• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٨ی ژوئەنی ٢٠١٧ی زایینی - ٠٧ی پوشپەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی  

پەڵەیەكی ڕەش بە تەوێڵی چەند بەناو ڕۆژنامەنووسێكەوە

زایینی: ٢١-١٢-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٠/٠١ - ١٠:٣٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
پەڵەیەكی ڕەش بە تەوێڵی چەند بەناو ڕۆژنامەنووسێكەوە
ڕەزا فەتحوڵڵانژاد

ماوەیەك لەمەوپێش چەند بەناو ڕۆژنامەنووسێكی هەرێمی كوردستان كە سەرجەمیان لە سنووری سلێمانی كار دەكەن، بە فەرمی لە لایەن كۆماری ئیسلامییەوە بانگ كرانە ئێران و لە ماوەی دە ڕۆژ مانەوەیاندا لە سنەی كوردستانی ڕۆژهەڵاتدا، چەند لێدوانێكیان لەسەر كەشی ئازادیی ڕۆژنامەوانی لە ئێران دا. سەردانەكە بە پەڵەیەكی ڕەش بۆ ئەو بەناو ڕۆژنامەنووسانە لەقەڵەم دەدرێ كە لێرەدا هەوڵ دەدەین هۆكارەكانی ئەو لەقەڵەمدرانە بە كورتی بخەینەڕوو.

ـ سەردانی پێگەیەكی ئیتلاعات چ مانایەكی هەیە؟

ئەو بەناو ڕۆژنامەنووسانە لە ماوەی میوانبوونەكەیاندا، سەردانی نووسینگەی ماڵپەڕی "كوردپرێس"یان كردووە، ماڵپەڕێك كە سەر بە وەزارەتی ئیتلاعاتی ڕێژیمی ئیسلامییە، سەرجەم پێرسۆنێلەكەی لە كەسانی خۆفرۆش و جاش پێكهاتووە و سەرەكیترین ئامانجیشی بڵاوكردنەوەی پڕوپاگاندایە بە قازانجی ڕێژیم و بە زیانی كورد. ئەوانە میوانیی یەكێك لە پایەگا سیخوڕییەكانی ڕێژیمێكی داگیركەریان قەبووڵ كردووە، پایەگایەك كە كاری "espial broadcasting"، واتە "قسە بڵاوكردنەوەی سیخۆڕییە" ئەویش بە دژی كورد. ئەو كەسانە بە خۆیان دەڵێن ڕۆژنامەنووس و هاوكات سەردانی ئیتلاعاتیان كردووە كە بەرپرسی تیرۆر، ئێعدام، ئەشكەنجە و تاراوگەنشینی دەیان هەزار ڕۆژنامەنووسە لەو وڵاتەدا. بینرابوو كەسێك خۆی پێ ڕۆژنامەنووس بێت و سەردانی بنكەی شۆڕشگێڕان یان ماڵی زیندانییە سییاسییەكان بكات و بەم كارەی دژایەتی خۆی لەگەڵ سەركوتی ئازادییەكان و لەپێشدا سەركوتی ئازادیی ڕۆژنامەنووسی دەرببڕێ، بەڵام ئەوەی كە كەسێك بێت و سەردانی بنكە و سەرچاوەی سەركوتی ئازادییەكان بكات و بەم كارەی دوژمنایەتیی خۆی لەگەڵ سەركوتكراوان نیشان بدات و ئەم كارەش نەك بە شاراوەیی و نهێنی، بەڵكوو بە ڕۆژی ڕووناك و بە هاواروهوریایەكی تایبەتەوە ئەنجام بدات، دەبێ ناوی چی بێت جگە لە كەوتنە داوی دوژمنانی نیشتمان. بۆیە لە سەرەتاوە بە "بەناو ڕۆژنامەنووس" ناومان هێنان، چوونكە ڕۆژنامەنووسی تەنیا كاغەز ڕەشكردنەوە یان پڕكردنەوەی فەزای سایبێری نیە، بەڵكوو كۆمەڵە پرەنسیبێكی باوەڕی و ئەخلاقی، پێویستییەكی بێ‌ئەملاوئەولای هەر ڕۆژنامەنووسێكە كە لە سەرووی هەمووانە ئازادیخوازبوون جێی گرتووە. جا لێرەدایە كاتێك كەسێك لە ژێر ناوی ڕۆژنامەنووسیدا، نەتەنیا دژایەتی ئازادی و ئازادیخوازان دەكات، بەڵكوو بە ئاشكرا نیشان دەدا كە ئازادیی خۆی هەرزانفرۆش كردووە و بووەتە دەستەچیلەی دەستی دوژمنانی ئازادی، ئەو کەسە بەناو ڕۆژنامەنووسە، ئەگینا لە بنەڕەتدا بە كارێكی ترەوە خەریكە.

ـ جەهەندەمیان بە بەهەشت ناو برد

سەرۆكی ئەو بەناو ڕۆژنامەنووسانە لە پاش گەڕانەوەیان لە میوانییەكەی ئیتلاعات، بە ماڵپەڕی "PUKmedia" دەڵێ: "لە ماوەی دە ڕۆژی سەردانماندا، بۆمان دەركەوت بە پێچەوانەی بانگەشە خراپەكانی ڕاگەیاندنەكانی وڵاتانی ڕۆژئاوایی، ئێران زۆر جیاوازتر و كراوەترە لە بواری ڕۆژنامەوانی، وڵاتانی ڕۆژئاوایی چالاكییەكانی ئێران پێچەوانەی ڕاستییەكان بڵاو دەكەنەوە".

دیار نیە بە چ لۆژیكێك ئەو بەناو ڕۆژنامەوانانە دەیانهەوێ لە سەردانی ماڵپەڕێكی ئیتلاعاتدا بۆیان دەركەوێ ئێران وەك لە ڕاپۆرتی زۆربەی ناوەندە جیهانییەكانی داكۆكیكاری ئازادیی ڕۆژنامەوانیدا ساڵ نیە ئاماژەی پێ نەكرێ، گەورەترین زیندانی ڕۆژنامەنووسان نیە، تۆ بڵێی چاوەڕوان بووبێتن ئیتلاعات قەڵەمی یەكێك لە پیاوەكانی خۆی بشكێنێ، زیندانی، ئەشكەنجە و دواجار ئێعدامی بكات. سەیر ئەوەیە تەنانەت شێوەی لێدوان و هەڵبژاردنی وشەكانیشیان لاسایی‌كردنەوەیەكی دەقاودەقی شێوەی لێدوانەكانی سپای پاسداران و ئیتلاعاتی پێوە دیارە و دەڵێی بۆیان نووسیون.

ـ بانگهێشتكردنێك دژی یەكگرتوویی لە هەرێمی كوردستان

كۆماری ئیسلامی هیچكات بوونی كیانێكی سیاسی لە هیچ بەشێكی كوردستانی بە قازانجی خۆی نەبینیوە و وەكوو هەڕەشە بۆ سەر خۆی زانیوە و لەو چوارچێوەشدا خەونی گولیی بە هەرێمی كوردستانەوە بینیوە و هەردەم لە هەوڵی دووبەرەكی نانەوە لە نێوان هێزە سیاسییەكانی باشوور، دابەزاندنی ئاستی متمانەپێكراویی نێونەتەوەیی بە هەرێم و پێشگرتن بە گەشەی هەرێمی كوردستان لە سەرجەم بوارەكاندا بووە.

یەكێك لە ئامرازەكانی كۆماری ئیسلامی بۆ پێكانی مەبەستەكانی لەم بوارانەدا، ئامرازی تەبلیغاتی بووە كە جگە لە دانانی چەندین كاناڵی تەلەفزیۆنی و ماڵپەڕ و ڕۆژنامەی تایبەت ڕوو لە هەرێم، كۆمەڵێك لە بەناو ڕۆژنامەنووسانی باشووریشی كڕیوە تا لە نێو خودی ماڵی كوردیشدا پیلانەكانی لەو بوارانەدا بباتەپێش. سەرنجڕاكێش ئەوەیە زۆربەی بەناو ڕۆژنامەنووسە كڕدراوەكان كادری چەند حیزبێكی سیاسین، واتە ڕێژیمی تاران تەنیا بەوە نەوەستاوە كە لە حیزبە سیاسییەكانی ئەم بەشە نزیك بێتەوە و هەوڵ بدات بە جۆرێك ئاراستە بە سیاسەتەكانیان بدات كە لە لای خەڵك و لە دنیای دەرەوەش بێ‌ئێعتباریان بكات، بەڵكوو بەشێك لە كادرە ئاست مام ناونجییەكانیشیانی ڕاستەوخۆ ڕاكێشاوە تا بتوانێ بەو دیوەشدا گوشار بخاتە سەر حیزبە سیاسییەكان. پرسیار ئەوەیە بۆچی كۆماری ئیسلامی ئاوا بە ئاشكرا بانگهێشتی كردوون و لە ماڵپەڕی "كوردپرێس"ی ئیتلاعاتیشدا ڕاپۆرتی لێداون، لە كاتێكدا كاری تەبلیغی بۆ دەزگایەكی سیخوڕی، بە گشتی بە نهێنی دەكرێت. وەڵامی ئەم پرسیارە دەمانگەیەنێتە مەبەستە سەرەكییەكانی پشت ئەم بانگهێشتكردنە.

دەكرێ یەكێك لە مەبەستەكان جۆرێك هەڕەشەكردن بێت لە هێزە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان. لە دۆخی هەستیاری ئێستای هەرێمی كوردستاندا كە مەقبوول و لواوە، هێزە سیاسییە سەرەكییەكانی دواجار لە پێناو نزیكبوونەوەی كورد لە ئامانجە ئینسانی و نەتەوەییەكان و كورتكردنەوەی دەستی داگیركەران لە دەستێوەردانە دوژمنكارانەكانیان بە هاودەنگی و یەكگرتوویی بگەن، كۆماری ئیسلامی هەوڵ دەدا بەو بانگهێشتكردنە دوو پەیامی هەڕەشە لە بەرانبەر یەكگرتوویی كورددا بنێرێت، كە یەكەمیان ئەوەیە بڵێ كاریگەری لەسەر كادری حیزبەكان هەیە و خزیوەتە نێو تەشكیلاتی حیزبییان و دووەمیان ئەوەیە بڵێ نابێ لە پاش یەكگرتووبووندا، چاوەڕوانی بێدەنگیی ژمارەیەك میدیای ناڕازی بن.

ـ سەرەكیترین مەبەستی ڕێژیم دژایەتی کردنی ڕاسانە

سەرەكیترین مەبەستی ڕێژیم لەو بانگهێشت كردنە دەكرێ هەوڵێكی دوژمنكارانەی دیكە بە دژی ڕاسانی ڕۆژهەڵات بێت. كاتێك بانگهێشتكراوەكان باس لە دۆخی نێوخۆی ئێران دەكەن، خۆی لە خۆیدا دەرخەری مەبەستە سەرەكییەكەیە كە چ نیە جگە لە هەوڵێكی نەزۆك بۆ ڕووتووش كردنی ڕووی ڕاستەقینە و دژە مرۆیی ئەو ڕێژیمە. كۆماری ئیسلامی باش دەزانێ خەڵكی نیشتمانپەروەری هەرێمی كوردستان لەگەڵ ڕاسانی ڕۆژهەڵات و دژی كۆماری ئیسلامین، بۆیە هەوڵ دەدا بە وەڕێخستنی ئەو جۆرە نمایشانە، سەكۆیەكی تەبلیغی ـ سیخوڕی بەرانبەر ڕاگەیەنە دەروەست و نیشتمانییەكان درووست بكات، سەكۆیەك كە بە ئەگەری زۆرەوە، كاری تیرۆری كەسایەتی شۆڕشگێڕانی ڕۆژهەڵات، بڵاوكردنەوەی دەنگۆ و تەبلیغاتی ڕەش بە مەبەستی زانیاری كۆكردنەوە بۆ تاران و هەوڵدان لە پێناو دوورخستنەوەی هێزە سیاسییەكانی ڕۆژهەڵات و باشوور لە یەكتر دەبێت. دیارە كۆماری ئیسلامی هێشتا بە باشی دركی بەو ڕاستییە نەكردووە كە دەستی ڕەش و هەوڵە نگریسەكانی چۆن بۆ كوردانی ڕۆژهەڵات ئاشكرا و بەرچاوە، ئەوەندەش بۆ كوردانی بەشەكانی تری كوردستان و بەتایبەت هەرێمی كوردستان ئاشكرایە و وەها هەوڵگەلێك تەنیا دەبنە هۆی نەفرەت و بێزاریی زیاتر و زیاتر لە كوماری ئیسلامی.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧٠٣ لەم ژمارەیەدا:

ــ ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان
ــ سیاسەتی شەرخوازیی ڕێژیمی ئێران
ــ هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
ــ ترس لە تەرەقە
  • \ "ئاسمیلاسیون فەرهەنگی" پڕۆسەیەک بۆ له نێوبردنی کورد
    رستەکانی ئەو پێش‌نووسه پیشان دەدەن که لە ڕوانگەی داڕێژەرانی ئەو پێش نووسەوە، " ئاسمیلاسیۆنی فەرهەنگی" وەکوو بەشێک لە "ژینۆسایدی فەرهەنگی" پێناسە کراوه و لەو پێشنووسەدا جێی گرتووە.
  • د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی د. مەحموود عوسمان: ئێران خۆی دژی کوردە و هەر شتێ کورد بیکا دژیەتی
    بەرپرسانی هەرێمی کوردستان یەکەم مانگی وەرزی پاییزی ئەمساڵ ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان ئەنجام دەدەن و ئەوەش وەک هەمیشە کاردانەوەی دوو دەوڵەتی ئێران و تورکیەی لێکەوتەوە و بەتایبەتی ڕێژیمی ئێران بە توندی دژایەتی خۆی لەگەڵ ئەو پرسە دەربڕیوە.
  • بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ بە دیوارکێشان، هەستی نەتەوەیی خاشەبڕ ناکرێ
    جیرانەکانی تورکیەش لە هێندێک شوێن سنووری وڵاتەکانیان لەگەڵ تورکیە بە نەردە و تێلدوور بەستووە. سنووری تورکیە- یوونان لەلایەن یوونانەوە لە ساڵی ٢٠١٢ ڕا بە حەسارێک لە تۆپەکانی سیمی خاردار قاییم کراوە. حکوومەتی بولغارستانیش بە دروستکردنی دیوارێک لە سیمی خاردار بە درێژایی ٣٠ کیلۆمێتر سنووری خۆیان لە گەڵ تورکیە قایمم کردووە.
  • شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک شووناسی بکەرانی هێرشە تێرۆریستیەکەی تاران و پرسێک
    لەم پرسەی ئەمڕۆی ئێمەشدا تۆڕێک لە دەسەڵات بوونی هەیە کە زیاتر لە یەک سەدەیە کە پێوەندی کوردەکان و فارسەکان لە ئێران یان باشتر وایە بڵیێن (نواندنەوەکانی دیکەیان) لە رۆژهەلاتی ناڤیندا رێک و چوارچێوەیان بۆ دیاری کردووە.
  • هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە هەڵاواردن، دەمارگرژی و سڕینەوەی مەسئەلە
    ڕووداوی تاران پێچەوانەی زۆرینەی لێکدانەوەکان نەک لەجێ ڕوویدا و نە نەخوازراو بوو، نە بەو واتایە یەکلاکەرەوە کە بڵێین سێناریۆی پەتی بوو، بەڵکوو لەو ڕووەوە کە حاکمییەت ساڵانێکی زۆرە بەشێوازی داڕشتنی سیاسەتی سیستماتیک بەستێنی بۆ ڕووداوی ئەوتۆ خۆش کردووە.
  • منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران منداڵ فرۆشی، دیاردەیەک لە وڵاتی چەوسێنەری ئێران
    ئێران وڵاتێکی چەوسێنەر و گیرۆدە بە نەخۆشییە، برین لەسەر برین لە جەستەی کز و لاوازیی وەک دیکتاتۆری، شەڕ، کوشتار، هەژاری، منداڵفرۆشی و ... سەرهەڵ ئەداو هەموویان لە وڵاتێکی ژێر حوکمی کۆماری ئیسلامی ئێراندا پێکەوە دەژین.
  • ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش) ڕاسان، قووڵایی ستراتێژیکی کوردستان (خوێندنەوەیەکی ڕاسان لە قۆناغی پاش داعش)
    کەوایە لە ئێستادا ئەوەی لە هەنگاوی یەکەمدا ستراتێژی دوو داگیرکەری کوردستان واتە کۆماری ئیسلامی و تورکیا دیاری دەکات، لاواز کردنی دەسەڵاتی سیاسی کورد لە ناوچەکەدایە ، نەک سڕینەوەی شوناسی کوردستان.
  • ترس لە تەرەقە ترس لە تەرەقە
    خامنەیی کە هەیمەنەی درۆیینەی وەمەترسی کەوت، دەستی بە فڕوفیشاڵی زۆرتر کرد و گوایە دەیانەوێ لەگەڵ تیرۆریزمدا شەڕی کۆتایی بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە کە تیرۆریزمی چ شیعی و چ سوننیەکەی لە لایەن کۆماری ئیسلامیەوە پەرەی پێ دراوە.
  • خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له \ خوێندنه‌وه‌یه‌کی ناته‌واو له "باڵنده‌کانی ده‌م با"
    باڵنده‌کانی ده‌م با به زمانێکی زۆر شاعیرانه و ته‌كنیکێکی تێکه‌ڵاوی گێرانه‌وه، باسی وشکبوونی ئاره‌زەووه‌کانی پیاو له شۆره‌کاتی زیندان و مه‌نفا و ئاواره‌ییدا ده‌کا. باسی خه‌مێک که له ناخی پیاودا سه‌رهه‌ڵده‌دا و به‌دوای وەڵامی پرسیارێکدا د‌‌ه‌گه‌ڕێ، ئه‌وه‌ که: "له‌پێناوی کام تاواندا سزا دراوه ئه‌م پیاوه؟ له‌پێناوی کام تاواندا سزا ده‌درێین؟ له ئاگری کام تۆڵه‌دا ده‌سووتێن؟" (ل. ٢٩)
  • د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە د. عەبدولحەکیم خوسرەو: ئێران بە نیسبەت هەرێمی کوردستان و پرسی سەربەخۆییەکەی بە شێوازێکی سلبی مامەڵەی کردووە
    وتووێژی ڕۆژنامەی کوردستان لەگەڵ د.عەبدولحەکیم خوسرەو، مامۆستای زانستە سیاسییەکانی زانکۆی سەلاحەدین لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ڕێفراندۆم بۆ سەربەخۆیی هەرێمی کورستان و مەترسی و هەڕەشەکانی حەشدی شەعبی بۆ سەر شنگال و ناوچەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان.
  • هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس هەنگاو بەرەو لووتکەی مافی دیاریکردنی چارەنووس
    زانایان و تئۆریسییەنەکان باس لە دوو هۆی سەرەکی دەکەن کە مافی جیابوونەوە بە گرووپێک دەدات تاکوو لە وڵاتی سەرەکیی خۆیان جیا ببنەوە و وڵاتێکی دیکەی سەربەخۆ بونیاد بنێن. ئەو دوو هۆیە ئەوەندە بەهێزن کە خواستی "تەواویەتی خاکیی" وڵاتان دەتوانرێ بە خاتریان وەلابنرێت. هۆی یەکم ئەوەیە کە ئەگەر وڵاتێک ڕێگری بکا لە گرووپێکی دیاریکراو کە لە بواری نێوخۆییدا کە مافی چارەی‌خۆنووسینی هەبێ و خۆی بەڕێوە ببات.
  • شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە شەریف فەلاح: شیعر و هونەری بەرگری شادەماری ڕاسان و ڕابوونی شۆڕشە
    شەریف فەلاح، شاعیر، وەرگێڕ و چالاکوانی فەرهەنگی، ساڵی ١٣٥٣ی هەتاوی لە گوندی (گەزنە)ی سەر بە چەمشاری سنە لەدایک بووە.
  • تاوتوێ کردنی پرسی \ تاوتوێ کردنی پرسی "بەشداریی خەڵکی کوردستان لە هەڵبژاردن"دا
    ئێمە لە هەڵبژاردنی ئێراندا لەگەڵ دیاردەیەک بەرەوڕووین بەناوی "هەڵسووڕی قەدەغەکراو"، چالاکێک یان بکەرێک کە دەتوانێ کارتێکەریی لەسەر ئاراستەی هەڵبژاردنەکان بێ، بەڵام چالاکییەکانی لە ڕێگای جۆراوجۆری یاسایی و نایاسایی قەدەغە و سنووردار کراوە.
  • ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک ئەزموونی دامەزرانی ئیسرائیل و چەند وانەیەک
    باوکی سەهیونیزم و دەوڵەتی یەهوود، تێئۆدۆر هێرتسێل بوو کە دەرچووی بەشی یاسای زانکۆی ڤییەن بووە و وەکو ڕۆژنامەوان کاری دەکرد. سەرچاوەی دروستبوونی ئەو بیرۆکەیە کە دەبێ دەوڵەتی یەهوود بۆ یەهوودییەکانی دونیا دروست بکات، لە نێوئاخنی بەڕێوەچوونی دادگای ئەفسەرێکی یەهوودی-فەڕانسەیی لە ساڵى ١٩٨٤کە بە تۆمەتی سیخوڕی بۆ ئەڵمانەکان دادگایی دەکرا دروست بوو.