێكی ئیتلاعاتدا بۆیان دەركەوێ ئێران وەك لە ڕاپۆرتی زۆربەی ناوەندە جیهانییەكانی داكۆكیكاری ئازادیی ڕۆژنامەوانیدا ساڵ نیە ئاماژەی پێ نەكرێ، گەورەترین زیندانی ڕۆژنامەنووسان نیە، تۆ بڵێی چاوەڕوان بووبێتن ئیتلاعات قەڵەمی یەكێك لە پیاوەكانی خۆی بشكێنێ، زیندانی، ئەشكەنجە و دواجار ئێعدامی بكات. سەیر ئەوەیە تەنانەت شێوەی لێدوان و هەڵبژاردنی وشەكانیشیان لاسایی‌كردنەوەیەكی دەقاودەقی شێوەی لێدوانەكانی سپای پاسداران و ئیتلاعاتی پێوە دیارە و دەڵێی بۆیان نووسیون.

ـ بانگهێشتكردنێك دژی یەكگرتوویی لە هەرێمی كوردستان

كۆماری ئیسلامی هیچكات بوونی كیانێكی سیاسی لە هیچ بەشێكی كوردستانی بە قازانجی خۆی نەبینیوە و وەكوو هەڕەشە بۆ سەر خۆی زانیوە و لەو چوارچێوەشدا خەونی گولیی بە هەرێمی كوردستانەوە بینیوە و هەردەم لە هەوڵی دووبەرەكی نانەوە لە نێوان هێزە سیاسییەكانی باشوور، دابەزاندنی ئاستی متمانەپێكراویی نێونەتەوەیی بە هەرێم و پێشگرتن بە گەشەی هەرێمی كوردستان لە سەرجەم بوارەكاندا بووە.

یەكێك لە ئامرازەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ پێكانی مەبەستەكانی لەم بوارانەدا، ئامرازی تەبلیغاتی بووە كە جگە لە دانانی چەندین كاناڵی تەلەفزیۆنی و ماڵپەڕ و ڕۆژنامەی تایبەت ڕوو لە هەرێم، كۆمەڵێك لە بەناو ڕۆژنامەنووسانی باشووریشی كڕیوە تا لە نێو خودی ماڵی كوردیشدا پیلانەكانی لەو بوارانەدا بباتەپێش. سەرنجڕاكێش ئەوەیە زۆربەی بەناو ڕۆژنامەنووسە كڕدراوەكان كادری چەند حیزبێكی سیاسین، واتە ڕێژیمی تاران تەنیا بەوە نەوەستاوە كە لە حیزبە سیاسییەكانی ئەم بەشە نزیك بێتەوە و هەوڵ بدات بە جۆرێك ئاراستە بە سیاسەتەكانیان بدات كە لە لای خەڵك و لە دنیای دەرەوەش بێ‌ئێعتباریان بكات، بەڵكوو بەشێك لە كادرە ئاست مام ناونجییەكانیشیانی ڕاستەوخۆ ڕاكێشاوە تا بتوانێ بەو دیوەشدا گوشار بخاتە سەر حیزبە سیاسییەكان. پرسیار ئەوەیە بۆچی كۆماری ئیسلامی ئاوا بە ئاشكرا بانگهێشتی كردوون و لە ماڵپەڕی "كوردپرێس"ی ئیتلاعاتیشدا ڕاپۆرتی لێداون، لە كاتێكدا كاری تەبلیغی بۆ دەزگایەكی سیخوڕی، بە گشتی بە نهێنی دەكرێت. وەڵامی ئەم پرسیارە دەمانگەیەنێتە مەبەستە سەرەكییەكانی پشت ئەم بانگهێشتكردنە.

دەكرێ یەكێك لە مەبەستەكان جۆرێك هەڕەشەكردن بێت لە هێزە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان. لە دۆخی هەستیاری ئێستای هەرێمی كوردستاندا كە مەقبوول و لواوە، هێزە سیاسییە سەرەكییەكانی دواجار لە پێناو نزیكبوونەوەی كورد لە ئامانجە ئینسانی و نەتەوەییەكان و كورتكردنەوەی دەستی داگیركەران لە دەستێوەردانە دوژمنكارانەكانیان بە هاودەنگی و یەكگرتوویی بگەن، كۆماری ئیسلامی هەوڵ دەدا بەو بانگهێشتكردنە دوو پەیامی هەڕەشە لە بەرانبەر یەكگرتوویی كورددا بنێرێت، كە یەكەمیان ئەوەیە بڵێ كاریگەری لەسەر كادری حیزبەكان هەیە و خزیوەتە نێو تەشكیلاتی حیزبییان و دووەمیان ئەوەیە بڵێ نابێ لە پاش یەكگرتووبووندا، چاوەڕوانی بێدەنگیی ژمارەیەك میدیای ناڕازی بن.

ـ سەرەكیترین مەبەستی ڕێژیم دژایەتی کردنی ڕاسانە

سەرەكیترین مەبەستی ڕێژیم لەو بانگهێشت كردنە دەكرێ هەوڵێكی دوژمنكارانەی دیكە بە دژی ڕاسانی ڕۆژهەڵات بێت. كاتێك بانگهێشتكراوەكان باس لە دۆخی نێوخۆی ئێران دەكەن، خۆی لە خۆیدا دەرخەری مەبەستە سەرەكییەكەیە كە چ نیە جگە لە هەوڵێكی نەزۆك بۆ ڕووتووش كردنی ڕووی ڕاستەقینە و دژە مرۆیی ئەو ڕێژیمە. كۆماری ئیسلامی باش دەزانێ خەڵكی نیشتمانپەروەری هەرێمی كوردستان لەگەڵ ڕاسانی ڕۆژهەڵات و دژی كۆماری ئیسلامین، بۆیە هەوڵ دەدا بە وەڕێخستنی ئەو جۆرە نمایشانە، سەكۆیەكی تەبلیغی ـ سیخوڕی بەرانبەر ڕاگەیەنە دەروەست و نیشتمانییەكان درووست بكات، سەكۆیەك كە بە ئەگەری زۆرەوە، كاری تیرۆری كەسایەتی شۆڕشگێڕانی ڕۆژهەڵات، بڵاوكردنەوەی دەنگۆ و تەبلیغاتی ڕەش بە مەبەستی زانیاری كۆكردنەوە بۆ تاران و هەوڵدان لە پێناو دوورخستنەوەی هێزە سیاسییەكانی ڕۆژهەڵات و باشوور لە یەكتر دەبێت. دیارە كۆماری ئیسلامی هێشتا بە باشی دركی بەو ڕاستییە نەكردووە كە دەستی ڕەش و هەوڵە نگریسەكانی چۆن بۆ كوردانی ڕۆژهەڵات ئاشكرا و بەرچاوە، ئەوەندەش بۆ كوردانی بەشەكانی تری كوردستان و بەتایبەت هەرێمی كوردستان ئاشكرایە و وەها هەوڵگەلێك تەنیا دەبنە هۆی نەفرەت و بێزاریی زیاتر و زیاتر لە كوماری ئیسلامی.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".